# صأب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A3%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%A3%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صأب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A3%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صءب

صئب من الشراب كفرح صأبا: روي وامتلأ وأكثر من شرب الماء. فهو رجل مصأب كمنبر. الصؤاب والصؤابة كغرابة بالهمز: بيضة القمل والبرغوث. قال شيخنا: وهكذا في المحكم ونقله ابن هشام اللخمي والتدمري في شرحيهما على الفصيح عن كتاب العين، لا يطلق على غيره إلا مجازا وهو ظاهر كلام الجوهري والقزاز، ونقله اللبلي في شرح الفصيح عن أبي زيد. وقال ابن درستويه: هي صغار القمل. ج صؤاب وصئبان الأول اسم جنس جمعي؛ لأن بينه وبين مفرده سقوط الهاء. والثاني جمع تكسير. وفي الأساس: وتقول: معه صبيان كأنهم صئبان. وقال جرير:
  كثيرة صئبان النطاق كأنهـا                      إذا رشحت منها المغابن كير وفي الصحاح: الصؤابة بالهمز: بيضة القملة، والجمع الصؤاب والصئبان. وقد غلط يعقوب في قوله: ولا تقل صئبان. وفي لسان العرب: وقوله، أي ابن سيده، أنشده ابن الأعرابي:
  يا رب أوجدني صؤابا حيا
  فما أرى الطيار يغني شيا أي أوجدني كالصؤاب من الذهب عنى بالحي الصحيح الذي ليس بمرفت ولا منفت. والطيار: ما طارت به الريح من دقيق الذهب، انتهى. وقال ابن درستويه، ونقله الفهري وغيره: وقد تسمى صغار الذهب التي تستخرج من تراب المعدن صؤابة على فعالة. قالوا: والعامة لا تهمز الصئبان ولا الصؤابة. نقله شيخنا. ونقل ابن منظور عن أبي عبيد: الصئبان: ما يتحبب من الجليد كاللؤلؤ الصغار، وأنشد:
  فأضحى وصئبان الصقيع كأنه                      جمان بضاحي متنه يتحـدر وهذا قد غفل عنه شيخنا. وقد صئب رأسه كفرح وأصأب أيضا إذا كثر صؤابه وفي نسخة صئبانه. والسؤبة بالهمز: أنبار الطعام، عن الفراء مثلها غير مهموزة. ونببه بن صؤاب? كغراب تابعي أبو عبد الرحمن المهري عن عمر وعنه يزيد بن أبي حبيب.

### Türkçe

**صئب** içkiden, **فرح** gibi, **صأبا**: kandı ve doldu; ve su içmeyi çoğalttı. O hâlde o, **منبر** gibi **مصأب** bir adamdır. **الصؤاب** ve **الصؤابة** (hemze ile) **غرابة** gibi: bitin ve pireyin yumurtası. Şeyhimiz dedi: Ve **المحكم**’de de böyledir; onu İbn Hişâm el-Lahmî ve et-Tedmurî, **الفصيح** üzerine iki şerhlerinde, **كتاب العين**’den nakletti; başkasına ancak mecaz olarak ıtlak olunur; bu, el-Cevherî ve el-Kazzâz’ın sözünün zâhiridir; ve onu el-Leblî, **شرح الفصيح**’te Ebû Zeyd’den nakletti. İbn Durestûye dedi: O, bitin küçükleridir. Çoğulu: **صؤاب** ve **صئبان**; birincisi cem‘î cins ismidir; çünkü onunla müfredi arasında **الهاء**’nın düşmesi vardır. İkincisi ise kırık çoğuldur. Ve **الأساس**’ta: Ve dersin: Onunla birlikte çocuklar vardır; sanki onlar **صئبان**’dır. Cerîr dedi:
  Kuşağı **صئبان**’ı çoktur; sanki o,                      ondan koltuk altları terlediğinde bir körüktür.

Ve **الصحاح**’ta: **الصؤابة** (hemze ile): bitin yumurtasıdır; çoğulu **الصؤاب** ve **الصئبان**’dır. Yakûb, “Ve **صئبان** deme” sözünde hata etmiştir. Ve **لسان العرب**’da: Ve onun sözü—yani İbn Sîde’nin—İbnü’l-A‘râbî ona inşâd etti:
  Ey Rabbim, beni diri bir **صؤاب** olarak var et.
  Artık **الطيار**’ın bir şeyi faydalı kıldığını görmüyorum.

Yani: Beni, altından **الصؤاب** gibi var etti; **الحي** ile, **مرفت** olmayan ve **منفت** olmayan sahihi kastetti. **الطيار**: rüzgârın, altın unundan uçurduğu şeydir; bitti. İbn Durestûye dedi—ve onu el-Fehrî ve başkası nakletti—: Ve maden toprağından çıkarılan altının küçüklerine, **فعالة** vezni üzere **صؤابة** ad verilir. Dediler: Avam, ne **الصئبان**’ı ne de **الصؤابة**’yi hemzelemez. Şeyhimiz onu nakletti. İbn Manzûr, Ebû Ubeyd’den nakletti: **الصئبان**: inci küçükleri gibi, buzdan tanelenen şeydir; ve inşâd etti:
  Böylece kuşluk vaktine erdi; kırağının **صئبان**’ı sanki                      sırtının yüksek yerlerinde yuvarlanan bir inci dizisidir.

Bu, şeyhimizden gizli kalmıştır. Ve başı **صئب** oldu, **فرح** gibi; ve **أصأب** da: **صؤابه** çoğaldığında—bir nüshada: **صئبانه**. Ve **السؤبة** (hemze ile): yiyecek yığınlarıdır; el-Ferrâ’dan; hemzesiz olanı da onun gibidir. Ve **نببه بن صؤاب?** **غراب** gibi: tâbiî, Ebû Abdurrahmân el-Mehrî; Ömer’den (rivayet eder); ondan da Yezîd b. Ebî Habîb (rivayet eder).
