# شيص (ش-ي-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%8A%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ش - ي - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والصاد و و ا ي ء معهما
ش ص و، ش و ص، ش ي ص مستعملات
شصو:
شصا السَّحابُ يشصو، إذا ارتفع في نشوئه. وشصت القربه، أي: ارتفعت، إذا ملئت ماءً، قال الأخطل:
أناخوا فجروا شاصياتٍ كأنها		رجالٌ من السُّدان لم يتسربلوا
والشّاصي: الذي إذا قطعت قوائمه ارتفعت مفاصله.
وشصت رجله من الورم، إذا ارتفعت.
والشُّصوُّ من العين: مثل الشُّخوص. شصا يشصو: كأنه ينظر إليك وإلى آخر.
شوص:
الشَّوصةُ: ريحٌ تنعقدُ في الأضلاع، وتقول شاصتني شوصةٌ والشَّوائصُ أسماؤها.
والشَّوصُ: السَّوك بالسِّواك، وبالإصبع عرضاً على الأسنان.
والشَّوص في العين. وقد شوص يشوص شوصاً. وشاص يَشاصُ.
شيص:
الشِّيصُ: شيصاءُ التَّمر، وهو الرديء منه. وأشاصتِ النخلة، والواحدة: شيصةٌ وشيصاءةٌ، ممدودة.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الصاد** و**و** و**ا** و**ي** و**ء** معهما
**ش ص و**، **ش و ص**، **ش ي ص** kullanımdadır.

**شصو**:
**شصا السَّحابُ يشصو**: bulut, oluşumunda yükseldiği zaman. Ve **شصت القربه**: yani yükseldi; su ile doldurulduğu zaman. **الأخطل** dedi ki:
أناخوا فجروا شاصياتٍ كأنها		رجالٌ من السُّدان لم يتسربلوا
Ve **الشّاصي**: bacakları kesildiği zaman eklemleri yükselen kimsedir.
Ve **شصت رجله من الورم**: şişten dolayı ayağı yükseldiği zaman.
Ve gözden **الشُّصوُّ**: **الشُّخوص** gibidir. **شصا يشصو**: sanki sana ve bir başkasına bakıyor gibidir.

**شوص**:
**الشَّوصةُ**: kaburgalarda düğümlenen bir rüzgâr; ve “Bana bir **شوصةٌ** isabet etti” dersin; **الشَّوائصُ** onun adlarıdır.
Ve **الشَّوصُ**: misvak ile ve parmak ile dişlerin üzerine enlemesine sürtmek.
Ve gözde **الشَّوص**. Ve **شوص يشوص شوصاً** olmuştur. Ve **شاص يَشاصُ**.

**شيص**:
**الشِّيصُ**: hurmanın **شيصاءُ**’sı; o, onun kötüsüdür. Ve hurma ağacı **أشاصتِ**; tekili: **شيصةٌ** ve **شيصاءةٌ**; uzatılmıştır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الشيصُ والشيصاءُ: التمرُ الذي لا يشتدُّ نواهُ، وإنما يَتَشَيَّصُ إذا لم يُلَقَّحُ النخلُ.

##### Türkçe

**الشيصُ** ve **الشيصاءُ**: çekirdeği sertleşmeyen hurma; ancak hurma ağacı aşılanmadığı zaman **يَتَشَيَّصُ** olur.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ص ( و ا ي ء )
شصا ، شاص ، شيص .
شوص : قال ابن شميل : رجُل به شوْصَةُ ، والشّوْصَة : الرَّكْزَةُ ، به رَكْزَة ، أي شوْصَةٌ قال : والشوْصَةُ : ريح يأخذ الإنسان في لَحْمه ، تَحَوَّلُ مرَّةً ها هنا ، ومرة ها هنا ، ومرة في الظَّهر ، ومرة في الحَوْاقِن .
وقال الليث : الشَّوْصَةُ : ريحٌ تَنْعَقِد في الأضْلاع ، تقول : شاصَتْنِي شوْصَةٌ ، والشوائِصُ أسماؤها .
وفي الحديث : أنَّ النَّبي ( صلى الله عليه وسلم ) كان يشوصُ فاهُ بالسّواك .
قال أبو عبيد : الشّوْصُ : الغَسْل ، وكلُّ شيء غَسَلْته فقد شصْتَهُ تَشوصُه شوْصاً ، وهو الْمَوْصُ ، يقال : مَاصَهُ وشاصَهُ ، إذا غَسَلَه .
وقال شِمر : قال الفرّاء : شاسَ فمه بالسِّواك وشاصه .
قال : وقالت امرأة : الشوْص يُوجع ، والشوْسُ أَلْيَنُ مِنْه .
وقال أبو عَمْرو : هو يَشُوصُ ، أي يَسْتَاكُ .
وقال أبو عبيدة : شصْتُ الشَّيءَ ، نَقَّيْتَه .
وقال ابنُ الأعرابيّ : شوْصُه : دَلْكُهُ أَسْنَانه وشدْقَه .
وقال الهَوَازِنيّ : شاصَ الولد في بَطن أُمِّه ، إذا ارْتَكَضَ ، يَشوصُ شَوْصَةً . [
وقال الليث : الشّوَص في العَيْن ، وقد شَوِصَ شوَصاً ، وشاصَ يَشاصُ . قلت : الشوَسُ بالسِّين في العَين أَكْثَر من
الشوَص ، يقال : رجل أَشوَسُ ، وذلك إذا عُرِفَ في نظره الغَضَبُ أو الحِقْد ، ويكون ذلك من الْكِبْر ، وجَمعه الشُّوس .
وقال أبو زيد : شاسَ الرَّجلُ سِوَاكه يَشوصُهُ ، إذا مَضَغَه ، واسْتَنَّ به ، فهو شائِص .
شصا : أبو عُبيد ، عن الفَراء : الشُّصُوُّ من العين مثل الشخوص . يقال : شصا بَصرهُ فهو يَشصُو شُصُوّاً ، وهو الذي كأَنَّه ينظُر إليكَ وإلى آخرَ .
أبو الحسَنَ اللِّحيانيّ : يقال للميْت إذا انْتَفَخَ فارْتفعت يداه ورِجْلاه : قد شصَا يَشصَى شُصِيّاً ، حكاه عن الكسائي .
قال : وحكى لي الأحمر : شصَا يَشصُو شُصُوّاً ، فهو شاصٍ .
قال : ويقال للشاصِي : شاظٍ ، بالظاء ، وقد شظَا يَشظِي شُظِيّاً ، قال : ويقال للزِّقاق المملوءة الشايلَة القوائم ، ولِلقِربَ إذا كانت مملوءة ، أو نُفِخَ فيها فارتفعَتْ قوائمها شاصِيَة ، والجميع شواصٍ ، وشاصِيَاتٍ ، وأنشد قول الأخطل :
أَناخُوا فَجرُّوا شاصِيَاتٍ كأنّها
رِجالٌ من السُّودان لم يتسرْبَلُوا
وقال اللحياني : شصَى وشظى مثلُ ذلك ، ومن أمثال العرب : ( إِذا أَرْجَعَنَّ شاصِياً فارْفَعْ يَداً ) معناه : إذا ألْقى الرجلُ لك نفسه وغَلبْته فرفع رجليه ، فاكْفُفْ يَدَك عنه .
الليث : شصَت السَّحابة تَشصو ، إذا ارْتَفَعَتْ في نشوئها ، والشاصِي : الذي إذا قُطعت قوائمُه ارْتَفَعَت مفاصِلُه أَبَداً .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ ، الشَّصْوُ : السِّواكُ ، والشصْوُ : الشدَّة .
شيص : أبو عُبيد ، عن الفراء ، يقال للتّمْر الذي لا يَشتَدُّ نواه : الشِّيْسَاء ، وهو الشيص .
وقال الأمويّ : هي بلغة بَلْحارث بن كعب : الصِّيص .
وقال الأصمعيّ : صَأْصَأَت النَّخلةُ ، إذا صارت شِيصاً ، وأهل المدينة يُسمُّون الشيص السُّخُل .
وقال الليث : الشِّيصُ : شِيصَاءُ التَّمر ، وهو الرَّديء منه ، وقد أَشَاصَت النَّخْلة ، والواحدة شِيصَةٌ ، وشِيصَاءَةٌ ممدودَة .
وفي ( نوادر الأعراب ) : شيَّصَ فلان النّاس ، أي عَدَّبهم بالأذى . قال : وبينهم مُشايصَة ، أي مُنَافَرة .

##### Türkçe

ش ص ( و ا ي ء )
**شصا** , **شاص** , **شيص** .
**شوص** : İbn Şümeyl dedi: Kendinde **شوْصَةُ** bulunan bir adam; **الشّوْصَة**: **الرَّكْزَةُ**’dir; kendinde bir **رَكْزَة** (vardır), yani bir **شوْصَةٌ**. Dedi: **الشوْصَةُ**: insanı etinde yakalayan bir rüzgârdır; bir defa burada, bir defa burada, bir defa sırtta, bir defa da **الحَوْاقِن**’de yer değiştirir.
Leys dedi: **الشَّوْصَةُ**: kaburgalarda düğümlenen bir rüzgârdır; “Bana bir **شوْصَةٌ** isabet etti” dersin; **الشوائِصُ** onun adlarıdır.
Hadiste: Peygamber’in ( صلى الله عليه وسلم ) **السّواك** ile ağzını **يشوصُ** ettiği (gelmiştir).
Ebû Ubeyd dedi: **الشّوْصُ**: yıkamadır; yıkadığın her şey, onu **شصْتَهُ**; onu **تَشوصُه** **شوْصاً** (diye) **شصْتَهُ**; o, **الْمَوْصُ**’tur; “Onu **مَاصَهُ** ve **شاصَهُ**” denir; onu yıkadığı zaman.
Şimr dedi: Ferrâ dedi: Ağzını **بالسِّواك** ile **شاسَ** etti ve onu **شاصه** etti.
Dedi: Bir kadın dedi: **الشوْص** acıtır; **الشوْسُ** ondan daha yumuşaktır.
Ebû Amr dedi: O **يَشُوصُ**’tur; yani **يَسْتَاكُ** eder.
Ebû Ubeyde dedi: **شصْتُ الشَّيءَ**; onu temizledim.
İbnü’l-A‘râbî dedi: Onun **شوْصُه**: dişlerini ve yanağını ovmasıdır.
Hevâzinî dedi: Çocuk annesinin karnında **شاصَ** etti; **ارْتَكَضَ** ettiği zaman; **يَشوصُ** bir **شَوْصَةً** (ile). [
Leys dedi: **الشّوَص** gözde (olur); ve **شَوِصَ** **شوَصاً** (olmuştur); ve **شاصَ** **يَشاصُ**. Dedim: Gözde **الشوَسُ** **بالسِّين**, **الشوَص**’tan daha çoktur; “**أَشوَسُ** bir adam” denir; bu, bakışında öfke veya kin bilindiği zaman (olur); ve bu kibirden olur; çoğulu **الشُّوس**’tur.
Ebû Zeyd dedi: Adam **سِوَاكه**’ini **شاسَ** eder, onu **يَشوصُهُ**; onu çiğnediği ve onunla dişlerini temizlediği zaman; o hâlde o **شائِص**’tir.
**شصا** : Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: Gözden **الشُّصُوُّ**, **الشخوص** gibidir. “Görüşü **شصا** etti; o **يَشصُو** **شُصُوّاً** (eder)” denir; o, sanki sana ve bir başkasına bakıyor gibidir.
Ebû’l-Hasen el-Lihyânî: Ölü şiştiği, elleri ve ayakları yükseldiği zaman ona “**شصَا** etti; **يَشصَى** **شُصِيّاً** (eder)” denir; onu Kisâî’den nakletti.
Dedi: Ahmer bana nakletti: **شصَا** **يَشصُو** **شُصُوّاً** (eder); o hâlde o **شاصٍ**’dır.
Dedi: **الشاصِي** için “**شاظٍ**” denir; **بالظاء**; ve **شظَا** **يَشظِي** **شُظِيّاً** (eder). Dedi: Ayakta duran, dolu tulumlara; ve dolu oldukları zaman, yahut içine üflendiği için ayakları yükseldiği zaman kırbalara **شاصِيَة** denir; hepsi **شواصٍ** ve **شاصِيَاتٍ**’tır. Ahtal’ın sözünü şahit getirdi:
أَناخُوا فَجرُّوا شاصِيَاتٍ كأنّها
رِجالٌ من السُّودان لم يتسرْبَلُوا
Lihyânî dedi: **شصَى** ve **شظى** bunun gibidir. Arapların darbımesellerinden: ( إِذا أَرْجَعَنَّ شاصِياً فارْفَعْ يَداً ) mânası: Adam sana kendini bıraktığı ve sen onu yendiğin için ayaklarını kaldırdığı zaman, ondan elini çek.
Leys: Bulut **شصَت** eder, **تَشصو**; oluşumunda yükseldiği zaman. **الشاصِي**: ayakları kesildiği zaman eklemleri daima yükselen (şey)dir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الشَّصْوُ**: **السِّواكُ**’tır; ve **الشصْوُ**: şiddettir.
**شيص** : Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: Çekirdeği sertleşmeyen hurmaya **الشِّيْسَاء** denir; o, **الشيص**’tir.
Ümeyyî dedi: O, Belhâris b. Ka‘b’ın lügatinde: **الصِّيص**’tir.
Asma‘î dedi: Hurma ağacı **صَأْصَأَت** etti; **شِيصاً** olduğu zaman; Medineliler **الشيص**’e **السُّخُل** adını verirler.
Leys dedi: **الشِّيصُ**: hurmanın **شِيصَاءُ**’sıdır; o, onun kötüsüdür; hurma ağacı **أَشَاصَت** etmiştir; bir tanesi **شِيصَةٌ**’dir; ve uzatmalı **شِيصَاءَةٌ**.
( **نوادر الأعراب** )’da: Falan kimse insanları **شيَّصَ** etti; yani onlara eziyetle **عَدَّبهم** etti. Dedi: Aralarında **مُشايصَة** vardır; yani **مُنَافَرة**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الشين والياء وما يثلثهما)
(شيأ) الشين والياء والهمزة كلمةٌ واحدة. يقال شَيَّأ الله وجْهَه؛ إِذا دعا عليه بالقُبح. ووجهٌ مُشَيَّأٌ.وأنشد:
إِنَّ بَنِي فزارةَ بنِ ذُبيانْ ***
قد طَرَّقَتْ ناقتُهم بإنسانْ
مُشَيَّأٍ أعجِبْ بِخَلْقِ الرَّحمن([1])
(شيب) الشين والياء والباء. هذا يقرب من باب الشين والواو والباء، وهما يتقاربان جميعاً في اختلاط الشّيء بالشيء. من ذلك الشَّيب: شَيب الرأس؛ يقال شاب يَشيب. قال الكسائيّ: شيّب الحُزنُ رأَسَه وبرأسه، وأشابَ الحُزْن رأسَه وبرأْسه. والرجل إِذا شابَ فهو أَشْيَب. والشِّيب: الجبال يسقُط عليها الثلج، وهو من الشَّيْب. وقال الشاعر:
شيوخٌ تَشِيب إِذا ما شتَت  *** وليسَ المشيبُ عليها معيبا
يريد الجبال إِذا ابيضَّت من الثلج. ووجدت في تفسير شعر عبيد في قوله:
* والشَّيبُ شَينٌ لمن يشِيبُ([2]) *
أنَّ الشَّيب والمَشِيب واحد. قال: وقال الأصمعيّ: الشَّيب: بياض الشَّعر، والمشيبُ: دخولُ الرَّجُل في حدِّ الشِّيبِ من الرِّجال ذوي الكِبَر والشَّيب. وقال أيضاً في هذا الموضع: قال ابن السّكّيت في قول عديٍّ:
* والرأسُ قد شابَهُ المَشِيبُ([3]) *
أراد بَيّضه المَشيب، وليس معناه خالَطَه، وأنشد:
قد رابَه ولِمِثْلِ ذلك رابَهُ  *** وَقَعَ المَشيبُ على المشيبِ فشابَهُ([4])أي بَيَّضَ مسوَدَّه. وشِيبان ومِلْحان: شهرا *قِماح، وهما أشدُّ الشتاء برداً؛ سمِّيا بذلك لبياض الأرض بما عليها من الصَّقيع.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولُهم: باتت فلانة بليلةِ شَيْباءَ، إِذا افْتُضَّت. وباتَتْ بليلةِ حُرّةٍ، إِذا لم تُفْتَضّ.
(شيح) الشين والياء والحاء أصلان متباينان، يدلُّ أحدهما على جِدٍّ وحَذَرٍ، والآخر على إعراض.
فأمَّا الأوَّل فقول العرب: أشاحَ على الشيءِ، إِذا واظَبَ عليه وَجَدّ فيه قال الراجز:
* قُبَّاً أطاعَت راعياً مُشِيحاً([5]) *
وقال آخر:
* وشايَحْتَ قبل اليَومِ إِنَّكَ شِيحُ([6]) *
وأمَّا الشِّياح فالحِذَار. ورجل شائحٌ. وهو قوله:
* شايَحْن منه أَيَّما شِيَاحِ([7]) *
والمَشْيُوحاء: أَنْ  يكون القومُ في أمرٍ يَبْتَدِرونه؛  يقال هم في مَشْيُوحاءَ.
وأما الآخر فيقال: أشاحَ بوجهه، أي أعرض. ويقال إِنَّ اشتقاقَه من قولهم أشاحَ  الفرسُ بذنَبه، إذا أرخاه.
ومما شذَّ عن البابين جميعاً: الشِّيح، وهو نبتٌ.
(شيخ) الشين والياء والخاء كلمة واحدة، وهي الشَّيخ. تقول: هو شيخٌ، وهو معروف، بيِّن الشَّيخوخة([8]) والشَّيَخ والتّشييخ. وقد قالوا أيضاً كلمةً، قالوا: شَيَّخت عليه([9]).
(شيد) الشين والياء والدال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على رفعِ الشّيء. يقال شِدْت القَصر أَشِيدُهُ شَيْداً. وهو قصرٌ مَشِيدٌ، أي معمولٌ بالشِّيد. وسمِّي شِيداً  لأنَّ به يُرفَعُ البناء. يقال قَصرٌ مَشِيدٌ أي مُطَوّل. والإشادة: رفْع الصَّوت والتنويه.
(شيص) الشين والياء والصاد. يقال إنَّ الشِّيص أردأ التَّمْر.
(شيط) الشين والياء والطاء أصلٌ يدلُّ على ذَهاب الشيء، إمّا احتراقاً وإما غَيْرَ ذلك. فالشَّيْط مِنْ شاط الشَّيءُ، إِذا احترق. يقال شيَّطت اللَّحم. ويقولون: شَيَّطه، إذا دَخَّنه ولم يُنْضِجْه. والأوَّلُ أصحُّ وأقيَس.
ومن المشتقّ من هذا : استشاط الرَّجلُ، إذا احتدَّ غضَباً. ويقولون: ناقةٌ مِشياط، وهي التي يطير فيها السِّمَن.
ومن الباب الشَّيطان، يقارب الياء فيه الواو، يقال شَاط يَشِيط، إِذا بَطَل. وأشاطَ السُّلطانُ دمَ فلانٍ، إِذا أبطَلَه. وقد مضى الكلامُ في اشتقاقِ اسم الشَّيطان.
(شيع) الشين والياء والعين أصلان، يدلُّ أحدُهما على معاضدة ومساعفة، والآخر على بَثٍّ وإشادة.
فالأوّل: قولُهم شَيَّعَ فلانٌ فلاناً عند شُخوصه. ويقال آتِيكَ غداً أو شَيْعَه، أي اليوم الذي بعده، كأنَّ الثاني مُشَيِّع للأوّل في المضيّ. وقال الشّاعر([10]):
قال الخليطُ غداً تَصَدُّعُنا  *** أو شَيْعَه أفلا تُوَدِّعُنا
وقال للشجاع : المشيَّع؛ كأنَّه لقُوَّته قد قَوِي وشُيِّع بغيره، أو شُيِّع بقُوّة.
وزعم ناسٌ أنَّ الشَّيْعَ شِبل الأسد، ولم أسمْعه من عالمٍ سَماعاً. ويقول ناس: إنَّ  الشَّيْع المِقدار، في قولهم: أقام شهراً أو شَيْعَه. والصَّحيح ما قلته، في أنَّ المشيِّع هو الذي يُساعِد الآخَر ويقارنه. والشِّيعة: الأعوان والأنصار.
وأما الآخر [فقولهم] : شاع الحديث، إِذا ذاع وانتشر. ويقال شَيَّع الراعي إِبلَه، إِذا صاح فيها. والاسم الشِّيَاع: القصبة التي ينفُخُ فيها الراعي. قال:
* حنينَ النِّيبِ تَطربُ للشِّياع *
ومن الباب قولهم في ذلك: له سهم شائع، إذا كان غير مقسومٍ. وكأنَّ من لـه([11]) سهمٌ ونَصِيب انتشرَ في السَّهم حتَّى أخذه، كما يَشِيعُ الحديثُ في الناس فيأخذ سَمع كلِّ أحد.
ومن هذا الباب: شيَّعت النّارَ في الحطب، إِذا ألهَبْتَها.
(شيق) الشين والياء والقاف كلمة. يقال إنَّ الشِّيق الشّق الضّيق في رأس الجبل. قال:
* شغْواء تُوطنُ بين الشِّيقِ والنِّيقِ([12]) *
(شيم) الشين والياء والميم أصلان متباينان، وكأنَّهما من باب الأضداد إِذْ أحدُهما يدلُّ على الإظهار، والآخَر يدلُّ على خلافه.
فالأول قولهم: شِمْت السّيفَ، إذا سللَتَه. ويقال للتُّراب الذي يُحفَر فيستخرج من الأرض الشِّيمة، والجمع الشِّيَم.* ومن الباب: شِمْت البرقَ أشِيمُه شَيماً، إِذا رَقَبْتَه تنظر أينَ يَصُوب. وهذا محمول على الذي ذكرناه من شَيْم السَّيف. وقال الأعشى:
فقلتُ للشَّرْبِ في دَُرْنا وقد ثَمِلوا *** شيموا وكيف يَشيم الشَّارِبُ الثَّمِلُ([13])كأنّه لما رَقَبَ السَّحاب شام بَرقَه كما يُشامُ السَّيف.
والأصل الآخَر: قولُهم شِمت السّيفَ، إِذا قَرَبْتَه([14]). ومن الباب الشِّيمة: خَلِيقة الإنسان، سمِّيت شيمةً لأنَّها كأنها مُنْشامة فيه داخلةٌ مستكِنّة. والانشيام: الدُّخول في الشيء؛ يقال: انشام في الأمر، إذا دخلَ فيه. والمَشِيمَة: غِشاءُ وَلَدِ الإنسان، وهو الذي يقال لـه مِنْ غيرِهِ السَّلَى. وسمِّيت بذلك كأن الولد قد انشام فيها.
فأمَّا الشَّامَة فيمكن أن يكون من الباب الأول؛ لأنَّها شيء بارزٌ، يقال منها رجلٌ أشيم، وهو الذي به شامة.
(شين): الشين والياء والنون كلمةٌ تدلُّ على خلاف الزينة. يقال شانَه خلافُ زانه. والله أعلم بالصواب.
--------------ـــــ
([1]) الرجز لسالم بن دارة، كما في الخزانة (1: 293).
([2]) ديوان عبيد بن الأبرص 6 والقصائد العشر 304 وصدره:
* إِما قتيل وإما هالك *
([3]) صدره في اللسان (شيب):  * تصبو وأنى لك التصابي*
    على أنَّ الصواب نسبته إلى عبيد بن الأبرص. انظر المرجعين السابقين.
([4]) البيت في المجمل واللسان (شيب).
([5]) لأبي النجم العجلي، كما في اللسان (شيح).
([6]) لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 116، واللسان (شيح) وصدره:
* بدرت إلى أولاهم فسبقتهم *
([7]) لأبي السوداء العجلي، كما في اللسان (شيح). وقبله :
* إذا سمعن الرز من رباح *.
([8]) في المجمل: "الشيخ معروف، وهو بين الشيخوخة".
([9]) في المجمل: "وذكر أبو عبيد: شيَّخت عليه، أي عبت وشنعت".
([10]) هو عمرو بن أبي ربيعة. ديوانه 106 واللسان (شيع).
([11]) في الأصل: "وكأنَّه من الأول".
([12]) أنشده في اللسان (شيق).
([13]) البيت من معلقته المشهورة.
([14]) قرب السيف: جعله في قرابه، وهو الغمد.

ـ

##### Türkçe

(باب **الشين** ve **الياء** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**شيأ**) **الشين** ve **الياء** ve **الهمزة** bir tek kelimedir. Denir: Allah onun yüzünü **شَيَّأ** etti; ona çirkinlikle beddua ettiği zaman. Ve **مُشَيَّأٌ** bir yüz. Ve inşad etti:
İnne benî Fezârate bni Zübyân ***
kad tarrakat nâkatuhum bi-insân
**مُشَيَّأٍ** a‘cib bi-ḫalqi’r-Raḥmân([1])

(**شيب**) **الشين** ve **الياء** ve **الباء**. Bu, **الشين** ve **الواو** ve **الباء** بابına yakındır; ve ikisi de bütünüyle bir şeyin bir şeyle karışmasında birbirine yaklaşır. Bundan: **الشَّيب**: başın **شَيب**i; denir: **شاب** **يَشيب**. **الكسائيّ** dedi: Hüzün onun başını ve başında **شيّب** etti; ve hüzün onun başını ve başında **أشابَ** etti. Ve adam **شابَ** olduğu zaman o **أَشْيَب**tir. Ve **الشِّيب**: üzerine kar düşen dağlar; ve o, **الشَّيْب**dendir. Şair dedi:
Şüyûḫun teşîbu izâ mâ şetet *** ve leyse’l-meşîbu ‘aleyhâ me‘îbâ
Dağları kasteder; kar sebebiyle beyazladıkları zaman. Ve **عبيد** şiirinin tefsirinde, onun şu sözünde buldum:
* **والشَّيبُ شَينٌ لمن يشِيبُ**([2]) *
**الشَّيب** ile **المَشِيب**in bir olduğunu. Dedi: Ve **الأصمعيّ** dedi: **الشَّيب**: saçın beyazlığıdır; **المشيبُ**: adamın, yaşlılık ve **الشَّيب** sahibi erkeklerden **الشِّيب** haddine girmesidir. Ve yine bu yerde dedi: **ابن السّكّيت** **عديّ**’nin şu sözünde dedi:
* **والرأسُ قد شابَهُ المَشِيبُ**([3]) *
**المَشِيب** ile onu beyazlattı demek istedi; manası onu karıştırdı değildir. Ve inşad etti:
kad râbahu ve li-miṯli ḏâlike râbahu *** waqa‘a’l-meşîbu ‘ale’l-meşîbi fe-şâbahu([4])
yani onun siyahını beyazlattı. Ve **شِيبان** ve **مِلْحان**: iki **قِماح** ayıdır; ve ikisi kışın en şiddetli soğuğudur; üzerindeki kırağı sebebiyle yerin beyazlığından dolayı böyle adlandırıldılar.

Ve bu babdan şâz olan şeylerden: onların “Falan kadın **شَيْباءَ** bir gece ile geceledi” sözüdür; **افْتُضَّت** olduğu zaman. Ve “**حُرّةٍ** bir gece ile geceledi”; **تُفْتَضّ** edilmediği zaman.

(**شيح**) **الشين** ve **الياء** ve **الحاء** iki ayrı asıldır; birisi ciddiyet ve sakınmaya delalet eder, diğeri yüz çevirmeye delalet eder.
Birincisine gelince: Arapların “şeye karşı **أشاحَ** etti” sözü; ona devam ettiği ve onda ciddiyet gösterdiği zaman. **الراجز** dedi:
* qubbân aṭâ‘at râ‘iyen **مُشِيحاً**([5]) *
Ve bir başkası dedi:
* ve şâyahte qabla’l-yevmi inneke **شِيحُ**([6]) *
**الشِّياح** ise sakınmadır. Ve **شائحٌ** bir adam. Ve o, şu sözüdür:
* şâyahna minhu eyyemâ **شِيَاحِ**([7]) *
Ve **المَشْيُوحاء**: kavmin, kendisine atıldıkları bir iş içinde olmalarıdır; denir: onlar **مَشْيُوحاءَ** içindedir.

Diğerine gelince: denir: yüzüyle **أشاحَ** etti; yani yüz çevirdi. Ve denir: onun اشتقاقı, onların “at kuyruğuyla **أشاحَ** etti” sözündendir; onu salıverdiği zaman.

Ve iki babın da dışına çıkan şeylerden: **الشِّيح**; o bir bitkidir.

(**شيخ**) **الشين** ve **الياء** ve **الخاء** bir tek kelimedir; o da **الشَّيخ**tir. Dersin: o bir **شيخٌ**tir; ve o bilinir, **الشَّيخوخة**si açık-seçiktir([8]); ve **الشَّيَخ** ve **التّشييخ**. Ve ayrıca bir kelime de söylediler; dediler: ona karşı **شَيَّخت** ettim([9]).

(**شيد**) **الشين** ve **الياء** ve **الدال** tek bir asıldır; bir şeyin yükseltilmesine delalet eder. Denir: sarayı **شِدْت** ederim, onu **أَشِيدُهُ**; **شَيْداً**. Ve o, **مَشِيدٌ** bir saraydır; yani **الشِّيد** ile yapılmış. Ve bina onunla yükseltildiği için **شِيداً** diye adlandırıldı. Denir: **مَشِيدٌ** bir saray; yani uzatılmış/yükseltilmiş. Ve **الإشادة**: sesin yükseltilmesi ve anmadır.

(**شيص**) **الشين** ve **الياء** ve **الصاد**. Denir: **الشِّيص** hurmanın en kötüsüdür.

(**شيط**) **الشين** ve **الياء** ve **الطاء** bir asıldır; şeyin gitmesine delalet eder; ya yanma ile ya da başka bir şeyle. **الشَّيْط** ise, şey yandığı zaman “şey **شاط** etti”dendir. Denir: eti **شيَّطت** ettim. Ve derler: onu **شَيَّطه**; onu dumanlandırdığı ve pişirmediği zaman. Birincisi daha sahih ve daha kıyasîdir.

Bundan türeyenlerden: adam **استشاط** etti; öfkeyle sertleştiği zaman. Ve derler: **مِشياط** bir deve; o, içinde semizliğin uçuştuğu (çok olduğu) devedir.

Babdan: **الشَّيطان**; onda **الياء** **الواو**ya yaklaşır. Denir: **شاط** **يَشِيط**; bâtıl olduğu zaman. Ve sultan falanın kanını **أشاطَ** etti; onu iptal ettiği zaman. **الشَّيطان** isminin اشتقاقında söz daha önce geçti.

(**شيع**) **الشين** ve **الياء** ve **العين** iki asıldır; birisi yardımlaşma ve desteklemeye delalet eder, diğeri yaymaya ve yükseltmeye (duyurmaya) delalet eder.
Birincisi: onların “falan, ayrılışı sırasında falanı **شَيَّعَ** etti” sözüdür. Ve denir: yarın sana gelirim, yahut **شَيْعَه**; yani ondan sonraki gün; sanki ikincisi, gidişte birincinin **مُشَيِّع**idir. Şair([10]) dedi:
kâle’l-ḫalîṭu ġaden teṣeddu‘unâ *** ev **شَيْعَه** efelâ tuvaddi‘unâ
Ve yiğit için: **المشيَّع**; sanki kuvveti sebebiyle kuvvetlenmiş ve başkasıyla **شُيِّع** edilmiş, yahut bir kuvvetle **شُيِّع** edilmiştir.

Bir topluluk, **الشَّيْع**ın aslan yavrusu olduğunu iddia etti; onu bir âlimden işiterek işitmedim. Ve bir topluluk der: **الشَّيْع** miktardır; onların “bir ay kaldı yahut **شَيْعَه**” sözlerinde. Sahih olan, benim söylediğimdir: **المشيِّع** başkasına yardım eden ve ona eşlik edendir. Ve **الشِّيعة**: yardımcılar ve destekçilerdir.

Diğerine gelince [onların sözü]: haber **شاع** etti; yayıldığı ve dağıldığı zaman. Ve denir: çoban develerini **شَيَّعَ** etti; onlara bağırdığı zaman. İsim **الشِّيَاع**tır: çobanın içine üflediği kamış. Dedi:
* ḥanîna’n-nîbi taṭrabu li’ş-**شِّياع** *

Ve bu babdandır onların bu hususta sözleri: onun **شائع** bir oku vardır; bölüştürülmemiş olduğu zaman. Sanki onun([11]) bir oku ve nasibi olan kimsenin nasibi, ok içinde yayılmıştır da onu almıştır; tıpkı haberin insanlar içinde **يَشِيعُ** etmesi ve her birinin işitmesini alması gibi.

Ve bu babdandır: odunu içinde ateşi **شيَّعت** ettim; onu alevlendirdiğin zaman.

(**شيق**) **الشين** ve **الياء** ve **القاف** bir kelimedir. Denir: **الشِّيق** dağın başındaki dar yarıktır. Dedi:
* şaġvâ’u tuvṭinu beyne’ş-**الشِّيقِ** ve’n-**النِّيقِ**([12]) *

(**شيم**) **الشين** ve **الياء** ve **الميم** iki ayrı asıldır; ve sanki ikisi zıtlar babındandır; zira birisi ortaya çıkarmaya delalet eder, diğeri bunun tersine delalet eder.
Birincisi onların “kılıcı **شِمْت** ettim” sözüdür; onu çektiğin zaman. Ve yerden kazılıp çıkarılan toprağa **الشِّيمة** denir; çoğulu **الشِّيَم**dir. Ve babdandır: şimşeği **شِمْت** ederim, onu **أشِيمُه**; **شَيماً**; onu gözetlediğin zaman, nereye yağacağını görmek için. Bu, bizim kılıcı **شَيْم** etmeyi zikrettiğimize hamledilmiştir. **الأعشى** dedi:
fequltu li’ş-şerbi fî durnâ ve qad ṯamilû *** **شيموا** ve keyfe yeşîmu’ş-şâribu’ṯ-ṯamilu([13])
Sanki o, bulutu gözetlediği zaman, kılıcın **يُشامُ** edilmesi gibi onun şimşeğini gözetledi.

Diğer asıl: onların “kılıcı **شِمت** ettim” sözüdür; onu kınına yaklaştırdığın (kınına koyduğun) zaman([14]). Ve babdandır **الشِّيمة**: insanın huyudur; ona **شيمة** denildi; çünkü o, sanki onun içinde işaretlenmiş, içine girmiş, gizlenmiş yerleşik bir şeydir. Ve **الانشيام**: bir şeyin içine girmektir; denir: işte **انشام** etti; ona girdiği zaman. Ve **المَشِيمَة**: insan yavrusunun zarıdır; başkasında ona **السَّلَى** denilen şeydir. Böyle adlandırıldı; sanki çocuk onun içinde **انشام** etmiş gibidir.

**الشَّامَة**ya gelince: birinci babdan olabilir; çünkü o, belirgin bir şeydir; ondan “**أشيم** bir adam” denir; o, üzerinde ben olan kimsedir.

(**شين**): **الشين** ve **الياء** ve **النون** ziynetin zıddına delalet eden bir kelimedir. Denir: onu **شانَه** etti; **زانه** ettiğinin zıddı. Ve Allah doğruyu daha iyi bilendir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ش ي ص
ما عندهم إلا الشيص والشيصاء وهو أردأ التمر والواحدة شيصة وشيصاءة وقد أشاصت النخلة‏.‏

##### Türkçe

ش ي ص
Onlarda **الشيص** ve **الشيصاء**’dan başka bir şey yoktur; o, hurmanın en kötüsüdür. Tekili **شيصة** ve **شيصاءة**’dır. Ve hurma ağacı **أشاصت** olmuştur.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الشِّيصُ والشِّيصَاءُ: رَدِيء التمر، وقيل: هو فارسي معرب واحدتُه شِيصةٌ وشِيصَاءَة ممدودة، وقد َأشاصَ النخلُ وأَشاصَت وشَيَّصَ النخلُ؛ الأَخيرة عن كراع؛ الفراء: يقال للتمر الذي لا يشتدُّ نواه ويَقْوَى وقد لا يكون له نوى أَصلاً، والشِّيشاءُ هو الشِّيصُ، وإِنما يُشَيِّصُ إِذا لم يُلْقَحْ؛ قال الأُموي: هي في لغة بلحرث بن كعب الصِّيصُ. الأَصمعي: صَأْصأَت النخلة إِذا صارت شِيصاً، وأَهلُ المدينة يسمون الشِّيصَ السَّخْلَ، وأَشاصَ النخلُ إِشاصةً إِذا فسَدَ وصار حملُه الشِّيصَ. وفي الحديث: أَنه نهى عن تَأْبِير نَخْلهم فصارت شيصاً.
وفي نوادر الأَعراب: شَيَّصَ فلانٌ الناسَ إِذا عذَّبَهم بالأَذَى، قال: وبينهم مُشايَصةٌ أَي مُنافرةٌ. ويقال: أَشاصَ به إِذا رفَعَ أَمرَه إِلى السلطان؛ قال مَقّاس العائذيّ:
أَشاصَتْ بنا كَلْب شُصُوصاً، وواجَهَت
على رافِدينا بالجزيرة تَغْلب

##### Türkçe

**الشِّيصُ** ve **الشِّيصَاءُ**: hurmanın kötüsü; ve denildi ki: Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır; onun bir tanesi **شِيصةٌ** ve uzatmalı **شِيصَاءَة**’dir. Ve hurma ağacı **أَشاصَ** etti ve **أَشاصَت** etti ve hurma ağacı **شَيَّصَ** etti; sonuncusu Kurâ‘dan (rivayetle). el-Ferrâ: çekirdeği sertleşmeyen ve kuvvetlenmeyen hurmaya denir; ve bazen aslında onun çekirdeği olmaz; ve **الشِّيشاءُ** o **الشِّيصُ**’tur; ve ancak aşılanmadığı zaman **يُشَيِّصُ** eder. el-Ümevî dedi: Belhâris b. Ka‘b’ın dilinde o **الصِّيصُ**’tur. el-Asma‘î: hurma ağacı **صَأْصأَت** etti; **شِيصاً** olduğu zaman. Ve Medine halkı **الشِّيصَ**’ı **السَّخْلَ** diye adlandırırlar. Ve hurma ağaçları **أَشاصَ** etti, **إِشاصةً**; bozulduğu ve onun meyvesi **الشِّيصَ** olduğu zaman. Ve hadiste: onların hurma ağaçlarını aşılamaktan nehyettiği, böylece **شيصاً** olduğu (rivayet edilmiştir).

Ve bedevîlerin nevâdirinde: falan kimse insanları **شَيَّصَ** etti; onlara eziyet ile azap ettiği zaman. Dedi: ve aralarında **مُشايَصةٌ** vardır; yani **مُنافرةٌ**. Ve denir: onunla **أَشاصَ** etti; işini sultana yükselttiği zaman. el-‘Âizî Maqqâs dedi:
أَشاصَتْ بنا كَلْب شُصُوصاً، وواجَهَت
على رافِدينا بالجزيرة تَغْلب

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ش ي ص * * الشِّيصُ * بالكسر و * الشِّيصاءُ * بالكسر والمد التمر الذي لا يشتد نواه وإنما * يَتَشَيَّصُ * إذا لم تلقح النخل

##### Türkçe

* ش ي ص * * **الشِّيصُ** * kesre ile ve * **الشِّيصاءُ** * kesre ile ve med ile: çekirdeği sertleşmeyen hurma; ancak hurma ağacı aşılanmadığı zaman * **يَتَشَيَّصُ** *.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الشيص، بالكسر: تمر لا يشتد نواه  . قال الفراء: قد لا يكون له نوى،  كالشيصاء  ، بالمد،  أو أردأ التمر  ، عن ابن فارس، أو إذا كان بسرا، قاله الليث،  الواحدة بهاء  ، وقيل: هو فارسي معرب. وقال الأموي: هي -في لغة بلحارث ابن كعب: الصيص. وأهل المدينة يسمون الشيص السخل. الشيص:  وجع الضرس أو البطن  ، لغة في الشوص.  وأشاصت النخلة  ، وشيصت، الأخيرة عن كراع، إذا فسدت وصار حملها الشيص، وإنما يتشيص إذا  لم تتلقح  ، كما في الصحاح. الشيص: جنس من السمك  ، نقله الصاغاني، الواحدة: شيصة.  وأبو الشيص  محمد بن عبد الله ابن رزين  الخزاعي  ، ابن عم دعبل الخزاعي،  شاعر  معروف توفي، سنة 196، وقد كف بصره.  والشياص  ، بالكسر:  شراسة الخلق  ، عن ابن عباد، ذكره في التركيبين، وأصله شواص، وقد تقدم. في النوادر: يقال:  شيصهم  ، إذا  عذبهم بالأذى  . يقال: بينهم مشايصة  ، أي  منافرة  . ومما يستدرك عليه: أشاص به، إذا رفع أمره إلى السلطان. قال مقاس العائذي:
  أشاصت بنا كلب شصوصا وواجهت                      على رافدينا بالجزيرة تـغـلـب

##### Türkçe

**الشيص**، esre ile: çekirdeği sertleşmeyen hurma. el-Ferrâ dedi: bazen onun çekirdeği olmaz; **كالشيصاء** gibi, med ile; yahut hurmanın en kötüsü, İbn Fâris’ten; yahut o, besr iken, el-Leys söyledi; bir tanesi **هاء** iledir. Ve denildi ki: o, Farsçadır, Arapçalaştırılmıştır. el-Emevî dedi: o — Belhâris b. Ka‘b’ın dilinde: **الصيص**. Medine ehli **الشيص**’e **السخل** adını verir. **الشيص**: diş azısı yahut karın ağrısı; **الشوص**’ta bir dildir. Ve hurma ağacı **أشاصت** etti, ve **شيصت** etti — ikincisi Kurâ‘dan — bozulduğu ve yükü **الشيص** olduğu zaman; ve ancak **لم تتلقح** ettiği zaman **يتشيص** eder; **الصحاح**’ta olduğu gibi. **الشيص**: balıktan bir cins; es-Sâgânî onu nakletti; bir tanesi: **شيصة**. Ve **أبو الشيص** Muhammed b. Abdullah b. Ruzeyn **الخزاعي**; Di‘bil el-Huzâ‘î’nin amcaoğlu; vefat etmiş, bilinen bir şair; sene 196’da, ve gözü kör olmuştu. Ve **الشياص**، esre ile: huyun sertliği; İbn Abbâd’dan; onu iki terkîbde zikretti; aslı **شواص**’tır; ve geçmişti. **النوادر**’de: denilir: **شيصهم**، **عذبهم بالأذى** ettiği zaman. Denilir: aralarında **مشايصة** vardır; yani **منافرة**. Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **أشاص به**، onun işini sultana yükselttiği zaman. Mukâs el-‘Âizî dedi:
  **أشاصت** بنا كلب شصوصا وواجهت                      على رافدينا بالجزيرة تـغـلـب

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

2 شَيَّصَ see the next paragraph.

اشاصت النَّخْلَةُ
4 اشاصت النَّخْلَةُ ذ The palm-tree was not fecundated by the flowers, or pollen, of the male tree: (A, K:) or its dates dried up: and it bore dates such as are termed شِيص: (Msb:) or it became bad, and its dates became such as are termed شيص; (TA;) as also ↓ شيّصت. (Kr, TA.)

تشيّص التَّمْرُ
5 تشيّص التَّمْرُ ذ The dates became such as are termed شِيص. (S.)

شِيصٌ
شِيصٌ ذ Dates of which the stones do not become hard; as also ↓ شِيصَآءٌ; (S, A, K;) which is only the case when the palm-tree has not been fecundated by the flowers, or pollen, of the male tree: (S:) and sometimes, having no stones: (Fr, TA:) or bad dates: (A:) or the worst of dates; (IF, Msb, K;) as also ↓ the latter word: (Msb:) or the worst of dates when full-grown but unripe: (Lth, TA:) called in the dial. of Belhلrith Ibn-Kaab, صِيصٌ; and by the people of El-Medeeneh, سُخَّلٌ: (El-Umawee, TA:) and said by some to be a Persian word, arabicized: (TA:) n. un. with ة; (A, Msb, K;) i. e., شِيصَةٌ and شِيصَآءَةٌ. (A, Msb.)

شِيصَآءٌ
شِيصَآءٌ ذ : n. un. with ة: see شِيصٌ, in two places.

##### Türkçe

2 **شَيَّصَ**: bir sonraki paragrafı gör.

**اشاصت النَّخْلَةُ**
4 **اشاصت النَّخْلَةُ** ذ: Hurma ağacı, erkek ağacın çiçekleri yahut poleni ile döllenmedi: (A, K:) yahut hurmaları kurudu: ve **شِيص** diye adlandırılan türden hurmalar verdi: (Msb:) yahut bozuldu ve hurmaları **شيص** diye adlandırılan türden oldu; (TA;) **شيّصت** ↓ da böyledir. (Kr, TA.)

**تشيّص التَّمْرُ**
5 **تشيّص التَّمْرُ** ذ: Hurma(lar) **شِيص** diye adlandırılan türden oldu. (S.)

**شِيصٌ**
**شِيصٌ** ذ: Çekirdekleri sertleşmeyen hurmalar; **شِيصَآءٌ** ↓ da böyledir; (S, A, K;) bu ise ancak hurma ağacı erkek ağacın çiçekleri yahut poleni ile döllenmediği zaman olur: (S:) ve bazen, çekirdeksiz olarak: (Fr, TA:) yahut kötü hurmalar: (A:) yahut hurmaların en kötüsü; (IF, Msb, K;) **اللفظ الآخر** ↓ da böyledir: (Msb:) yahut tam büyümüş fakat olgunlaşmamış iken hurmaların en kötüsü: (Lth, TA:) Belhلrith İbn-Kaab lehçesinde **صِيصٌ** diye adlandırılır; ve Medine halkı tarafından **سُخَّلٌ**: (El-Umawee, TA:) ve bazılarınca Farsça bir kelime olup Arapçalaştırılmış olduğu söylenmiştir: (TA:) tekil isim (n. un.) ة ile; (A, Msb, K;) yani **شِيصَةٌ** ve **شِيصَآءَةٌ**. (A, Msb.)

**شِيصَآءٌ**
**شِيصَآءٌ** ذ: tekil isim (n. un.) ة ile: **شِيصٌ**’a bak, iki yerde.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B5/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

شَاصَ
شَاصَ ( y )
a.  II, Chastised; tormented.

b.  see IV .

أَشْيَصَ
أَشْيَصَ IV ,
a.  Was unfecundated.

شِيْص
شِيْص 2 ,
a.  Tooth-ache; stomachache.

b.  A certain fish.

شِيْصَة
شِيْصَة 2t , ( pl. شِيْص 2 ),
a.  Bad, unripe date.

شِيَاْص
شِيَاْص 23 ,
a.  Ill-temperedness.

##### Türkçe

شَاصَ
**شَاصَ** ( y )
a. II, azarladı; eziyet etti.

b. IV’e bak.

أَشْيَصَ
**أَشْيَصَ** IV ,
a. Döllenmemiş oldu.

شِيْص
**شِيْص** 2 ,
a. Diş ağrısı; mide ağrısı.

b. Belli bir balık.

شِيْصَة
**شِيْصَة** 2t , ( çoğ. **شِيْص** 2 ),
a. Kötü, olgunlaşmamış hurma.

شِيَاْص
**شِيَاْص** 23 ,
a. Huysuzluk.
