# شوق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: شوق

الشَّوْقُ والاشْتياقُ: نِزاعُ النفس إلى الشيء، والجمع أَشْواقٌ، شاقَ إليه شَوْقاً وتَشَوَّق واشتاقَ اشْتياقاً. والشَّوْقُ: حركة الهوى. والشُّوق: العُشّاق. ويقال: شُقْ شُقْ إذا أَمرته أَن يُشَوِّقَ إنساناً إلى الآخرة. ويقال: شاقَني الشيءُ يَشُوقُني، فهو شائِقٌ وأنا مَشوقٌ؛ وقوله:
يا دارَ سَلمى بِدَكادِيك البُرَقْ،
صَبْراً فقد هَيَّجْتِ شَوقَ المُشْتَئِقْ
إنما أَراد المشتاق فأَبدل الألف همزة، قال سيبويه: همز ما ليس بمهموز ضرورة، وقال ابن جني: القول عندي أَنه اضطر إلى حركة الألف التي قبل القاف من المُشتاق لأنها تقابل لام مستفعلن، فلما حركها انقلبت همزة إلا أَنه اختار لها الكسر لأنه أَراد الكسرة التي كانت في الواو التي انقلبت الألف عنها، وذلك أنه مُفْتَعِلن من الشَّوْق، وأصله مُشْتَوِق ثم قلبت الواو ألفاً لتحركها وانفتاح ما قبلها، فلما احتاج إلى حركة الألف حركها بمثل الكسرة التي كانت في الواو هي أصل الألف. وشاقَني شَوْقاً وشَوَّقَنى: هاجني فَتَشوَّقْت إذا هَيَّجَ شَوقَك، ويقال منه: شاقَني حُسْنُها وذِكْرُها يَشُوقني أي هيّج شَوْقي؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي: إلى ظُعُنٍ للمالكيّة غُدْوةً،
فيا لَكَ مِنْ مَرْأَى أَشاقَ وأَبعدا
فسره فقال: معناه وجدناه شائقاً بعيداً. وشاقَ الطُّنُبَ إلى الوتد شَوْقاً: مدَّه إليه فأَوثقه به. ابن بزرج: شُقْتُ القربة أَشُوقُها نَصَبْتُها مُسْنَدة إلى الحائط، فهي مَشُوقة.
والشِّيقُ والشِّيَاقُ: كالنِّياط انقلبت الواو فيها ياء للكسرة. ورجل أَشْوَقُ: طويل.

### Türkçe

**الشَّوْقُ** ve **الاشْتياقُ**: nefsin şeye doğru çekişmesi; çoğulu **أَشْواقٌ**’dur. **شاقَ** ona **شَوْقاً**; ve **تَشَوَّق** ve **اشتاقَ** **اشْتياقاً**. Ve **الشَّوْقُ**: hevânın hareketi. Ve **الشُّوق**: âşıklar. Ve denilir: **شُقْ شُقْ**; ona, bir insanı âhirete doğru şevklendirmesini emrettiğin zaman. Ve denilir: **شاقَني** şey **يَشُوقُني**; o hâlde o **شائِقٌ**’tir ve ben **مَشوقٌ**’um;

ve onun sözü:
يا دارَ سَلمى بِدَكادِيك البُرَقْ،
صَبْراً فقد هَيَّجْتِ شَوقَ المُشْتَئِقْ

Ancak **المشتاق**’ı kastetti; sonra elifi hemzeye çevirdi. Sîbeveyh dedi: hemzeli olmayanı hemzelemek zarurettir. İbn Cinnî dedi: söz bence şudur ki, **المُشتاق**’tan olan kâftan önceki elifin harekesine muztar kaldı; çünkü o, **مستفعلن**’in lâmına karşılık gelir. Onu harekelediği vakit hemzeye dönüştü; ancak ona kesreyi seçti; çünkü elife dönüşmüş olan vâvda bulunan kesreyi kastetti; zira o, **الشَّوْق**’tan **مُفْتَعِلن**’dir; aslı **مُشْتَوِق** idi; sonra vâv, hareketli olması ve öncesinin fethalı olması sebebiyle elife çevrildi. Elifin harekesine ihtiyaç duyunca, onu, elfin aslı olan vâvda bulunan kesrenin benzeriyle harekeledi.

Ve **شاقَني** **شَوْقاً** ve **شَوَّقَنى**: beni coşturdu; böylece **فَتَشوَّقْت**; şevkini coşturduğu zaman. Ve ondan denilir: **شاقَني** onun güzelliği ve onun zikri **يَشُوقني**; yani şevkimi coşturdu;

ve onun sözü; İbnü’l-A‘râbî onu rivayet etti:
إلى ظُعُنٍ للمالكيّة غُدْوةً،
فيا لَكَ مِنْ مَرْأَى أَشاقَ وأَبعدا

Onu açıkladı da dedi ki: mânâsı, onu şevk verici, uzak bulduk demektir.

Ve **شاقَ** ipi kazığa doğru **شَوْقاً**: onu ona doğru çekti de onunla onu sağlamlaştırdı.

İbn Büzerc: **شُقْتُ** kırbayı **أَشُوقُها**: onu, duvara dayalı olarak diktiğimdir; o hâlde o **مَشُوقة**’dur.

Ve **الشِّيقُ** ve **الشِّيَاقُ**: **النِّياط** gibidir; kesre sebebiyle içlerinde vâv yâ’ya dönmüştür.

Ve **أَشْوَقُ** adam: uzun.
