# شيم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%8A%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [شيم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%8A%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: شيم

باب الشين والميم و و ا ي ء معهما
و ش م، ش ي م، م ش ي، م ي ش، ش أ م، م أ ش مستعملات
وشم:
الوشم: أن تَشِمَ المرأةُ يدها بنؤورٍ أو نيل.. وشمت الجارية، واستوشمت. وفي الحديث: "لعن الله الواشمة والمُستوشمة والمتشمة".
وأوشمت الأرض: ظهر شيء من نباتها، متفرق، شبِّه بالوشم، وجمعه: وُشُوم.
شيم:
شيمةُ الإنسان: خلقه.
والأشيم من كلِّ شيء: الذي به شامة. والشّامةُ: علامة مخالفة لسائر اللّون والأنثى، شيماء. والشَّيم من قولك: شمتُ السَّحاب، أي: نظرت أين يقصد، وأين يمطر، وشمتُ السَّيف أشيمهُ: غمدته. وشام فيها: دخل فيها: قال:
قال ألا أشيمه قالت: بلى
فشام فيها مثل مهزام الغضا
ويروى:مثل محراث العصا،ويروى: مثل مزمرازم العصا، والهزام الذي يهزام به الخبز، إذا أخرج من الملة ليسقط ما عليه من رماد.
مشي: المشية: ضرب من المشي.
والمشاء، ممدود:الدواء الذي يسهل وهو: المشوّ والمشي.. شربت مشوّا ومشياً وشماء، وهو استطلاق البطنهدنو، والفعلُ: استمشى إذا شرب المشَّي، والدّواء يمشيه. والمشاءُ، ممدود: فعل الماشية، تقول: إن فلاناً لذو مشاءٍ وماشية. وأمشى فلانٌ: كثرت ماشيته، قال:
وكلُّ فتىً وإن أمشى وأثرى		ستخلجُه عن الدُّنيا منـون
ميش:
الميشُ: أن تميش المرأة القطن بيدها إذا زبدته بعد الحلج، تقطِّعه، وتؤلِّفه، قال:
عاذل، قد أولعتِ بالتَّرقيشِ
إليّ سرٍّ فاطرفي وميشي
وماش بين القوم ومأش: أفسد.
والماشُ: حبٌّ من الغلات معروف.
شأم:
الشَّأم: أرض، سمِّيت به لأنها من مشأمة القبلة.. وشأمتُ القوم: يسرتهم.
والمشأمةُ من الشُّؤم، ويقال: رجل مشؤوم، وقد شئم.. وشأم فلانٌ أصحابه، إذا أصابهم شؤومٌ من قبله. ويقال: طائرٌ أشأمُ وطيرٌ أشأم. والجميع: الأشائم.. ويقال: جرت لهم طير الأشائم، أي: جرت بالشُّؤوم.
مأش:
مأش المطرُّ الأرض إذا سحاها، قال:
وقلتُ يوم المطرِ المئيشِ
أقاتلي حبُّكِ أم مُعيشـي

### Türkçe

باب **الشين** ve **الميم** ve **و** **ا** **ي** **ء** onlarla birlikte

**و ش م**، **ش ي م**، **م ش ي**، **م ي ش**، **ش أ م**، **م أ ش** kullanımdadırlar.
**وشم**:
**الوشم**: kadının elini **بنؤورٍ** veya **نيل** ile dövmelemesidir.. **وشمت** cariye, ve **استوشمت**. Hadiste: “Allah **الواشمة** ve **المُستوشمة** ve **المتشمة**’ye lanet etti.”
**وأوشمت** yer: bitkisinden bir şey göründü, dağınık; dövmeye benzetildi; onun çoğulu: **وُشُوم**.

**شيم**:
İnsanın **شيمةُ**’si: huyudur.
Her şeyden **الأشيم**: kendisinde **شامة** olan. **والشّامةُ**: rengin geri kalanına aykırı bir alâmettir; dişisi: **شيماء**. **والشَّيم** senin “**شمتُ السَّحاب**” sözündendir; yani: nereye yöneldiğine ve nerede yağmur yağdıracağına baktım. Ve “**شمتُ السَّيف أشيمهُ**”: onu kınına soktum. Ve “**شام فيها**”: onun içine girdi; dedi ki:
Dedi: “Onu kınına sokayım mı?” dedi: “Evet.”
Böylece onun içine, **مهزام الغضا** gibi girdi.
Ve rivayet olunur: “**مثل محراث العصا**”, ve rivayet olunur: “**مثل مزمرازم العصا**”. **الهزام**: ekmeğin onunla silkelenip sallandığı şeydir; **الملة**’den çıkarıldığında, üzerindeki külün düşmesi için.

**مشي**: **المشية**: yürüyüşten bir türdür.
Ve **المشاء** (uzatılmış): kolaylaştıran ilaçtır; o: **المشوّ** ve **المشي**’dir.. **مشوّاً** ve **مشياً** ve **وشماء** içtim; o, karnın gevşeyip akmasıdır, yakın. Fiil: **استمشى**; **المشَّي**’yi içtiği zaman; ve ilaç onu yürütür (ishal eder). Ve **المشاءُ** (uzatılmış): davarın fiilidir; dersin ki: “Şüphesiz falan kimse **مشاءٍ** ve **ماشية** sahibidir.” Ve “**أمشى** falan”: davarı çoğaldı; dedi ki:
Her delikanlı, ister **أمشى** olsun ister zenginleşsin,
Onu dünyadan **منـون** koparıp çekecektir.

**ميش**:
**الميشُ**: kadının pamuğu, çırpıp kabarttıktan sonra **الحلج**’den sonra eliyle **تمييش** etmesidir; onu parçalara ayırır ve birleştirir; dedi ki:
Kınayıcı, sen **بالتَّرقيشِ**’e tutulmuşsun,
Bana bir sır; öyleyse gözünü indir ve **ميشي**.
Ve “**ماش** kavim arasında” ve “**مأش**”: bozdu.
Ve **الماشُ**: hububatlardan bilinen bir danedir.

**شأم**:
**الشَّأم**: bir yerdir; onunla adlandırıldı; çünkü o, kıblenin **مشأمة** tarafındandır.. Ve “**شأمتُ** kavmi”: onları sola aldım.
Ve **المشأمةُ** **الشُّؤم**’dandır. Ve denir: **رجل مشؤوم**; ve **شئم** olmuştur.. Ve “**شأم** falan, arkadaşlarını”: eğer onun tarafından onlara bir **شؤومٌ** isabet ederse. Ve denir: **طائرٌ أشأمُ** ve **طيرٌ أشأم**. Hepsi: **الأشائم**. Ve denir: “Onlara **طير الأشائم** cereyan etti”; yani: **بالشُّؤوم** ile cereyan etti.

**مأش**:
“**مأش** yağmur, yeri”: onu sıyırıp süpürdüğü zaman; dedi ki:
Ve dedim, **المطرِ المئيشِ** gününde:
Senin sevgin mi beni öldürüyor, yoksa **مُعيشـي** mi?
