# شيق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%8A%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شيق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: شيق

الشيق، بالكسر: أعلى الجبل قاله السكري، وقال ابن الأعرابي: هو الجبل نقله الجوهري، أو هو أصعب مواضعه نقله الجوهري أيضا، قال وينشد:
  شغواء توطن بين الشيق والنيق أو الشيق: سقع مستو دقيق في لهب الجبل لا يرتقى، أي: لا يستطاع ارتقاؤه، نقله الليث، وأنشد الجوهري قول أبى ذؤيب :
  تأبط خافة فيهـا مـسـاب                      وأضحى يفتري مسدا بشيق أراد: يقتري شيقا بمسد، فقلبه. قلت: وإذا أريد أنه يتتبع هذا الحبل المربوط في الشيق عند نزوله إلى موضع تعسيل النحل، فيكون، شيق في موضع الصفة لمسد، ولا يحتاج إلى أن يجعل مقلوبا، وأنشد الليث:
  إحليلها شق كشق الشيق وقال ابن الأعرابي: الشيق: رأس الأداف، أي: الذكر. قال: والشيق: ضرب من السمك. وقال السكري: الشيق: الجانب يقال: امتلأ من الشيق إلى الشيق. والشيق: شعر ذنب الفرس عن ابن الأعرابي واحدته بهاء. والشيق: البرك: اسم لطائر مائي واحدته شيقة. والشيق: الشق الضيق في الجبل، أو في رأسه، أو هو الشق بين صخرتين، وبكل ذلك فسر قول أبي ذؤيب أيضا. وقيل: هو الجبل الطويل، وبه فسر قول أبي ذؤيب أيضا. والشيق: ع بعينه، وبه فسر قول بشر بن أبي خازم:
  دعوا منبت الشيقين إنهما لـنـا                      إذا مضر الحمراء شبت حروبها وقيل: المراد بالشيق هنا الجانب. وقيل: الشيقان، بالكسر: جبلان في قول بشر المذكور، أو ماء في ديار أسد أو: ع، قرب المدينة على ساكنها أفضل الصلاة والسلام، وبه فسر السكري قول القتال الكلابي:
  إلى ظعن بين الرسيس فعاقل                      عوامد للشيقين أو بطن خنثل وذو الشيق، بالكسر: ع وهو في قول المتنخل الهذلي ذات الشيق:
  كأن عجوزي لم تلد غير واحد                      وماتت بذات الشيق وهي عقيم ومما يستدرك عليه: الشيق بالكسر: ما جذب. والشيق: ما لم يزل. وشاق الطنب إلى الوتد شيقا، مثل شاقه شوقا. وقال ابن عباب: الشياق، ككتاب : النياط.
 \\//فصل الصاد مع القاف

### Türkçe

**الشيق**، kesre ile: dağın en üstü; bunu es-Sukkerî söyledi. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: o, dağdır; el-Cevherî onu nakletti. Yahut o, onun en zor yerleridir; el-Cevherî bunu da nakletti. Dedi ki; ve şu okunur:
  Şağvâ’, **الشيق** ile **النيق** arasında yurt tutar. Yahut **الشيق**: dağın alevinde düz, ince bir yer; ona çıkılmaz; yani: ona çıkılması mümkün olmaz; el-Leys onu nakletti. El-Cevherî, Ebû Züeyb’in sözünü rivayet etti:
  İçinde geçitler bulunan bir korkuyu koltuğuna aldı                      ve **شيق**’te bir ip ile büküp lif çıkarır oldu
Murad etti: bir ip ile **شيق**’i büküp lif çıkarır; onu ters çevirdi. Dedim: Eğer murad, bal arılarının oğul vermesi yerinin bulunduğu mevziye inişi sırasında **الشيق**’te bağlanmış bu ipi takip etmesidir ise, o zaman **شيق** sıfat mevkiinde **لمسد** için olur; ters çevrilmiş kılmaya ihtiyaç olmaz. El-Leys rivayet etti:
  Onun **إحليل**’i, **الشيق**’in yarığı gibi bir yarıktır. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **الشيق**: **الأداف**’ın başı; yani: erkeklik uzvu. Dedi ki: ve **الشيق**: balıktan bir tür. Es-Sukkerî dedi ki: **الشيق**: yan; şöyle denir: **الشيق**’ten **الشيق**’e doldu. Ve **الشيق**: İbnü’l-A‘râbî’den, atın kuyruğunun kılı; onun bir tanesi **بهاء** iledir. Ve **الشيق**: **البرك**; su kuşuna bir isimdir; onun bir tanesi **شيقة**’dir. Ve **الشيق**: dağda dar yarık; yahut onun tepesinde; yahut iki kaya arasındaki yarıktır; bunların hepsiyle Ebû Züeyb’in sözü de tefsir edildi. Ve denildi ki: o, uzun dağdır; onunla Ebû Züeyb’in sözü de tefsir edildi. Ve **الشيق**: ayn’ı ile bir yer adıdır; onunla Bişr b. Ebî Hâzim’in sözü tefsir edildi:
  **الشيقين**’in bitim yerini bırakın; çünkü onlar bize aittir                      **مضر الحمراء** savaşları alevlendirdiği vakit
Ve denildi ki: burada **الشيق** ile murad yan’dır. Ve denildi ki: **الشيقان**, kesre ile: zikredilen Bişr’in sözünde iki dağdır; yahut Esed diyarında bir sudur; yahut: bir yer adıdır; Medine’ye yakın, üzerinde oturana en faziletli salât ve selâm olsun; es-Sukkerî, el-Kattâl el-Kilâbî’nin sözünü bununla tefsir etti:
  **الرسيس** ile **عاقل** arasında göçenlere doğru                      **الشيقين**’in direkleri yahut **خنثل**’in karnı
Ve **ذو الشيق**، kesre ile: bir yer adıdır; ve o, el-Mütenahhil el-Hüzelî’nin **ذات الشيق** hakkında sözündedir:
  Sanki yaşlı kadınım birden başkasını doğurmadı                      ve **ذات الشيق**’te öldü; hâlbuki o kısırdır
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الشيق** kesre ile: çekilen şey. Ve **الشيق**: hâlâ devam eden şey. Ve **شاق** ipi kazığa **شيقا** ile çekti; **شاقه شوقا** gibi. İbn Abbâd dedi ki: **الشياق**، kitap vezninde: **النياط**.
 \\//**فصل الصاد مع القاف**
