# صبع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%A8%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: صبع

الإصْبَعُ يذكَّر ويؤنَّث، وفيه لغات: إصْبَعٌ وأُصْبَعٌ بكسر الهمزة وضمها والباء مفتوحة فيهما، ولك أن تُتْبِعَ الضمةَ الضمةَ فتقول أُصْبُعٌ، ولك أن تُتْبِعَ الكسرةَ الكسرةَ فتقول إصْبِعٌ. وفيه لغة خامسة إِصْبِعٌ مثال اضْرِبْ. قال أبو زيد: صَبَعْتُ بفلان وعلى فلان أَصْبَعُ صَبْعاً، إذا أشرتَ نحوه بإصْبَعِكَ مغتاباً. وصَبَعْتُ فلاناً على فلانٍ: دَلَلتُهُ عليه بالإشارة. وقال أبو عبيد في المصنَّف: صَبَعْتُ الإناء، إذا كان فيه شراب فوضعت عليه إصْبَعَكَ حتَّى سال عليه ما فيه في إناء آخر. ويقال: للراعي على ماشيته إصْبَعٌ، أي أثرٌ حسنٌ. وأنشد الأصمعي للراعي:
ضَعيفُ العَصا بادي العُروقِ تَرى لهعليها إذا ما أَجْدَبَ الناسُ إصْبَـعـا

### Türkçe

**الإصْبَعُ** müzekker de olur müennes de; onda lugatlar vardır: **إصْبَعٌ** ve **أُصْبَعٌ**; hemzenin kesri ve zammı iledir; **الباء** ikisinde de fethalıdır. Ve senin için zammeyi zammeye tâbi kılman vardır; böylece **أُصْبُعٌ** dersin. Ve senin için kesreyi kesreye tâbi kılman vardır; böylece **إصْبِعٌ** dersin. Ve onda beşinci bir lugat vardır: **إِصْبِعٌ**, **اضْرِبْ** misali.

Ebû Zeyd dedi: **صَبَعْتُ** falan kimse ile ve falan kimse üzerine **أَصْبَعُ** **صَبْعاً** (yaparım); yani ona doğru **إصْبَعِكَ** ile, gıybet ederek işaret ettiğin zaman. Ve **صَبَعْتُ** falanı falan üzerine: ona işaretle onu gösterdim.

Ebû Ubeyd, **المصنَّف**’te dedi: **صَبَعْتُ** kabı; yani içinde içecek varken üzerine **إصْبَعَكَ** koydun da içindekinin, başka bir kap içine onun üzerine akmasına kadar (böyle yaptın).

Ve denilir: çobanın hayvanları üzerinde **إصْبَعٌ** vardır; yani güzel bir iz.

Asma‘î çoban hakkında inşad etti:

Zayıf değnekli, damarları belirgin; görürsün onun için
onun üzerinde, insanlar kıtlığa düştüğü vakit, **إصْبَـعـا**.
