# شوه — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%87/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%88%D9%87/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شوه](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%88%D9%87.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: شوه

شاهَتِ الوجوهُ تَشوهُ شَوْهاً: قَبُحَتْ. وشَوَّهَهُ الله فهو مُشَوَّهٌ. وفرسٌ شَوْهاءُ: صفةٌ محمودةٌ فيها، ويقال يراد بها سَعةُ أشداقها. قال الشاعر:
فهي شَوْهاءُ كالجُوالِقِ فوها		مُسْتَجافٌ يَضِلُّ فيه الشكيمُ
ولا يقال للذكر أَشْوَهُ. ويقال رجلٌ أَشْوَهُ بيِّن الشَوَهِ، إذا كان سريعَ الإصابة بالعين. ابن السكيت: يقال لا تُشَوِّهْ عليَّ، أي لا تقل ما أَحْسَنَكَ فتصيبني بالعين. ويقال أيضاً: تَشَوَّهَ له، أي تنكّر له وتَغَوَّلَ. ورجلٌ شائِهُ البصر، أي حديد البصر. والشاةُ من الغنم تذكَّر وتؤنَّث. وفلان كثير الشاة والبعير، وهو في معنى الجمع، لأنَّ الألف واللام للجنس. وأصل الشاةِ شاهةٌ، لأنَّ تصغيرها شُوَيْهَةٌ، والجمع شِياهٌ بالهاء في أدنى العدد. تقول ثلاث شِياهٍ إلى العَشْرِ، فإذا جاوزْتَ فبالتاء، فإذا كثرت قيل: هذه شاءٌ كثيرةٌ. وجمع الشاءِ شَوِيٌّ. والشاةُ أيضاً: الثَور الوحشيّ قال طرفة:
كَسامِعَتَيْ شاةٍ بحَوْمَلَ مُفْرَدِ
وتَشَوَّهْتُ شاةً، إذا اصدته. أبو عبيد: أرضٌ مَشاهَة: ذاتُ شاءٍ، كما يقال: أرضٌ مَأْبَلَةٌ. والنسبة إلى الشاءِ شاوِيٌّ. وإن سمَّيتَ به رجلاً قلت شائِيٌّ، وإن شئت شاوِيٌّ. وإن نسبْتَ إلى الشاةِ قلت شاهِيٌّ.

### Türkçe

شاهَتِ **الوجوهُ** تَشوهُ شَوْهاً: çirkinleşti. Ve **شَوَّهَهُ الله**; o da **مُشَوَّهٌ**dur. Ve **فرسٌ شَوْهاءُ**: onda övülen bir sıfattır; ve denilir ki bununla **سَعةُ أشداقها** kastedilir. Şair dedi ki:
فهي **شَوْهاءُ** كالجُوالِقِ فوها		مُسْتَجافٌ يَضِلُّ فيه الشكيمُ
Ve erkeğe **أَشْوَهُ** denilmez. Ve denilir: **رجلٌ أَشْوَهُ** **بيِّن الشَوَهِ**; eğer göze hızlı isabet eden (nazar değdiren) ise. İbnü’s-Sikkît: denilir: **لا تُشَوِّهْ عليَّ**; yani “**ما أَحْسَنَكَ** deme de bana göz değdirme.” Ve ayrıca denilir: **تَشَوَّهَ له**; yani ona karşı kılık değiştirdi ve **تَغَوَّلَ** etti. Ve **رجلٌ شائِهُ البصر**: yani keskin görüşlü. Ve **الشاةُ** koyundan olan (hayvan) hem müzekker hem müennes gelir. Ve falan kimse **كثير الشاة والبعير**dir; o, cem‘ manasındadır; çünkü elif-lâm cins içindir. Ve **الشاةِ**nin aslı **شاهةٌ**dir; çünkü onun küçültmesi **شُوَيْهَةٌ**dir; cem‘i de en az sayıda hâ ile **شِياهٌ**dur. “Üçe kadar **ثلاث شِياهٍ**” dersin, **إلى العَشْرِ**e kadar; onu aştığında ise tâ ile (dersin); çoğalınca “**هذه شاءٌ كثيرةٌ**” denilir. Ve **الشاءِ**nin cem‘i **شَوِيٌّ**dir. Ve **الشاةُ** ayrıca: yaban öküzüdür. Tarafe dedi ki:
كَسامِعَتَيْ **شاةٍ** بحَوْمَلَ مُفْرَدِ
Ve **تَشَوَّهْتُ شاةً**: onu avladığım zaman (denilir). Ebû Ubeyd: **أرضٌ مَشاهَة**: **شاءٍ** sahibi (koyunlu) (arazi); nitekim “**أرضٌ مَأْبَلَةٌ**” denildiği gibi. Ve **الشاءِ**ye nisbet **شاوِيٌّ**dir. Eğer onunla bir erkeği adlandırırsan **شائِيٌّ** dersin; istersen **شاوِيٌّ**. Ve eğer **الشاةِ**ye nisbet edersen **شاهِيٌّ** dersin.
