# صبو — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%88/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%A8%D9%88/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D9%88.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: صبو

ص ب و
صبوت إليه صبواً وبي صبوة إليه‏.‏
وفي فلان صبوة وهي جهلة الفتوة‏.‏
وأصباه الهوى وتصبّاه‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ ولو كلمت مستوعلاً في عماية تصباه من أعلى عماية قيلها وتصابى الشيخ‏.‏
ورأيته في صباه‏.‏
وله صِبية صغار وأصبية وأصيبية وصبيان وقد أصبت المرأة‏:‏ كثر صبيانها وامرأة مصب ومصبية ونساء مصبيات‏.‏
وصابى الشيء‏:‏ قلبه وأماله‏.‏
قال‏:‏ فقائل منهم صابيت بنيته وقائل منهم دعه فقد جادا وصابيت هذا البيت إذا لم يقمه في إنشاده‏.‏
ومالك تصابي الكلام‏:‏ لا تجريه على وجهه‏.‏
وصابي سيفه وسكينه‏:‏ قربه على غير وجهه المستقيم وتقول لمن يناولك السكين‏:‏ صاب سكينك أي اقلبه واجعل مقبضه إليّ وتقول‏:‏ إذا ناولت السكين فصابه ومل إلى أخيك بنصابه‏.‏
وصبت الريح‏:‏ هبت صباً كقولك‏:‏ جنبت وشملت‏.‏
قال‏:‏ وأوفت له والريح تعدل متنه وتقتاده تصبو عليه وتجنب وتقول‏:‏ إذا صبت الأرواح صبت الأرواح‏.‏
وهبت الأصباء‏.‏
قال‏:‏ أذاع بمغناها مع الدجن والبلى رياح من الأصباء هوج دوافن وقيل‏:‏ سميت صباص لأنها تستقبل البيت فكأنها تحنّ إليه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ وقعت صبيان الجليد وهي ما تحبب منه كأنه اللؤلؤ الصغار وغدوت انفض صبيان المطر وهي صغار قطره‏.‏
قال‏:‏ ضار غدا ينفض صبيان المطر وقال‏:‏ فأضحى وصبيان الصقيع كأنه جمان بضاحي جلده يتحدّر تحدّر صبيان الصبا فوق متنه كما لاح في سلك جمان مثقب ورواه صاحب الحصائل وغيره‏:‏ صئبان‏.‏
واضطرب صبيّاه وهما ما استدق في طرفي اللحيين ممايلي الذقن‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ ترى كل شرواط كأن قتودها على مكدم عاري الصبيين صائف وبه وجع في صبي قدمه وهو ما بين حمارتها إلى الأصابع‏.‏
ضربه بصبي السيف وهو ما دون ظبته‏.‏
قال الهذليّ‏:‏ بضرب يزيل الهام شدّة وقعه بكل حسام ذي صبيٍّ ورونق وفلان يصبو إلى معالي الأمور‏.‏
وأصبته المكارم وبه صبوة إليها وإن نفسه لتصبو إلى الخير‏.‏

### Türkçe

ص ب و
**صبوت إليه صبواً وبي صبوة إليه**: Ona meylettim, meyletme; ve bende ona karşı bir meyil vardır.‏
Ve falanda **صبوة** vardır; o, delikanlılık cahilliğidir.‏
Ve onu heva **أصباه** etti ve **تصبّاه** etti.‏
Zü’r-Rumme dedi ki:
“Ve eğer bir yaban öküzüne bir körlük içinde konuşsaydın, onu, onun tepesinden bir körlüğün en üstünden **تصباه** ederdi.”
Ve ihtiyar **تصابى** etti.‏
Ve onu **صباه**ında gördüm.‏
Ve onun küçük **صِبية**si vardır; ve **أصبية** ve **أصيبية** ve **صبيان**; ve kadını **أصبت** ettim: onun oğlanları çoğaldı; ve **مصب** ve **مصبية** bir kadın; ve **مصبيات** kadınlar.‏
Ve şeyi **صابى** etti: onu çevirdi ve eğdi.‏
Dedi ki: “Onlardan bir söyleyen: Ben onun niyetini **صابيت** ettim; ve onlardan bir söyleyen: Onu bırak, çünkü ikisi de cömertlik etti.”
Ve bu beyti, onu okuyuşunda doğrultmazsa, **صابيت** ettim.‏
Ve senin neyin var, sözü **تصابي** ediyorsun: onu kendi vechi üzere yürütmüyorsun.‏
Ve kılıcını ve bıçağını **صابي** etti: onu kendi doğru vechi üzere olmaksızın yaklaştırdı; ve sana bıçağı uzatana dersin ki: **صاب سكينك**; yani onu çevir ve sapını bana doğru yap; ve dersin ki: Bıçağı uzattığında onu **صابه** et; ve kardeşine onun sapıyla meylet.‏
Ve rüzgâr **صبت**: **صباً** esti; senin “**جنبت** ettin ve **شملت** ettin” demen gibi.‏
Dedi ki: “Ve ona vefa gösterdi; ve rüzgâr onun sırtını doğrultur; onu sevk eder; onun üzerine **تصبو** eder ve **تجنب** eder.”
Ve dersin ki: **إذا صبت الأرواح صبت الأرواح**: esintiler estiğinde esintiler eser.‏
Ve **الأصباء** esti.‏
Dedi ki: “Onun otlağında, bulutluluk ve eskime ile birlikte, **الأصباء**dan rüzgârlar yaydı: şiddetli, gömücü.”
Ve denildi ki: O, evi karşıladığı için **صباص** diye adlandırıldı; sanki ona özlem duyar.‏
Ve mecazdan: Buzun **صبيان**ı düştü; o, ondan tanelenen şeydir; sanki küçük inciler gibidir. Ve sabahladım, yağmurun **صبيان**ını silkeliyorum; o, onun damlasının küçükleridir.‏
Dedi ki: “Zarar verici bir sabah, yağmurun **صبيان**ını silkeliyor.”
Ve dedi ki: “Derken sabahladı; ve kırağının **صبيان**ı sanki, derisinin dış kısımlarında yuvarlanan bir inci dizisi gibi; **صبا**nın **صبيان**ı gibi onun sırtı üstünde yuvarlanır; delik bir inci dizisinde parladığı gibi.”
Ve **الحصائل** sahibı ve başkası onu şöyle rivayet etti: **صئبان**.‏
Ve onun iki **صبيّاه**ı çalkalandı; ikisi, çenenin iki yanının uçlarında, çeneye meyleden, incelen şeydir.‏
Zü’r-Rumme dedi ki:
“Her bir **شرواط** görürsün; sanki onun semer kayışları, iki **صبيين**i çıplak, yazlık bir **مكدم** üzerindedir.”
Ve onda ayağının **صبي**sinde bir ağrı vardır; o, onun topuğundan parmaklara kadar olan yerdir.‏
Ona kılıcın **صبي**siyle vurdu; o, onun ağzının alt tarafıdır.‏
Hüzeli dedi ki:
“Bir vuruşla ki başları giderir, onun düşüşünün şiddetiyle; her bir **حسام** ile: **صبيّ** ve parlaklık sahibi.”
Ve falan, işlerin yüceliklerine **يصبو** eder.‏
Ve onu yüce huylar **أصبته** etti; ve onda ona karşı bir **صبوة** vardır; ve şüphesiz onun nefsi hayra **تصبو** eder.‏
