# شوف (ش-و-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - و - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والفاء و و ا ي ء معهما
ش ف و، ش و ف، ف ش و، ش ف ي، ف ي ش، ش أ ف مستعملات
شفو:
شفا كلِّ شيء: حدّه وحرفه، وجمعه: أشفاء، وقيل: شُفيٌّ وشفاه، إنك تقول: شفا البئر وشفةُ البِئر. والشَّفا: ما بين اللّيل والنهار عند غروب الشَّمس حيثُ يغيبُ بعضها ويبقى بعضها، قال:
أوفيته قبل شفاً أو بشفا
والشَّمس قد كادت تكون دنفاً
والشَّقةُ: نقصانها واو، تقول: شفةٌ وثلاثُ شفواتٍ، إذا أرت الهاء، قلت: شفاه. والمشافهة: مُفاعلة منه.
شوف:
الشَّوف: الجلو، قال الطّرماح:
والقيض أجنبهُ كأن حُطامه		فلقُ الحواجل شافهنَّ الموقدُ
قوله: أجنبهُ، أي: في أجنبه، فنزع الصِّفة. وقال عنترة:
ولقد شربتُ من المُدامةِ بعدما		ركد الهواجرُ بالمشُوفِ المُعلمِ
والمشُوف: الدينار.
وتشوَّفتِ المرأةُ: تزينت وظهرت.. وتشوفتِ الأوغال: ارتفعت على معاقل الجبال، فأشرفت.. وتشوَّفت أمري: طمحتُ ببصري إليه.
فشو:
فشا الشَّيءُ يفشو فُشُوّا إذا ظهر، وهو عامٌّ في كلِّ شيءٍ، ومنه: إفشاءُ السرِّ. ويكتب بالسّواد على الشيء فيتفشى فيه، أي: ينتشر وتفشَّى بهم المرضُ، وتفشاهم المرضُ، قال:
تفشَّى بإخوانِ الثِّقاتِ فعمـهـم		وأسكتُّ عنّي المُعولاتِ البواكيا
وفشت على فلانٍ أموره، أي: انتشرت، فلم يدرِ بأي ذلك يأخذُ، وأفشيته أنا.
والفواشي: كلّ ما ينتشر من المال، مثل الغنم السائمة والإبل وغيرها.
والتَّفشِّي: التوسُّع. وفشا وتفشَّى: توسَّع وكثرُ وظهر.
شفي:
الشَّفاءُ: معروفٌ، وهو ما يبرئ من السَّقم.. شفاهُ الله يشفيه شفاءُ.
واستشفى فلان، إذا طلب الشفاء.. وأشفيت فلاناً، إذا وهبت له شفاءٌ. وقيل: شفيته بمعنى: أشفيته في هبة الشَّفاء.. وشِفاءُ العيِّ: السُّؤال. والإشفى: المثقب، والجميع: الأشافي.
فيش:
الفيشُ، والجميعُ: فيوش: الفيشلة الضَّعيفة، والفيشوشةُ: الضعف والرخاوة.
ورجل فيوش: ضعيف جبانٌ. وفاش الرّجلُ فيشأ، إذا نصب الأمر وهيجه، فإذا أخذ الأمر، واستحق رجع وجبُن وذاك هو الانفشاش والتَّفيُّش، قال:
فازجُر بني النجاجة الفشوشِ
عن مُسمهرٍّ ليس بالفيوشِ
شأف:
شئفته شأفاً: إذا بغضته بغضاً شديداً.

##### Türkçe

باب **الشين** ve **الفاء** ve **و** **ا** **ي** **ء** ile beraber

**ش ف و**، **ش و ف**، **ف ش و**، **ش ف ي**، **ف ي ش**، **ش أ ف** kullanımdadırlar.

**شفو**:
Her şeyin **شفا**’sı: onun sınırı ve kenarıdır; çoğulu: **أشفاء**. Ve denildi: **شُفيٌّ** ve **شفاه**; çünkü sen: **شفا البئر** ve **شفةُ البِئر** dersin. Ve **الشَّفا**: güneşin batışı sırasında, onun bir kısmının kaybolup bir kısmının kaldığı yerde, gece ile gündüz arasındaki şeydir; dedi ki:
أوفيته قبل شفاً أو بشفا
والشَّمس قد كادت تكون دنفاً

Ve **الشَّقةُ**: onun eksikliği **واو**’dur; dersin: **شفةٌ** ve **ثلاثُ شفواتٍ**; eğer **الهاء**’yı gösterirsen, **شفاه** dersin. Ve **المشافهة**: ondan **مُفاعلة**’dir.

**شوف**:
**الشَّوف**: açıklık/çıplaklık; الطّرماح dedi ki:
والقيض أجنبهُ كأن حُطامه		فلقُ الحواجل شافهنَّ الموقدُ

Onun sözü: **أجنبهُ**; yani: **في أجنبه**; böylece sıfatı çekip çıkardı. Ve عنترة dedi ki:
ولقد شربتُ من المُدامةِ بعدما		ركد الهواجرُ بالمشُوفِ المُعلمِ

Ve **المشُوف**: dinardır.

Ve kadın **تشوَّفتِ**: süslendi ve göründü.. Ve **الأوغال** **تشوفتِ**: dağların sığınakları üzerine yükseldi, böylece yukarıdan baktı.. Ve **تشوَّفت أمري**: ona bakışımla gözümü uzattım.

**فشو**:
Şey **فشا** eder, **يفشو** **فُشُوّا**: ortaya çıktığı zaman; ve o her şeyde geneldir; ondan: sırrın **إفشاءُ**’sı. Ve şeyin üzerine siyahla yazılır da onda **يتفشى**; yani: yayılır. Ve hastalık onlara **تفشَّى** etti, ve hastalık onları **تفشاهم**; dedi ki:
تفشَّى بإخوانِ الثِّقاتِ فعمـهـم		وأسكتُّ عنّي المُعولاتِ البواكيا

Ve falana karşı onun işleri **فشت**; yani: yayıldı; böylece bununla nasıl tutacağını bilmedi; ve ben onu **أفشيته**.

Ve **الفواشي**: maldan yayılan her şeydir; otlayan koyun ve deve ve başkaları gibi.

Ve **التَّفشِّي**: genişleme. Ve **فشا** ve **تفشَّى**: genişledi ve çoğaldı ve ortaya çıktı.

**شفي**:
**الشَّفاءُ**: bilinen şeydir; ve o hastalıktan iyileştiren şeydir.. Allah onu **شفاهُ** eder, onu **يشفيه**: **شفاءُ**.

Ve falan **استشفى** etti: şifayı istediği zaman.. Ve falanı **أشفيت**: ona **شفاءٌ** bağışladığın zaman. Ve denildi: **شفيته**; **أشفيته** anlamındadır, şifayı bağışlama hususunda.. Ve **شِفاءُ العيِّ**: soru sormaktır. Ve **الإشفى**: delgidir; hepsi: **الأشافي**.

**فيش**:
**الفيشُ**, ve hepsi: **فيوش**: zayıf **الفيشلة**; ve **الفيشوشةُ**: zayıflık ve gevşekliktir.

Ve **فيوش** bir adam: zayıf korkaktır. Ve adam **فاش** eder, **فيشأ**: işi diktiği ve onu kışkırttığı zaman; sonra işi aldığı ve hak ettiği zaman geri döner ve korkaklaşır; ve işte o **الانفشاش** ve **التَّفيُّش**’tir; dedi ki:
فازجُر بني النجاجة الفشوشِ
عن مُسمهرٍّ ليس بالفيوشِ

**شأف**:
Onu **شئفته** **شأفاً**: ona şiddetli bir buğz ile buğz ettiğin zaman.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

شُفْتُ الشيءَ: جَلَوْتُهُ. ودينارٌ مَشوفٌ، أي مَجْلُوٌّ. قال عنترة:
ولقد شَرِبْتُ من المُدامَةِ بعدماركدَ الهواجِرُ بالمشوفِ المُعْلَمِ
وتَشَوَّفَتِ الجاريةُ، أي تزيَّنَتْ. وشِيفَتْ تُشافُ شَوْفاً، أي زُيِّنَتْ. واشْتافَ الرجلُ، أي تطاوَلَ ونظرَ. يقال: اشْتافَ البرضَ، أي شامَهُ. وتَشَوَّفْتُ إلى الشيء، أي تطلَّعتُ إليه. يقال: النساءُ يَتَشَوَّفْنَ من السُطوحِ، أي ينظُرْن ويتطاولن. وشَيِّفةُ القوم: طليعتهم الذي يَشْتَافُ لهم. وأَشافَ على الشيء، أي أشرَف عليه، وهو قلبُ أَشْفَى عليه.

##### Türkçe

**شُفْتُ** şeyi: onu parlattım. Ve **دينارٌ مَشوفٌ**, yani parlatılmış. **عنترة** dedi ki:
Ve gerçekten ben **المُدامَةِ**’den içtim, öğle sıcağı **بالمشوفِ المُعْلَمِ** ile durulduktan sonra
Ve cariye **تَشَوَّفَتِ**, yani süslendi. Ve **شِيفَتْ تُشافُ شَوْفاً**, yani süslendi. Ve adam **اشْتافَ**, yani uzandı ve baktı. Denir ki: **اشْتافَ البرضَ**, yani onu kokladı. Ve ben **تَشَوَّفْتُ** şeye, yani ona göz diktim. Denir ki: kadınlar damlardan **يَتَشَوَّفْنَ**, yani bakarlar ve uzanırlar. Ve kavmin **شَيِّفةُ**’si: onlar için **يَشْتَافُ** eden öncüleri. Ve **أَشافَ** şeyin üzerine, yani ona yukarıdan baktı; bu, **أَشْفَى**’nın onun üzerine kalbidir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والواو وما يثلثهما)
(شوي) الشين والواو والياء يدلُّ على الأمر الهيِّن. من ذلك الشَّوى وهو رُذال المال. قال:
أَكَلْنا الشَّوَى حَتَّى [إِذا لم تَجِدْ شَوىً([1])] ***  أَشَرْنا إلى خيراتها بالأصابعِ
ومن ذلك الشَّوَى: جمع شَواة، وهي جِلْدة الرأس. والشَّوَى: الأطراف، وكلُّ ما ليس بمَقتل. وكلُّ أمرٍ هَيّنٍ شَوىً. ويقولون في الإتباع: عَيِيٌّ شَوِيٌّ. قال ابن دريد([2]): هو من الشَّوى، وهو الرُّذَال. ويقال رميتُ الصَّيدَ فأَشْوَيْتُهُ، إِذا أَصَبْتَ شَواهُ، وهي أطرافه. والشَّوايا: بقيَّة قومٍ هَلَكوا، الواحِد شَوِيَّة؛ وإِنَّما  سمِّيت بذلك لقلَّتها وهُونِها. قالوا: والشّواية([3]) الشيء الصغير من الكبير، كالقِطعة من الشّاة. ويقال: ما بَقِيَ من المال إِلا شَُِـوايَة، أي شيءٌ يسير. والذي لا نشكُّ فيه أنَّ الشِّواء مشتقٌّ من هذا؛ لأنّه إِذا شُوِيَ فكأنَّه قد أهين. فإن قال قائل: فينبغي أن يكون إِذا قُدِر وكبِّب([4]): شِواءٌ لأنَّه  قد أهين. قيل لـه: نحن نعلِّل ما يقوله العربُ حتَّى نردَّه إلى أصلٍ مطَّرد متّفَقٍ عليه، فأمَّا ما سوى ذلك فليس لنا ما نفعلَه. وتقول: شَوَيتُ اللَّحمَ شَيَّاً واشتويتُهُ، فأنا مشتوٍ. قال الشاعر:
* فاشتوَى ليلةَ ريحٍ واجْتَمَلْ([5]) *
ويقال انْشَوَى اللَّحم. قال:
قَد انشَوى شِواؤنا المرَعْبل([6]) *** فاقترِبوا إلى الغَداءِ فكلُوا
قال الخليل: الإشواء: الإبقاء أو في معناه([7])، حتى يقول بعضهم: تعشَّى فلانٌ فأَشْوَى من عَشَائِه، أي أبقى. قال:
فإنَّ من القول التي لا شَوى لها *** إِذا زلَّ عن ظهر اللِّسان انفلاتها([8])أي لا بقيَّةَ لها. والأصلُ يَرجع إلى ما أصَّلناه.
(شوب) الشين والواو والباء أصلٌ واحدٌ، وهو الخَلْط. يقال: شُبْتُ الشيءَ أشوبُه شَوباً. قال أهلُ اللُّغة: وسمِّي العَسَل شَوباً، لأنَّه كان عندهم مِزاجاً لغيره من الأشربة. والشِّياب: اسمٌ لما يُمزَج به. ويقولون: ما عنده شوبٌ ولا رَوب. فالشَّوب: العَسَل. والرّوب: اللبن الرائب.

(شوذ) الشين والواو والذال ليس فيه إلاَّ المِشْوَذ، وهي العمامة. قال الوليد بن عقبة:
إِذا ما شددتُ الرأس مِنّي بِمشوذٍ *** فَغَيَّكِ مِنِّي تغلبَ ابنةَ وائلِ([9]) (شور) الشين والواو والراء أصلان مطَّردان، الأوَّل منهما إبداء شيء وإِظْهارُهُ وعَرْضه، والآخر أخْذ شيء.
فالأوَّل قولهم: شُرت [الدَّابّة([10]) ] شَوْراً، إِذا عَرضْتَها. والمكان الذي يُعْرض فيه الدَّوابّ هو المِشوار. يقولون: "إِيَّاكَ والخُطَبَ * فإنَّها مِشْوارٌ كثير
العِثار".
قال بعض أهل اللغة في قولهم شَوّرَ بِهِ، إذا أخجله: إِنما هو من الشُّوار، والشُّوار: فَرْج الرّجُل. ومن ذلك قولهم: أَبْدَى الله شُواره. قال: فكأنَّ قولَه شَوّر به، أراد أَبْدَى شواره حتَّى خَجِل.  قال: والشَّوار([11]): مَتاع البيت أيضاً. فإنْ كان صحيحاً فلأنَّه مِن الذي يُصان كما يصُون الرّجلُ ما عنده.
والباب الآخر: قولهم: شُرْت العسلَ أَشُوره. وقد أجاز ناسٌ: أَشَرْت العسَل، واحتجُّوا بقوله:
وَسَمَاعٍ يأذَنُ الشّيخُ لـهُ  *** وحديثٍ مثلِ ماذِيّ مُشَارِ([12])[وقال الأصمعيّ: إنما هو "ماذيِّ مَشارِ"]([13]) على الإضافة. قال: والمَشار: الخليَّة يُشتار منها العَسَل.
قال بعض أهلُ اللُّغة: من هذا الباب شاورتُ فلاناً في أمري. قال: وهو مشتقٌّ من شَوْر العسل([14])، فكأنَّ المستشير يأخذ الرأيَ من غيره.
قالوا: ومما اشتُقّ من هذا قولهم في البعير: هو مُستشِير، وهو البعير الذي يعرف الحائلَ من غير الحائل. وأنشد:
أَفزَّ عنها كلَّ مستشيرِ *** وكلَّ بَكْرٍ داعِرٍ مِئْشِيرِ([15])ويقال : بل هو السَّمين.
(شوس) الشين والواو والسين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على نَظَرٍ بتغيُّظ. من ذلك الشَّوَس: النَّظَرَ بأحد شِقَّي العين تغيُّظاً. ورجلٌ أشوسُ من قومٍ شُوس. ويقال هو [الذي ([16])] يصغِّر عينيه ويضمُّ أجفانه.
(شوص) الشين والواو والصاد أصلٌ يدلّ على زعزعةِ شيءٍ وَدَلْكِه. من ذلك الشَّوْص، وهو التسوُّك بالسِّواك. وفي الحديث: "أنَّه كان يَشُوص فاه بالسِّواك". وقال امرؤ القيس:
بأَسوَدَ ملتفِّ الغدائرِ واردٍ  *** وذي أُشُرٍ تَشُوصه وتمُوصُ([17])والشّوْص: الدلْك، وقد يقال في الثَّوْب أيضاً. ويقال شاص الشيء، إِذا زَعزَعَه. وأما الشَّوْصة فداءٌ يقال إنَّه يتعقَّد في الأضلاع.
(شوط) الشين والواو والطاء أصلٌ يدلُّ على مضيٍّ في غير تثبُّت ولا في حَقٍّ. من ذلك قولُهم جَرى شَوطاً أي طَلَقاً. ويقولون للضَّوءِ الذي يدخل البيوتَ من الكُوّة: شَوط باطلٍ. وكان بعض الفقهاء يكره أن يقال: طاف بالبيت أشواطاً، وكان يقول: الشَّوط باطل، والطّوافُ بالبيت من الباقيات الصالحات.
(شوظ) الشين والواو والظاء كلمة واحدة صحيحة، فالشوَاظ: شُواظُ اللّهب من النار لا دُخانَ معه. قال تعالى: شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ [الرحمن 35].
(شوع) الشين والواو والعين أصلٌ يدل على انتشارٍ وتفرُّق. من ذلك: الشَّوَع، وهو انتشار الشَّعْر وتفرُّقه. والشُّوع: شَجَر([18]) ولَعله متفرِّق النبت.
(شوف) الشين والواو والفاء أصلٌ واحد، وهو يدلُّ على ظهور وبُروز. من ذلك قول العرب: تَشَوَّفَت الأوعالُ، إذا عَلَتْ مَعاقل الجبال. ثم حُمِل على ذلك واشتُقَّ منه: تشوَّفَ فُلانٌ للشَّيء، إذا طَمَح به، ثمَّ قِيلَ لجَلْو الشيء شَوف. تقول: شُفْتُه أشوفُهُ شَوفاً. والمَشُوف: المجلُوّ. والدِّينار المَشُوف من ذلك. وفيه يقول عنترة:
* رَكَدَ الهواجرُ بالمَشُوفِ المُعْلَمِ([19]) *
وإِنَّما سمِّيَ ذلك شَوفاً لأنَّه يبرز به عن وجهِهِ ولونه. ويقال من ذلك: تشوَّفَت المرأةُ، إِذا تزيَّنَت. ويقال إنَّ الجَمل المَشُوف: الهائج. قال:
* مِثْلِ المَشُوفِ هَنَأْتَه بعَصِيمِ([20]) *
وقال قوم في البيت: إنَّما هو "المَسُوف" بالسين، وهو الفَحل الذي تَسوفُه الإِبل، أي تشمّه([21]). ويقال اشتافَ فلانٌ، إِذا تطاوَلَ ونظَر. وأشافَ على الشيء، إِذا أَوفَى عليه وأَشْرَفَ. ومن ذلك سُمِّي الطَّليعةُ الشَّيِّفَة.
(شوق) الشين والواو والقاف يدلُّ على تعلُّق الشّيء بالشيء، يقال شُقتُ الطُّنُب، أي الوتِد، واسم ذلك الخيط الشِّيَاق. والشَّوْق مثل النَّوْط، ثم اشتقَّ من ذلك الشَّوق، وهو نزاعُ النَّفْس إلى الشيء. ويقال شاقَنِي يَشُوقُني، وذلك لا يكون إلاَّ *عن عَلَق حُبّ.
(شوك) الشين والواو والكاف أصلٌ واحِدٌ يدلُّ على خشونةٍ وحدَّةِ طرَفٍ في الشّيء. من ذلك الشَّوك، وهو معروف. يقال شجرةٌ شَوِكَة وشائكة ومُشِيكة([22]). ويقال شاكَني الشّوكُ. وأَشَكْتُ فلاناً، إِذا آذَيتَه بالشَّوك. وشوَّكَ الفرخ، إِذا أَنْبَت([23]). ويشتقُّ من ذلك الشَّوْكة، وهي شدة البَأس. ويقال جاء بالشَّوك والشَّجر([24])، أي في العدد الجَمّ. ويقال بُرْدةٌ شَوكاء، وهي الخَشِنة المَسِّ من جِدّتها، وقيل هي الخشنة النَّسْج. ويقال: شَوَّكَ ثَديُ المرأةِ، إذا انتصب وتَحدَّد طَرَفه. ويقال شوَّك البعير، إِذا طالت أنيابُهُ.
(شول) الشين والواو واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على الارتفاع. من ذلك شالَ المِيزان، إِذا ارتفعت إحدى كِفّتَيه. وأَشَلْت الشّيءَ: رفعتُهُ، والشَّول من الإِبل: التي ارتفت ألبانُها، الواحدة شائلة. والشوَّل: اللواتي تَشُول بأذنابها عند اللِّقاح، الواحدة شائل. وزعم قومٌ أنّ شَوّالاً سمِّي بذلك لأنَّه وافق وقتَ أن تشولَ الإبل. والشَّوْلة: نجم، وهي شَوْلة العقرب، وهي ذَنَبها. وتسمَّى العقربُ شَوّالة([25]). ويقال تشاوَلَ  القَومُ بالسِّلاح عند القتال، وذلك أَنْ يُشيل كلٌّ السِّلاح لصاحِبه. فأمَّا الماء القليل فيسمى شَولاً، لأنَّه إِذاً قد خف وسَرُع ارتفاعه وذهابه. قال:
* وصَبَّ رُواتُها أشوالَها([26]) *
ويسمَّى الخادم الخفيف في الخِدمة: شَوِلاً؛ لسرعة ارتفاعه فيما ينهض فيه.
(شوه) الشين والواو والهاء أصلان: أحدهما يدلُّ على قُبح الخِلقة، والثاني نوعٌ من النَّظَر بالعين.
فالأوّل الشَّوَه: قُبح الخلقة؛ يقال شاهَت الوجوه أي قَبُحت. وشوَّهه الله فهو مشوَّه. وفي الحديث أنَّ النبي صلى الله عليه وآله وسلم رَمَى المشركين بالتُّراب وقال: "شاهت الوُجوه". وأمَّا الفرس الشَّوهاء فالتي في رأسها طُول.
وأمّا الأصل الآخر فقالوا: رجل شائِهُ البصر، إذا كان حديد البصَر. ويقال شاهِي البَصَر أيضاً، وكأنه من المقلوب. ويقال الأشْوَه الذي يُصيب النَّاسَ بالعين. ويقولون: لا تَشَوَّه عَلَيَّ([27])، إِذا قال ما أحَسَنَك، أي لا تُصِبْني بعينك.
ومما شذّ عن الباب: الشَّاة. قالوا: أصل بنائها من هذا، يقال تشوَّهْت شاةً، أي أخذتها.
---------------------
([1]) التكملة من اللسان (شوا) والمخصص (14: 29/ 15: 166). والبيان (3: 342).
([2]) الجمهرة (3: 430).
([3])  الشواية، بتثليث حركات الشين.
([4]) قدر: طبخ في القدر. كبب عمل كباباً، وهو ضرب من اللحم المقلي يعرفُ بالطباهجة. وفي الأصل: "كتب"، تحريف.
([5]) البيت للبيد في ديوانه 12 طبع 1881 واللسان (شرا). وصدره: * أو نهته فأتاه رزقه *.
([6]) في الأصل: "فلما انشوى"، صوابه من المجمل واللسان.
([7]) في المجمل: "وفي معناها".
([8]) لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 163، وأنشده في اللسان (شوا) بدون نسبة. وفي الأصل: "الذي لا شوى"، صوابه من المجمل واللسان والديوان.
([9]) أنشده في اللسان (شوذ) قال: "وكان قد ولي صدقات تغلب". وعقب عليه بقوله: "يريد غياً لك ما أطوله مني". في الأصل: "غيك عني".
([10]) التكملة من المجمل.
([11]) الشوار هذا بتثليث الشين.
([12]) لعدي بن زيد، كما في اللسان (شور، أذن)، برواية: "في سماع".
([13]) التكملة من المجمل. ونحوها في اللسان.
([14]) في الأصل: "شوار العسل"، تحريف.
([15]) الرجز في اللسان (شور).
([16]) التكملة من المجمل.
([17]) ماص الشيء يموصه: غسله.
([18]) في المجمل: "الشوع: شجر البان". وفي اللسان: "والشوع بالضم: شجر البان، وهو جبلي".
([19]) لعنترة في معلقته: وصدره: * ولقد شربت من المدامة بعدما  *
([20]) البيت للبيد في ديوانه 88 طبع 1880 واللسان (شوف). وصدره :
* بخطيرة توفي الجديل سريحة *.
([21]) في الأصل: "تسوقه الإبل أي تشبه"، تحريف.
([22]) وشاكة أيضاً.
([23]) وكذا في المجمل، وفي اللسان: "وشوك الفرخ تشويكا: خرجت رؤوس ريشه".
([24]) هذه العبارة بعينها في المجمل، ولم تذكر في اللسان والقاموس. وذكرها الزمخشري في أساس البلاغة.
([25]) في اللسان: "وشولة وشوالة: العقرب: اسم علم لها".
([26]) للأعشى في ديوانه 26 واللسان (شول). وهو بتمامه:
حتى إذا لمع الدليل بثوبه *** سقيت وصب رواتها أشوالها
 ([27]) تشوه أي تتشوه، بحذف إحدى التاءين، كذا ضبطت في الأصل والمجمل. ويقال أيضاً: لا تشوه، من التشويه. كما في اللسان.

ـ

##### Türkçe

(Şîn, vâv ve onlara üçüncü olarak gelenlerin bâbı)

(**شوي**) **الشين** ve **الواو** ve **الياء**, kolay/önemsiz işe delâlet eder. Bundan: **الشَّوى**, malın döküntüsü/rezîliğidir. Dedi ki:
أَكَلْنا **الشَّوَى** حَتَّى [إِذا لم تَجِدْ شَوىً([1])] ***  أَشَرْنا إلى خيراتها بالأصابعِ

Bundan: **الشَّوَى**: **شَواة**’ın cem‘i; o da baş derisidir. Ve **الشَّوَى**: uçlar/uzuvların uç kısımlarıdır; öldürücü yer olmayan her şey. Ve her kolay/önemsiz iş **شَوىً**’dır. Ve tâbi‘ (itbâ‘)da derler: **عَيِيٌّ شَوِيٌّ**. İbn Düreyd([2]) dedi: O, **الشَّوى**’dandır; o da döküntü/rezîldir. Ve “Avı attım da onu **أَشْوَيْتُهُ**” denir; **شَواهُ**’unu isabet ettirdiğin zaman; o da onun uçlarıdır. Ve **الشَّوايا**: helâk olmuş bir kavmin artığı; tekili **شَوِيَّة**; ancak azlığı ve horluğu sebebiyle bununla adlandırılmıştır. Dediler: ve **الشّواية**([3]) büyükten küçük şeydir; koyundan bir parça gibi. Ve denir: “Maldan **شَُِـوايَة**’den başka kalmadı”; yani az bir şey. Şüphe etmediğimiz şey: **الشِّواء** bunundan türemiştir; çünkü o, kızartıldığı zaman sanki horlanmış olur. Eğer bir söyleyen derse: “Öyleyse tencerede pişirildiği ve kebap yapıldığı([4]) zaman da **شِواءٌ** olmalıdır; çünkü horlanmıştır.” Ona denir: Biz, Arapların söylediğini illetlendiririz; ta ki onu, üzerinde ittifak edilmiş, düzenli bir asla döndürelim; bunun dışındakine gelince, bizim yapacağımız bir şey yoktur. Ve dersin: “Eti **شَوَيتُ** onu **شَيَّاً** (kızartma) ile (kızarttım) ve onu **اشتويتُهُ**”; ben **مشتوٍ**’yim. Şair dedi:
* فاشتوَى ليلةَ ريحٍ واجْتَمَلْ([5]) *

Ve denir: Et **انْشَوَى**. Dedi ki:
قَد انشَوى **شِواؤنا** المرَعْبل([6]) *** فاقترِبوا إلى الغَداءِ فكلُوا

Halîl dedi: **الإشواء**: bırakma/geride bırakma yahut onun mânâsındadır([7]); hatta bazısı der ki: “Falan akşam yemeği yedi de yemeğinden **أَشْوَى**”; yani bıraktı. Dedi ki:
فإنَّ من القول التي لا **شَوى** لها *** إِذا زلَّ عن ظهر اللِّسان انفلاتها([8])
yani onun için artık/kalıntı yoktur. Asıl, bizim temellendirdiğimize döner.

(**شوب**) **الشين** ve **الواو** ve **الباء** tek bir asıldır; o da karıştırmadır. Denir: “Şeyi **شُبْتُ**; onu **أشوبُه** **شَوباً** (karıştırma ile)”. Dil ehli dedi: Bala **شَوباً** adı verildi; çünkü o, onlarda diğer içecekler için bir karışım/mizac idi. Ve **الشِّياب**: kendisiyle karıştırılan şeyin adıdır. Ve derler: “Onun yanında ne **شوبٌ** var ne **رَوبٌ**.” Öyleyse **الشَّوب**: baldır. Ve **الرّوب**: ekşimiş/süzülmüş süttür.

(**شوذ**) **الشين** ve **الواو** ve **الذال**’da **المِشْوَذ**’dan başka bir şey yoktur; o da sarıktır. Velîd b. Ukbe dedi:
إِذا ما شددتُ الرأس مِنّي بِمشوذٍ *** فَغَيَّكِ مِنِّي تغلبَ ابنةَ وائلِ([9])

(**شور**) **الشين** ve **الواو** ve **الراء** iki düzenli asıldır: birincisi bir şeyi ortaya koyma, izhar etme ve arz etmedir; diğeri bir şeyi almaktır.
Birincisi: “**شُرت** [**الدَّابّة**([10])] **شَوْراً**” sözleridir; onu arz ettiğin zaman. Bineklerin arz edildiği yer **المِشوار**’dır. Derler: “إِيَّاكَ والخُطَبَ * فإنَّها **مِشْوارٌ** كثير العِثار”.
Dil ehlinden bazısı “Onu utandırdı” mânâsında “**شَوّرَ بِهِ**” sözlerinde dedi ki: Bu ancak **الشُّوار**’dandır; **الشُّوار**: erkeğin ferci/avret yeridir. Bundan: “Allah onun **شُواره**’unu açığa çıkarsın” sözleri. Dedi: Sanki “**شَوّر به**” sözüyle, “Onun **شُواره**’unu açığa çıkardı; ta ki utandı”yı kastetti. Dedi: ve **الشَّوار**([11]): ev eşyasıdır da. Eğer sahih ise, o hâlde o, korunan şeydendir; tıpkı erkeğin yanındakini koruması gibi.
Diğer bâb: “Balı **شُرْت**; onu **أَشُوره**.” Bazı kimseler “**أَشَرْت** balı”nı câiz gördüler ve şu sözü delil getirdiler:
وَسَمَاعٍ يأذَنُ الشّيخُ لـهُ  *** وحديثٍ مثلِ ماذِيّ مُشَارِ([12])
[Ve Asma‘î dedi: O ancak izâfet üzere “ماذيِّ **مَشارِ**”dır]([13]). Dedi: **المَشار**: ondan balın sağılacağı kovan/arı yuvasıdır.
Dil ehlinden bazısı dedi: Bu bâbdandır: “İşimde falanla **شاورتُ**.” Dedi: O, balın **شَوْر**’undan türemiştir([14]); sanki istişare eden, görüşü başkasından alır.
Dediler: Bundan türeyenlerdendir: devede “O **مُستشِير**’dir”; o, gebe olanı gebe olmayandan ayırt eden devedir. Şu recezi okudu:
أَفزَّ عنها كلَّ مستشيرِ *** وكلَّ بَكْرٍ داعِرٍ مِئْشِيرِ([15])
Ve denir: Bilakis o, semizdir.

(**شوس**) **الشين** ve **الواو** ve **السين** tek bir asıldır; öfkeyle bakmaya delâlet eder. Bundan: **الشَّوَس**: öfkeyle gözün iki yanından biriyle bakmaktır. Ve bir adam **أشوسُ**; **شُوس** kavminden. Ve denir: o, [**الذي**([16])] gözlerini küçülten ve göz kapaklarını birbirine yaklaştırandır.

(**شوص**) **الشين** ve **الواو** ve **الصاد** bir şeyi sarsma ve ovmaya delâlet eden bir asıldır. Bundan: **الشَّوْص**; o da misvakla diş fırçalamaktır. Hadiste: “O, misvakla ağzını **يَشُوص** ederdi.” İmru’ul-Kays dedi:
بأَسوَدَ ملتفِّ الغدائرِ واردٍ  *** وذي أُشُرٍ تَشُوصه وتمُوصُ([17])
Ve **الشّوْص**: ovmadır; elbisede de söylenebilir. Ve “Şey **شاص**” denir; onu sarstığı zaman. **الشَّوْصة**’ya gelince: kaburgalarda düğümlendiği söylenen bir hastalıktır.

(**شوط**) **الشين** ve **الواو** ve **الطاء** bir asıldır; sebat olmaksızın ve hak üzere olmaksızın yürüyüp gitmeye delâlet eder. Bundan: “Bir **شَوطاً** koştu” sözleri; yani salıverilmiş/serbestçe. Ve evlere pencereden giren ışığa derler: **شَوط باطلٍ**. Bazı fakihler “Ev etrafında **أشواطاً** tavaf etti” denmesini kerih görürdü; ve derdi: **الشَّوط** bâtıldır; Kâbe’yi tavaf ise kalıcı salih amellerdendir.

(**شوظ**) **الشين** ve **الواو** ve **الظاء** tek bir sahih kelimedir: **الشوَاظ**: dumansız ateş alevinin **شُواظ**’ıdır. Yüce Allah dedi: **شُوَاظٌ مِنْ نَارٍ** [er-Rahmân 35].

(**شوع**) **الشين** ve **الواو** ve **العين** yayılma ve dağılmaya delâlet eden bir asıldır. Bundan: **الشَّوَع**; o, saçın yayılması ve dağılmasıdır. Ve **الشُّوع**: bir ağaçtır([18]); belki bitkisi dağınıktır.

(**شوف**) **الشين** ve **الواو** ve **الفاء** tek bir asıldır; o da görünme ve belirginleşmeye delâlet eder. Bundan Arapların sözü: “Dağ keçileri **تَشَوَّفَت**”; dağların sığınaklarına yükseldikleri zaman. Sonra bunun üzerine taşındı ve ondan türetildi: “Falan şey için **تشوَّفَ**”; ona hevesle uzandığı zaman; sonra bir şeyin cilâsına **شَوف** denildi. Dersin: “Onu **شُفْتُه**; onu **أشوفُهُ شَوفاً**.” Ve **المَشُوف**: cilâlanmış olandır. Ve **الدِّينار المَشُوف** da bundandır. Antere onun hakkında der:
* رَكَدَ الهواجرُ بالمَشُوفِ المُعْلَمِ([19]) *
Ona ancak **شَوفاً** adı verildi; çünkü onunla, yüzünden ve renginden dışarı belirginleşir. Ve bundan denir: Kadın **تشوَّفَت**; süslendiği zaman. Ve denir ki: **الجَمل المَشُوف**: kızgın/azgın olandır. Dedi ki:
* مِثْلِ المَشُوفِ هَنَأْتَه بعَصِيمِ([20]) *
Bir topluluk beyitte dedi ki: O ancak **المَسُوف**’tur, **السين** ile; o, develerin onu **تَسوفُه** ettiği, yani onu kokladığı aygırdır([21]). Ve “Falan **اشتافَ**” denir; uzanıp baktığı zaman. Ve “Şeye **أشافَ**” (denir); ona vâfî olup üstten baktığı/ona nazarını yükselttiği zaman. Bundan **الطَّليعة**’ya **الشَّيِّفَة** adı verildi.

(**شوق**) **الشين** ve **الواو** ve **القاف** bir şeyin bir şeye asılmasına/tutunmasına delâlet eder. Denir: “Kazığı, yani **الوتِد**’i **شُقتُ**”; bunun ipinin adı **الشِّيَاق**’tır. Ve **الشَّوْق** **النَّوْط** gibidir. Sonra bundan **الشَّوق** türetildi; o, nefsin şeye çekilmesidir. Ve “Beni **شاقَنِي**; beni **يَشُوقُني**” denir; bu ancak *sevgi alâkasından dolayı olur.

(**شوك**) **الشين** ve **الواو** ve **الكاف** tek bir asıldır; bir şeyde kabalığa ve ucun keskinliğine delâlet eder. Bundan: **الشَّوك**; o bilinen şeydir. Denir: **شجرةٌ شَوِكَة** ve **شائكة** ve **مُشِيكة**([22]). Ve “Diken beni **شاكَني**” denir. Ve “Falanı **أَشَكْتُ**” denir; ona dikenle eziyet ettiğin zaman. Ve “Yavru kuş **شوَّكَ**” (denir); tüy bitirdiği zaman([23]). Ve bundan **الشَّوْكة** türetilir; o, savaş şiddetidir. Ve “**بالشَّوك والشَّجر** geldi” denir([24]); yani çoklukta/kalabalık sayıda. Ve “**بُرْدةٌ شَوكاء**” denir; o, sertliğinden dolayı dokunuşu kaba olandır; ve denildi ki: kaba dokumadır. Ve “Kadının memesi **شَوَّكَ**” denir; dikleşip ucu sivrildiği zaman. Ve “Deve **شوَّك**” denir; köpekdişleri uzadığı zaman.

(**شول**) **الشين** ve **الواو** ve **اللام** tek bir asıldır; yükselmeye delâlet eder. Bundan: Terazi **شالَ**; iki kefesinden biri yükseldiği zaman. Ve “Şeyi **أَشَلْتُ**”: onu kaldırdım. Ve develerden **الشَّول**: sütleri yükselip çekilenlerdir; tekili **شائلة**. Ve **الشوَّل**: çiftleşme sırasında kuyruklarıyla **تَشُول** edenlerdir; tekili **شائل**. Bir topluluk zannetti ki **شَوّال** ayı, develerin **تشولَ** ettiği vakte rastladığı için bununla adlandırıldı. Ve **الشَّوْلة**: bir yıldızdır; o, akrebin **شَوْلة**’sidir; o da kuyruğudur. Akrep **شَوّالة** diye adlandırılır([25]). Ve “Kavim, savaşta silahla **تشاوَلَ** etti” denir; bu, herkesin silahı sahibine doğru kaldırmasıdır. Az suya gelince, ona **شَولاً** denir; çünkü o zaman hafifler ve yükselmesi ve gitmesi çabuk olur. Dedi ki:
* وصَبَّ رُواتُها أشوالَها([26]) *
Ve hizmette hafif/çevik hizmetçiye **شَوِلاً** denir; kalkıp giriştiği işte çabuk yükselmesi sebebiyle.

(**شوه**) **الشين** ve **الواو** ve **الهاء** iki asıldır: biri yaratılış çirkinliğine delâlet eder; ikincisi gözle bir tür bakıştır.
Birincisi: **الشَّوَه**; yaratılış çirkinliğidir; “Yüzler **شاهَت**” denir; yani çirkinleşti. “Allah onu **شوَّهه** etti”; o da **مشوَّه**’tur. Hadiste: Peygamber صلى الله عليه وآله وسلم müşriklere toprak attı ve “**شاهت الوُجوه**” dedi. **الفرس الشَّوهاء** ise başında uzunluk olan attır.
Diğer asla gelince: “Görüşü **شائِهُ** olan adam” dediler; keskin görüşlü olduğu zaman. Ve **شاهِي البَصَر** da denir; sanki kalb (harflerin yer değiştirmesi)dendir. Ve **الأشْوَه** denir; insanlara göz değdiren. Ve derler: “Bana karşı **لا تَشَوَّه عَلَيَّ**([27])”; “Ne güzelsin” dediği zaman; yani gözünle bana isabet ettirme.
Bâbdan şâz olanlardandır: **الشَّاة**. Dediler: onun yapısının aslı bundandır; “Bir koyunu **تشوَّهْت**” denir; yani onu aldım.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش و ف
شاف الصائغ الحلي يشوفه‏:‏ يجلوه‏.‏
والمرأة تشوف وجهها‏.‏
وتشوفت‏:‏ تزينت وهذه جارية تشوف للرجال‏:‏ تشرئب لهم‏.‏
وتشوفت الأوعال‏:‏ أشرفت من أعالي الجبل‏.‏
وتشوف فلان أمره‏:‏ طمح له‏.‏

##### Türkçe

ش و ف
**شاف** kuyumcu ziyneti **يشوفه**: onu cilalar.
Ve kadın yüzünü **تشوف**.
Ve **تشوفت**: süslendi; ve bu, erkekler için **تشوف** eden bir câriyedir: onlara boynunu uzatır.
Ve **تشوفت الأوعال**: dağın yükseklerinden göründüler.
Ve falan kimsenin işine **تشوف** etti: ona göz dikti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

شافَ الشيءَ شَوْفاً: جلاه. والشَّوْفُ: الجَلْوُ. والمَشُوفُ: المَجْلُوُّ. ودينار مَشُوفٌ أَي مَجْلُوٌّ؛ قال عنترة:
ولقد شَرِبْتُ من المُدامةِ بَعْدما
ركدَ الهَواجِرُ بالمَشُوفِ المُعْلَمِ
يعني الدينار المَجْلُوَّ، وأَراد بذلك ديناراً شافَه ضاربُه أَي جلاه، وقيل: عنى به قَدَحاً صافياً مُنَقَّشاً. والمَشُوفُ من الإبل: المَطْلِيُّ بالقَطران لأَن الهناء يشُوفه أَي يجلوه. وقال أَبو عبيد: المشوف الهائج، قال: ولا أَدري كيف يكون الفاعل عبارة عن المفعول؛ وقول لبيد: بِخَطِيرةٍ تُوفي الجَدِيلَ سَرِيحَةٍ،
مِثْلِ المَشُوفِ هَنَأْته بِعصِيمِ
(* قوله «بخطيرة» في شرح القاموس: الخطيرة التي تخطر بذنبها نشاطاً، والسريحة: السريعة السهلة السير.)
يحتمل المعنيين. وقال أَبو عمرو: المَشُوفُ الجمل الهائجُ في قول لبيد، ويروى المسُوفُ، بالسين، يعني المشموم إذا جَرِبَ البعير فطُلِيَ بالقَطِران شمَّتْه الإبل، وقيل: المَشُوف المزين بالعُهُون وغيرها. والمُشَوَّفةُ من النساء: التي تُظْهِر نَفسَها ليراها الناسُ؛ عن أَبي علي. وتَشَوَّفَتِ المرأَةُ: تزينت. ويقال: شِيفتِ الجاريةُ تُشافُ شَوْفاً إذا زُيِّنَتْ. وفي حديث عائشة، رضي اللّه عنها: أَنها شَوَّفَتْ جارية فطافَتْ بها وقالت لعلَّنا نَصِيدُ بها بعضَ فِتْيان قُريش، أَي زَيَّنَتْها.
واشْتافَ فلان يَشْتافُ اشْتِيافاً إذا تَطاوَلَ ونظر. وتَشَوَّفْتُ إلى الشيء أَي تطَلَّعْتُ. ورأَيت نساء يَتَشَوَّفْن من السُّطُوح أَي يَنْظرن ويَتطاوَلْنَ. ويقال: اشْتافَ البرقَ أَي شامَه، ومنه قول العجاج:واشْتافَ من نحوِ سُهَيْلٍ بَرْقا
وتَشَوَّفَ الشيءُ وأَشافَ: ارتفع. وأَشافَ على الشيء وأَشْفى: أَشْرَفَ عليه. وفي الصحاح: هو قلب أَشْفى عليه. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: ولكن انْظُرُوا إلى ورَعِه إذا أَشافَ أَي أَشْرَفَ على الشيء، وهو بمعنى أَشْفى؛ وقال طُفَيْل:
مُشيفٌ على إحْدى ابْنَتَيْنِ بنفسه،
فُوَيْتَ العَوالي بَيْنَ أَسْرٍ ومَقْتَلِ
(* قوله «ابنتين» في شرح القاموس اثنتين.)
وتمثّل المخْتارُ لما أُحِيطَ به بهذا البيت:
إما مُشِيف على مجْدٍ ومَكْرُمةٍ،
وأُسْوةٌ لك فيمن يَهْلِكُ الوَرَقُ
والشَّيِّفةُ: الطَّلِيعةُ؛ قال قَيْسُ بن عَيزارة:
ورَدْنا الفُضاضَ، قَبْلَنا شَيِّفاتُنا،
بأَرْعَنَ يَنْفي الطيرَ عن كلِّ مَوْقِعِ
وشَيِّفةُ القوم: طَلِيعَتُهم الذي يَشْتافُ لهم. ابن الأَعرابي: بعث القومُ شَيِّفةً أَي طَليعةً.
قال: والشَّيِّفانُ الدَّيْدَبانُ. وقال أَعرابي: تَبَصَّرُوا الشَّيِّفانَ فإنه يَصُوكُ على شَعَفَةِ المَصادِ أَي يلزمها. واشْتافَ الفرسُ والظَّبْيُ وتَشَوَّفَ: نَصَب عُنُقَه وجعل ينظر؛ قال كثير عزة:
تَشَوّفَ من صَوْتِ الصَّدى كلَّ ما دَعا،
تَشَوُّفَ جَيْداء المُقَلَّدِ مُغْيِبِ
الليث: تشوَّفتِ الأَوْعالُ إذا ارتفعت على معاقِلِ الجبال فأَشْرفت؛ وأَنشد ابن الأَعرابي:
يَشْتَفْنَ للنظرِ البعيد، كأَنما
إرنانُها ببَوائِن الأَشْطانِ
(* راجع هذا البيت في مادة شنف فقد ورد فيه يَشنَفْن بدل يشتفن. يصف خيلاً نَشِيطة إذا رأَتْ شخصاً بعيداً طَمَحَتْ إليه ثم صَهَلَت، فكأَنَّ صَهِيلها في آبار بعيدة الماء لسعَةِ أَجْوافها. وفي حديث سُبَيْعةَ: أَنها تَشَوَّفت للخُطّاب أَي طَمَحَتْ وتَشَرَّفَتْ. واسْتَشافَ الجُرحُ، فهو مُسْتَشِيفٌ، بغير همز إذا غَلُظَ. وفي الحديث: خرجت بآدم شافةٌ في رجله؛ قال: والشافةُ جاءت بالهمز وغير الهمز، وهي قُرحة تخرج بباطن القدم وقد ذكرت في شأَف، واللّه أَعلم.

##### Türkçe

**شافَ** şeyi **شَوْفاً**: onu parlattı. Ve **الشَّوْفُ**: parlatmadır. Ve **المَشُوفُ**: parlatılmış olandır. Ve **دينار مَشُوفٌ** yani parlatılmış; **عنترة** dedi ki:
ولقد شَرِبْتُ من المُدامةِ بَعْدما
ركدَ الهَواجِرُ بالمَشُوفِ المُعْلَمِ
Yani parlatılmış dinarı; bununla, basanı onu parlatmış olan bir dinarı kastetti, yani onu parlattı; ve denildi ki: bununla, nakışlı berrak bir kadehi kastetti. Ve develerden **المَشُوفُ**: katranla sıvanmış olandır; çünkü **الهناء** onu **يشُوفه** yani onu parlatır. **أَبو عبيد** dedi: **المشوف** azgın olandır; dedi ki: failin nasıl mef‘ûl hakkında bir ibare olacağını bilmiyorum; ve **لبيد**’in sözü:
بِخَطِيرةٍ تُوفي الجَدِيلَ سَرِيحَةٍ،
مِثْلِ المَشُوفِ هَنَأْته بِعصِيمِ
(* «بخطيرة» sözü, **القاموس** şerhinde: kuyruğuyla canlılıkla sallanan **الخطيرة**; ve **السريحة**: hızlı, yürüyüşü kolay olan.)
İki manayı da muhtemel kılar. **أَبو عمرو** dedi: **لبيد**’in sözünde **المَشُوفُ** azgın devedir; ve **المسُوفُ** diye rivayet edilir, **بالسين**; yani koklatılmış: deve uyuz olduğunda katranla sıvanırsa develer onu koklar; ve denildi ki: **المَشُوف** yünler ve başkalarıyla süslenmiş olandır. Ve kadınlardan **المُشَوَّفةُ**: insanların onu görmesi için kendini gösteren; **أَبي علي**’den. Ve **تَشَوَّفَتِ** kadın: süslendi. Ve denilir: **شِيفتِ** cariye **تُشافُ شَوْفاً**; eğer süslenirse. **عائشة**’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: onun bir cariyeyi **شَوَّفَتْ** ettiği, sonra onunla dolaştığı ve “belki onunla Kureyş’in bazı delikanlılarını avlarız” dediği; yani onu süsledi.

Ve falan kimse **اشْتافَ** eder, **يَشْتافُ اشْتِيافاً**; eğer uzanır ve bakarsa. Ve ben şeye **تَشَوَّفْتُ**; yani göz diktim. Ve kadınlar gördüm, damlardan **يَتَشَوَّفْن**; yani bakıyorlar ve uzanıyorlar. Ve denilir: şimşeği **اشْتافَ**; yani onu kokladı; ve ondan **العجاج**’ın sözü:
واشْتافَ من نحوِ سُهَيْلٍ بَرْقا

Ve **تَشَوَّفَ** şey ve **أَشافَ**: yükseldi. Ve şeye **أَشافَ** ve **أَشْفى**: ona yukarıdan baktı. Ve **الصحاح**’ta: o, ona karşı **قلب أَشْفى**’dır. Ve **عمر**’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Fakat onun vera‘ına bakın, **إذا أَشافَ**”; yani bir şeye yukarıdan baktığında; ve o, **أَشْفى** manasındadır; ve **طُفَيْل** dedi ki:
مُشيفٌ على إحْدى ابْنَتَيْنِ بنفسه،
فُوَيْتَ العَوالي بَيْنَ أَسْرٍ ومَقْتَلِ
(* «ابنتين» sözü, **القاموس** şerhinde: iki.)
Ve **المخْتار** kuşatıldığında bu beyitle temessül etti:
إما مُشِيف على مجْدٍ ومَكْرُمةٍ،
وأُسْوةٌ لك فيمن يَهْلِكُ الوَرَقُ

Ve **الشَّيِّفةُ**: öncü birliği; **قَيْسُ بن عَيزارة** dedi ki:
ورَدْنا الفُضاضَ، قَبْلَنا شَيِّفاتُنا،
بأَرْعَنَ يَنْفي الطيرَ عن كلِّ مَوْقِعِ
Ve **شَيِّفةُ** kavmin: onlar için **يَشْتافُ** eden öncüleri. **ابن الأَعرابي**: kavim bir **شَيِّفةً** gönderdi; yani bir öncü.
Dedi ki: ve **الشَّيِّفانُ** gözcüdür. Ve bir bedevî dedi: **الشَّيِّفانَ**’ı gözetleyin; çünkü o, **شَعَفَةِ المَصادِ** üzerinde **يَصُوكُ** eder; yani ona yapışır.

Ve at ve ceylan **اشْتافَ** etti ve **تَشَوَّفَ**: boynunu dikti ve bakmaya başladı; **كثير عزة** dedi ki:
تَشَوّفَ من صَوْتِ الصَّدى كلَّ ما دَعا،
تَشَوُّفَ جَيْداء المُقَلَّدِ مُغْيِبِ
**الليث**: **تَشوَّفتِ** dağ keçileri; eğer dağların sığınaklarına yükselip yukarıdan bakarlarsa; ve **ابن الأَعرابي** şu beyti okudu:
يَشْتَفْنَ للنظرِ البعيد، كأَنما
إرنانُها ببَوائِن الأَشْطانِ
(* Bu beyti **شنف** maddesinde gözden geçir; çünkü onda **يَشنَفْن** **يشتفن** yerine gelmiştir. Uzak bir şahıs gördüğünde ona doğru şahlanan sonra kişneyen çevik atları tasvir eder; sanki kişnemeleri, karınlarının genişliği sebebiyle suyu uzak kuyulardadır. Ve **سُبَيْعةَ** hadîsinde: onun taliplere **تَشَوَّفت** ettiği; yani heveslendi ve yükseldi.)
Ve **اسْتَشافَ** yara, o da **مُسْتَشِيفٌ** olur, hemzesiz; eğer kalınlaşırsa.

Ve hadiste: Âdem’de bacağında bir **شافةٌ** çıktı; dedi ki: **الشافةُ** hem hemzeli hem hemzesiz geldi; ve o, ayağın iç kısmında çıkan bir yaradır; **شأَف**’te zikredilmiştir; ve Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش و ف * * شَافَ * الشيء جلاه وبابه قال ودينار * مَشُوفٌ * أي مجلو و * تَشَوَّفَتِ * الجارية تزينت و * شِيفَتْ * تشاف * شَوْفاً * زينت و * تَشَوَّفَ * إلى الشيء تطلع

##### Türkçe

* ش و ف * * **شَافَ** * şeyi cilaladı; bâbı **قال** ve **دينار**’dır. * **مَشُوفٌ** * yani cilalanmış. Ve * **تَشَوَّفَتِ** * câriye süslendi. Ve * **شِيفَتْ** *; **تشاف** * **شَوْفاً** *: süslendi. Ve * **تَشَوَّفَ** * bir şeye: ona göz dikti.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

شفته، شوفا: جلوته، ومنه دينار مشوف: أي مجلو، قال عنترة:
  ولقد شربت من المدامة بعدماركد الهواجر بالمشوف المعلم يعني الدينار المجلو، أو أراد بذلك دينارا جلاه ضاربه، وقيل: عنى به قدحا صافيا منقشا.
 وشيفت الجارية، تشاف: أي زينت .
 وقد شوفها: زينها والشوف: المجر، وهو الخشبة التي تسوى به الأرض المحروثة.
 والشوف: طلى الجمل بالقطران، يقال: شف بعيرك، أي اطله بالقطران.
 والمشوف: هو المطلى به، لأن الهناء يشوفه، أي: يجلوه.
 والمشوف: الجمل الهائج، قاله أبو عبيد، وأبو عمرو، قال الأزهري: ولا أدري كيف يكون الفاعل عبارة عن المفعول، وقول لبيد:
  بخطيرة توفي الجديل سريحة                      مثل المشوف هنأته بعصيم يحتمل المعنيين، قال أبو عمرو، ويروي: المسوف بالسين، يعني المشموم، إذا جرب البعير فطلى بالقطران شمته الإبل.
 وقيل: المشوف المزين بالعهون، وغيرها.
 والخطيرة: التي تخطر بذنبها نشاطا، والسريحة: السريعة، السهلة السير.
 والشيفة، ككيسة، والشيفان، بشد يائهما المكسورة: الطليعة الذي يشتاف لهم، عن ابن الأعرابي، يقال: بعث القوم شيفة لهم، أي: طليعة، وقال أعرابي: تبصروا الشيفان، فإنه يصوك على شعفة المصاد، أي يلزمها، وقد تقدم ذكره في )ش ع ف ( وقال قيس بن عيزارة:
  وردنا الفضاض قبلنا شيفاتنابأرعن ينفى الطير عن كل موقع وقال العزيزي: الشياف، ككتاب: أدوية للعين، ونحوها، وهو من قولهم: شفت الشيء: إذا جلوته، وأصله الواو.
 وشيف الدواء: جعله شيافا، عن ابن عباد.
 وأشاف عليه، وأشفى: أشرف عليه، وفي الصحاح: هو قلب أشفى عليه، وفي حديث عمر رضي الله عنه: ) ولكن انظروا إلى ورعه إذا أشاف( أي: أشرف، وهو بمعنى أشفى، وقال طفيل:
  مشيف على إحدى اثنتين بنفسهفويت العوالي بين أسر ومقتل وقال ابن عباد: أشاف منه: أي خاف.
 واشتاف الرجل: تطاول ونظر، وكذا الخيل، وأنشد ابن الأعرابي، يصف خيلا نشيطة: يشتفن للنظر البعيد كأنما إرنانها ببوائن الأشطان

  وذكرت بقية الروايات في ) ش ن ف( أي: إذا رأت شخصا بعيدا، طمحت إليه، ثم صهلت.
 واشتاف البرق: شامه، قال العجاج:
  واشتاف من نحو سهيل برقا وقال أبو زيد: اشتاف الجرح: أي غلظ.
 وقال ابن دريد: تشوف: تزين.
 وفي حديث سبيعة: أنها تشوفت للخطاب أي: طمحت، وتشرفت.
 وتشوف إلى الخبر، وغيره: تطلع إليه.
 وتشوف من السطح: تطاول، ونظر وأشرف يقال: رأيت نساء يتشوفن من السطوح: أي ينظرن، ويتطاولن. وقال الليث: تشوفت الأوعال: إذا ارتفعت على معاقل الجبال فأشرفت، وقال كثير عزة:
  تشوف من صوت الصدى كلما دعاتشوف جيداء المقلد مغيب ومما يستدرك عليه: المشوفة، كمعظمة: من النساء: التي تظهر نفسها ليراها الناس، عن أبي علي.
 وشوفها، تشويفا: زينها، ومنه حديث عائشة رضي الله عنها: ) أنها شوفت جارية، فطافت بها، وقالت: لعلنا نصيد بها بعض فتيان قريش (.
 وتشوف الشيء، وأشاف: ارتفع واستشاف الجرح، فهو مستشيف، بغير همز: إذا غلظ.
 وفي الحديث: ) خرجت بآدم شأفة برجله (: هي قرحة تخرج بباطن القدم، تهمز ولا تهمز، وقد ذكر في ) ش أ ف (.
 والشوفان، محركة: الشوف، عامية.
 والشوف: البصر، عامية.
 ورجل شواف، كشداد: حديد البصر.

##### Türkçe

**شفته**، **شوفا**: onu cilaladım; ve ondan **دينار مشوف**: yani cilalanmış. **عنترة** dedi:
  “Ve gerçekten ben, öğle sıcağı **بالمشوف المعلم** ile (yani) işaretli cilalanmış dinarla (kastediyor) şarap(ı) içtim.”
Yani cilalanmış dinar; yahut bununla, onu vuranın cilaladığı bir dinarı kastetti; ve denildi ki: bununla, nakışlı berrak bir kadehi kastetti.

Ve **شيفت الجارية**، **تشاف**: yani süslendi.

Ve gerçekten **شوفها**: onu süsledi; ve **الشوف**: **المجر**’dir; o da sürülmüş yerin onunla düzleştirildiği tahtadır.

Ve **الشوف**: devenin katranla sıvanmasıdır; denilir ki: **شف بعيرك**, yani onu katranla sıva.

Ve **المشوف**: onunla sıvanmış olandır; çünkü **الهناء** onu **يشوفه**, yani onu cilalar.

Ve **المشوف**: kızgın (azgın) devedir; bunu **أبو عبيد** ve **أبو عمرو** söyledi. **الأزهري** dedi: Failin mef‘ulden ibaret olması nasıl olur, bilmiyorum. Ve **لبيد**’in sözü:
  “Bir **خطيرة** ile, **الجديل** bir **سريحة**’yi tamamlar;                      **مثل المشوف**; onu **بعصيم** ile **هنأته**.”
İki manayı da ihtimal eder, **أبو عمرو** dedi; ve **المسوف** (س ile) diye rivayet edilir; yani koklanmış olan; deve uyuz olunca katranla sıvanırsa develer onu koklar.

Ve denildi ki: **المشوف**: **العهون** ve başkalarıyla süslenmiş olandır.

Ve **الخطيرة**: kuyruğuyla canlılıkla sallanan (dişi)dir; ve **السريحة**: hızlı, yürüyüşü kolay olandır.

Ve **الشيفة**، **ككيسة**; ve **الشيفان** (ikisinin de kesreli ي’si şeddeli olarak): onlar için **يشتاف** edilen öncü; **ابن الأعرابي**’den. Denilir ki: kavim kendileri için bir **شيفة** gönderdi, yani bir öncü. Ve bir bedevî dedi: **تبصروا الشيفان**; çünkü o seni **شعفة المصاد** üzerine **يصوك** eder, yani ona yapıştırır. Onun zikri **)ش ع ف(** içinde daha önce geçti. Ve **قيس بن عيزارة** dedi:
  “Biz, bizden önce **الفضاض**’a vardık; bizim **شيفاتنا** (vardı)                      her konaktan kuşu uzaklaştıran bir çıkıntı tepeye.”
Ve **العزيزي** dedi: **الشياف**، **ككتاب**: göze ve benzerine (kullanılan) ilaçlardır; ve bu, “**شفت الشيء**: onu cilaladığım zaman” sözlerindendir; aslı **الواو**’dur.

Ve **شيف الدواء**: onu **شيافا** yaptı; **ابن عباد**’dan.

Ve **أشاف عليه** ve **أشفى**: ona yukarıdan baktı (üstten gördü). Ve **الصحاح**’ta: bu, “**قلب أشفى عليه**”dir. Ve **عمر** رضي الله عنه hadîsinde: “Fakat **إذا أشاف** onun vera‘ına bakın” yani: yukarıdan baktı; ve o, **أشفى** manasındadır. Ve **طفيل** dedi:
  “Kendi nefsiyle iki şeyden birine **مشيف**:                      yüksek mızraklar arasında ya esirlik ya öldürülme.”
Ve **ابن عباد** dedi: **أشاف منه**: yani korktu.

Ve **اشتاف الرجل**: uzadı ve baktı; atlar da böyledir. **ابن الأعرابي** canlı atları vasfederek inşad etti:
  “Uzak bakış için **يشتفن**; sanki                      burun delikleri, uzun iplerin bağlandığı kazıklardadır.”

Ve rivayetlerin geri kalanını **) ش ن ف(** içinde zikrettim; yani: uzak bir şahıs gördüğü zaman ona doğru yükseldi, sonra kişnedi.

Ve **اشتاف البرق**: onu gözetledi. **العجاج** dedi:
  “Ve **سهيل** yönünden bir şimşeği **اشتاف** etti.”
Ve **أبو زيد** dedi: **اشتاف الجرح**: yani kalınlaştı.

Ve **ابن دريد** dedi: **تشوف**: süslendi.

Ve **سبيعة** hadîsinde: onun **تشوفت للخطاب** ettiği; yani: heveslendi ve yüceldi (kendini gösterdi).

Ve **تشوف إلى الخبر** ve başkasına: ona göz dikti.

Ve **تشوف من السطح**: uzadı, baktı ve yukarıdan gördü. Denilir ki: damlardan **يتشوفن** kadınlar gördüm; yani bakıyorlar ve uzanıyorlar. **الليث** dedi: **تشوفت الأوعال**: dağların sığınakları üzerine yükselip yukarıdan gördükleri zaman. Ve **كثير عزة** dedi:
  “Yankının sesinden, her ne zaman çağırsa, **تشوف** eder;                      gerdanlıklı, gözleri sürmeli bir (kadının) boynu (gibi), kaybolmuş.”

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **المشوفة**، **كمعظمة**: kadınlardan, kendisini insanlara görünsün diye ortaya çıkaran; **أبي علي**’den.

Ve **شوفها**، **تشويفا**: onu süsledi. Ve ondan **عائشة** رضي الله عنها hadîsi: “O, bir cariyeyi **شوفت** etti; onunla dolaştı ve dedi ki: belki onunla Kureyş’in bazı delikanlılarını avlarız.”

Ve **تشوف الشيء** ve **أشاف**: yükseldi. Ve **استشاف الجرح**: o, **مستشيف**tir; hemzesiz olarak: kalınlaştığı zaman.

Ve hadîste: “Âdem ile çıktım; ayağında bir **شأفة** (vardı).” O, ayağın tabanında çıkan bir yaradır; hemzeli de olur hemzesiz de; **) ش أ ف (** içinde zikredilmiştir.

Ve **الشوفان**، harekeli: **الشوف**’tur; âmiyâne.

Ve **الشوف**: görme (göz); âmiyâne.

Ve **رجل شواف**، **كشداد**: keskin görüşlü.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

شُفْتُهُ
1 شُفْتُهُ ذ , (S, O, K,) aor. أَشُوفُهُ, (O,) inf. n. شَوْفٌ, (O, K,) I polished it; (S, O, K;) namely, a thing, (S, O,) or an ornament of gold or silver. (Mgh.) ― -b2- [Hence,] شِيفَتِ الجَارِيَةُ, (S, O, K,) also written شُيْفَت, (thus in one of my copies of the S, in the other written شُئِفَت, and thus only,) aor. تُشَافُ, (S, O, K,) inf. n. as above, (S,) The girl, or young woman, was adorned. (S, O, K.) ― -b3- And [hence likewise,] شَوْفٌ also signifies The smearing of a camel with tar. (K.) One says, شُفْ بَعِيرَكَ Smear thy camel with tar. (O.) -A2- [The inf. n.] شَوَفَانٌ as syn. with تَشَوُّفٌ [but in what sense is not said] is vulgar. (TA.) ― -b2- So too is [the inf. n.] شَوْفٌ as meaning The act of seeing [and of looking]. (TA.) [شاف is much used in the present day as meaning He saw, and he looked at, a thing.]

شوّف الجَارِيَةَ
2 شوّف الجَارِيَةَ ذ , inf. n. تَشْوِيفٌ, He adorned the girl, or young woman. (TA.) -A2- شيّف الدَّوَآءَ He made the medicament to be what is termed شِيَاف [q. v.]. (Ibn-'Abbلd, O, K.) [The ى in this verb is substituted for و.]

اشاف عَلَيْهِ
4 اشاف عَلَيْهِ ذ i. q. أَشْرَفَ [meaning He was, or became, on the brink, or verge, or at the point, of it], (S, O, K,) namely, a thing; like أَشْفَى; (S, O;) from which it is formed by transposition. (S.) ― -b2- And اشاف He feared. (Ibn-'Abbلd, O, K.) You say, اشاف مِنْهُ He feared him, or it. (K.) -A2- See also 5, last sentence.

تشوّف
5 تشوّف ذ He adorned himself: (K:) or تشوّفت she (a woman, IDrd, O, or a girl, or young woman, S) adorned herself. (IDrd, S, O.) One says of a woman divorced by a sentence that admits of her returning, تُتَشَوَّفُ لِزَوْجِهَا i. e. She adorns herself for her husband, by making her face clear, and polishing her cheeks; from 1 in the first of the senses assigned to it above. (Mgh.) -A2- تشوّفت الأَوْعَالُ The mountain-goats ascended upon the tops of the mountains, (Lth, O, Msb,) and looked down, (Lth, O,) to see the plain country and its freedom from those whom they feared, in order that they might repair to the water and the pasturage. (Msb.) ― -b2- Hence, تشوّف لِكَذَا He (a man) raised, or stretched and raised, his eyes, or sight, towards such a thing: and hence the verb became used to denote hope, or expectation, and desire, or seeking. (Msb.) And تشوّف مِنَ السَّطْحِ He stretched himself up, and looked, and overlooked, or looked down, from the house-top. (K.) One says, النِّسَآءُ يَتَشَوَّفْنَ مِنَ السُّطْوحِ The women look, [or look down,] stretching themselves up, from the house-tops. (S, O.) [See also 8.] And one says also, تشوّف اـِلَى الشىْءِ, (S,) or الى الخَيْرِ, (O, K,) or الى الخَبَرِ, (CK,) He looked for [the thing, or good, or the news or tidings], (S, O, K,) &c. (TA.) ― -b3- And تشوّف الشَّىْءُ The thing rose, or became high or elevated; as also ↓ اشاف. (TA.)

اشتاف
8 اشتاف ذ He (a man, S, O) stretched himself up, and looked: (S, O, K:) and in like manner one says of horses. (TA.) [See also 5.] ― -b2- And اشتاف البَرْقَ He looked at the lightning, or at the cloud thereof, to see whither it was tending, and where it would rain; syn. شَامَهُ. (S, O, K.) -A2- Also, said of a wound, It became rough, or thick; (AZ, O, K;) and so ↓ استشاف, thus without hemz. (TA.)

10 اـِسْتَشْوَفَ see what next precedes.

شَوْفٌ
شَوْفٌ ذ The مِجَرّ, (O, K,) i. e. a wooden implement, (O,) [meaning a harrow,] by means of which the ploughed land is made even. (O.)

شَافَةٌ
شَافَةٌ ذ : see شَأْفَةٌ, in art. شأف. (TA.)

شِيَافٌ
شِيَافٌ ذ Medicaments for the eye and the like: (O, K:) from 1 in the first of the senses assigned to it above: originally شِوَافٌ. (O.)

شَوَّافٌ
شَوَّافٌ ذ A sharp-sighted man. (TA.)

شَيِّفَةٌ
شَيِّفَةٌ ذ A scout, or scouts, (طَلِيعَةٌ,) employed to look out for a party; (IAar, S, O, K;) as also ↓ شَيِّفَانٌ. (IAar, O, K.)

شَيِّفَانٌ
شَيِّفَانٌ ذ : see what next precedes.

مَشُوفٌ
مَشُوفٌ ذ Polished: applied to a دِينَار [&c.]. (S, O, K.) 'Antarah says,
وَلَقَدْ شَرِبْتُ مِنَ المُدَامَةِ بَعْدَ مَا
رَكَدَ الهَوَاجِرُ بَالمَشُوفِ المُعْلَمِ
[And verily I have drunk wine, after that the vehement noon-day-heats of summer had remitted, purchased with the polished, charactered deenلr]: (S, O, and EM p. 237:) he means the deenلr polished by the minter thereof: (TA:) or, as some say, he means the bright, charactered, or figured, bowl. (O, TA. *) ― -b2- Also A camel smeared with tar; (O, K;) because it polishes him. (TA.) ― -b3- And (K) accord. to AA (O, TA) and A'Obeyd, (TA,) as used by Lebeed, (O, TA,) A camel in a state of excitement by lust: (O, K: *) but as some relate the verse in which it occurs, the word is with س, and means “ smelt ” by the [other] camels because smeared with tar. (O, TA.) ― -b4- And, (K,) as some say, (O, TA,) it means [A camel] decorated with wools of various colours, and with other things. (O, K. [In the CK, المُزَيِّنُ is erroneously put for المُزَيَّنُ.])

مُشَوَّفَةٌ
مُشَوَّفَةٌ ذ like مُعَظَّمَةٌ [in measure], A woman who exposes herself to view in order that men may see her. (Aboo-'Alee, TA.)

##### Türkçe

**شُفْتُهُ**
1 **شُفْتُهُ** ذ , (S, O, K,) muzâri‘ **أَشُوفُهُ**, (O,) mastar ismi **شَوْفٌ**, (O, K,) Onu parlattım; (S, O, K;) yani, bir şeyi, (S, O,) yahut altın veya gümüşten bir süsü. (Mgh.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **شِيفَتِ الجَارِيَةُ**, (S, O, K,) ayrıca **شُيْفَت** diye de yazılır, (S’nin nüshalarımdan birinde böyle; ötekinde **شُئِفَت** yazılıdır, ve yalnızca böyle [yazılıdır],) muzâri‘i **تُشَافُ**, (S, O, K,) mastar ismi yukarıdaki gibidir, (S,) Kız, yahut genç kadın, süslendi. (S, O, K.) ― -b3- Ve [yine bundan dolayı,] **شَوْفٌ** ayrıca bir devenin katran ile sıvanması manasına gelir. (K.) Denir ki, **شُفْ بَعِيرَكَ** Deveni katran ile sıva. (O.) -A2- [Mastar ismi] **شَوَفَانٌ**, **تَشَوُّفٌ** ile eş anlamlı olarak [fakat hangi manada olduğu söylenmeksizin], avamîdir. (TA.) ― -b2- Keza [mastar ismi] **شَوْفٌ**’un “görme [ve bakma] fiili” manasında olması da avamîdir. (TA.) [**شاف** günümüzde “O gördü ve bir şeye baktı” manasında çok kullanılır.]

**شوّف الجَارِيَةَ**
2 **شوّف الجَارِيَةَ** ذ , mastar ismi **تَشْوِيفٌ**, Kızı, yahut genç kadını, süsledi. (TA.) -A2- **شيّف الدَّوَآءَ** İlacı, **شِيَاف** diye adlandırılan şey olacak şekilde yaptı [bk.]. (Ibn-'Abbلd, O, K.) [Bu fiildeki **ى**, **و** yerine ikame edilmiştir.]

**اشاف عَلَيْهِ**
4 **اشاف عَلَيْهِ** ذ **أَشْرَفَ** ile aynı manadadır [yani “onun eşiğinde, kenarında, sınırında, yahut tam noktasında oldu veya oldu hâle geldi”], (S, O, K,) yani bir şey; **أَشْفَى** gibi; (S, O;) ondan takdim-te’hir ile türetilmiştir. (S.) ― -b2- Ve **اشاف** “korktu” manasınadır. (Ibn-'Abbلd, O, K.) Dersin ki, **اشاف مِنْهُ** Ondan korktu. (K.) -A2- 5’e de bak, son cümle.

**تشوّف**
5 **تشوّف** ذ Kendini süsledi: (K:) yahut **تشوّفت** o (bir kadın, IDrd, O, yahut bir kız, yahut genç kadın, S) kendini süsledi. (IDrd, S, O.) Ric‘î talâkla boşanmış bir kadın hakkında denir ki, **تُتَشَوَّفُ لِزَوْجِهَا** yani, yüzünü berrak kılmak ve yanaklarını parlatmak suretiyle kocası için süslenir; yukarıda ona verilen manaların birincisinde 1’den. (Mgh.) -A2- **تشوّفت الأَوْعَالُ** Dağ keçileri dağların tepelerine çıktılar, (Lth, O, Msb,) ve aşağı baktılar, (Lth, O,) korktukları kimselerden uzak oluşunu ve düz ülkeyi görmek için; ta ki suya ve otlağa gidebilsinler. (Msb.) ― -b2- Bundan dolayı, **تشوّف لِكَذَا** O (bir adam) gözlerini, yahut görüşünü, böyle bir şeye doğru kaldırdı, yahut uzatıp kaldırdı: ve bundan dolayı fiil, ümit, yahut beklenti, ve arzu, yahut talep manasını ifade etmek üzere kullanılmaya başlandı. (Msb.) Ve **تشوّف مِنَ السَّطْحِ** Damdan kendini uzatıp yükseltti, ve baktı, ve yukarıdan baktı, yahut aşağı baktı. (K.) Denir ki, **النِّسَآءُ يَتَشَوَّفْنَ مِنَ السُّطْوحِ** Kadınlar, damlardan, kendilerini uzatıp yükselterek bakarlar [yahut aşağı bakarlar]. (S, O.) [8’e de bak.] Ve ayrıca denir ki, **تشوّف اـِلَى الشىْءِ**, (S,) yahut **الى الخَيْرِ**, (O, K,) yahut **الى الخَبَرِ**, (CK,) O, [şeyi, yahut hayrı, yahut haberi], bekledi, (S, O, K,) vb. (TA.) ― -b3- Ve **تشوّف الشَّىْءُ** Şey yükseldi, yahut yüksek oldu veya yükselmiş oldu; keza ↓ **اشاف**. (TA.)

**اشتاف**
8 **اشتاف** ذ O (bir adam, S, O) kendini uzatıp yükseltti, ve baktı: (S, O, K:) ve aynı şekilde atlar hakkında da denir. (TA.) [5’e de bak.] ― -b2- Ve **اشتاف البَرْقَ** Şimşeğe, yahut onun bulutuna baktı; nereye yöneldiğini ve nerede yağmur yağacağını görmek için; eş anlamlısı **شَامَهُ**. (S, O, K.) -A2- Ayrıca, bir yara hakkında söylenir: Pürüzlü oldu, yahut kalınlaştı; (AZ, O, K;) ve keza ↓ **استشاف**, hemzesiz olarak böyle. (TA.)

10 **اـِسْتَشْوَفَ** Bir önce gelen şeye bak.

**شَوْفٌ**
**شَوْفٌ** ذ **مِجَرّ**’dır, (O, K,) yani sürülmüş toprağın düzleştirildiği bir tahta âlet, (O,).

**شَافَةٌ**
**شَافَةٌ** ذ : **شَأْفَةٌ**’ye bak, **شأف** maddesinde. (TA.)

**شِيَافٌ**
**شِيَافٌ** ذ Göz için olan ilaçlar ve benzerleri: (O, K:) yukarıda ona verilen manaların birincisinde 1’den: aslında **شِوَافٌ**. (O.)

**شَوَّافٌ**
**شَوَّافٌ** ذ Keskin görüşlü bir adam. (TA.)

**شَيِّفَةٌ**
**شَيِّفَةٌ** ذ Bir keşif kolu, yahut keşif kolları, (**طَلِيعَةٌ,**) bir topluluğu gözetlemek için görevlendirilen; (IAar, S, O, K;) keza ↓ **شَيِّفَانٌ**. (IAar, O, K.)

**شَيِّفَانٌ**
**شَيِّفَانٌ** ذ : Bir önce gelene bak.

**مَشُوفٌ**
**مَشُوفٌ** ذ Parlatılmış: bir **دِينَار**a [&c.] uygulanır. (S, O, K.) ‘Antarah der ki,
وَلَقَدْ شَرِبْتُ مِنَ المُدَامَةِ بَعْدَ مَا
رَكَدَ الهَوَاجِرُ بَالمَشُوفِ المُعْلَمِ
[Ve gerçekten ben şaraptan içtim, yazın şiddetli öğle sıcakları yatıştıktan sonra, parlatılmış, damgalı dinarla satın alınmış]: (S, O, ve EM s. 237:) o, darp edeni tarafından parlatılmış dinarı kasteder: (TA:) yahut bazılarına göre, parlak, damgalı, yahut nakışlı kâseyi kasteder. (O, TA. *) ― -b2- Ayrıca katran ile sıvanmış bir deve; (O, K;) çünkü onu parlatır. (TA.) ― -b3- Ve (K) AA’ya göre (O, TA) ve A'Obeyd’e göre, (TA,) Lebeed’in kullandığı üzere, (O, TA,) şehvet sebebiyle coşkunluk hâlinde bir deve: (O, K: *) fakat bazıları, içinde geçtiği beyti rivayet ettikleri şekle göre, kelime **س** iledir, ve “katran ile sıvandığı için [diğer] develer tarafından koklanmış” manasınadır. (O, TA.) ― -b4- Ve, (K,) bazılarına göre, (O, TA,) [bir deve] çeşitli renklerde yünlerle ve başka şeylerle süslenmiş demektir. (O, K. [CK’de **المُزَيِّنُ**, yanlışlıkla **المُزَيَّنُ** yerine konmuştur.])

**مُشَوَّفَةٌ**
**مُشَوَّفَةٌ** ذ ölçüce **مُعَظَّمَةٌ** gibi, Erkeklerin onu görmesi için kendini görüşe arz eden bir kadın. (Aboo-'Alee, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَافَ
شَافَ ( w )  U ( n. ac. شَوْف 1 ),
a.  Polished, burnished.

b.  [ coll. ], Saw, perceived.

c.  ( pass. شِيْفَ ), Was adorned.

شَوَّفَ
شَوَّفَ II , ( y ),
a.  Prepared an eye-salve & c.

b.  ( w ) [ coll. ], Showed.

أَشْوَفَ
أَشْوَفَ IV
a.  [ 'Ala ], Rose, towered above; overlooked.

b.  [ Min ], Feared, was afraid of.

تَشَوَّفَ
تَشَوَّفَ V ,
a.  Performed his toilet, adorned himself.

b.  [ Min ], Looked down from.

c.  see VIII (a) .

اِشْتَوَفَ
اِشْتَوَفَ VIII
a.  [ Ila ], Looked at, regarded, observed; looked for.

b.  Hardened ( wound ).

شَوْف
شَوْف [ 1 ],
a.  Harrow.

شِيَاف
شِيَاف [ 23I ],
a.  Medicament for the eyes, eye-salve.

شَيِّفَة
شَيِّفَة [ 25tI ],
a.  Scout; skirmisher; outposts.

شَوَّاف
شَوَّاف [ 28 ],
a.  Sharp-sighted.

شَيِّفَان
شَيِّفَان
a.  see 25t .

##### Türkçe

**شَافَ**
**شَافَ** ( w ) U ( n. ac. **شَوْف** 1 ),
a. Parlatılmış, cilalanmış.

b. [ topl. ], Gördü, idrak etti.

c. ( pass. **شِيْفَ** ), Süslenmiş oldu.

**شَوَّفَ**
**شَوَّفَ** II , ( y ),
a. Göz merhemi vb. hazırladı.

b. ( w ) [ topl. ], Gösterdi.

**أَشْوَفَ**
**أَشْوَفَ** IV
a. [ 'Ala ], Yükseldi, üstte durdu; yukarıdan gördü.

b. [ Min ], Korktu, korkar oldu.

**تَشَوَّفَ**
**تَشَوَّفَ** V ,
a. Tuvaletini yaptı, süslendi.

b. [ Min ], Üstten aşağı baktı.

c. VIII (a)’ya bak.

**اِشْتَوَفَ**
**اِشْتَوَفَ** VIII
a. [ Ila ], Baktı, nazar etti, gözledi; aradı.

b. Sertleşti (yara).

**شَوْف**
**شَوْف** [ 1 ],
a. Tırmık.

**شِيَاف**
**شِيَاف** [ 23I ],
a. Göz için ilaç, göz merhemi.

**شَيِّفَة**
**شَيِّفَة** [ 25tI ],
a. Keşifçi; çarpışmacı; ileri karakollar.

**شَوَّاف**
**شَوَّاف** [ 28 ],
a. Keskin görüşlü.

**شَيِّفَان**
**شَيِّفَان**
a. 25t’ye bak.
