# شوق — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%82/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D9%82/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%82.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شوق

القاف والشين و"وايء" معهما
ق ش و، ش ق ء، و ق ش، ش و ق، و ش ق، ش ق و مستعملات قشو: قَشَوْتُ القضيب: خرطته، وأنا أقشُوه قَشْواً فأنا قاش وهو مَقشُوٍّ.
والقاشي: الفلس الرديء، لغة سوادية.
القَشْوُة: قفة يكون فيها طيب المرأة، وأنشد:
لها قَشوَةٌ فيها ملاب وزنبق		إذا عزب أسرى إليها تطيبا
وجمعها: قِشاءٌ وقَشَواتٌ.
شقأ: شَقَأ النابُ يَشقؤه شُقُوءاً وشَقْأ فهو شاقئ أي طلع حده، والمِشقاء: المِدرى. وشَقَأْتُ شعري: فرقته.
وقش: وقَيش وأقيش: اسم رجل.
شقو: يقال: شَقي شقاء وشِقوةً. والشِّقوُ: تأسس أصل الشَّقاء والشِقْوَةِ، كل قد قيل، وإنما صار ياء في شَقِي بالكسرة، وهما يشقيان، وهو في الأصل واو، وتظهر في الشَّقاوة، وتضمر في الشّقاء مدة لاحقة بالألف كذا، لأن الياء والواو إنما يظهران في الأسماء الممدودة. والشاقي من حيود الجبال: الطالع الطويل، ومع طوله أيسر صعوداً وأقدر مقعداً للإنسان، والجميع شاقيات وشَواقي.
شوق: الشِّوقُ: نزاع النفس، وشاقني حبها، وذكرها يشوقني، أي يهيج شَوْقي، فاشتقت.
وشَوَّقْتُ فلاناً: ذكرته الجنة والنار فاشتاقَ.
والشَّيِّقُ: سقع مستو دقيق في لهب الجبل، لا يستطاع ارتقاؤه.
والشَّيقُ: شعر ذنب الدابة، الواحدة شِيقةٌ.
وشق: الوَشيقُ: لحم يقدد حتى يقب وتذهب ندوته، وتقول: وشَقَتهُ أشِقُه شِقةً ووَشْقاً، واتَّشَقْتُه اتِّشاقاً، قال:
إذا عرضت منها كهاة سمينة		فلا تهدمنها واتَّشِقْ وتجبجب
وبه سمي الكلب واشِقاً.

### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve onlarla birlikte “**وايء**”
**ق ش و**، **ش ق ء**، **و ق ش**، **ش و ق**، **و ش ق**، **ش ق و** kullanımdadır: **قشو**: **قَشَوْتُ القضيب**: onu yonttum; ben onu **قَشْواً** yontarım; ben **قاش**ım ve o **مَقشُوٍّ**dur.
Ve **القاشي**: kötü **فلس** (para); **لغة سوادية** (Sevâd dili).
**القَشْوُة**: kadının güzel kokusunun içinde bulunduğu bir sepet; ve şu beyit okunmuştur:
لها **قَشوَةٌ** فيها ملاب وزنبق		إذا عزب أسرى إليها تطيبا
Onun çoğulu: **قِشاءٌ** ve **قَشَواتٌ**.

**شقأ**: **شَقَأ النابُ** onu **يَشقؤه** **شُقُوءاً** ve **شَقْأ**; o hâlde o **شاقئ**dir; yani ucu çıkmıştır. Ve **المِشقاء**: **المِدرى**. Ve **شَقَأْتُ شعري**: onu ayırdım.

**وقش**: ve **وقَيش** ve **أقيش**: bir adamın adıdır.

**شقو**: denir ki: **شَقي** **شقاء** ve **شِقوةً**. Ve **الشِّقوُ**: **الشَّقاء** ve **الشِقْوَةِ**nin aslı tesis edilmiştir; hepsi söylenmiştir; ancak **شَقِي**de kesre sebebiyle **ياء** olmuştur; ve “onlar ikisi bedbaht olur” (**وهما يشقيان**); ve o aslında **واو**dur; **الشَّقاوة**da ortaya çıkar; ve **الشّقاء**da, **الألف**e bitişik bir müddet boyunca gizlenir; böylece; çünkü **الياء** ve **الواو** ancak uzatılmış isimlerde ortaya çıkarlar. Ve dağların çıkıntılarından **الشاقي**: uzun çıkan (çıkıntı); ve uzunluğuyla beraber çıkılması daha kolay ve insan için oturak olarak daha elverişlidir; ve hepsi **شاقيات** ve **شَواقي**dir.

**شوق**: **الشِّوقُ**: nefsin çekişmesi. Ve **شاقني حبها**; ve onun anılması beni **يشوقني**; yani **شَوْقي**mi coşturur; böylece **اشتقت**.
Ve **شَوَّقْتُ فلاناً**: ona cennet ve cehennemi hatırlattım da **اشتاقَ**.
Ve **الشَّيِّقُ**: dağın alevinde düz, ince bir kaya çıkıntısı; ona tırmanmak mümkün olmaz.
Ve **الشَّيقُ**: binek hayvanının kuyruğunun kılı; tekili **شِيقةٌ**.

**وشق**: **الوَشيقُ**: et; kurutulur, ta ki sertleşsin ve ıslaklığı gitsin. Ve dersin ki: **وشَقَتهُ** onu **أشِقُه** **شِقةً** ve **وَشْقاً**; ve onu **اتَّشَقْتُه** **اتِّشاقاً**; dedi ki:
إذا عرضت منها كهاة سمينة		فلا تهدمنها واتَّشِقْ وتجبجب
Ve bununla köpek **واشِقاً** diye adlandırılmıştır.
