# صتت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AA%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صتت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صتت

الصت شبه الصدم، و الدفع بقهر، أو الدفع، أو الضرب باليد. صته بالعصا، صتا: ضربه، قال رؤبة:
  طأطأ من شيطانه التعتي
  صك عرانين العدا وصتي وقال البكري في شرح أمالي القالي: الصت: الصك، ولا يصرف، الصت: الصر، هكذا في النسخ. قال الصاغاني: وفيه نظر. والصتيت: الصوت، والجلبة؛ قال الهذلي:
  تيوسا خيرها تـيس شـآم                      له بسوائل المرعى صتيت أي: صوت. الصتيت الجماعة، وفي بعض الأمهات: الفرقة من الناس، ومنه قول الحارث بن حلزة:
  وصتيت من العواتك لا تن                      هاه إلا مبيضة رعـلاء كالصت بالفتح، كما هو مقتضى اصطلاحه، وضبطه الفراء في نوادره بالكسر. وصاته، مصاتة، وصتاتا بالكسر: نازعه، وخاصمه. وقال أبو عمرو: مازلت أصاته وأعاه، صتاتا، وعتاتا، وهي الخصومة. والمصتيت، بالكسر: الرجل المنكمش. والصت، بالكسر: الضد، كالصتة، بالضم. قال أبو عمرو: الصتة: الجماعة من الناس، وقيل: الصنف منهم. والصتية، بالضم مع تشديد المثناة الفوقية والتحتية: الملحفة، أو ثوب يمني يعرف بالمضف، اليوم، يرتدى به. والصنتيت، كحلتيت: الكتيبة من الجيش، والصنديد وهو السيد الكريم، أبدلت داله تاء لاتحاد مخرجهما، كما جرى عليه الصرفيون. وتحاتوا هكذا في نسختنا، وهو خطأ، وصوابه: وتصاتوا: تحاربوا، وتنازعوا، وتدافعوا. والصنتوت، بالضم: الفرد الواحد، وسأتي في ص ن ت: أنه الفرد الحريد، وسيأتي له أيضا هناك إعادة هذه الألفاظ. يقال: هو بصتته، أي: بصدده، فيه مثل ما في الصنديد من الإبدال. من المجاز: صته بداهية، أو بكلام: إذا رماه به. وقول أبي نصر الجوهري في صحاحه: وفي الحديث: قاموا صتيتين: أي جماعتين، خطأ، صوابه: في أثر ابن عباس، ولكن يقال إن الجوهري تبع في هذا ابن الأثير في النهاية، فإنه قال: وفي حديث ابن عباس، وهكذا صنيع الهروي في غريبيه، وهما يريان عموم الحديث. وكل ما لا يقال بالرأي، ورواه الصحابي، فهو محمول على الرفع إجماعا. وإذا كان كذلك، فلا خطأ. وتمامه أي الحديث، على رأي الجوهري وأهل الغريب، والأثر، على رأي المصنف ومن تبعه: أن بني إسرائيل لما أمروا أن يقتل بعضهم بعضا، وفي رواية: أن يقتلوا أنفسهم قاموا صتين، هكذا ذكره الزمخشري في الفائق، وأخرجه الهروي عن قتادة أن بني إسرائيل قاموا صتيتين. الصت، والصتيت: الفرقة من الناس. وقال أبو عبيد: أي جماعتين، ويروى: صنتيتين نقله الصاغاني.

### Türkçe

**الصت**: **الصدم**’e benzer; ve zorla itme; yahut itme; yahut elle vurmadır. “Onu sopayla **صته**”, **صتا**: ona vurdu. Rü’be dedi:
  Şeytanından (dolayı) başını eğdi, o azgın,
  düşmanların burunlarını çarptı ve benim vuruşum.

Bekrî, Kālî’nin Emâlî’sinin şerhinde dedi: **الصت**: **الصك**’tır; ve sarf olunmaz. **الصت**: **الصر**’dır; nüshalarda böyle(ce)dir. Sâğânî dedi: “Onda bir bakış (şüphe) vardır.”

**الصتيت**: ses ve gürültüdür; Hüzeylî dedi:
  En hayırlısı Şâmî bir teke olan tekeler,
  onun için otlağın sulu yerlerinde **صتيت** vardır.

Yani: ses.

**الصتيت**: cemaat(tir). Bazı “ümmehât”ta: insanlardan bir fırka; Hâris b. Hillize’nin sözü bundandır:
  Ve iffetli kadınlardan bir **صتيت** (vardır ki) “ten” demez,
  ancak beyazlatılmış, tüylü (bir şey) (gibidir).

**الصت** (fetha ile), onun ıstılahının gerektirdiği üzere; Ferrâ onu Nevâdir’inde kesra ile ضبط etti.

**وصاته**, **مصاتة** ve kesra ile **وصتاتا**: onunla çekişti ve onunla husumet etti. Ebû Amr dedi: “Ben onu sürekli **أصاته** ve **أعاه** (ederim): **صتاتا** ve **عتاتا**”; ve o, husumettir.

Kesra ile **المصتيت**: büzülmüş adam.

Kesra ile **الصت**: zıttır; damme ile **الصتة** gibi. Ebû Amr dedi: **الصتة**: insanlardan bir cemaat; ve denildi ki: onlardan bir صنف.

Damme ile, üstteki ve alttaki ikilinin şeddelenmesiyle **الصتية**: örtü; yahut bugün **المضف** diye bilinen, onunla giyinilen Yemenî bir elbise.

**الصنتيت** (Hultît gibi): ordudan bir tabur; ve **الصنديد** ki o, kerîm efendidir; sarfçilerin üzerinde yürüdüğü üzere, mahreçlerinin birleşmesi sebebiyle onun **دال**’ı **تاء** ile بدل edildi.

“**تحاتوا**” bizim nüshamızda böyle(ce)dir; o hatadır; doğrusu: **وتصاتوا**: savaştılar, çekiştiler ve birbirlerini ittiler.

Damme ile **الصنتوت**: tek bir fert; ve **ص ن ت**’de gelecektir: onun, tek ve yalnız fert olduğu; ve orada da bu lafızların iadesi ona da gelecektir.

Denilir: “O, **بصتته**’dedir”; yani: onun karşısındadır; onda, **الصنديد**’deki ibdâl gibi (bir şey) vardır.

Mecazdan: “Onu bir musibetle, yahut bir sözle **صته**”: eğer onu onunla atarsa.

Ebû Nasr Cevherî’nin Sıhâh’ında sözü: “Hadiste: ‘**صتيتين** olarak kalktılar’: yani iki cemaat”; hatadır; doğrusu: İbn Abbâs’ın eserindedir. Fakat denilir ki Cevherî bu hususta İbnü’l-Esîr’i Nihâye’de takip etti; çünkü o dedi: “İbn Abbâs’ın hadisinde”; ve Herevî’nin Garîbeyn’inde yaptığı da böyledir; ve ikisi, hadisin umumiliğini görürler.

Ve rey ile söylenmeyen her şey, sahâbî onu rivayet ettiğinde, icmâen merfûa hamledilir. Böyle olunca, hata yoktur.

Onun tamamı—yani Cevherî ve garîb ehlinin görüşüne göre hadis, musannifin ve onu takip edenin görüşüne göre eser—şudur: İsrailoğulları’na birbirlerini öldürmeleri emrolunduğunda, bir rivayette: kendilerini öldürmeleri (emrolunduğunda), **صتين** olarak kalktılar; Zemahşerî bunu el-Fâik’te böyle zikretti; ve Herevî, Katâde’den: İsrailoğulları’nın **صتيتين** olarak kalktıklarını çıkardı.

**الصت** ve **الصتيت**: insanlardan bir fırkadır. Ebû Ubeyd dedi: yani iki cemaat; ve **صنتيتين** diye rivayet olunur; Sâğânî onu nakletti.
