# شيع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%8A%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شيع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: شيع

شاعَ الخبرُ يَشِيعُ شَيْعوعَةً، أي ذاع. وسهمٌ مُشاعٌ وسهمٌ شائِعٌ، أي غير مقسومٍ. وسهمٌ شاعٌ أيضاً. وأَشاعَ الخبر، أي أذاعه فهو رجلٌ مِشْياعٌ، أي مِذياعٌ. وقولهم: حيَّاكم الله وأَشاعَكُمُ السلامَ، أي جعله الله صاحباً لكم وتابعاً. وشاعَكُمُ السلامُ، كما تقول عليكم السلام. وهذا إنّما يقوله الرجل لأصحابه إذا أراد أن يفارقهم. وأَشاعَتِ الناقةُ ببولها، إذا رمتْ به وقَطَّعَتْهُ، مثل أوزعتْ ببولها. والشَيْعُ: المِقدارُ؛ يقال: أقام فلانٌ شهراً أو شَيْعَهُ. وقولهم: آتيك غداً أو شَيْعَهُ، أي بعده. والشَيْعُ أيضاً: ولد الأسد. وشَيَّعْتُهُ عند رحيله. والمُشَيَّعُ: الشجاعُ. وشيعَةُ الرجلِ: أتباعُه وأنصارُه. يقال: شايَعَهُ، كما يقال والاهُ من الوليِّ. والمُشايِعُ أيضاً: اللاحقُ. وشَيَّعْتُهُ بالنار، أي أحرقته. قال ابن السكيت: شَيَّعْتُ النارَ، إذا ألقيتَ عليها حطباً تُذكيها به. وتَشَيَّعَ الرجل، أي ادَّعى دعوى الشيعَةِ. وتَشايَعَ القومُ، من الشيعَةِ. وكلُّ قومٍ أمرهم واحدٌ يتبع بعضُهم رأيَ بعض فهم شِيَعٌ. وقوله تعالى: "كما فُعِلَ بِأَشْياعِهِمْ مِنْ قَبْلُ"، أي بأمثالهم من الشِيَعِ الماضية. قال ذو الرمة:
أستحدثَ الركبُ عن أَشْياعِهِمْ خَبَراً		أم راجَعَ القلبَ من أَطْرابِهِ طَرَبُ
يعني عن أصحابهم.
وشاعَهُ شِياعاً، أي تَبِعَهُ. وشايَعَ الراعي بإبله مُشايَعَةً وشِياعاً، أي صاح بها ودعاها إسا استأخَرَ بعضُها. قال لبيد:
فيَمْضونَ أَرْسالاً ونَخْلُفُ بعدهم		كما ضَمَّ أخرى التالياتِ المُشايعُ
والمِشْياعُ: دِقُّ الحطب تُشَيَّعُ به النار، كما يقال شِبابٌ للنار، وجِلاءٌ للعين. والشِياعُ: صوت مزمار الراعي، ومنه قول الشاعر:
حَنينَ النيبِ تَطْرَبُ للشِياعِ

### Türkçe

**شاعَ** haber **يَشِيعُ** **شَيْعوعَةً**, yani yayıldı. Ve **سهمٌ مُشاعٌ** ve **سهمٌ شائِعٌ**, yani bölünmemiş. Ve **سهمٌ شاعٌ** da. Ve **أَشاعَ** haberi, yani onu yaydı; o da **رجلٌ مِشْياعٌ**, yani **مِذياعٌ**. Ve onların sözü: “Hayyâkumullâh ve **أَشاعَكُمُ السلامَ**”, yani Allah onu size yoldaş ve tâbi kıldı. Ve “**شاعَكُمُ السلامُ**”, “**عليكم السلام**” dediğin gibi. Bu, ancak adamın, onlardan ayrılmak istediğinde, arkadaşlarına söylediği şeydir. Ve dişi deve, idrarıyla **أَشاعَتِ**; onu attığında ve parçaladığında; “**أوزعتْ** idrarıyla” gibi.

Ve **الشَيْعُ**: miktar; denir ki: falan bir ay veya onun **شَيْعَهُ** kadar ikamet etti. Ve onların sözü: “Yarın sana gelirim veya onun **شَيْعَهُ**”, yani ondan sonra. Ve **الشَيْعُ** ayrıca: aslan yavrusu. Ve onun ayrılışı sırasında onu **شَيَّعْتُ**. Ve **المُشَيَّعُ**: yiğit. Ve adamın **شيعَةُ**si: onun tâbileri ve yardımcılarıdır. Denir ki: onu **شايَعَهُ**, “**الوليِّ**”den “onu **والاهُ**” denildiği gibi. Ve **المُشايِعُ** ayrıca: sonradan yetişen.

Ve onu ateşle **شَيَّعْتُ**, yani onu yaktım. İbnü’s-Sikkît dedi: **شَيَّعْتُ النارَ**, üzerine onu harlandıracağın odun attığında.

Ve adam **تَشَيَّعَ**, yani **الشيعَةِ** davasını iddia etti. Ve kavim **تَشايَعَ** etti, **الشيعَةِ**den. Ve her kavim ki işleri birdir; bazısı bazısının görüşüne uyar; işte onlar **شِيَعٌ**dir. Ve Yüce Allah’ın sözü: “كما فُعِلَ بِأَشْياعِهِمْ مِنْ قَبْلُ”, yani geçmiş **الشِيَعِ**den onların benzerleriyle. Zü’r-Rumme dedi:

أستحدثَ الركبُ عن أَشْياعِهِمْ خَبَراً		أم راجَعَ القلبَ من أَطْرابِهِ طَرَبُ

Yani arkadaşları hakkında.

Ve onu **شِياعاً** **شاعَهُ**, yani ona tâbi oldu. Ve çoban, develeriyle **مُشايَعَةً** ve **شِياعاً** **شايَعَ**, yani bazısı geri kaldığında onlara seslendi ve onları çağırdı. Lebîd dedi:

فيَمْضونَ أَرْسالاً ونَخْلُفُ بعدهم		كما ضَمَّ أخرى التالياتِ المُشايعُ

Ve **المِشْياعُ**: ateşin onunla **تُشَيَّعُ** edildiği odunun ince kırıntısı; ateş için **شِبابٌ**, göz için **جِلاءٌ** denildiği gibi. Ve **الشِياعُ**: çobanın kavalının sesi; şairin sözü de bundandır:

حَنينَ النيبِ تَطْرَبُ للشِياعِ
