# شيب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%8A%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شيب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: شيب

الشَيْبُ والمَشيبُ واحدٌ. وقال الأصمعي: الشَيْبُ بياضُ الشَعَرِ؛ والمَشيبُ دخولُ الرجُل في حَدِّ الشيبِ من الرجال. قال ابن السكيت في قول عبيد:
والرأسُ قد شابَه المَشيبُ
يعني بَيَّضَهُ المشيبُ، وليس معناهُ خالَطَهُ. وأنشد:
قد رابَهُ ولِمـثْـلِ ذلـك رابَـه		وَقَعَ المَشيبُ على السَوادِ فَشابَهُ
أي بَيَّضَ مُسْوَدَّهُ. وشيبُ السَوْطِ معروفٌ عربي صحيح. وتقول: باتَتْ فلانةُ بليلةِ شَيباء بالإضافة، إذا افتُضّت؛ وباتت بليلة حُرَّةٍ إذا لم تُفْتَضَّ. و"اشْتَعَلَ الرأسُ شيباً" على التَمييز. وقال الأخفش على المصدر، لأنه حين قال اشْتعلَ كأنّه قال شاب، فقال شَيباً. والشيبُ: جمع أَشْيَبَ. والشِيبُ أيضاً: الجِبالُ يقع عليها الثلج فَتَشيبُ به. وقولهم: شَيْبٌ شائبٌ، إنَّما هو كقولهم ليلٌ لائلٌ، وموتٌ مائتٌ. الكسائي: شَيَّبَ الحزنُ رأسَه وبرأسِهِ، وشَيَّبَهُ الحزنُ، وأشابَ الحزنُ رأسَهُ برأسِه. وأشابَ الرجلُ، أي شاب أولادهُ. والشِيبُ بالكسر: حكايةُ أصواتِ مَشافِرِ الإبلِ عند الشُرْبِ. قال الشاعر:
تَداعَيْنَ باسمِ الشيبِ في مُتَثَلِّمٍجَوانِبُهُ من بَصْرَةٍ وسِـلامِ
وشيبانُ ومِلْحانُ: شَهْرا قُِماحٍ، وهما أشدُّ الشتاءِ برداً، سُمِّيا بذلك لبياضِ الأرضِ بما عليها من الثَلج والصَقيع. قال الكميت:
إذا أَمْسَتِ الآفاقُ غُبْراً جُنوبُهابِشيبانَ أو مِلْحانَ واليومُ أَشْهَبُ

### Türkçe

**الشَيْبُ** ve **المَشيبُ** birdir. **الأصمعي** dedi ki: **الشَيْبُ** saçın beyazlığıdır; **المَشيبُ** ise erkeğin, erkeklerden **الشيب** sınırına girmesidir. **ابن السكيت** **عبيد**’in sözü hakkında dedi ki:
وَالرأسُ قد شابَه المَشيبُ
yani **المشيبُ** onu beyazlattı; mânası “ona karıştı” değildir. Ve inşad etti:
قد رابَهُ ولِمـثْـلِ ذلـك رابَـه		وَقَعَ المَشيبُ على السَوادِ فَشابَهُ
yani onun karasını beyazlattı. **شيبُ السَوْطِ** bilinen, Arapça sahih olandır. Ve dersin ki: falanca, izafetle **بليلةِ شَيباء** bir gecede geceledi; eğer bekâreti bozulduysa. Ve **بليلة حُرَّةٍ** bir gecede geceledi; eğer bekâreti bozulmadıysa. Ve “**اشْتَعَلَ الرأسُ شيباً**” temyiz üzerinedir. **الأخفش** masdar üzerine (dedi); çünkü **اشْتعلَ** dediği vakit sanki “**شاب**” demiş gibi oldu; bu yüzden “**شَيباً**” dedi. Ve **الشيبُ**: **أَشْيَبَ**’ın cem‘idir. Ve **الشِيبُ** da: üzerine kar düşen dağlardır; onunla beyazlar. Onların sözü: **شَيْبٌ شائبٌ**, ancak onların “**ليلٌ لائلٌ**” ve “**موتٌ مائتٌ**” demeleri gibidir. **الكسائي**: hüzün onun başını ve başında beyazlattı; ve hüzün onu beyazlattı. Ve hüzün onun başını, başında beyazlattı. Ve adam **أشابَ**; yani çocukları ağardı. Ve kesre ile **الشِيبُ**: develerin dudaklarının içme esnasındaki seslerinin taklididir. Şair dedi ki:
تَداعَيْنَ باسمِ الشيبِ في مُتَثَلِّمٍجَوانِبُهُ من بَصْرَةٍ وسِـلامِ
Ve **شيبانُ** ile **مِلْحانُ**: buğday aylarıdır; ikisi kışın en şiddetli soğuğudur; üzerindeki kar ve kırağı sebebiyle yerin beyazlığından dolayı böyle adlandırıldılar. **الكميت** dedi ki:
إذا أَمْسَتِ الآفاقُ غُبْراً جُنوبُهابِشيبانَ أو مِلْحانَ واليومُ أَشْهَبُ
