# صتع (ص-ت-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AA%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ت - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين والصاد والتاء معهما
ص ت ع يستعمل فقط العرب تقول: جاء فلان يتصتّع إلينا، أي: يذهب بلا زاد، ولا نفقة، ولا حقٍّ واجب.
وقال أبو ليلى: بل هو التردّد، أي: يذهب مرة، ويعود أخرى.

##### Türkçe

باب **العين** ve **الصاد** ve **التاء** onlarla birlikte

**ص ت ع** yalnızca kullanılır; Araplar der ki: “Falanca bize doğru **يتصتّع** olarak geldi”; yani: azıksız, nafakasız ve vacip bir hak olmaksızın gider.

Ebû Leylâ dedi ki: Bilakis o, tereddüttür; yani: bir defa gider, başka bir defa döner.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصَتَعُ: التواءٌ في عُنق الظليم وصلابةٌ. قال:
عاري الظَنابيبِ مُنْحَصٌّ قَوادِمُهُيَرْمَدُّ حتى تَرى في رأسه صَتَعا

##### Türkçe

**الصَتَعُ**: **الظليم**’in boynunda bir bükülme ve bir katılık. Dedi ki:
Çıplak **الظَنابيب**li; **مُنْحَصٌّ** olan **قَوادِمُهُ**; başında **صَتَعا** görene kadar **يَرْمَدُّ**.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والصاد مع التاء
صعت ، صتع
استعمل من وجوهه : صعت ، صتع .
صعت : قال ابن شُمَيل : جَمَل صَعْت الرُّبَة إذا كان لطيف الجُفْرة . وأنشد ابن الأعرابيّ فيما روى أبو العباس عنه :
هل لكِ يا خَدْلة في صَعْت الرُبَهْ
مُعْرَنزِم هامتُه كالْجُبْجُبَهْ
قال : الرُّبَة : العُقْدة ، وهي ههنا الكَوْسَلة وهي الحَشَفَة .
صتع : أبو عمرو : الصَّتَع : حِمَار الوحش . قال : والصَّتَع : الشابّ القويّ . وأنشد :
يا بنت عَمْرو قد مُنحتِ وُدّي
والْحَبْلَ ما لم تقطعي فمُدّي
وما وِصال الصَّتَع القُمُدّ
وقال غيره : يقال للحمار الوحشيّ : صُنْتُع . وقال الطرمَّاح :
صُنْتع الحاجبين خَرَّطه البَقْ
لُ بَدِيئاً قبل استكاك الرياضي
وهو فُنْعُل من الصَّتَع . وقال الليث : جاء فلان يَتَصتَّع علينا بلا زاد ولا نفقة ولا حَقّ واجب . وقال أبو زيد : جاء فلان يتصتَّع إلينا ، وهو الذي يجيء وحده لا شيء معه . وفي ( نوادر الأعراب ) : هذا بعير يتمسّح ويتصتّع إذا كان طُلُقاً . ويقال للإنسان مثلُ ذلك إذا رأيته عُرْياناً . وأخبرني المنذريّ عن الطوسيّ عن الخرّاز عن ابن الأعرابيّ أنه أنشده :
وأَكَل الْخَمْسَ عيالٌ جُوّع
وَتَلِيت واحدة تصَتَّعُ
قال : تَلِي فلان بعد قومه وغَدَر إذا بقي . قال : وتصتّعها : تردُّدها . وروى غيره عنْه : تصتَّع في الأمر إذا تلدَّد فيه لا يدري أين يتوجّه .

##### Türkçe

باب **العين** ve **الصاد** ile **التاء**

**صعت** , **صتع**
Kullanıldı, vecihlerinden: **صعت** , **صتع** .

**صعت** : İbn Şُمَيل dedi: **جَمَل صَعْت الرُّبَة**; eğer **الجُفْرة**si latif olursa. Ve İbnü’l-A‘râbî, Ebû’l-‘Abbâs’ın ondan rivayet ettiği şeyde inşâd etti:
هل لكِ يا خَدْلة في صَعْت الرُبَهْ
مُعْرَنزِم هامتُه كالْجُبْجُبَهْ
Dedi: **الرُّبَة**: düğüm; ve o burada **الكَوْسَلة**dir ve o **الحَشَفَة**dir.

**صتع** : Ebû ‘Amr: **الصَّتَع**: vahşî eşek. Dedi: ve **الصَّتَع**: güçlü genç. Ve inşâd etti:
يا بنت عَمْرو قد مُنحتِ وُدّي
والْحَبْلَ ما لم تقطعي فمُدّي
وما وِصال الصَّتَع القُمُدّ
Ve başkası dedi: vahşî eşeğe **صُنْتُع** denir. Ve Tırmâh dedi:
صُنْتع الحاجبين خَرَّطه البَقْ
لُ بَدِيئاً قبل استكاك الرياضي
Ve o, **الصَّتَع**’dan **فُنْعُل** veznindedir. Ve Leys dedi: falan kimse, azıksız ve nafakasız ve vacip bir hak olmaksızın, üzerimize **يَتَصتَّع** olarak geldi. Ve Ebû Zeyd dedi: falan kimse bize **يتصتَّع** olarak geldi; ve o, yanında hiçbir şey olmaksızın tek başına gelen kimsedir. Ve (**نوادر الأعراب**)’da: bu, eğer **طُلُقاً** olursa, **يتمسّح** ve **يتصتّع** eden bir devedir. Ve insan için de bunun benzeri söylenir; onu çıplak gördüğün zaman. Ve bana Münzirî, Tûsî’den, o da Harrâz’dan, o da İbnü’l-A‘râbî’den haber verdi ki, ona inşâd etti:
وأَكَل الْخَمْسَ عيالٌ جُوّع
وَتَلِيت واحدة تصَتَّعُ
Dedi: falan kimse, kavminden sonra **تَلِي** etti ve kaldığı zaman ihanet etti. Dedi: ve **تصتّعها**: onun tekrarlanmasıdır. Ve başkası ondan rivayet etti: işte **تصتَّع** etti; eğer onda **تلدَّد** ederse, nereye yöneldiğini bilmez.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد والتاء وما يثلثهما)
(صتع) الصاد والتاء والعين كلمتان: إحداهما مُخْتلفٌ في تأويلها، والأخرى تردُّدٌ في الشَّيء.‏
قال ابن دريد: "الصَّتَع، أصل بناء الصُّنْتع(1)". ثم اختلف قولُهُ وقولُ الخليل: الصَّـتَع: الشَّابّ الغليظ. وأنشد:‏
* وما وِصال الصَّتَع القُمدِّ(2) *‏
وقال ابن دريد: الصُّنْتع الظَّليم الصّغير الرأس.‏
والكلمة الأخرى: التَّصَتُّع: التردّد في الأمر مجيئاً وذهاباً.‏
(صتم) الصاد والتاء والميم أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على تمام وقوة. قال ابن دريد(3): الصَّيْتَمة(4): الصَّخَرة. قال: وأَعطيتُهُ ألفاً صَتْماً. وأمَّا الصَّتَم فالشَّاب القويُّ الخَلْق.‏
--------------ـــ
(1) بعده في الجمهرة (2: 18): "النون زائدة. ظليم صنتع: صغير الرأس دقيق العنق".‏
(2) قبله في اللسان (صتع):‏
يا ابنة عمرو قد منحت ودي *** والحبل مالم تقطعي فمدي‏
(3) الجمهرة (2: 19).‏
(4) وكذا في المجمل. وفي اللسان والجمهرة والقاموس: "الصتيمة".‏

ـ

##### Türkçe

(باب **الصاد** و**التاء** وما يثلثهما)
(**صتع**) **الصاد** ve**التاء** ve**العين** iki kelimedir: ikisinden biri te’vilinde ihtilâflı olandır; diğeri ise şeyde tereddüttür.
İbn Düreyd dedi: "**الصَّتَع**، **أصل** **بناء** **الصُّنْتع**(1)". Sonra onun sözü ile Halîl’in sözü ihtilâf etti: **الصَّـتَع**: kalın (iri yapılı) genç. Ve inşâd etti:
* وما وِصال **الصَّتَع** **القُمدِّ**(2) *
Ve İbn Düreyd dedi: **الصُّنْتع** küçük başlı devekuşu erkeğidir.
Diğer kelime: **التَّصَتُّع**: işte geliş ve gidiş olarak tereddüttür.

(**صتم**) **الصاد** ve**التاء** ve**الميم** sahih bir asıldır; tamamlığa ve kuvvete delâlet eder. İbn Düreyd(3) dedi: **الصَّيْتَمة**(4): kaya. Dedi: Ve ona bin **صَتْماً** verdim. **الصَّتَم** ise yaratılışı kuvvetli gençtir.
--------------ـــ
(1) Ondan sonra el-Cemhere’de (2: 18): "**النون** zâiddir. **ظليم** **صنتع**: küçük başlı, ince boyunlu".‏
(2) Ondan önce Lisân’da (**صتع**):
يا ابنة عمرو قد منحت ودي *** والحبل مالم تقطعي فمدي‏
(3) el-Cemhere (2: 19).‏
(4) Mücmel’de de böyledir. Lisân, Cemhere ve Kâmûs’ta: "**الصتيمة**".‏

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصَّتَعُ: حِمارُ الوَحْش. والصَّتَعُ: الشابّ القَوِيُّ؛ قال الشاعر:
يا ابْنَةَ عَمْرٍو، قد مُنِحتِ وُدِّي
والحَبْلَ ما لَمْ تَقْطَعِي، فَمُدِّي وما وِصالُ الصَّتَعِ القُمُدِّ ويقال: جاء فلان يَتَصَتَّعُ علينا بلا زادٍ ولا نفقة ولا حقّ واجب، وجاء فلان يَتَصَتّعُ إِلينا وهو الذي يجيء وحده لا شيء معه. وفي نوادر الأَعراب: هذا بَعِير يَتَسَمَّحُ ويَتَصَتَّعُ إِذا كان طَلْقاً، ويقال للإِنسان مثل ذلك إِذا رأَيته عُرْياناً. وتَصَتَّعَ: تَرَدَّدَ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
وأَكَلَ الخَمْسَ عِيالٌ جُوَّعُ،
وتُلِّيَتْ واحِدةٌ تَصَتَّعُ
قال: تُلِّيَ فلان بعدَ قَوْمِه وغَدر إِذا بَقيَ
(* قوله «وغدر إذا بقي
في الصحاح: وغدرت الناقة عن الابل والشاة عن الغنم إذا تخلفت عنها.)، قال: وتَصَتُّعُها تَرَدُّدها، وقال غيره: تَصَتَّع في الأَمر إِذا تَلَدَّدَ فيه لا يدري أَين يَتَوَجَّه. والصَّتَعُ: الْتِواءٌ في رأْس الظَّلِيم وصَلابةٌ؛ قال الشاعر:
عارِي الظَّنابِيبِ مُنْحَصٌّ قَوادِمُه،
يَرْمَدُّ حَتَّى تَرَى فِي رأْسِه صَتَعَا

##### Türkçe

**الصَّتَعُ**: yaban eşeği. Ve **الصَّتَعُ**: güçlü genç; dedi
şair:
Ey Amr’ın kızı, sevgim sana bağışlandı
ve ip, kesmedikçe; uzat; ve **وِصالُ الصَّتَعِ القُمُدِّ** nedir?

Ve denilir: falan kimse, azıksız, nafakasız ve vacip bir hak olmaksızın bize karşı **يَتَصَتَّعُ** olarak geldi,
ve falan kimse, tek başına gelen, yanında hiçbir şey olmayan kimse olduğu hâlde bize **يَتَصَتّعُ** olarak geldi. Ve
Arapların nevâdirinde: bu, serbest (salıverilmiş) olduğu zaman **يَتَسَمَّحُ** ve **يَتَصَتَّعُ** eden bir devedir; ve denilir
insana da bunun benzeri, onu çıplak gördüğün zaman. Ve **تَصَتَّعَ**: tereddüt etti; İbn
el-A‘râbî inşâd etti:
Ve beşliyi aç aileler yedi,
ve bir tanesi okundu, **تَصَتَّعُ** eder.

Dedi: falan, kavminden sonra **تُلِّيَ** oldu ve geride kaldı, eğer kaldıysa
(* onun “ve geride kaldı eğer kaldıysa” sözü:
Sıhâh’ta: deve, develerden; koyun da koyunlardan geri kaldı, onlardan geri kaldığı zaman.)،
dedi: ve onun **تَصَتُّعُ**’u, onun tereddüdüdür; ve başkası dedi: **تَصَتَّعَ** işte, onda
bocaladığı zaman; nereye yöneleceğini bilmez. Ve **الصَّتَعُ**: devekuşunun başında bir kıvrılma
ve sertlik; dedi şair:
Baldırları çıplak, ön tüyleri incelmiş,
başında **صَتَعًا** görene dek gözünü kısar.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصتع، محركة: التواء في رأس الظليم وصلابة، نقله الجوهري، وأنشد:
  عاري الظنابيب منحص قوادمه                      يرمد حتى ترى في رأسه صتعا

  قال ابن عباد: الصتع: لطافة في رأسه. قال أبو عمرو: الصتع: الشاب القوي، وأنشد:
  يا بنت عمرو قد منحت ودي                      والحبل ما لم تقطعي فمدي
  وما وصال الصتع القمـد قال أيضا: الصتع: حمار الوحش. يقال: صتعه، كمنعه: صرعه كذا في التكملة. قال الليث: التصتع: التردد في الأمر مجيئا وذهابا. وزاد غيره: لا يدري أين يتوجه، أو هو أن يجيء وحده لا شيء معه، قاله أبو زيد أو هو أن يجيء عريانا. كما في نوادر الأعراب، أو هو أن يذهب مرة ويعود أخرى، نقله الليث، ويقال: جاء فلان يتصتع إلينا بلا زاد ولا نفقة، ولا حق ولا واجب. والصنتع، كقنقذ: الحمار الصغير الرأس، وقال الجوهري: الصنتع من النعام: الصلب الرأس، وأنشد للطرماح:
  صنتع الحاجبين خرطه البق                      ل بديئا قبل استكاك الرياض قال الصاغاني في التكملة: وليس الصنتع في هذا البيت الظليم، وإنما يصف الحمار الصغير الرأس، واختلف في وزنه، فقال ابن دريد: وزنه فنعل، وفي الأبنية لابن القطاع أنه فعلل، وسيعاد إن شاء الله تعالى قريبا لهذا الاختلاف. ومما يستدرك عليه: في نوادر الأعراب: هذا بعير يتسمح ويتصتع، إذا كان طلقا. وصتع له: صمد له، لغة في صتأ، بالهمز. والمصنتع: الصنتع.

##### Türkçe

**الصتع** (harekeli): devekuşunun başında bir burkulma ve katılık; onu el-Cevherî nakletti; ve şu beyti okudu:
  Baldırları çıplak, ön tarafı daralmış;                      gözleri iltihaplanır da, başında **صتعا** görene kadar.

İbn Abbâd dedi: **الصتع**: başında bir incelik. Ebû Amr dedi: **الصتع**: güçlü genç; ve şu beyti okudu:
  Ey Amr’ın kızı, sevgimi bağışladın;                      ip, kesmediğin müddetçe uzat.
  Ve **الصتع** **القمـد**’in vuslatı da değildir. Ebû Amr ayrıca dedi: **الصتع**: yaban eşeği. Denir ki: **صتعه**, “**منعه**” gibi: onu devirdi; Tekmile’de böyledir. el-Leys dedi: **التصتع**: işte gidip gelerek tereddüt etmektir. Başkası ekledi: nereye yöneleceğini bilmez; yahut o, yanında hiçbir şey olmaksızın tek başına gelmesidir; bunu Ebû Zeyd söyledi; yahut o, çıplak gelmesidir; A‘râb’ın Nevâdir’inde olduğu gibi; yahut o, bir kere gidip başka bir kere dönmesidir; el-Leys onu nakletti. Ve denir ki: falan kimse bize **يتصتع** olarak, azıksız ve nafakasız, ve hak olmaksızın ve vacip olmaksızın geldi. Ve **الصنتع**, “**قنقذ**” gibi: başı küçük eşek. el-Cevherî dedi: devekuşundan **الصنتع**: başı katı olan; ve et-Tırimmâh’tan şu beyti okudu:
  **صنتع** kaşlı; onu bakla bitkisi çizdi;                      çayırların kenetlenmesinden önce, başlangıçta. es-Sâğânî Tekmile’de dedi: Bu beyitteki **الصنتع** devekuşu değildir; ancak o, başı küçük eşeği vasfeder. Ve onun vezninde ihtilaf edildi: İbn Düreyd dedi: vezni **فنعل**’dir; İbnü’l-Kattâ‘ın el-Ebniye’sinde ise onun **فعلل** olduğu (söylenmiştir); bu ihtilaf için, inşallah Teâlâ yakında tekrar edilecektir. Ve ona ilâve olarak (şu da) istidrâk edilir: A‘râb’ın Nevâdir’inde: “Bu, **يتسمح** ve **يتصتع** olan bir devedir”; serbest (rahat) olduğunda. Ve **صتع** ona: ona yöneldi; **صتأ**’deki (hemzeli) bir lugat. Ve **المصنتع**: **الصنتع**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَتَع
صَتَع A ( n. ac. صَتْع 1 ),
a.  Overthrew, threw down.

##### Türkçe

صَتَع
**صَتَع** A (mastar, **صَتْع** 1),
a. Devirdi, yere attı.
