# شوص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شوص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شوص

الشَّوْصُ: الغَسْلُ والتَّنْظِيفُ. شاصَ الشيءَ شَوْصاً: غَسَلَه. وشاصَ فاه بالسِّواكِ يَشُوصُه شَوْصاً: غَسَلَه؛ عن كراع، وقيل: أَمَرَّه على أَسْنانهِ عَرْضاً، وقيل: هو أَن يَفْتَح فاه ويُمِرَّه على أَسْنانِه من سُفْلٍ إِلى عُلْوٍ، وقيل: هو أَن يَطْعَن به فيها. وقال أَبو عمرو: وهو يَشُوصُ أَي يَسْتاكُ. أَبو عبيدة: شُصْتُ الشيءَ نقَّيْتُه، وقال ابن الأَعرابي: شَوْصُه دلْكهُ أَسْنانَه وشِدْقَه وإِنْقاؤه. وفي الحديث: اسْتَغْنُوا عن الناس ولو بَشَوْصِ السِّواكِ أَي بغُسَالَته، وقيل: بما يَتَفَتَّتُ منه عند التَّسَوُّكِ. وفي الحديث: أَن النبي، صلّى اللّه عليه وسلّم، كان يَشُوصُ فاه بالسِّواك. قال أَبو عبيد: الشَّوْصُ الغَسْل. وكلُّ شيء غَسَلْته، فقد شُصْتَه تَشُوصُه شَوْصاً، وهو المَوْصُ. يقال: ماصَه وشاصَه إِذا غسَله. الفراء: شاسَ فَمَه بالسِّواك وشاصَه، وقالت امرأَة: الشَّوْصُ بِوَجَعٍ والشَّوْسُ أَلْيَنُ منه. وشاصَ الشيءَ شَوْصاً: دَلَكه. أَبو زيد: شاصَ الرجلُ سواكَه يَشُوصُه إِذا مَضَغَه واسْتَنَّ به فهو شائصٌ. ابن الأَعرابي: الشَّوْص الدَّلْك، والمَوْصُ الغَسْل.
والشَّوْصةُ والشُّوصَةُ، والأَول أَعلى: ريحٌ تَنْعَقِدُ في الضلوع يجد صاحبُها كالوَخْزِ فيها، مشتق من ذلك. وقد شاصَتْه الرِّيحُ بين أَضْلاعه شَوْصاً وشَوَصَاناً وشُؤوصة. والشَّوْصةُ: رِيحٌ تأْخذ الإِنسان في لَحْمِه تَجُول مرَّة ههنا ومرة ههنا ومرة في الجنب ومرة في الظهر ومرة في الحَوَاقِن. تقول: شاصَتْنِي شَوْصَةٌ، والشَّوائِص أَسْماؤها؛ وقال جالينوس: هو وَرَمٌ في حِجاب الأَضلاع من داخل. وفي الحديث: من سَبَقَ العاطِسَ بالحمْدِ أَمِنَ الشَّوْصَ واللَّوْصَ والعِلَّوْصَ؛ الشَّوْص: وجعُ البطن من ريح تنعقد تحت الأَضلاع. ورجل به شَوْصةٌ؛ والشَّوْصةُ: الرَّكْزَةُ؛ به رَكْزَةٌ أَي شَوْصةٌ.
ورجل أَشْوَصُ إِذا كان يَضْرِبُ جَفْنُ عينِه إِلى السواد. وشَوِصَت العَيْنُ شَوْصاً، وهي شَوْصاءُ: عَظُمَت فلم يَلْتَقِ عليها الجَفْنانِ، والشَّوَصُ في العَين، وقد شَوِصَ شَوْصاً وشاصَ يَشَاصُ. قال أَبو منصور: الشَّوَسُ، بالسين في العين، أَكْثرُ من الشَّوَصِ.
وشاصَ به المرضُ شَوْصاً وشَوَصاً: هاجَ. وشاصَ به العِرْق شَوْصاً وشَوَصاً: اضطرب. وشاص الشيءَ شَوْصاً: زَعْزَعَه. وقال الهَوازني: شاصَ الولَدُ في بطن أُمِّه إِذا ارتكض، يَشُوصُ شَوْصةً.

### Türkçe

**الشَّوْصُ**: yıkama ve temizleme. **شاصَ الشيءَ شَوْصاً**: onu yıkadı.

Ve **شاصَ فاه بالسِّواكِ يَشُوصُه شَوْصاً**: onu yıkadı; Kıra‘’dan; ve denildi ki: onu dişlerinin üzerine enlemesine geçirdi; ve denildi ki: o, ağzını açması ve onu dişlerinin üzerine aşağıdan yukarıya geçirmesidir; ve denildi ki: o, onunla onların içine saplamasıdır. Ebû Amr dedi: ve o, **يَشُوصُ** yani misvaklanır. Ebû Ubeyde: **شُصْتُ الشيءَ** onu arıttım/temizledim; ve İbnü’l-A‘râbî dedi: onun **شَوْصُه**’u, onun dişlerini ve yanağını ovması ve onu arıtmasıdır. Ve hadiste: İnsanlardan müstağni olun, misvakın **بَشَوْصِ السِّواكِ**’ı ile bile; yani onun yıkantısı ile; ve denildi ki: misvaklanma esnasında ondan ufalanıp dökülen şey ile. Ve hadiste: Peygamber, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, misvak ile ağzını **يَشُوصُ** ederdi. Ebû Ubeyd dedi: **الشَّوْصُ** yıkamadır. Ve her şeyi yıkadıysan, onu **شُصْتَه تَشُوصُه شَوْصاً** etmişsindir; ve o, **المَوْصُ**’tur. Denilir: **ماصَه وشاصَه** onu yıkadıysa. Ferrâ: **شاسَ فَمَه بالسِّواك** ve **شاصَه**; ve bir kadın dedi: **الشَّوْصُ** ağrı iledir, **الشَّوْسُ** ise ondan daha yumuşaktır. Ve **شاصَ الشيءَ شَوْصاً**: onu ovdu. Ebû Zeyd: adam **شاصَ الرجلُ سواكَه يَشُوصُه**; onu çiğnediği ve onunla dişlerini temizlediği zaman; o hâlde o **شائصٌ**’tır. İbnü’l-A‘râbî: **الشَّوْص** ovmadır, **المَوْصُ** yıkamadır.

Ve **الشَّوْصةُ** ve **الشُّوصَةُ**, birincisi daha yüksek: kaburgalarda düğümlenen bir rüzgâr; sahibi onda batma gibi bir şey bulur; bundan türemiştir. Ve rüzgâr onun kaburgaları arasında onu **شاصَتْه الرِّيحُ** **شَوْصاً** ve **شَوَصَاناً** ve **شُؤوصة** (ile) yaptı. Ve **الشَّوْصةُ**: insanı etinde tutan bir rüzgâr; bir defa burada, bir defa orada, bir defa yanda, bir defa sırtta, bir defa da **الحَوَاقِن**’de dolaşır. Dersin ki: **شاصَتْنِي شَوْصَةٌ**; ve **الشَّوائِص** onun adlarıdır. Ve Câlînûs dedi: o, içeriden kaburgaların perdesinde bir şişliktir. Ve hadiste: Hapşıranın **الحمْدِ**’ini önceleyen, **الشَّوْصَ** ve **اللَّوْصَ** ve **العِلَّوْصَ**’tan emin olur; **الشَّوْص**: kaburgaların altında düğümlenen bir rüzgârdan karın ağrısıdır. Ve bir adamda **شَوْصةٌ** vardır; ve **الشَّوْصةُ**: **الرَّكْزَةُ**’dir; onda **رَكْزَةٌ** vardır, yani **شَوْصةٌ**.

Ve bir adam **أَشْوَصُ**’tur; gözünün kapağı siyahlığa doğru vurur/çarpar olduğu zaman. Ve göz **شَوِصَت العَيْنُ شَوْصاً**; ve o **شَوْصاءُ**’dır: büyüdü de iki kapak onun üzerine kapanmadı; ve gözdeki **الشَّوَصُ** budur. Ve gerçekten **شَوِصَ شَوْصاً** ve **شاصَ يَشَاصُ**. Ebû Mansûr dedi: gözde **الشَّوَسُ**, **السين** ile, **الشَّوَصِ**’tan daha çoktur.

Ve hastalık onda **شاصَ به المرضُ شَوْصاً وشَوَصاً**: coştu/azdı. Ve damar onda **شاصَ به العِرْق شَوْصاً وشَوَصاً**: çalkalandı. Ve **شاص الشيءَ شَوْصاً**: onu sarstı. Ve Hevâzenî dedi: çocuk annesinin karnında tekmelediği zaman **شاصَ الولَدُ في بطن أُمِّه**; **يَشُوصُ شَوْصةً**.
