# صتم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AA%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صتم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AA%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صتم

الصَّتْمُ، بالتسكين، والصَّتَمُ، بالفتح، من كل شيء: ما عَظُمَ واشتدّ. والأُنثى صَتْمَة وصَتَمةٌ. ورجل صَتْمٌ وجمل صَتْمٌ: ضَخْمٌ شديد، وناقة صَتَمة كذلك. وعبد صَتْمٌ، بالتسكين: غليظ شديد، والجمع صُتْمٌ، بالضم. وحكى ابن السكيت: عبد صَتَمٌ، بالتحريك، أي غليظ شديد، وجمل صَتَمٌ أَيضاً وناقة صَتَمةٌ، قال: ولم يعرفه ثعلب إلاَّ بالتسكين؛ قال: وأَنشدنا ابن الأَعرابي:
ومُنْتَظري صَتْماً فقال: رَأَيْتُه
نَحِيفاً، وقد أَجْرى عن الرجل الصَّتْمِ
وصَتَّمَ الشيءَ: أَحْكَمَه وأَتَمَّهُ. أبو عمرو: صَتَّمْتُ الشيءَ فهو مُصَتَّمُ وصَتْمٌ أي محكم تامٌّ. وشيء صَتْمٌ أي محكم تام. والتَّصْتِيمُ: التكميل. وأَلْف مُصَتَّم: مُتَمَّمٌ. وأَلْف صَتْمٌ أي تامٌّ. ومال صَتْمٌ: تام، وأموال صُتْمٌ. وفي حديث ابن صَيَّادٍ: أنه وزن تسعين فقال صَتْماً فإذا هي مائة؛ الصَّتْمُ: التام، يقال أعطيته ألفاً صَتْماً أي تامّاً كاملاً. وعَبْد صَتْمٌ أي غليظ شديد، وجمل صَتْمٌ وناقة صَتْمَةٌ. وقال الليث: الصَّتْمُ من كل شيء ما عَظُمَ واشتد، وجمل صَتْمٌ وبيت صَتْمٌ، وأعطيته أَلفاً صَتْماً ومُصَتَّماً؛ قال زهير:
صحيحات أَلفٍ بعد ألفٍ مُصَتَّمِ
(* في رواية اخرى: عُلالةُ الف؛ وفي رواية الديوان: صحيحات مالٍ طالعات بمُخرمِ).
ابن السكيت: يقال للرجل الذي قد أَسَنَّ ولم يَنْقُصْ: فلانٌ والله بَشَرٌ من الرجال، وفلان صَتْمٌ من الرجال، وفلان صُمُلٌّ من الرجال قد بلغ أقصى الكهولة. والصَّتْمُ من الخيل: الذي شَخَصَتْ مَحاني ضلوعه حتى تساوت بمَنْكِبِه وعَرُضَتْ صَهْوَتُه. والحروف الصُّتْمُ: التي ليست من حروف الحلق. قال ابن سيده: ولذلك معنى ليس من غرض هذا الكتاب. قال الجوهري: الحروف الصُّتْمُ ما عدا الذُّلْقَ. والصَّتِيمةُ: الصخرة الصُّلْبة. والأُصْتُمُّةُ: معظم الشيء، تميمية، التاء فيها بدل من الطاء. وفلانٌ في أُصْتُمَّةِ قومِه: مثل أُصْطُمَّتهم. التهذيب: والأَصاتِمُ جمع الأُصْطُمَّة بلغة تميم، جمعوها بالتاء كراهة تفخيم أصاطِمَ فَرَدُّوا الطاء إلى التاء
(* زاد في التكملة: وهامة صتام بالضم، قال رؤبة:
وبريها عن هامة صتام * في جانبيها الشيب كالثغام
والصتمة أي بفتح فسكون كالصتيمة، وتصتم إذا عدا عدواً شديداً).

### Türkçe

**الصَّتْمُ**, sükûn ile, ve **الصَّتَمُ**, fetha ile, her şeyden: büyüyen ve şiddetlenen şeydir. Dişisi **صَتْمَة** ve **صَتَمةٌ**’dir. Ve **رجل صَتْمٌ** ve **جمل صَتْمٌ**: iri, şiddetli (olan); ve **ناقة صَتَمة** de böyledir. Ve **عبد صَتْمٌ**, sükûn ile: kalın, şiddetli; çoğulu **صُتْمٌ**, damme iledir. İbn es-Sikkît hikâye etti: **عبد صَتَمٌ**, hareke ile, yani kalın, şiddetli; ve **جمل صَتَمٌ** de; ve **ناقة صَتَمةٌ**; dedi ki: Sa‘leb onu ancak sükûn ile bildi; dedi ki: İbnü’l-A‘râbî bize inşâd etti:

Ve beni bekleyen **صَتْماً** dedi: Onu gördüm
Zayıf; hâlbuki adam **الصَّتْمِ**’den (idi)

Ve **صَتَّمَ الشيءَ**: onu sağlamlaştırdı ve tamamladı. Ebû Amr: **صَتَّمْتُ الشيءَ**; o da **مُصَتَّمُ** ve **صَتْمٌ** olur; yani sağlam, tamdır. Ve bir şey **صَتْمٌ**: yani sağlam, tam. Ve **التَّصْتِيمُ**: tamamlama. Ve **أَلْف مُصَتَّم**: tamamlanmış. Ve **أَلْف صَتْمٌ**: yani tam. Ve mal **صَتْمٌ**: tam; ve mallar **صُتْمٌ**. İbn Ṣayyâd hadîsinde: doksan tarttı da **صَتْماً** dedi; hâlbuki o yüz idi; **الصَّتْمُ**: tam (olan)dır; “ona bin **صَتْماً** verdim” denir; yani tam, eksiksiz. Ve **عَبْد صَتْمٌ**: yani kalın, şiddetli; ve **جمل صَتْمٌ** ve **ناقة صَتْمَةٌ**. Leys dedi: **الصَّتْمُ** her şeyden büyüyen ve şiddetlenen şeydir; ve **جمل صَتْمٌ** ve **بيت صَتْمٌ**; ve ona bin **صَتْماً** ve **مُصَتَّماً** verdim; Züheyr dedi:

Sağlam binler, binin ardından, **مُصَتَّمِ**

(* başka bir rivayette: **عُلالةُ الف**; ve divan rivayetinde: “sağlam mallar, **بمُخرمِ** ile çıkanlar”.)

İbn es-Sikkît: Yaşlanmış olup da eksilmemiş olan adama şöyle denir: “Falan, vallahi erkeklerden bir **بَشَرٌ**’dır”; ve “falan erkeklerden bir **صَتْمٌ**’dur”; ve “falan erkeklerden bir **صُمُلٌّ**’dür”; olgunluğun en sonuna varmıştır. Ve atlardan **الصَّتْمُ**: kaburgalarının kıvrımları belirginleşip omzuyla eşitleninceye kadar (böyle olan) ve sırtı genişleyen (attır). Ve **الحروف الصُّتْمُ**: boğaz harflerinden olmayan harflerdir. İbn Sîde dedi: Bunun, bu kitabın maksadından olmayan bir anlamı vardır. Cevherî dedi: **الحروف الصُّتْمُ**, **الذُّلْقَ** dışındakilerdir. Ve **الصَّتِيمةُ**: sert kaya. Ve **الأُصْتُمُّةُ**: şeyin çoğu/büyük kısmı; Temîm lehçesidir; içindeki **التاء**, **الطاء**’dan bedeldir. Ve falan, kavminin **أُصْتُمَّةِ**’sindedir: onların **أُصْطُمَّتهم**’i gibidir. Tehzîb: ve **الأَصاتِمُ**, Temîm dilinde **الأُصْطُمَّة**’nin çoğuludur; onu **التاء** ile çoğul yaptılar, **أصاطِمَ**’in kalın okunmasını kerih görerek; böylece **الطاء**’ı **التاء**’ya döndürdüler.

(* Tekmile’de artırdı: ve **هامة صتام** damme ile; Ru’be dedi:
Ve onu **هامة صتام**’dan arındırması * iki yanında ak saç **كالثغام** gibi
Ve **الصتمة** yani fetha sonra sükûn ile, **الصتيمة** gibi; ve **تصتم**: şiddetli bir koşuşla koştuğu zaman.)
