# شوف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شوف

شفته، شوفا: جلوته، ومنه دينار مشوف: أي مجلو، قال عنترة:
  ولقد شربت من المدامة بعدماركد الهواجر بالمشوف المعلم يعني الدينار المجلو، أو أراد بذلك دينارا جلاه ضاربه، وقيل: عنى به قدحا صافيا منقشا.
 وشيفت الجارية، تشاف: أي زينت .
 وقد شوفها: زينها والشوف: المجر، وهو الخشبة التي تسوى به الأرض المحروثة.
 والشوف: طلى الجمل بالقطران، يقال: شف بعيرك، أي اطله بالقطران.
 والمشوف: هو المطلى به، لأن الهناء يشوفه، أي: يجلوه.
 والمشوف: الجمل الهائج، قاله أبو عبيد، وأبو عمرو، قال الأزهري: ولا أدري كيف يكون الفاعل عبارة عن المفعول، وقول لبيد:
  بخطيرة توفي الجديل سريحة                      مثل المشوف هنأته بعصيم يحتمل المعنيين، قال أبو عمرو، ويروي: المسوف بالسين، يعني المشموم، إذا جرب البعير فطلى بالقطران شمته الإبل.
 وقيل: المشوف المزين بالعهون، وغيرها.
 والخطيرة: التي تخطر بذنبها نشاطا، والسريحة: السريعة، السهلة السير.
 والشيفة، ككيسة، والشيفان، بشد يائهما المكسورة: الطليعة الذي يشتاف لهم، عن ابن الأعرابي، يقال: بعث القوم شيفة لهم، أي: طليعة، وقال أعرابي: تبصروا الشيفان، فإنه يصوك على شعفة المصاد، أي يلزمها، وقد تقدم ذكره في )ش ع ف ( وقال قيس بن عيزارة:
  وردنا الفضاض قبلنا شيفاتنابأرعن ينفى الطير عن كل موقع وقال العزيزي: الشياف، ككتاب: أدوية للعين، ونحوها، وهو من قولهم: شفت الشيء: إذا جلوته، وأصله الواو.
 وشيف الدواء: جعله شيافا، عن ابن عباد.
 وأشاف عليه، وأشفى: أشرف عليه، وفي الصحاح: هو قلب أشفى عليه، وفي حديث عمر رضي الله عنه: ) ولكن انظروا إلى ورعه إذا أشاف( أي: أشرف، وهو بمعنى أشفى، وقال طفيل:
  مشيف على إحدى اثنتين بنفسهفويت العوالي بين أسر ومقتل وقال ابن عباد: أشاف منه: أي خاف.
 واشتاف الرجل: تطاول ونظر، وكذا الخيل، وأنشد ابن الأعرابي، يصف خيلا نشيطة: يشتفن للنظر البعيد كأنما إرنانها ببوائن الأشطان

  وذكرت بقية الروايات في ) ش ن ف( أي: إذا رأت شخصا بعيدا، طمحت إليه، ثم صهلت.
 واشتاف البرق: شامه، قال العجاج:
  واشتاف من نحو سهيل برقا وقال أبو زيد: اشتاف الجرح: أي غلظ.
 وقال ابن دريد: تشوف: تزين.
 وفي حديث سبيعة: أنها تشوفت للخطاب أي: طمحت، وتشرفت.
 وتشوف إلى الخبر، وغيره: تطلع إليه.
 وتشوف من السطح: تطاول، ونظر وأشرف يقال: رأيت نساء يتشوفن من السطوح: أي ينظرن، ويتطاولن. وقال الليث: تشوفت الأوعال: إذا ارتفعت على معاقل الجبال فأشرفت، وقال كثير عزة:
  تشوف من صوت الصدى كلما دعاتشوف جيداء المقلد مغيب ومما يستدرك عليه: المشوفة، كمعظمة: من النساء: التي تظهر نفسها ليراها الناس، عن أبي علي.
 وشوفها، تشويفا: زينها، ومنه حديث عائشة رضي الله عنها: ) أنها شوفت جارية، فطافت بها، وقالت: لعلنا نصيد بها بعض فتيان قريش (.
 وتشوف الشيء، وأشاف: ارتفع واستشاف الجرح، فهو مستشيف، بغير همز: إذا غلظ.
 وفي الحديث: ) خرجت بآدم شأفة برجله (: هي قرحة تخرج بباطن القدم، تهمز ولا تهمز، وقد ذكر في ) ش أ ف (.
 والشوفان، محركة: الشوف، عامية.
 والشوف: البصر، عامية.
 ورجل شواف، كشداد: حديد البصر.

### Türkçe

**شفته**، **شوفا**: onu cilaladım; ve ondan **دينار مشوف**: yani cilalanmış. **عنترة** dedi:
  “Ve gerçekten ben, öğle sıcağı **بالمشوف المعلم** ile (yani) işaretli cilalanmış dinarla (kastediyor) şarap(ı) içtim.”
Yani cilalanmış dinar; yahut bununla, onu vuranın cilaladığı bir dinarı kastetti; ve denildi ki: bununla, nakışlı berrak bir kadehi kastetti.

Ve **شيفت الجارية**، **تشاف**: yani süslendi.

Ve gerçekten **شوفها**: onu süsledi; ve **الشوف**: **المجر**’dir; o da sürülmüş yerin onunla düzleştirildiği tahtadır.

Ve **الشوف**: devenin katranla sıvanmasıdır; denilir ki: **شف بعيرك**, yani onu katranla sıva.

Ve **المشوف**: onunla sıvanmış olandır; çünkü **الهناء** onu **يشوفه**, yani onu cilalar.

Ve **المشوف**: kızgın (azgın) devedir; bunu **أبو عبيد** ve **أبو عمرو** söyledi. **الأزهري** dedi: Failin mef‘ulden ibaret olması nasıl olur, bilmiyorum. Ve **لبيد**’in sözü:
  “Bir **خطيرة** ile, **الجديل** bir **سريحة**’yi tamamlar;                      **مثل المشوف**; onu **بعصيم** ile **هنأته**.”
İki manayı da ihtimal eder, **أبو عمرو** dedi; ve **المسوف** (س ile) diye rivayet edilir; yani koklanmış olan; deve uyuz olunca katranla sıvanırsa develer onu koklar.

Ve denildi ki: **المشوف**: **العهون** ve başkalarıyla süslenmiş olandır.

Ve **الخطيرة**: kuyruğuyla canlılıkla sallanan (dişi)dir; ve **السريحة**: hızlı, yürüyüşü kolay olandır.

Ve **الشيفة**، **ككيسة**; ve **الشيفان** (ikisinin de kesreli ي’si şeddeli olarak): onlar için **يشتاف** edilen öncü; **ابن الأعرابي**’den. Denilir ki: kavim kendileri için bir **شيفة** gönderdi, yani bir öncü. Ve bir bedevî dedi: **تبصروا الشيفان**; çünkü o seni **شعفة المصاد** üzerine **يصوك** eder, yani ona yapıştırır. Onun zikri **)ش ع ف(** içinde daha önce geçti. Ve **قيس بن عيزارة** dedi:
  “Biz, bizden önce **الفضاض**’a vardık; bizim **شيفاتنا** (vardı)                      her konaktan kuşu uzaklaştıran bir çıkıntı tepeye.”
Ve **العزيزي** dedi: **الشياف**، **ككتاب**: göze ve benzerine (kullanılan) ilaçlardır; ve bu, “**شفت الشيء**: onu cilaladığım zaman” sözlerindendir; aslı **الواو**’dur.

Ve **شيف الدواء**: onu **شيافا** yaptı; **ابن عباد**’dan.

Ve **أشاف عليه** ve **أشفى**: ona yukarıdan baktı (üstten gördü). Ve **الصحاح**’ta: bu, “**قلب أشفى عليه**”dir. Ve **عمر** رضي الله عنه hadîsinde: “Fakat **إذا أشاف** onun vera‘ına bakın” yani: yukarıdan baktı; ve o, **أشفى** manasındadır. Ve **طفيل** dedi:
  “Kendi nefsiyle iki şeyden birine **مشيف**:                      yüksek mızraklar arasında ya esirlik ya öldürülme.”
Ve **ابن عباد** dedi: **أشاف منه**: yani korktu.

Ve **اشتاف الرجل**: uzadı ve baktı; atlar da böyledir. **ابن الأعرابي** canlı atları vasfederek inşad etti:
  “Uzak bakış için **يشتفن**; sanki                      burun delikleri, uzun iplerin bağlandığı kazıklardadır.”

Ve rivayetlerin geri kalanını **) ش ن ف(** içinde zikrettim; yani: uzak bir şahıs gördüğü zaman ona doğru yükseldi, sonra kişnedi.

Ve **اشتاف البرق**: onu gözetledi. **العجاج** dedi:
  “Ve **سهيل** yönünden bir şimşeği **اشتاف** etti.”
Ve **أبو زيد** dedi: **اشتاف الجرح**: yani kalınlaştı.

Ve **ابن دريد** dedi: **تشوف**: süslendi.

Ve **سبيعة** hadîsinde: onun **تشوفت للخطاب** ettiği; yani: heveslendi ve yüceldi (kendini gösterdi).

Ve **تشوف إلى الخبر** ve başkasına: ona göz dikti.

Ve **تشوف من السطح**: uzadı, baktı ve yukarıdan gördü. Denilir ki: damlardan **يتشوفن** kadınlar gördüm; yani bakıyorlar ve uzanıyorlar. **الليث** dedi: **تشوفت الأوعال**: dağların sığınakları üzerine yükselip yukarıdan gördükleri zaman. Ve **كثير عزة** dedi:
  “Yankının sesinden, her ne zaman çağırsa, **تشوف** eder;                      gerdanlıklı, gözleri sürmeli bir (kadının) boynu (gibi), kaybolmuş.”

Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **المشوفة**، **كمعظمة**: kadınlardan, kendisini insanlara görünsün diye ortaya çıkaran; **أبي علي**’den.

Ve **شوفها**، **تشويفا**: onu süsledi. Ve ondan **عائشة** رضي الله عنها hadîsi: “O, bir cariyeyi **شوفت** etti; onunla dolaştı ve dedi ki: belki onunla Kureyş’in bazı delikanlılarını avlarız.”

Ve **تشوف الشيء** ve **أشاف**: yükseldi. Ve **استشاف الجرح**: o, **مستشيف**tir; hemzesiz olarak: kalınlaştığı zaman.

Ve hadîste: “Âdem ile çıktım; ayağında bir **شأفة** (vardı).” O, ayağın tabanında çıkan bir yaradır; hemzeli de olur hemzesiz de; **) ش أ ف (** içinde zikredilmiştir.

Ve **الشوفان**، harekeli: **الشوف**’tur; âmiyâne.

Ve **الشوف**: görme (göz); âmiyâne.

Ve **رجل شواف**، **كشداد**: keskin görüşlü.
