# صبن (ص-ب-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%A8%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ب - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الصاد والنون والباء معهما
ن ص ب، ص ب ن، ن ب ص، ص ن ب مستعملات
نصب:
النَّصَبُ: الإِعياء والتَّعَبُ، والفِعلُ: نَصِبَ يَنْصَبُ.
وأَنْصَبَني هذا الأمرُ، وأمر ناصِبٌ أي مُنْصِبٌ ومنه: كِليني لِهَمٍّ يا أمَيْمَةُ ناصِبِ وكذلك خانِق في موضع مخنُوقٍ، وكاسٍ في موضع مُكْتَسٍ.
والنَّصْبُ ضِدُ الرَّفع في الاعِراب.
والنَّصْبُ: الشَرُّ والبَلاءُ، قال ابن أبي خازم: تعنّاكَ نَصْبٌ من أُمَيمةَ مُنصِبُ والنَّصْبُ: نَصبُ الداء، تقول: أصابَه نَصْبٌ من الداء.
والنِّصْبُ: النَّصيب، لغة، قال: وليس له في مالِ وارِثِه نِصبُ والنُّصُبُ: حَجَرٌ كان يُنْصَبُ فيُعبَدُ وتُصَبُّ عليه دِماءُ الذَّبائِح وجمعُه أنصابٌ.
والنُّصُبُ: العَلَمُ.
والنُّصُبُ: جماعة النَّصيبة، وهي علامة تُنْصَبُ للقوم، اي علامة كانت لهم.
والنَّصيبَةُ واحدةُ النَّصائب، وهي نَصائبُ الحَوض، وهي حِجارةٌ تُنْصَبُ حَوالَي شفيره فتُجْعَل له عَضائد.
والنَّصبُ: رَفْعُك شيئاً تَنْصِبُه قائماً مُنتَصِباً.
والكلمةُ المنصوبةُ يُرفَع صوتُها الى الغار الأعلى.
وناصَبْتُ فلاناً الشَرَّ والحَرْبَ والعَداوةَ ونحوها.
ونَصَبْنا لهم حَرباً، وانْ لم تُسَمَّ الحَرْبُ جازَ.
وكلُّ شيءٍ استقبَلْتَه فقد نَصَبْتَه.
وتَيُسٌ أَنصَبُ، وعَنْزَةٌ نَصْباءَ، أي منتَصِبُ القَرْن.
وناقة نَصباء: مُنْتَصِبَةٌ مُرْتَفِعَةُ الصَّدْرِ.
والنُّصُبُ جمع نِصابِ سِكِّينٍ.
ونِصابُ الشَّمْس مَغيُبها.
ونِصابُ كُلِّ شيءٍ: أصلهُ ومَرْجِعُه الذي يَرجِعُ إليه.
وتقول: رَجَعَ الى مُرَكَّبهِ ومَنْصِبهِ أي أصلِ مَنبتِهِ وحَسَبِه.
صبن:
الصَّبْنُ: تَسوِيَةُ الكَعْبَيْنِ في الكَفِّ ثم تَضرِبُ بهما فيقال: أَجِلْ ولا تَصبِن.
واذا صَرَفَ الساقي الكأسَ عمَّن هو أَولَى بها قيلَ: صَبَنَ، قال عمرو بن كلثوم:
صَبَنْتِ الكأسَ عَنّا أُمَّ عَمْـرٍ		وكانَ الكأسُ مَجراها اليَمينا
واذا خَبَّأَ الانسان في كَفِّه شيئاً كالدِّرْهَم او الخاتَم ولا يُفْطَنُ له قيل: صَبَنَ.
نبض:
نَبَضَ الغُلامُ ينبِضُ بالطائرِ نَبضاً: يَضُمُّ شَفَتَيْهِ ثمّ يدعُوه.
صنب:
الصِّنابُ: صِباغُ الخَرْدَل.
والصِّنابيُّ من الدَّوابِّ والاِبِل: لَوْنٌ بين الحُمْرة والصُّفرةِ مع كَثْرةِ الشَّعَر والوَبَرِ.

##### Türkçe

باب **الصاد** ve **النون** ve **الباء** bunlarla birlikte
**ن ص ب**، **ص ب ن**، **ن ب ص**، **ص ن ب** kullanılagelenlerdir.

**نصب**:
**النَّصَبُ**: bitkinlik ve yorgunluk; fiil: **نَصِبَ يَنْصَبُ**.
Ve “Bu iş beni yordu” **أَنْصَبَني هذا الأمرُ**; ve “yorucu bir iş” **أمر ناصِبٌ** yani “yordurucu” **مُنْصِبٌ**; bundan: “Beni bir keder için yorma, ey Ümeyme, yoran!” **كِليني لِهَمٍّ يا أمَيْمَةُ ناصِبِ**; yine **خانِق** “boğucu” yerinde “boğulmuş” **مخنُوقٍ**, ve **كاسٍ** “giydiren” yerinde “giyinmiş” **مُكْتَسٍ**.
Ve **النَّصْبُ** i‘rabda **الرَّفع**’in zıddıdır.
Ve **النَّصْبُ**: kötülük ve belâ; İbn Ebî Hâzim dedi: “Ümeyme’den sana yordurucu bir belâ musallat oldu” **تعنّاكَ نَصْبٌ من أُمَيمةَ مُنصِبُ**; ve **النَّصْبُ**: hastalığın yorgunluğu; “Ona hastalıktan bir yorgunluk isabet etti” dersin: **أصابَه نَصْبٌ من الداء**.
Ve **النِّصْبُ**: pay; bir lehçe olarak; dedi: “Onun, vârisinin malında bir payı yoktur” **وليس له في مالِ وارِثِه نِصبُ**.
Ve **النُّصُبُ**: dikilip kendisine tapılan ve kurbanların kanlarının üzerine döküldüğü bir taş; çoğulu **أنصابٌ**’dır.
Ve **النُّصُبُ**: alâmet/işaret direği.
Ve **النُّصُبُ**: **النَّصيبة**’nin topluluğu; o, kavim için dikilen bir alâmettir; yani onlara ait bir alâmet idi.
Ve **النَّصيبَةُ** **النَّصائب**’in biridir; o, havuzun **نَصائبُ الحَوض**’udur; o, kenarının çevresine dikilen taşlardır; böylece ona dayanaklar yapılır.
Ve **النَّصبُ**: bir şeyi dikerek ayakta, doğrulmuş olarak dikmen.
Ve mansup kelimenin sesi en üst boğaza yükseltilir.
Ve falancaya kötülük, savaş, düşmanlık ve benzerlerini karşılıklı yaptım: **وناصَبْتُ فلاناً الشَرَّ والحَرْبَ والعَداوةَ ونحوها**.
Ve onlara bir savaş kurduk: **ونَصَبْنا لهم حَرباً**; savaş adlandırılmasa da câiz olur.
Ve her şey ki onu karşılarsın, onu dikmiş olursun: **وكلُّ شيءٍ استقبَلْتَه فقد نَصَبْتَه**.
Ve “dik boynuzlu teke” **تَيُسٌ أَنصَبُ**, ve “dik boynuzlu keçi” **عَنْزَةٌ نَصْباءَ**; yani boynuzu dik.
Ve “dik göğüslü deve” **وناقة نَصباء**: göğsü dik, yükselmiş.
Ve **النُّصُبُ** bıçak saplarının çoğuludur: **جمع نِصابِ سِكِّينٍ**.
Ve **نِصابُ الشَّمْس** onun batışı yeridir.
Ve her şeyin **نِصابُ كُلِّ شيءٍ**: onun aslı ve kendisine dönülen merciidir.
Ve dersin: “Bileşiğine ve menşeine döndü” **رَجَعَ الى مُرَكَّبهِ ومَنْصِبهِ**; yani bitiştiği yerin aslına ve soyuna.

**صبن**:
**الصَّبْنُ**: avuç içinde iki topuğu düzleştirmek, sonra ikisiyle vurmak; bunun üzerine “Çekil ve **تَصبِن** etme” denir: **أَجِلْ ولا تَصبِن**.
Ve sâkî kadehi, ona daha lâyık olandan çevirince “**صَبَنَ**” denir; Amr b. Külsûm dedi:
**صَبَنْتِ الكأسَ عَنّا أُمَّ عَمْـرٍ		وكانَ الكأسُ مَجراها اليَمينا**
Ve insan avucunda dirhem yahut yüzük gibi bir şeyi saklayıp ona fark edilmezse “**صَبَنَ**” denir.

**نبض**:
**نَبَضَ الغُلامُ ينبِضُ بالطائرِ نَبضاً**: iki dudağını birleştirir, sonra onu çağırır.

**صنب**:
**الصِّنابُ**: hardal boyası.
Ve binek hayvanlarından ve develerden **الصِّنابيُّ**: kızıllık ile sarılık arasında bir renk; kıl ve yünün çokluğu ile birlikte.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الأصمعي: يقال: صَبَنْتَ عنّا الهديةَ أو ما كان من معروفٍ، تَصْبِنُ صَبْناً، بمعنى كففتَ. قال عمرو بن كلثوم:
صَبَنْتِ الكأسَ عنا أُمُّ عَمروٍوكان الكأسُ مجراها اليَمينا
وإذا سوَّى المقامرُ الكعبين في الكفِّ ثم ضَرَب بهما قيل: قد صَبَنَ. ويقال له: أَجِلْ ولا تَصْبِنْ. والصابونُ معروف.

##### Türkçe

**الأصمعي**: Denilir ki: “Bizden hediyeyi yahut iyilikten olan şeyi **صَبَنْتَ**; **تَصْبِنُ** **صَبْناً**”, “vazgeçtin / el çektin” mânâsında. **عمرو بن كلثوم** dedi ki:
صَبَنْتِ الكأسَ عنا أُمُّ عَمروٍ
وكان الكأسُ مجراها اليَمينا
Ve kumarbaz **الكعبين**i avuç içinde düzleyip sonra ikisiyle vurduğu zaman: “Gerçekten **صَبَنَ**” denilir. Ve ona: “**أَجِلْ** ve **تَصْبِنْ**me” denilir. Ve **الصابونُ** bilinen (şey)dir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ص ن ب
صبن ، صنب ، نصب ، نبص ، بصن .
بصن : قريةٌ تُعْمَل فيها السُّتُورُ البَصَنِيَّة ، وليست بعربيّة .
صبن : اللّحيانيّ عن الأصمعيّ : صَبَنْتَ بالصاد عنّا الهديّةَ تَصِبْنَ صَبْناً .
قال : وقال رجُل من بني سعْد بن زيد : صَبَنْتَ تَصْبِن صَبْناً ، وكذلك كلُّ معروفٍ إذا صرفتَه إلى غيرِه . وكذلك كَبَنْتَ وَخَضَنْتَ وزنبت .
وقال الأصمعيّ : تأويلُ هذه الحروف : صَرْفُ الهديّة أو المعروف عن جيرانك ومعارفك إلى غيرهم .
وقال اللّيث : الصَّبْنُ : تسويةُ الكَعْبَيْن في الكَفّ ثم تَضْرِب بهما .
يقال : أَجِلْ وَلاَ تَصْبِن .
قال : وإذا خَبَأَ الرجلُ شيئاً في كَفَهِ ولا يُفطَن له كالدِّرهم وغيرِه قيل : صَبَن . فإذا صَرَف الكأسَ عمَّن هو أحقُّ بها إلى غيره قيل له : صَبَنَها ، وأنشد :
صَبَنْتِ الكَأْسَ عنّا أُمَّ عمرٍ و
وكان الكأسُ مَجْراها اليمِينَا
ثعلب عن ابن الأعرابي : الصَّبْنَاءُ : كَفُّ المُقَامِر إذا أمالها لِيغْدِرَ بصاحبِه يقول له شيخ البير ، وهو رئيسُ المُقامِرين : لا تَصْبِن ؛ لا تَصْبِن ، فإنّه طَرَف من الصَّغْوِ . والصابون : الذي يُغْسَل به الثّياب ، معروف ، معرّب .
نبص : قال ابن الأعرابي : النَّبْصاء من القِيَاسِ : المصوِّتةُ من النَّبِيص ، وهو صوتُ شَفَتَيِ الغلام إذا أرادَ تزويجَ طائرٍ بِأُنثاهُ .
اللّحياني : نَبَصْتُ بالطائرِ والعصفورِ أَنْبِصُ به نَبِيصاً ، أي : صوَّتُّ به . ونَبَصَ الطائرُ والعصفورُ يَنْبِصُ نَبِيصاً : إذا صوَّت صوتاً ضعيفاً . ونحو ذلك . قال الليث : وهو صحيح من كلام العرب .
صنب : أبو العبّاس : المِصْنَبُ : المُولَعُ بأكل
الصِّناب ، وهو الخَرْدل بالزَّبيب .
وفي الحديث : ( أُهْدِيَ للنّبي ( صلى الله عليه وسلم ) أَرْنَبٌ بِصِنَابِهَا ) ، أي : بِصِباغِها .
ومنه حديثُ عمر : ( لو شئتُ لأمرتُ بِصَرائقَ وصِنَابٍ ) .
أبو عُبَيد عن أبي عمرو : الصِّنَاب : الخردَل والزَّبيب .
قال : ولهذا قيل لِلْبِرْذَوْنِ : صِنَابِيّ ، إنّما شُبِّه لونه بذلك .
وقال اللّيث : الصِّنَابِيّ من الدّوَابّ والإِبل : لونٌ بَين الحُمْرَةِ والصُّفْرة مع كثْرَةِ الشَّعَر والوَبر .
نصب : قال اللّيث : النّصَبُ : الإعياءُ من العَناء . والفعل نَصِبَ يَنْصَب . فأَنْصَبَنِي هذا الأمرُ . وأمْرٌ نَاصِبٌ ومُنْصِب ، وقال النابغة :
كِلِينِي لِهَمَ يا أُصَيْمَةَ ناصِبِ
قال : ناصب : بمعنى مُنْصِب . وقال ابن السكّيت : قال الأصمعيّ : ناصِب : ذي نَصَب ؛ مثل : ليل نائم ، ذي نوم يُنَامُ فيه . ورَجُلٌ دارعٌ : ذو دِرْع . قال : ويقال : نُصْبٌ ناصِبٌ . مِثْلُ : مَوْتٍ مائت ؛ وشِعْرٍ شاعِر .
وقال أبو عمرو في قوله : ناصبٌ : نَصَبَ نَحْوِي ، أي : جَدّ ؛ ويقال : نَصَبَ الرجلُ فهو ناصب ونصِبَ . ونصَبَ له الهمَّ وأنصَبَه .
وقال اللّيث : النَّصْبُ : نصْبُ الدَّاء ، يقال : أصَابَهُ نَصْب من الدَّاء . قال : والنِّصْبُ : لُغَةٌ في النصيب ، وقال الله : ( سِرَاعاً كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ ) ( المعارج : 43 ) ، وقرىءَ : إلى ( نَصْب ) .
قال أبو إسحاق : مَنْ قَرَأَ : ( إلى نَصْب ) ، فمعناه : إلى عَلَم منصوبٍ يَسْتَبِقون إليه ، ومَنْ قرأَ : ( إلَى نُصُب ) ، فمعناه : إلى أَصْنَامٍ ، كقول : ( وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ ) ( المائدة : 3 ) ، ونحو ذلك .
قَال الفرّاء : قال : والنَّصْبُ واحد ، وهو مصدَرٌ وجمعُه الأنْصاب .
وقال اللّيث : النُّصُبُ : جماعَةُ النَّصِيبة ، وهي علامةٌ تُنصَب للقوم .
وقال الفرّاء : كأنّ النُصُبَ الآلهةُ التي كانت تُعبَد من أحجار .
قلتُ : وقد جَعل الأعشى النُّصُبَ واحداً حيث يقول :
وذا النُّصُبَ المَنْصوبَ لا تَنْسُكَنَّهُ
أبو عُبَيد : النَّصائب : ما نُصِب حولَ الحوض من الأحجار ؛ قال ذو الرُّمة :
هَرَقْناهُ في بادِىء النَّشِيئة داثر
قديمٍ بعَهْدِ الماءَ بُقْعٍ نَصائبُهْ
وقال الليث : النُّصْبُ : رَفعُكَ شيئاً تَنْصِبُه قائماً منتصِباً .
والكلِمةُ المنصوبةُ يُرفَع صَوْتُها إلى الغار الأعلى .
وناصَبْتُ فلاناً الشرَّ والحربَ والعداوةَ ؛ ونَصَبْنَا لهم حَرْباً ، وكلُّ شيء انتصب بشيء فقد نَصَبْتَه . وتَيْسٌ أَنصب ، وعَنْز نَصْباء : إذا كانا منتصِبَي القُرون . وناقةٌ نَصْباءُ : مرتفِعة الصَّدْر .
أبو عُبَيد : أنصبتُ السكّينَ : جعلتُ لها نِصاباً ؛ قاله أبو زيد والكسائيّ ، قالا : وهو عَجْزُ السّكّين . ونِصابُ كلِّ شيء أصله ومرجعه الذي يرجع إليه يقال : فلانٌ يَرجِع إلى نِصابِ صِدْقٍ ؛ وتنْصِب صِدْق ، وأصلُه مَنبِته وَمحْتِدُه .
الليث : نِصابُ الشَّمس : مَغيبُها ومَرجِعُها الّذي تَرجِعُ إليه .
غيره : ثغرٌ منصَّب : مُستوِي النِّبْتة ، كأنه نُصِب مُسوِّيَ . ونَصَبْتُ للقَطاةِ شَرَكاً ونصَبتُ للقدَر نَصْباً .
قال ابن الأعرابي : المِنْصَبُ : ما يُنصَب عليه القِدْر إذا كان من حديدٍ . وتَنصَّب فلانٌ وانْتَصَب : إذا قامَ رافعاً رأسَه .
والنَّصْبُ : ضربٌ من أغانِي الأَعْراب .
وقد نصَبَ الراكب نَصْباً : إذا غَنَّى النَّصْبَ .
وفي الحديث : ( لو نَصَبتَ لنا نَصْبَ العَرَب ) ، أي : لو تَغَنّيْتَ .
ويَنْصُوب : موضع .
وقال شَمِر : غِنَاءُ النَّصّب : هو غِنَاءُ الرُّكْبان ، وهو العَقِيرة ، يقال : رَفَع عقيرتَه إذا غَنَّى النَّصْبَ .
وقال أبو عمرو : النَّصْبُ : حُدَاءٌ يُشْبه الغِناء .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : النَّصْب : أن يسير القومُ يومَهم ، وهو سيْرٌ ليِّن ، وقد نَصَبُوا نصْباً .

##### Türkçe

ص ن ب
**صبن** ، **صنب** ، **نصب** ، **نبص** ، **بصن** .
**بصن** : içinde **السُّتُورُ البَصَنِيَّة** yapılan bir köydür; Arapça değildir.
**صبن** : el-Lihyânî, el-Asma‘î’den: **صَبَنْتَ** (başındaki) **الصاد** ile, bizden hediyeyi çevirdin; **تَصِبْنَ** **صَبْناً**.
Dedi ki: Benî Sa‘d b. Zeyd’den bir adam da dedi: **صَبَنْتَ** **تَصْبِن** **صَبْناً**; her ma‘rûf (iyilik) da böyledir: onu başkasına çevirip (sarf edip) yönelttiğin zaman. Yine **كَبَنْتَ** ve **خَضَنْتَ** ve **زنبت** de böyledir.
El-Asma‘î dedi: Bu harflerin te’vîli: hediyeyi yahut ma‘rûfu, komşularından ve tanıdıklarından başkalarına çevirmektir.
El-Leys dedi: **الصَّبْنُ**: iki topuğu avuç içinde düzleştirmen, sonra ikisiyle vurmandır.
Denir: **أَجِلْ** ve **لاَ تَصْبِن**.
Dedi ki: Adam bir şeyi avucunda gizlediğinde ve ona dirhem ve başkası gibi fark edilmediğinde: **صَبَن** denir. Kadehi, ona daha layık olandan başkasına çevirdiğinde ona: **صَبَنَها** denir. Ve şu beyit okundu:
**صَبَنْتِ** **الكَأْسَ** عنّا أُمَّ عمرٍ و
وكان الكأسُ مَجْراها اليمِينَا
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الصَّبْنَاءُ**: kumarbazın eli; onu, arkadaşına hıyanet etmek için eğdiği zaman. Ona “şeyhu’l-bîr” der; o, kumarbazların reisidir: **لا تَصْبِن**; **لا تَصْبِن**; çünkü o, **الصَّغْوِ**’dan bir taraftır. Ve **الصابون**: elbiselerin onunla yıkandığı şeydir; bilinen (bir şeydir), mu‘arrebdir.

**نبص** : İbnü’l-A‘râbî dedi: kıyastan **النَّبْصاء**: **النَّبِيص**’ten olan ses çıkaran (dişi); o, oğlanın, bir kuşu dişisine çiftleştirmek istediği zaman iki dudağının sesidir.
El-Lihyânî: Kuşla ve serçeyle **نَبَصْتُ**; onunla **أَنْبِصُ** **نَبِيصاً**; yani onunla ses çıkardım. Ve kuş ve serçe **نَبَصَ**; **يَنْبِصُ** **نَبِيصاً**: zayıf bir sesle ses çıkardığı zaman. Ve bunun benzeri. El-Leys dedi: Bu, Arapların كلامından sahih olandır.

**صنب** : Ebü’l-‘Abbâs: **المِصْنَبُ**: **الصِّناب** yemeye düşkün olan; o da kuru üzümle hardaldır.
Hadiste: (Peygambere (sallallahu aleyhi ve sellem) **أَرْنَبٌ** **بِصِنَابِهَا** hediye edildi), yani: onun boyasıyla.
Ve ondan Ömer hadisi: (İsteseydim **بِصَرائقَ** ve **صِنَابٍ** ile emrederdim).
Ebü ‘Ubeyd, Ebû ‘Amr’dan: **الصِّنَاب**: hardal ve kuru üzümdür.
Dedi ki: Bu yüzden **الْبِرْذَوْنِ**’a **صِنَابِيّ** denildi; ancak rengi bununla benzetildi.
El-Leys dedi: binek hayvanlarından ve develerden **الصِّنَابِيّ**: kızıllık ile sarılık arasında bir renktir; kıl ve yünün çokluğu ile birlikte.

**نصب** : El-Leys dedi: **النّصَبُ**: meşakkatten olan bitkinliktir. Fiil: **نَصِبَ** **يَنْصَب**. Şu iş beni bitkin düşürdü: **فَأَنْصَبَنِي هذا الأمرُ**. Ve bitkin düşüren iş: **أمْرٌ نَاصِبٌ** ve **مُنْصِب**. Nâbiga dedi ki:
كِلِينِي لِهَمَ يا أُصَيْمَةَ ناصِبِ
Dedi ki: **ناصب**: **مُنْصِب** manasındadır. İbnü’s-Sikkît dedi: El-Asma‘î dedi: **ناصِب**: **ذي نَصَب** (yani: yorgunluk sahibi)dir; mesela: **ليل نائم**: içinde uyunan uyku sahibi. Ve **رَجُلٌ دارعٌ**: zırh sahibi. Dedi ki: **نُصْبٌ ناصِبٌ** da denir; tıpkı: **مَوْتٍ مائت**; ve **شِعْرٍ شاعِر** gibi.
Ebû ‘Amr, “**ناصبٌ**” sözü hakkında dedi ki: **نَصَبَ نَحْوِي**; yani: ciddileşti. Ve denir: adam **نَصَبَ**; o halde o **ناصب**tir; ve **نصِبَ**. Ve ona kederi **نَصَبَ** ve onu bitkin düşürdü: **أنصَبَه**.
El-Leys dedi: **النَّصْبُ**: hastalığın yerleşmesi; denir: ona hastalıktan **نَصْب** isabet etti. Dedi ki: **النِّصْبُ**: **النصيب** hakkında bir lugattır. Allah dedi ki: ( **سِرَاعاً كَأَنَّهُمْ إِلَى نُصُبٍ** ) (Me‘âric: 43); ve ( **نَصْب** ) diye de okundu.
Ebû İshâk dedi: Kim ( **إلى نَصْب** ) okursa, manası: dikilmiş bir alâmete doğru; ona doğru yarışırlar. Kim ( **إلَى نُصُب** ) okursa, manası: putlara doğru; şu söz gibi: ( **وَمَا ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ** ) (Mâide: 3) ve bunun benzeri.
El-Ferrâ dedi: Dedi ki: **النَّصْبُ** tektir; o bir masdardır; çoğulu **الأنْصاب**’dır.
El-Leys dedi: **النُّصُبُ**: **النَّصِيبة**’nin cemaatidir; o, kavim için dikilen bir alâmettir.
El-Ferrâ dedi: Sanki **النُصُبَ** taşlardan ibadet edilen ilâhlardır.
Ben dedim: el-A‘şâ, **النُّصُبَ**’u tekil kılmıştır; şöyle dediği yerde:
وذا النُّصُبَ المَنْصوبَ لا تَنْسُكَنَّهُ
Ebü ‘Ubeyd: **النَّصائب**: havuzun etrafına taşlardan dikilen şeylerdir. Zü’r-Rumme dedi ki:
هَرَقْناهُ في بادِىء النَّشِيئة داثر
قديمٍ بعَهْدِ الماءَ بُقْعٍ نَصائبُهْ
El-Leys dedi: **النُّصْبُ**: bir şeyi, ayakta dikilmiş olarak dikmen, onu dikmen.
Ve mansûb kelimenin sesi, en üst gırtlağa yükseltilir.
Ve falanla kötülüğü, savaşı ve düşmanlığı **ناصَبْتُ**; ve onlara bir savaş **نَصَبْنَا**. Bir şey bir şeyle dikilirse, onu dikmiş olursun: **نَصَبْتَه**. Ve **تَيْسٌ أَنصب** ve **عَنْز نَصْباء**: boynuzları dik olduğu zaman. Ve **ناقةٌ نَصْباءُ**: göğsü yüksek (olan).
Ebü ‘Ubeyd: bıçağı **أنصبتُ**: ona bir **نِصاب** yaptım; bunu Ebû Zeyd ve el-Kisâî söyledi; ikisi dedi ki: o, bıçağın sapıdır. Ve her şeyin **نِصابُ**’ı: onun aslı ve kendisine dönülen merciidir. Denir: falan, doğruluğun **نِصابِ**’ına döner; ve doğruluğun **تنْصِب**’i; onun aslı: bitip yetiştiği yer ve soyu-sopu.
El-Leys: güneşin **نِصابُ**’ı: onun batışı ve kendisine döndüğü merciidir.
Başkası: **ثغرٌ منصَّب**: bitişi düzgün (olan); sanki düzleştirici olarak dikilmiştir. Ve **القَطاةِ** için bir tuzak **نَصَبْتُ**; ve tencere için bir **نَصْب** **نصَبتُ**.
İbnü’l-A‘râbî dedi: **المِنْصَبُ**: demirden olduğu zaman tencerenin üzerine dikildiği şeydir. Ve falan **تَنصَّب** ve **انْتَصَب**: başını kaldırarak ayağa kalktığı zaman.
Ve **النَّصْبُ**: bedevîlerin şarkılarından bir türdür.
Ve binekli **نَصَبَ** **نَصْباً**: **النَّصْبَ**’ı söylediği zaman.
Hadiste: (Bize Arapların **نَصْبَ**’ını söyleseydin), yani: şarkı söyleseydin.
Ve **يَنْصُوب**: bir yerdir.
Şemir dedi: **النَّصّب**’in şarkısı: binekli yolcuların şarkısıdır; o, **العَقِيرة**’dir. Denir: **رَفَع عقيرتَه**; **النَّصْبَ**’ı söylediği zaman.
Ebû ‘Amr dedi: **النَّصْبُ**: şarkıya benzeyen bir **حُدَاءٌ**’dır.
Ebü ‘Ubeyd, el-Asma‘î’den: **النَّصْب**: kavmin günlerini yürümeleridir; o yumuşak bir yürüyüştür; ve **نَصَبُوا** **نصْباً**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

صَبَنَ الرجلُ: خَبَأَ شيئاً كالدِّرْهم وغيره في كفه ولا يُفْطَنُ به. وصَبَنَ الساقي الكأْسَ ممن هو أَحق بها: صَرَفَها؛ وأَنشد لعمرو بن كلثوم:
صَبَنْتِ الكأْسَ عَنَّا، أُمَّ عمروٍ،
وكانَ الكأْسُ مَجْراها اليَمِينا.
الأَصمعي: صَبَنْتَ عنا الهدية، بالصاد، تَصْبِنُ صَبْناً، وكذلك كل معروف بمعنى كَفَفْتَ، وقيل: هو إذا صرفته إلى غيره، وكذلك كَبَنْتَ وحَصَنْتَ؛ قال الأَصمعي: تأْويلُ هذا الحرْف صرفُ
الهدية أَو المعروف عن جيرانك ومعارفك إلى غيرهم. وصَبَنَ القِدْحَيْنِ يَصْبِنهما صَبْناً: سَوَّاهما في كفه ثم ضرب بهما، وإِذا سَوَّى المُقامرُ الكَعبين في الكف ثم ضرب بهما فقد صَبَنَ. يقال: أَجِلْ ولا تَصْبِنْ. ابن الأَعرابي: الصَّبْناء كَفُّ المُقامِر إذا أَمالها ليَغْدُرَ بصاحبه، يقول له شيخ البير
(* قوله «يقول له شيخ البير» كذا بالأصل والتهذيب).
وهو رئيس المُقامِرين: لا تَصْبِنْ لا تَصْبِنْ فإنه طَرَفٌ من الضَّغْو؛ قال الأَزهري: لا أَدري هو الصَّغْو أَو الضَّغْو، قال: وقيل إن الضَّغْو معروف عند المُقامرين، بالضاد، يقال: ضَغا إذا لم يَعْدِلْ. والصابون: الذي تغسل به الثياب معروف، قال ابن دريد: ليس من كلام العرب.

##### Türkçe

**صَبَنَ** adam: avucunda dirhem ve başkası gibi bir şeyi gizledi ve onunla farkına varılmaz.

Ve **صَبَنَ** sâkî kadehi, ona daha hak sahibi olandan: onu çevirdi (başkasına yöneltti); ve Amr b. Külsûm’dan inşâd etti:

**صَبَنْتِ** kadehi bizden, ey Amr’ın annesi,
hâlbuki kadehin akışı sağ tarafa idi.

el-Asma‘î: “Bizden hediyeyi **صَبَنْتَ**”, **الصاد** ile; **تَصْبِنُ** **صَبْناً**; ve bunun gibi her **معروف** (iyilik), “engelledin” mânâsıyla; ve denildi ki: o, onu başkasına çevirdiğin zamandır; ve bunun gibi **كَبَنْتَ** ve **حَصَنْتَ**; el-Asma‘î dedi: Bu harfin te’vîli, hediyeyi yahut iyiliği komşularından ve tanıdıklarından başkalarına çevirmektir.

Ve **صَبَنَ** iki **قِدْح**ı, onları **يَصْبِنهما** **صَبْناً**: ikisini avucunda eşitledi, sonra ikisiyle vurdu; ve kumarbaz iki **كَعْب**ı avuçta eşitledi sonra ikisiyle vurduğunda, muhakkak **صَبَنَ** etmiştir. Denilir: “**أَجِلْ** ve **لا تَصْبِنْ**.”

İbnü’l-A‘râbî: **الصَّبْناء** kumarbazın avucudur; onu, arkadaşına hıyanet etmek için eğdiği zaman; ona kuyu şeyhi söyler
(* “**يقول له شيخ البير**” sözü: asılda ve et-Tehzîb’de böyledir).
ve o, kumarbazların reisidir: “**لا تَصْبِنْ لا تَصْبِنْ**; çünkü o, **الضَّغْو**’dan bir taraftır.” el-Ezherî dedi: Bilmiyorum, o **الصَّغْو** mudur yoksa **الضَّغْو** mudur; dedi: ve denildi ki **الضَّغْو**, kumarbazlar yanında bilinen bir şeydir; **الضاد** ile; denilir: **ضَغا**; adalet etmediği zaman.

Ve **الصابون**: elbiselerin onunla yıkandığı şey, bilinen (bir şey)dir; İbn Düreyd dedi: Arapların كلام’ından değildir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ص ب ن * * الصَّابُونُ * معروف

##### Türkçe

* ص ب ن * * **الصَّابُونُ** * bilinen (şey)dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( صَبَنَ الهَدِيَّةَ عَنَّا ، وكذلِكَ كُلّ مَعْروفٍ ، ( يَصْبِنُها ) صَبْناً : ( كفَّها ومَنَعَها ) .
قالَ الأَصْمعيُّ : تأْوِيلُ هذا الحَرْف صرفُ الهَدِيَّة أَو المَعْروف عن جِيرَانِك ومَعارِفِك إلى غيرِهِم ، وكذلِكَ كَبَنَ وحَضَنَ .
( و ) صَبَنَ ( المُقامِرُ الكَعْبَيْنِ ) : إذا ( سَوَّاهُما في كَفِّهِ فَضَرَبَ بِهِما ) . يقالُ : أَجِلْ ولا تَصْبِنُ .
( و ) قالَ ابنُ الأَعْرابيِّ : ( الصَّبْناءُ : كَفُّهُ ) ، أَي المُقامِر ، ( إذا أَمالَها ليَغْدُرَ بصاحِبِهِ ) . يقولُ له شيْخُ المُقامِرِين : لا تَصْبِنْ لا تَصْبِنْ ، فإنَّه طَرَفٌ مِن الضَّغْو .
قالَ الأزْهرِيُّ : لا أَدْرِي هو الصَّغْو أَو الضَّغْو ، بالضَّادِ أَعْرَف .
يقالُ : ضَغا إذا لم يَعْدِلْ .
( والصَّابُونُ : م ) مَعْروفٌ ، أَي الذي تُغْسَلُ به الثِّيابُ .
قالَ ابنُ

دُرَيْدٍ : ليسَ مِن كَلامِ العَرَبِ .
وقالَ شيْخُنا : هو ممَّا تَوافَقَتْ فيه جَمِيعُ الأَلْسنَةِ العَربيَّةِ والفارِسِيَّة والتُّرْكيةِ وغيرِها .
وقالَ دَاوُد الحكِيمُ : هو مِنَ الصِّناعَةِ القَدِيمَةِ ؛ قيلَ : وُجِدَ في كِتابِ هرمس وإنَّه وَحْي وهو الأَظْهَر ؛ وقيلَ : هو مِن صِناعَةِ بقراط وجَالِينُوس ؛ وجَعَلَه في المركبات وغيرِهِ في المُفْرَدَات ، وهو بها أَشْبَه وأَجْوَده المَعْمُولُ بالزَّيْتِ الخالِصِ والقلى النقيُّ والجيرُ الطَّيّبُ المُحْكَمُ الطَّبْخ ؛ والتَّجْفِيف والقَطع على أَوْضَاع مَخْصُوصَة ، والمَغْربيُّ منه هو الذي لم يُقْطَع ولم يُحْكَم طَبْخُه ، فهو كالنِّشا المَطْبُوخ . ( حارٌّ يابِسٌ ) يَقْطَعُ الأَخْلاطَ البلْغَمِيّةَ بسائِرِ أَنْواعِها ويُسَكِّنُ القولنجَ والمَفاصِلَ والنَّسَا ، ويُسَهِّلُ ويدرُّ ويُخْرِجُ الدِّيْدَانَ والأجنةَ شُرْباً وحمولاً ، ويسكِّنُ أَوْجاعَ الركبِ والنَّسَا طِلاءً ، وينضجُ الجُرُوحَ والدملَ والصّلابات ، وهو ( مُفَرِّحٌ للجَسَدِ ) ، وغسلُه بالرَّأْسِ مُعَجِّلٌ للشَّيْبِ .
( والصَّابُونيُّ : ة بمِصْرَ ) نُسِبَتْ إِلى عامِرِها .
( وابنُ الصَّابُونيِّ : مِن الأُدَباءِ ) المَعْروفِيْن .
( وصَيْبُونُ : ع .
( واصْطَبَنَ وانْصَبَنَ : انْصَرَفَ ) .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
صَبَنَ الرَّجُلُ : خَبَأَ شَيئاً كالدِّرْهمِ وغيرِهِ في كَفِّه لا يُفْطَنُ به .
وصَبَنَ الساقِي الكأْسَ ممَّنْ هو أَحَقّ بها : صَرَفَها ؛ ومنه قَوْلُ عَمْرو بنِ كُلْثوم :
صَبَنْتِ الكأْسَ عَنَّا أُمَّ عمْرٍ ووكانَ الكأْسُ مَجْراها اليمينا

والإِمامُ الواعِظُ ، المُفَسِّرُ الخَطِيبُ ، الواعِظُ شيْخُ الإسْلامِ أَبو عُثْمان إسْمعيلُ بنُ عبْدِ الرحمنِ بنِ أَحمدَ بنِ إسْمعيلَ بنِ إبراهيمَ الصَّابُونيُّ عن الحاكِمِ أَبي عبدِ الّلهِ ، وعنه أَبو بكْرٍ البَيْهقيُّ تُوفي سَنَة 450 .
والإِمامُ أَبو حامدٍ الصَّابُونيُّ صاحِبُ الذَّيْلِ على كِتابِ ابنِ نُقْطَة ، وغيرُهُ مِن المَشْهورِين المُحدِّثِين بذلِكَ . وقد قَصَّر المصنِّفُ في اقْتِصارِه على ابنِ الصَّابُوني الأَدِيبِ وتَرْكَه لهؤلاء الأَعْلام .

##### Türkçe

: **صَبَنَ الهَدِيَّةَ عَنَّا**, ve yine bunun gibi her **مَعْروفٍ**, **( يَصْبِنُها )** **صَبْناً**: **( كفَّها ومَنَعَها )**.

El-Asmaʿî dedi: Bu harfin te’vîli, hediyeyi yahut **المَعْروف**u komşularından ve tanıdıklarından başkalarına çevirmektir; yine bunun gibi **كَبَنَ** ve **حَضَنَ**.

**( و )** **صَبَنَ** **( المُقامِرُ الكَعْبَيْنِ )**: **( سَوَّاهُما في كَفِّهِ فَضَرَبَ بِهِما )** olduğu zaman. Denilir: **أَجِلْ ولا تَصْبِنُ**.

**( و )** İbnü’l-Aʿrâbî dedi: **( الصَّبْناءُ : كَفُّهُ )**, yani kumarbazın, **( إذا أَمالَها ليَغْدُرَ بصاحِبِهِ )**. Kumarbazların şeyhi ona der: **لا تَصْبِنْ لا تَصْبِنْ**; çünkü o, **الضَّغْو**dan bir taraftır.

El-Ezherî dedi: Onun **الصَّغْو** mu yoksa **الضَّغْو** mu olduğunu bilmiyorum; **الضَّاد** ile olanı daha iyi bilirim.

Denilir: **ضَغا**; adaletli davranmadığı zaman.

**( والصَّابُونُ : م )** maʿrûftur; yani elbiselerin onunla yıkandığı şey.

İbn Düreyd dedi: Arapların كلامından değildir.

Şeyhimiz dedi: O, Arapça, Farsça, Türkçe ve başkası bütün dillerin onda uyuştuğu şeylerdendir.

Dâvûd el-Hakîm dedi: O, eski sanattandır; denildi ki: Hermes’in kitabında bulundu ve onun vahiy olduğu (söylenir) ve bu daha zâhirdir; ve denildi ki: O, Bukrât ve Câlînûs’un sanatındandır; onu mürekkeblerde kıldı, başkasını müfredlerde; ve o, ona daha benzer; ve onun en iyisi, hâlis yağ ile, temiz **القلى** ile ve iyi kireç ile, sağlam pişirme ile yapılmış olandır; ve kurutma ve kesme, hususî vaziyetler üzere (olur); ve onun Mağribîsi, kesilmemiş ve pişirmesi sağlamlaştırılmamış olandır; o, pişirilmiş nişasta gibidir. **( حارٌّ يابِسٌ )**; balgamî karışımları bütün türleriyle keser, **القولنج**ı ve **المَفاصِل**i ve **النَّسَا**yı teskin eder; ve ishâl eder ve idrarı artırır; ve içmek ve fitil olarak **الدِّيْدَان**ı ve ceninleri çıkarır; ve diz ağrılarını ve **النَّسَا**yı sürme olarak teskin eder; ve yaraları, çıbanı ve sertlikleri olgunlaştırır; ve o **( مُفَرِّحٌ للجَسَدِ )**dir; ve onunla başın yıkanması, ak saçın çabuklaşmasıdır.

**( والصَّابُونيُّ : ة بمِصْرَ )** onun âmiri olan kişiye nisbet edilmiştir.

**( وابنُ الصَّابُونيِّ : مِن الأُدَباءِ )** maʿrûflardandır.

**( وصَيْبُونُ : ع .**

**( واصْطَبَنَ وانْصَبَنَ : انْصَرَفَ )**.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:

**صَبَنَ الرَّجُلُ**: dirhem ve başkası gibi bir şeyi, farkına varılmayacak şekilde avucunda gizledi.

**وصَبَنَ الساقِي الكأْسَ** onu daha hak sahibi olandan: onu çevirdi; ve ondan, ʿAmr b. Kulthûm’un sözü:
صَبَنْتِ الكأْسَ عَنَّا أُمَّ عمْرٍ ووكانَ الكأْسُ مَجْراها اليمينا

Ve imam vâiz, müfessir hatîb, vâiz, İslâm şeyhi Ebû ʿUthmân İsmâʿîl b. ʿAbdi’r-Rahmân b. Ahmed b. İsmâʿîl b. İbrâhîm **الصَّابُونيُّ**, Hâkim Ebû ʿAbdillâh’tan; ondan da Ebû Bekr el-Beyhakî (rivayet etti); 450 senesinde vefat etti.

Ve imam Ebû Hâmid **الصَّابُونيُّ**, İbn Nukta’nın kitabı üzerine zeylin sahibi; ve bununla meşhur muhaddislerden başkası. Ve musannif, edîb İbn **الصَّابُوني** ile iktisar edip bu aʿlâmı terk etmesinde kusur etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صَبَنَ
1 صَبَنَ ذ , (S, M, Msb, K,) aor. صَبِنَ , (S Msb, K,) inf. n. صَبْنٌ, (S,) He turned away a gift, (As, S, K, TA,) or an act of kindness or beneficence, (As, S, TA,) from his neighbours, and his acquaintances, to others; and in like manner, كَبَنَ and خَضَنَ; (As, TA;) or he withheld it; عَنّّا [from us]: (As, S, K:) and صَبَنَ الكَأْسَ, (M, Msb,) aor. as above, (Msb,) he (the cupbearer) turned away the cup of wine, (M, Msb,) مِمِّنْ هُوَ أَحَقُّ بِهَا [from him who was more, or most, entitled to it], (M,) or عَنْهُ [from him]. (Msb.) 'Amr Ibn-Kulthoom says,
صَبَنْتِ الكَأْسَ عَنَّا أُمَّ عَمْرٍو
وَكَانَ الكَأْسُ مَجْرَاهَا اليَمِينَا
[Thou hast turned away the cup of wine from us, O Umm-' Amr; when the proper course of the cup of wine was towards the right]. (S. [See EM p. 184.]) ― -b2- And He (a man) hid a thing in his hand, (M, TA,) such as a dirhem & c., without its being known. (TA.) ― -b3- And صَبَنَ الكَعْبَيْنِ, (S, K,) or القِدْحَيْنِ, aor. and inf. n. as above, (M,) He placed evenly, or suitably, in his hand, (S, M, K,) the pair of play-bones, or dice, (S, K,) or the pair of gaming-arrows, (M,) and then cast them: (S, M, K:) said of a player at a game of hazard. (S, K.) To him who does so one says, أَجِلْ وَلَا تَصْبِنْ [Shuffle thou, and do not pack]. (S.)

صبّن
2 صبّن ذ , from صَابُون, He soaped a thing; or washed it with soap: so in the language of the present day.]

7 اـِنْصَبَنَ see what next follows.

اصطبن
8 اصطبن ذ and ↓ انصبن (K, TA) and ↓ صَبْيَنَ (so in my MS. copy of the K) or ↓ صَيْبَنَ (so in the CK, but neither of these is in the TA,) He, or it, turned away or back, or became turned away or back. (K.)

صَبْيَنَ
Q. Q. 1 صَبْيَنَ ذ or صَيْبَنَ: see what next precedes.

صَبْنَآءُ
صَبْنَآءُ ذ The hand of a player at a game of hazard inclined for acting treacherously to a companion. (IAar, K.)

صَابُونٌ
صَابُونٌ ذ a word of well-known meaning, (S, M, K,) [Soap;] a compound with which clothes [&c.] are washed: the best of which is made of pure olive-oil and clear potash and good جِير [meaning lime], well cooked [i. e. boiled], and dried, and cut into particular shapes: the مَغْرِبِىّ sort is not cut, nor well cooked [or boiled], but is like cooked starch: (TA:) it is hot and dry; and produces a pleasurable sensation in the body; (K;) but the washing the head with it hastens hoariness: (TA: [in which many other supposed properties of it are mentioned:]) IDrd says the word is not of the language of the Arabs: (TA:) [Fei, in the Msb, fancifully derives it from صَبَنَ الكَأْسَ, because it removes filths and impurities:] MF says that it is one of the words common to all languages, Arabic and Persian and Turkish and others [as Greek &c.]. (TA.) ― -b2- [Hence,] صُابُونُ الهُمُومِ is a term for (assumed tropical:) Wine. (TA voce تِرْيَاقٌ, q. v.)

صَابُونِىٌّ
[ صَابُونِىٌّ ذ Of, or relating to, soap; saponaceous. ― -b2- And A maker, or seller, of soap: mentioned in the K and TA only as a surname.]

##### Türkçe

صَبَنَ
1 **صَبَنَ** ذ , (S, M, Msb, K,) muzâri‘ı **صَبِنَ** , (S Msb, K,) mastarı **صَبْنٌ**, (S,) O, bir hediyeyi, (As, S, K, TA,) yahut bir iyilik veya ihsanı, (As, S, TA,) komşularından ve tanıdıklarından başkalarına çevirdi; ve aynı şekilde, **كَبَنَ** ve **خَضَنَ**; (As, TA;) yahut onu alıkoydu; **عَنّّا** [bizden]: (As, S, K:) ve **صَبَنَ الكَأْسَ**, (M, Msb,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, (Msb,) o (sâkî) şarap kadehini çevirdi, (M, Msb,) **مِمِّنْ هُوَ أَحَقُّ بِهَا** [ona daha çok, yahut en çok, hak sahibi olandan], (M,) yahut **عَنْهُ** [ondan]. (Msb.) ‘Amr İbn-Kulthûm der ki,
**صَبَنْتِ الكَأْسَ عَنَّا أُمَّ عَمْرٍو**
**وَكَانَ الكَأْسُ مَجْرَاهَا اليَمِينَا**
[Sen şarap kadehini bizden çevirdin, ey Ümm-‘Amr; hâlbuki şarap kadehinin uygun gidiş yolu sağ tarafa idi]. (S. [Bkz. EM s. 184.]) ― -b2- Ve o (bir adam) bir şeyi elinde gizledi, (M, TA,) bir dirhem vb. gibi, onun bilinmeksizin. (TA.) ― -b3- Ve **صَبَنَ الكَعْبَيْنِ**, (S, K,) yahut **القِدْحَيْنِ**, muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, (M,) o, oyun kemiklerinin yahut zarların çiftini, (S, K,) yahut kumar oklarının çiftini, (M,) elinde eşitçe, yahut uygun biçimde, yerleştirdi, (S, M, K,) sonra onları attı: (S, M, K:) kumar oyununda oynayan hakkında söylenir. (S, K.) Bunu yapana şöyle denir, **أَجِلْ وَلَا تَصْبِنْ** [Karıştır, ve dizme]. (S.)

صبّن
2 **صبّن** ذ , **صَابُون**’dan, O, bir şeyi sabunladı; yahut onu sabun ile yıkadı: günümüz dilinde de böyledir.]

7 **اـِنْصَبَنَ** bir sonraki maddeye bak.

اصطبن
8 **اصطبن** ذ ve ↓ **انصبن** (K, TA) ve ↓ **صَبْيَنَ** (K’nın bende bulunan yazma nüshasında böyle) yahut ↓ **صَيْبَنَ** (CK’da böyle, fakat bunların ikisi de TA’da yoktur,) O, yahut o (şey), çevrildi yahut geri çevrildi; yahut çevrilmiş yahut geri çevrilmiş oldu. (K.)

صَبْيَنَ
Q. Q. 1 **صَبْيَنَ** ذ yahut **صَيْبَنَ**: bir önceki maddeye bak.

صَبْنَآءُ
**صَبْنَآءُ** ذ Kumar oyununda bir oyuncunun eli, bir arkadaşa hıyanetle davranmaya meyletti. (IAar, K.)

صَابُونٌ
**صَابُونٌ** ذ iyi bilinen anlamlı bir kelime, (S, M, K,) [Sabun;] elbiselerin [vb.’nin] yıkandığı bir bileşik: bunun en iyisi saf zeytinyağı ve berrak potas ve iyi **جِير** [kireç anlamında], iyi pişirilmiş [yani kaynatılmış], kurutulmuş, ve belirli şekillere kesilmiş olandır: **مَغْرِبِىّ** türü kesilmez, ne de iyi pişirilir [yahut kaynatılır], bilakis pişmiş nişasta gibidir: (TA:) o sıcaktır ve kurudur; ve bedende hoş bir duyum meydana getirir; (K;) fakat başı onunla yıkamak ağarmayı hızlandırır: (TA: [orada ona dair daha birçok zannedilen özellik zikredilmiştir:]) IDrd der ki kelime Arapların dilinden değildir: (TA:) [Fei, Msb’de, onu **صَبَنَ الكَأْسَ**’dan hayalî olarak türetir; çünkü o pislikleri ve kirleri giderir:] MF der ki o, Arapça ve Farsça ve Türkçe ve diğerleri [Yunanca vb. gibi] bütün dillere ortak kelimelerden biridir. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **صُابُونُ الهُمُومِ** (varsayılan mecazî:) Şarap için bir terimdir. (TA, **تِرْيَاقٌ** maddesinde, bkz.)

صَابُونِىٌّ
[ **صَابُونِىٌّ** ذ Sabuna ait olan; sabunsu. ― -b2- Ve sabun yapan, yahut satan: K ve TA’da yalnızca bir lakap olarak zikredilmiştir.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَبَنَ
صَبَنَ I ( n. ac. صَبْن 1 )
a.  [ acc. &  'An ], Turned away, withheld from.

b.  Arranged ( dice ).

صَبَّنَ
صَبَّنَ II
a.  [ coll. ], Soaped, lathered.

اِنْصَبَنَ
اِنْصَبَنَ VII ,  اِصْتَبَنَ VIII ( T )
a.  [ 'An ], Turned, went away from.

مَصْبَنَة
مَصْبَنَة 17t ,
a.  Soap-works, soap manufactory.

صُبَاْنِيّ
صُبَاْنِيّ 24yi ,
a.  Saponaceous, soapy.

صَبَّاْن
صَبَّاْن 28 ,
a.  Soap-boiler; seller of soap.

صَاْبُوْن
صَاْبُوْن 40 ,  P. ,
a.  Soap.

صَاْبُوْنِيّ
صَاْبُوْنِيّ 40yi ,
a.  see 28 .

##### Türkçe

**صَبَنَ**
**صَبَنَ** I ( n. ac. **صَبْن** 1 )
a.  [ acc. &  'An ], (bir şeyden) çevirdi, (bir şeyden) alıkoydu.

b.  (zarları) düzenledi.

**صَبَّنَ**
**صَبَّنَ** II
a.  [ coll. ], sabunladı, köpürttü.

**اِنْصَبَنَ**
**اِنْصَبَنَ** VII ,  **اِصْتَبَنَ** VIII ( T )
a.  [ 'An ], (bir şeyden) döndü, (bir şeyden) uzaklaştı.

**مَصْبَنَة**
**مَصْبَنَة** 17t ,
a.  sabunhane, sabun imalathanesi.

**صُبَاْنِيّ**
**صُبَاْنِيّ** 24yi ,
a.  sabunsu, sabunlu.

**صَبَّاْن**
**صَبَّاْن** 28 ,
a.  sabun kaynatan; sabun satan.

**صَاْبُوْن**
**صَاْبُوْن** 40 ,  P. ,
a.  sabun.

**صَاْبُوْنِيّ**
**صَاْبُوْنِيّ** 40yi ,
a.  28’e bak.
