# صتع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AA%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صتع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صتع

الصتع، محركة: التواء في رأس الظليم وصلابة، نقله الجوهري، وأنشد:
  عاري الظنابيب منحص قوادمه                      يرمد حتى ترى في رأسه صتعا

  قال ابن عباد: الصتع: لطافة في رأسه. قال أبو عمرو: الصتع: الشاب القوي، وأنشد:
  يا بنت عمرو قد منحت ودي                      والحبل ما لم تقطعي فمدي
  وما وصال الصتع القمـد قال أيضا: الصتع: حمار الوحش. يقال: صتعه، كمنعه: صرعه كذا في التكملة. قال الليث: التصتع: التردد في الأمر مجيئا وذهابا. وزاد غيره: لا يدري أين يتوجه، أو هو أن يجيء وحده لا شيء معه، قاله أبو زيد أو هو أن يجيء عريانا. كما في نوادر الأعراب، أو هو أن يذهب مرة ويعود أخرى، نقله الليث، ويقال: جاء فلان يتصتع إلينا بلا زاد ولا نفقة، ولا حق ولا واجب. والصنتع، كقنقذ: الحمار الصغير الرأس، وقال الجوهري: الصنتع من النعام: الصلب الرأس، وأنشد للطرماح:
  صنتع الحاجبين خرطه البق                      ل بديئا قبل استكاك الرياض قال الصاغاني في التكملة: وليس الصنتع في هذا البيت الظليم، وإنما يصف الحمار الصغير الرأس، واختلف في وزنه، فقال ابن دريد: وزنه فنعل، وفي الأبنية لابن القطاع أنه فعلل، وسيعاد إن شاء الله تعالى قريبا لهذا الاختلاف. ومما يستدرك عليه: في نوادر الأعراب: هذا بعير يتسمح ويتصتع، إذا كان طلقا. وصتع له: صمد له، لغة في صتأ، بالهمز. والمصنتع: الصنتع.

### Türkçe

**الصتع** (harekeli): devekuşunun başında bir burkulma ve katılık; onu el-Cevherî nakletti; ve şu beyti okudu:
  Baldırları çıplak, ön tarafı daralmış;                      gözleri iltihaplanır da, başında **صتعا** görene kadar.

İbn Abbâd dedi: **الصتع**: başında bir incelik. Ebû Amr dedi: **الصتع**: güçlü genç; ve şu beyti okudu:
  Ey Amr’ın kızı, sevgimi bağışladın;                      ip, kesmediğin müddetçe uzat.
  Ve **الصتع** **القمـد**’in vuslatı da değildir. Ebû Amr ayrıca dedi: **الصتع**: yaban eşeği. Denir ki: **صتعه**, “**منعه**” gibi: onu devirdi; Tekmile’de böyledir. el-Leys dedi: **التصتع**: işte gidip gelerek tereddüt etmektir. Başkası ekledi: nereye yöneleceğini bilmez; yahut o, yanında hiçbir şey olmaksızın tek başına gelmesidir; bunu Ebû Zeyd söyledi; yahut o, çıplak gelmesidir; A‘râb’ın Nevâdir’inde olduğu gibi; yahut o, bir kere gidip başka bir kere dönmesidir; el-Leys onu nakletti. Ve denir ki: falan kimse bize **يتصتع** olarak, azıksız ve nafakasız, ve hak olmaksızın ve vacip olmaksızın geldi. Ve **الصنتع**, “**قنقذ**” gibi: başı küçük eşek. el-Cevherî dedi: devekuşundan **الصنتع**: başı katı olan; ve et-Tırimmâh’tan şu beyti okudu:
  **صنتع** kaşlı; onu bakla bitkisi çizdi;                      çayırların kenetlenmesinden önce, başlangıçta. es-Sâğânî Tekmile’de dedi: Bu beyitteki **الصنتع** devekuşu değildir; ancak o, başı küçük eşeği vasfeder. Ve onun vezninde ihtilaf edildi: İbn Düreyd dedi: vezni **فنعل**’dir; İbnü’l-Kattâ‘ın el-Ebniye’sinde ise onun **فعلل** olduğu (söylenmiştir); bu ihtilaf için, inşallah Teâlâ yakında tekrar edilecektir. Ve ona ilâve olarak (şu da) istidrâk edilir: A‘râb’ın Nevâdir’inde: “Bu, **يتسمح** ve **يتصتع** olan bir devedir”; serbest (rahat) olduğunda. Ve **صتع** ona: ona yöneldi; **صتأ**’deki (hemzeli) bir lugat. Ve **المصنتع**: **الصنتع**.
