# صحف — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%81/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AD%D9%81/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صحف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%81.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: صحف

صحف
صَحَفَ - يَصْحُفُ - صَحِيْف - صَحيْفَة - صُحُف - صَحْفَة - صِحَاف
صَحَفَ - يَصْحُفُ + كائن + شيئاً: يجعله ذا شكل مسطح، بحيث يمكن الكتابة عليه أو استعماله كصينية لحمل الأشياء أو ما شابه
صَحِيْف:على وزن " فعيل " اسم فاعل بمعنى مفعول من " صَحَفَ - يَصْحُفُ ": المنبسط والمسطح والمستوي
صَحِيْفَة: مؤنث " صَحِيْف ": وهو كذلك اسم فاعل مرة من "  صَحَفَ - يَصْحُفُ ": شيء مخصوص معروف يكون ذا شكل مسطح، وهو اصطلاحاً ما يمكن الكتابة عليه، أو هو شيء مسطح يحمل كتابة، والذي يصنع من ورق أو عظم أو ثوب أو حجر أو ما شابه
صُحُف: جمع " صَحيْفَة "
صَحْفَة: على وزن " فـَعـْلة": اسم فعل بمعنى مفعول: اسم آلة من " صَحَفَ - يَصْحُفُ ": شيء مسطح يستعمل لحمل الطعام أو آنية الطعام (كالصينية في العرف الدارج)، يمكن أن يصنع من فخار أو معدن أو ما شابه
صِحَاف - الصحاف: جمع " صَحْفَة "
أَصْحَفَ - يُصْحِفُ: على وزن " أفعل " من " صَحَفَ - يَصْحُفُ ": جعله " يَصْحُف ": جعله مسطحاً صالحاً للكتابة: جعله ذو " صُحُف "
مُصْحَف: اسم مفعول من " أَصْحَفَ - يُصْحِفُ ": أَي جعل جامعاً   للصحف المكتوبة بين الدفتين
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان الجزء المسطح والمستوي من الشيء، ضد الخشن والناتئ والشئز"، وهي:
قَرْطَسَ - يُقَرْطِسُ، صَحَفَ - يَصْحُفُ، طَحَا - يَطْحُو (طَحَى - يَطْحَى)، دَحَا - يَدْحُو (دَحَى - يَدْحَى)، سَطَحَ - يَسْطَحُ، سَهُلَ - يَسْهُلُ
الصحف
الصحف الأولى صحف إبراهيم وموسى	﴿وقالوا لولا يأتينا بآية من ربه أولم تأتهم بينة ما في الصحف الأولى(133)﴾ طه ﴿إن هذا لفي الصحف الأولى(18) صحف إبراهيم وموسى(19)﴾ الأعلى} ﴿أم لم ينبأ بما في صحف موسى(36) وإبراهيم الذي وفى(37)ألا تزر وازرة وزر أخرى(38)﴾ النجم
صحف مكرمة مرفوعة مطهرة	﴿كلا إنها تذكرة (11) فمن شاء ذكره (12) في صحف مكرمة (13) مرفوعة مطهرة (14) بأيدي سفرة (15) كرام بررة (16)﴾ عبس ﴿رسول من الله يتلوا صحفا مطهرة (2) فيها كتب قيمة(3)﴾ البينة
 	﴿بل يريد كل امرئ منهم أن يؤتى صحفا منشرة(52)﴾ المدثر ﴿وإذا الصحف نشرت(10)﴾ التكوير
الصحاف :
 ﴿يطاف عليهم بصحاف من ذهب وأكواب وفيها ما تشتهيه الأنفس وتلذ الأعين وأنتم فيها خالدون(71)﴾ الزخرف
مختار الصحاح
● [صحف] ص ح ف: الصَّحْفَةُ كالقصعة والجمع صِحافٌ قال الكسائي أعظم القصاع الجفنة ثم القصعة تليها تُشبع العشرة ثم الصحفة تُشبع الخمسة ثم المئكلة تُشبع الرجلين والثلاثة ثم الصُّحَيْفةُ تُشبع الرجل والصحيفة الكتاب والجمع صُحُفٌ و صَحائِفُ و المُصْحَفُ بضم الميم وكسرها وأصله الضم لأنه مأخوذ من أُصْحِفَ أي جمعت فيه الصحف
الراغب
صحف
- الصحيفة: المبسوط من الشيء، كصحيفة الوجه، والصحيفة: التي يكتب فيها، وجمعها: صحائف وصحف. قال تعالى: }صحف إبراهيم وموسى﴿[الأعلى/19]،﴾يتلو صحفا مطهرة * فيها كتب قيمة{ [البينة/2 - 3]، قيل: أريد بها القرآن، وجعله صحفا فيها كتب من أجل تضمنه لزيادة ما في كتب الله المتقدمة. والمصحف: ما جعل جامعا للصحف المكتوبة، وجمعه: مصاحف، والتصحيف: قراءة المصحف وروايته على غير ما هو لاشتباه حروفه، والصحفة مثل قصعة عريضة.
ملخص اللسان
1.    الصحيفة: التي يكتب فيها، والجمع صَحائفُ وصُحُفٌ وصُحْفٌ.
2.    والصَّحيف: وجْه الأَرض؛
3.    والمُصْحَفُ والمِصْحَفُ: الجامع للصُّحُف المكتوبة بين الدَّفَّتَيْنِ كأَنه أُصْحِفَ،
4.     مُصْحف من أُصْحِفَ أَي جُمِعَتْ فيه الصحف
5.    والصحيفة الكتاب.
6.    وصَحِيفةُ الوجْه: بَشَرَةُ جلده
7.    والمُصَحِّف والصَّحَفيُّ: الذي يَرْوي الخَطَأَ عن قراءة الصحف بأَشْباه الحروفِ،
8.    والتَّصْحِيفُ: الخَطَأُ في الصَّحِيفةِ.
9.    والصَّحْفة: كالقَصْعةِ،والجمع صِحافٌ. قال الكسائي: أَعظم القِصاعِ الجَفْنَةُ، ثم القَصْعةُ تليها تشبع العشرة، ثم الصحْفَةُ تشبع الخَمسة ونحوهم،ثم المِئْكلةُ تشبع الرجلين والثلاثة، ثم الصُّحَيْفَةُ تشبع الرجل.
لسان العرب
● - صحف: الصحيفة: التي يكتب فيها، والجمع صَحائفُ وصُحُفٌ وصُحْفٌ. وفي   التنزيل: إن هذا لفي الصُّحُفِ الأُولى صُحُفِ إبراهيم وموسى؛ يعني الكتب   المنزلة عليهما، صلوات اللّه على نبينا وعليهما؛ قال سيبويه: أَما صَحائِفُ   فعلى بابه وصُحُفٌ داخل عليه لأَن فُعُلاً في مثل هذا قليل، وإنما   شبّهوه بقَلِيبٍ وقُلُبٍ وقَضِيبٍ وقُضُبٍ كأَنهم جمعوا صَحِيفاً حين علموا   أَن الهاء ذاهبة، شبهوها بحفرةٍ وحِفارٍ حين أَجْروها مُجْرى جُمْدٍ   وجِماد. قال الأَزهري: الصُّحُفُ جمع الصحيفة من النوادر وهو أَن تَجْمع   فَعِيلةً على فُعُل، قال: ومثله سَفينة وسُفُنٌ، قال: وكان قياسهما صَحائف   وسفائِنَ. وصَحِيفةُ الوجْه: بَشَرَةُ جلده، وقيل: هي ما أَقبل عليك منه،   والجمع صَحِيفٌ؛ وقوله:   إذا بَدا منْ وجْهِك الصَّحيفُ   يجوز أَن يكون جمع صحيفة التي هي بشرة جلده، ويجوز أَن يكون أَراد   بالصحيف الصحيفة. والصَّحيف: وجْه الأَرض؛ قال:   بل مَهْمَه مُنْجَرِد الصَّحيفِ   وكلاهما على التشبيه بالصحيفة التي يكتب فيها.   والمُصْحَفُ والمِصْحَفُ: الجامع للصُّحُف المكتوبة بين الدَّفَّتَيْنِ   كأَنه أُصْحِفَ، والكسر والفتح فيه لغة، قال أَبو عبيد: تميم تكسرها وقيس   تضمها، ولم يذكر من يفتحها ولا أَنها تفتح إنما ذلك عن اللحياني عن   الكسائي، قال الأَزهري: وإنما سمي المصحف مصحفاً لأَنه أُصحِف أَي جعل جامعاً   للصحف المكتوبة بين الدفتين، قال الفراء: يقال مُصْحَفٌ ومِصْحَفٌ كما   يقال مُطْرَفٌ ومِطْرَفٌ؛ قال: وقوله مُصْحف من أُصْحِفَ أَي جُمِعَتْ فيه   الصحف وأُطْرِفَ جُعِلَ في طَرَفَيْه العَلَمان، استثقلت العرب الضمة في   حروف فكسرت الميم، وأَصلها الضمّ، فمن ضَمَّ جاء به على أَصله، ومن كسره   فلاستثقاله الضِمة، وكذلك قالوا في المُغْزَل مِغْزَلا، والأَصل   مُغْزَلٌ من أُغْزِلَ أَي أُديرَ وفُتِلَ، والمُخْدَعِ والمُجْسَدِ؛ قال أَبو   زيد: تميم تقول المِغْزلُ والمِطْرفُ والمِصْحَفُ، وقيس تقول المُطْرَفُ   والمُغْزَلُ والمُصْحَفُ. قال الجوهري: أُصحِف جمعت فيه الصُّحُف،   وأُطْرِفَ جُعِل في طرفيه علمان، وأُجْسِدَ أَي أُلْزِقَ بالجَسد. قال ابن بري:   صوابه أُلْصِقَ بالجِسادِ وهو الزَّعْفرانُ.   وقال الجوهري: والصحيفة الكتاب. وفي الحديث: أَنه كتب لعُيَيْنَةَ بن   حِصنٍ كتاباً فلما أَخذه قال: يا محمد، أَتُراني حامِلاً إلى قومي كتاباً   كصحيفة المُتَلَمِّس؟ الصحيفة: الكتاب، والمتلمس: شاعر معروف واسمه عبد   المَسيح بن جَرير، وكان قدم هو وطرَفةُ الشاعر على الملك عمرو بنِ هِنْدٍ،   فنقم عليهما أَمراً فكتب لهما كتابين إلى عامله بالبحرين يأْمُرُه   بقتلهما، وقال: إني قد كتبت لكما بجائزة، فاجتازا بالحيرة فأَعطى المتلمسُ   صحيفته صبيّاً فقرأَها فإذا فيها يأْمر عامِلَه بقتله، فأَلقاها في الماء   ومضى إلى الشام، وقال لطرفة: افعل مثل فعلي فإن صحيفتك مثل صحيفتي، فأَبى   عليه ومضى إلى عامله فقتله، فضُرب بهما المثل.   والمُصَحِّف والصَّحَفيُّ: الذي يَرْوي الخَطَأَ عن قراءة الصحف   بأَشْباه الحروفِ، مُوَلَّدة   (* في القاموس: الصَّحَفِيُّ الذي يخطئ في قراءة   الصحف.).   والصَّحْفة: كالقَصْعةِ، وقال ابن سيده: شِبه قَصْعة مُسْلَنْطِحةٍ   عريضة وهي تُشْبِع الخمسةَ ونحوهم، والجمع صِحافٌ. وفي التنزيل: يُطاف عليهم   بِصِحافٍ من ذهب؛ وأَنشد:   والمَكاكِيكُ والصِّحافُ من الفِضْـ   ـضَةِ والضَّامِراتُ تَحْتَ الرِّحالِ   والصُّحَيْفَةُ أَقلّ منها، وهي تُشْبِعُ الرجلَ، وكأَنه مصغّر لا   مكَبَّر له. قال الكسائي: أَعظم القِصاعِ الجَفْنَةُ، ثم القَصْعةُ تليها تشبع   العشرة، ثم الصحْفَةُ تشبع الخَمسة ونحوهم، ثم المِئْكلةُ تشبع الرجلين   والثلاثة، ثم الصُّحَيْفَةُ تشبع الرجل. وفي الحديث: لا تَسْأَلِ   المرأَةُ طلاقَ أُخْتِها لِتَسْتَفْرِغَ ما في صَحْفَتِها، هو من ذلك، وهذا مثل   يريد به الاستِئْثارَ عليها بحَظِّها فتكونُ كمن استفرغَ صَحفة غيره   وقَلَب ما في إنائه.   والتَّصْحِيفُ: الخَطَأُ في الصَّحِيفةِ.
مقاييس اللغة:
(صحف) الصاد والحاء والفاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على انبساطٍ في شيءٍ وسَعَةٍ. يقال إنَّ الصَّحِيفَ: وجهُ الأرضِ. والصَّحِيفة: بَشَرَةُ وجهِ الرجل. قال البَعِيث:
وكلُّ كُلَيْبيٍّ صحيفةُ وجْهِهِ *** أذَل لأقدامِ الرِّجال مِن النَّعلِ
ومن الباب الصَّحيفة، وهي التي يُكتَب فيها، والجمع صحائف، والصُّحفُ أيضاً، كأنَّه جمع صحيف. قال:
لما رأَوْا غُدوَةً جَبَاهَهُمُ *** حنّتْ إلينا الأرحام والصُّحُفُ
والصَّحْفَة: القَصْعة المُسْلنطِحَة. وقال الشَّيبانيّ: الصِّحاف مَناقِعُ صغارٌ تُتَّخَذ للماء، الجمع صُحُف.
القاموس المحيط:
الصَّحْفَةُ م، وأَعْظَمُ القِصاعِ الجَفْنَةُ، ثم الصَّحْفَةُ، ثم المِئْكَلَةُ، ثم الصُّحَيْفَةُ.
والصَّحيفَةُ: الكِتَابُ ج: صَحَائِفُ، وصُحُفٌ ككُتُبٍ نادِرَةٌ، لأَنَّ فَعيلةً لا تُجْمَعُ على فُعُلٍ. وكأَميرٍ: وجْهُ الأَرْضِ. وككِتابٍ: مناقِعُ صِغارٌ للماءِ، ج: ككُتُبٍ. والصَّحَفِيُّ، مُحرَّكةً: من يُخْطِىءُ في قِراءَةِ الصَّحِيفَةِ، وبِضَمَّتَيْنِ لَحْنٌ. والمُصْحَفُ، مُثَلَّثَةَ الميم، من أُصْحِفَ، بالضمِّ: أي: جُعِلَتْ فيه الصُّحُفُ. والتَّصْحِيفُ: الخَطَأُ في الصَّحيفةِ، وقد تَصَحَّفَ عليه.
تاج العروس:
ص ح ف
الصَّحَفةُ : م مَعْروفَةٌ والجَمْعُ : صِحَافٌ قال الأَعْشى :
والمَكَاكِيكَ والصِّحَافَ مِنَ الْفِضَّ ... ةِ والضَّامِرَاتِ تَحْتَ الرِّجالِ وقال ابنُ سِيدَة : الصَّفْحَةُ : شِبْهُ قَصْعَةٍ مُسْلَنْطِحَةٍ عَرِيضَةٍ وهي تُشْبِعُ الخَمْسَةَ ونَحْوَهُم وفي التَّنْزِيلِ : " يُطَافُ عَلَيْهِمْ بِصِحَافٍ مِنْ ذَهَبٍ " . وقال الكِسَائِيُّ : أَعْظَمُ الْقِصَاع الجَفْنَةُ ثم القَصْعَةُ تَلِيها تُشْبِعُ العَشَرَة ثُمَّ الصَّحْفَةُ تُشْبِعُ الخَمْسَةَ ثُمَّ المِئْكَلَةُ تُشْبِعُ الرَّجُلَيْنِ والثَّلاَثَةَ ثُمَّ الصُّحَيْفَةُ مُصَغَّراً تُشْبِعُ الرَّجُلَ هذا نَصُّ الكسائيِّ وقال غيرُه في الأَخير : وكأَنَّه مُصَغَّرٌ لا مُكَبَّرَ لَهُز والصَحيفَةُ : الْكتَابُ ج : صَحَائفُ علَي القياس وصُحُفٌ كَكُتَب ويُخَفَّفُ أَيضاً وهو نَادرٌ قال اللَّيْثُ : لأَنَّ فَعيلَةَ لاَ تُجْمَعُ علَي فُعُل قال سيبَوَيْه : أَمَّا صَحائفُ فعلَي بَابه وصُحُفٌ دَاخلٌ عليه لأَنَّ فُعُلاً في مثْل هذا قليلٌ وإِنَّما شَبَّهُوهُ بقَليبٍ وقُلُبٍ وقَضيبٍ وقُضُبٍ كأَنَّهم جَمَعُوا صَحيفاً حين عَلمُوا أَنَّ الهاءَ ذَاهبَةٌ شَبَّهُوها بحُفْرَةٍ وحِفَارٍ حينَ أَجْرَوْها مُجْرَى جُمْدِ وجِمَادٍ قال الأَزْهَريُّ : ومثْلُه في النَّدْرَةِ سَفينَةٌ وسُفًنٌ والقياسُ : سَفَائِنُ . والصَّحيفُ كَأَميرٍ : وَجْهُ الأَرْض وهو مَجازٌ علَي التَّشْبيه بما يُكْتَبُ فيه قال الرَّاجزُ :
" بل مَهْمَهٍ مُنْجَرِدِ الصَّحِيفِ
وقال الشَّيْبَانيُّ : الصِّحافُ كَكتَابٍ : مَنَاقعُ صِغَارٌ تُتَّخَذُ للْمَاءِ ج : صُحُفٌ كَكُتُبٍ . والصَّحَفِيُّ مُحَرَّكَةً من يُخْطئُ في قرَاءَة الصَّحيفَة وقَوْلُ العامَّة الصُّحُفِيُّ بضَمَّتَيْن لَحْنٌ والنِّسْبةُ إلى الجَمْع نسْبَةٌ إلَى الواحد لأَنَّ الغَرَضَ الدَّلالةُ على الجِنْس والواحدُ يَكْفي في ذلك وأَمَّا ما كان عَلَماً كأَنْمَارِيٍ وكِلاَبيٍّ ومَعَافِرِيٍّ ومَدَائِنيٍّ فإِنَّه لا يُرَدُّ وكذا ما كان جَارياً مَجْرَي العَلَمِ كأَنْصَاريٍّ وأَعْرَابيٍّ كما في العُبابِ . والمُصْحَفُ مُثَلَّثَةُ الْمِيمِ عن ثَعْلَبٍ قال : والفَتْحُ لُغَةٌ . فَصِيحَةٌ وقال أَبو عُبَيْدٍ : تَمِيمُ تَكْسِرُها وقَيْسُ تَضُمُّها ولم يَذْكُرْ مَن يَفْتَحُها ولا أَنَّها تُفْتَحُ إِنَّما ذلك عن اللِّحْيَانيِّ عن الكِسَائِيِّ . وقال الفَرَّاءُ : قد اسْتَثْقَلَتِ العربُ الضَّمَّةَ في حُروفٍ وكَسَرُوا ميمَها وأَصْلُها الضَّمُّ من ذلك : مِصْحَفٌ ومِخْدَعٌ ومِطْرَفٌ ومِجْسَدٌ لأَنَّها في المعنَي مَأْخُوذَةٌ من أُصْحِفَ بالضَّمِّ : أَيْ جُعلَتْ فيه الصُّحُفُ المكْتُوبةُ بين الدَّفَّتَيْن وجُمعَتْ فيه . والتَّصْحِيفُ : الخَطَأُ في الصَّحيفَة بأَشْباهِ الحُرُوفِ مُوَلَّدَةٌ وقد تَصَحَّفَ عَلَيْه لَفْظُ كذا . ومما يُسْتَدْرك عليه : صَحِيفَةُ الوَجْهِ : بَشَرَةُ جِلْدِهِ وقيل : هي ما أَقْبَلَ عليْك منه والجَمْعُ : صَحيفٌ وهو مَجازٌ وقَوْلُه :
" إِذَا بَدَا منْ وَجْهِكَ الصَّحِيفُ يجوزُ أَنْ يكونَ جَمْعَ صَحِيفَةٍ التي هي بَشَرَةُ جِلْدِهِ وأَن يكونَ أَرادَ به الصَّحِيفةَ . وفي المَثَلِ : اسْتَفْرَغَ فُلانٌ ما في صَحْفَتِهِ : إذا اسْتَأْثَرَ عليْه بحَظِّه . والصَّحَّافُ كشَدّاَدِ : بَائِعُ الصُّحُفِ أَو الذي يَعْمَلُ الصُّحُفَ . والمُصَحِّفُ كمُحَدِّثِ : الصَّحَفِيُّ . وأَبو داَوُدَ المَصَاحِفِيُّ : مُحَدِّثٌ مَشْهُورٌ

### Türkçe

صحف
**صَحَفَ** - **يَصْحُفُ** - **صَحِيْف** - **صَحيْفَة** - **صُحُف** - **صَحْفَة** - **صِحَاف**
**صَحَفَ** - **يَصْحُفُ** + bir varlık + bir şeyi: onu düz bir şekle sahip kılar; öyle ki üzerine yazılabilir veya eşyaları taşımak için tepsi gibi yahut benzeri olarak kullanılabilir.
**صَحِيْف**: “**فعيل**” vezninde, “**صَحَفَ** - **يَصْحُفُ**”tan, mef‘ûl mânasında fâil ismi: yayvan, düz, seviyeli olan.
**صَحِيْفَة**: **صَحِيْف**’in müennesi; o da “**صَحَفَ** - **يَصْحُفُ**”tan bir defalık fâil ismidir: düz bir şekle sahip olan, bilinen özel bir şey; ıstılahta üzerine yazılabilen şey; yahut üzerinde yazı taşıyan düz bir şey; kâğıttan, kemikten, kumaştan, taştan veya benzerinden yapılan.
**صُحُف**: **صَحيْفَة**’nin çoğulu.
**صَحْفَة**: “**فـَعـْلة**” vezninde: mef‘ûl mânasında fiil ismi; “**صَحَفَ** - **يَصْحُفُ**”tan âlet ismi: yiyecek taşımakta veya yiyecek kabı olarak kullanılan düz bir şey (yaygın örfte tepsi gibi); çömlekten, madenden veya benzerinden yapılabilir.
**صِحَاف** - **الصحاف**: **صَحْفَة**’nin çoğulu.
**أَصْحَفَ** - **يُصْحِفُ**: “**أفعل**” vezninde, “**صَحَفَ** - **يَصْحُفُ**”tan: onu “**يَصْحُف**” kıldı; onu yazmaya elverişli düz kıldı; onu **صُحُف** sahibi kıldı.
**مُصْحَف**: “**أَصْحَفَ** - **يُصْحِفُ**”tan ism-i mef‘ûl: yani iki kapak arasında yazılı sahifeleri toplayıcı kılınmış olan.

Ve lafız, “şeyin düz ve seviyeli kısmını beyan eden; pürüzlü, çıkıntılı ve kabaya zıt” lafızlar grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**قَرْطَسَ** - **يُقَرْطِسُ**، **صَحَفَ** - **يَصْحُفُ**، **طَحَا** - **يَطْحُو** (**طَحَى** - **يَطْحَى**)، **دَحَا** - **يَدْحُو** (**دَحَى** - **يَدْحَى**)، **سَطَحَ** - **يَسْطَحُ**، **سَهُلَ** - **يَسْهُلُ**

**الصحف**
İlk sahifeler: İbrahim ve Musa’nın sahifeleri	﴿“Dediler ki: Rabbinden bize bir âyet getirse ya! Daha önceki sahifelerde olanın delili onlara gelmedi mi?” (133)﴾ Tâhâ ﴿“Şüphesiz bu, ilk sahifelerde vardır” (18) “İbrahim ve Musa’nın sahifelerinde” (19)﴾ A‘lâ} ﴿“Musa’nın sahifelerinde olan kendisine haber verilmedi mi?” (36) “Ve vefâ eden İbrahim’in (sahifelerinde)” (37) “Hiçbir yük taşıyan başkasının yükünü yüklenmez” (38)﴾ Necm

Yüceltilmiş, yükseltilmiş, tertemiz sahifeler	﴿“Hayır; şüphesiz o bir öğüttür” (11) “Artık dileyen onu anar” (12) “Keremli sahifelerde” (13) “Yükseltilmiş, tertemiz” (14) “Elçiler(in) ellerinde” (15) “Kerem sahibi, iyiler” (16)﴾ Abese ﴿“Allah’tan bir elçi; tertemiz sahifeler okur” (2) “Onlarda dosdoğru yazılar vardır” (3)﴾ Beyyine

 	﴿“Bilakis onlardan her bir kişi, açılmış sahifeler verilmesini ister” (52)﴾ Müddessir ﴿“Sahifeler açılıp yayıldığında” (10)﴾ Tekvîr

**الصحاف** :
 ﴿“Onların etrafında altından **صِحَاف** ve kadehler dolaştırılır; orada nefislerin iştah duyduğu ve gözlerin lezzet aldığı şeyler vardır; ve siz orada ebedîsiniz” (71)﴾ Zuhruf

Muhtâr es-Sıhâh
● [**صحف**] ص ح ف: **الصَّحْفَةُ** çanak gibidir; çoğulu **صِحافٌ**’dır. Kisâî dedi ki: çanakların en büyüğü **الجفنة**’dir; sonra **القصعة** gelir, onu takip eder; onu on kişi doyurur; sonra **الصحفة** beş kişiyi doyurur; sonra **المئكلة** iki ve üç kişiyi doyurur; sonra **الصُّحَيْفةُ** bir kişiyi doyurur. Ve **الصحيفة** kitaptır; çoğulu **صُحُفٌ** ve **صَحائِفُ**’tir. Ve **المُصْحَفُ** mimin dammesiyle ve kesresiyle (okunur); aslı dammedir; çünkü **أُصْحِفَ**’den alınmıştır; yani sahifeler onda toplanmıştır.

Râgıb
صحف
- **الصحيفة**: şeyin yayılmış olanı; yüzün sahifesi gibi. Ve **الصحيفة**: içine yazılan şeydir; çoğulu: **صحائف** ve **صحف**. Yüce Allah dedi ki: ﴿**صحف إبراهيم وموسى**﴾ [A‘lâ/19], ﴿“Tertemiz sahifeler okur * onlarda dosdoğru yazılar vardır”﴾ [Beyyine/2 - 3]. Denildi ki: bununla Kur’an kastedilmiştir; ve onu, önceki Allah kitaplarında olanın fazlasını ihtiva etmesinden dolayı, içinde yazılar bulunan sahifeler kıldı. Ve **المصحف**: yazılı sahifeleri toplayıcı kılınmış olan şeydir; çoğulu: **مصاحف**. Ve **التصحيف**: harflerinin benzeşmesinden dolayı, mushafı olduğu gibi olmayan bir şekilde okumak ve rivayet etmektir. Ve **الصحفة** geniş bir çanak gibidir.

Lisân özeti
1.    **الصحيفة**: içine yazılan şey; çoğulu **صَحائفُ** ve **صُحُفٌ** ve **صُحْفٌ**.
2.    Ve **الصَّحيف**: yerin yüzü;
3.    Ve **المُصْحَفُ** ve **المِصْحَفُ**: iki kapak arasında yazılı **الصُّحُف**’u toplayan; sanki **أُصْحِفَ** edilmiştir,
4.     **مُصْحف** **أُصْحِفَ**’den; yani sahifeler onda toplanmıştır.
5.    Ve **الصحيفة** kitaptır.
6.    Ve **صَحِيفةُ الوجْه**: derisinin yüzeyi.
7.    Ve **المُصَحِّف** ve **الصَّحَفيُّ**: harflerin benzerleriyle sahifeleri okumaktan (doğan) okumaya dayanarak hatayı rivayet eden kimsedir.
8.    Ve **التَّصْحِيفُ**: sahifedeki hatadır.
9.    Ve **الصَّحْفة**: çanak gibidir; çoğulu **صِحافٌ**. Kisâî dedi ki: çanakların en büyüğü **الجفنة**’dir; sonra **القَصْعة** gelir, onu takip eder; onu on kişi doyurur; sonra **الصحْفَة** beş kişiyi ve onların benzerlerini doyurur; sonra **المِئْكلة** iki ve üç kişiyi doyurur; sonra **الصُّحَيْفَة** bir kişiyi doyurur.

Lisânü’l-‘Arab
● - **صحف**: **الصحيفة**: içine yazılan şeydir; çoğulu **صَحائفُ** ve **صُحُفٌ** ve **صُحْفٌ**. Ve tenzilde: “Şüphesiz bu, ilk **الصُّحُف**’tadır; İbrahim ve Musa’nın **صُحُف**’u”; yani onlara indirilen kitaplar; Nebîmize ve onlara Allah’ın salâtı (olsun). Sîbeveyh dedi ki: **صَحائِفُ** ise kendi babı üzerinedir; **صُحُفٌ** ise ona dâhil olmuştur; çünkü bunun gibi yerde **فُعُل** azdır; ancak onu **قَلِيبٍ** ve **قُلُبٍ** ve **قَضِيبٍ** ve **قُضُبٍ** ile benzettiler; sanki **صَحِيفاً**’ı, hâ’nın gideceğini bildiklerinde cem‘ ettiler; onu **حُفرةٍ** ve **حِفارٍ** ile benzettiler; onu **جُمْدٍ** ve **جِماد** yürütür gibi yürüttüklerinde. Ezherî dedi ki: **الصُّحُفُ**, **الصحيفة**’nin çoğuludur; nadirlerdendir; o da **فَعِيلة**’yi **فُعُل** üzerine cem‘ etmendir. Dedi ki: bunun benzeri **سَفينة** ve **سُفُنٌ**’dür. Dedi ki: ikisinin kıyası **صَحائف** ve **سفائِنَ** idi. Ve **صَحِيفةُ الوجْه**: derisinin yüzeyidir; denildi ki: ondan sana yönelen kısımdır; çoğulu **صَحِيفٌ**’dir. Ve şu sözü:
   “Yüzünden **الصَّحيفُ** göründüğünde”
**الصحيفة** ki derisinin yüzeyi olanın çoğulu olabilir; ve **الصحيف** ile **الصحيفة**’yi kastetmiş olması da caizdir. Ve **الصَّحيف**: yerin yüzüdür; dedi ki:
   “Bilakis çıplak **الصَّحيف**’li bir çöl”
İkisi de, içine yazılan sahifeye benzetme üzerinedir. Ve **المُصْحَفُ** ve **المِصْحَفُ**: iki kapak arasında yazılı **الصُّحُف**’u toplayandır; sanki **أُصْحِفَ** edilmiştir; onda kesre ve fetha bir dildir. Ebû Ubeyd dedi ki: Temîm onu kesreler, Kays onu dammeler; onu fethalayanı zikretmedi ve onun fethalandığını da (zikretmedi); ancak bu, Lihyânî’den Kisâî’den (nakledilmiştir). Ezherî dedi ki: Mushaf, ancak **أُصحِف** edildiği için **مصحف** diye adlandırıldı; yani iki kapak arasında yazılı sahifeleri toplayıcı kılındı. Ferrâ dedi ki: **مُصْحَفٌ** ve **مِصْحَفٌ** denir; tıpkı **مُطْرَفٌ** ve **مِطْرَفٌ** denildiği gibi. Dedi ki: **مُصْحف** sözü **أُصْحِفَ**’dendir; yani sahifeler onda toplandı. Ve **أُطْرِفَ**: iki ucuna iki alâmet konuldu. Araplar, bazı harflerde dammeyi ağır buldular da mîmi kesrelediler; aslı dammedir; kim dammelerse onu aslı üzere getirir; kim kesrelerse dammeyi ağır bulduğu içindir. Aynı şekilde **المُغْزَل** hakkında **مِغْزَلا** dediler; aslı **مُغْزَلٌ**’dir; **أُغْزِلَ**’den; yani döndürüldü ve büküldü. Ve **المُخْدَعِ** ve **المُجْسَدِ** (de böyledir). Ebû Zeyd dedi ki: Temîm **المِغْزلُ** ve **المِطْرفُ** ve **المِصْحَفُ** der; Kays **المُطْرَفُ** ve **المُغْزَلُ** ve **المُصْحَفُ** der. Cevherî dedi ki: **أُصحِف**: **الصُّحُف** onda toplandı. Ve **أُطْرِفَ**: iki ucuna iki alâmet konuldu. Ve **أُجْسِدَ**: yani cesede yapıştırıldı. İbn Berrî dedi ki: doğrusu “**أُلْصِقَ بالجِسادِ**”dır; o da safrandır. Ve Cevherî dedi ki: **الصحيفة** kitaptır. Hadiste: **عُيَيْنَةَ بن حِصنٍ** için bir kitap yazdığı; o onu alınca dedi ki: “Ey Muhammed, beni kavmime **صحيفة المُتَلَمِّس** gibi bir kitap taşıyor mu görüyorsun?” **الصحيفة**: kitaptır. **المتلمس**: bilinen bir şairdir; adı **عبد المَسيح بن جَرير**’dir. O ve şair **طرَفة** kral **عمرو بنِ هِنْدٍ**’e gelmişti; onlara bir şeyden dolayı öfkelendi de Bahreyn’deki âmiline iki mektup yazdı; ona ikisini öldürmesini emrediyordu; ve dedi ki: “Size bir ödülle yazdım.” Hîre’den geçtiler; **المتلمس** sahifesini bir çocuğa verdi; o onu okudu; bir de içinde âmiline onu öldürmesini emrediyor; onu suya attı ve Şam’a gitti. Ve **طرَفة**’ye dedi ki: “Benim yaptığım gibi yap; çünkü senin sahifen benim sahifem gibidir.” O ise ona karşı çıktı ve âmiline gitti; o da onu öldürdü; böylece ikisiyle mesel vuruldu. Ve **المُصَحِّف** ve **الصَّحَفيُّ**: harflerin benzerleriyle sahifeleri okumaktan (doğan) hatayı rivayet eden kimsedir; müvelleddir. (*Kâmûs’ta: **الصَّحَفِيُّ** sahifeleri okumada hata eden kimsedir.) Ve **الصَّحْفة**: çanak gibidir. İbn Sîde dedi ki: geniş, yayvan bir çanağa benzer; beş kişiyi ve onların benzerlerini doyurur; çoğulu **صِحافٌ**’dır. Ve tenzilde: “Altından **صِحافٍ** ile onların etrafında dolaştırılır.” Ve şu beyit okundu:
   “Ve ölçü kapları ve gümüşten **الصِّحافُ** … ve zayıf develer yüklerin altında”
Ve **الصُّحَيْفَةُ** ondan daha küçüktür; bir kişiyi doyurur; sanki büyüğü olmayan bir küçültmedir. Kisâî dedi ki: çanakların en büyüğü **الجَفْنَةُ**’dir; sonra **القَصْعةُ** gelir, onu takip eder; onu on kişi doyurur; sonra **الصحْفَةُ** beş kişiyi ve onların benzerlerini doyurur; sonra **المِئْكلةُ** iki ve üç kişiyi doyurur; sonra **الصُّحَيْفَةُ** bir kişiyi doyurur. Hadiste: “Kadın, kız kardeşinin boşanmasını istemesin; **صَحْفَتِها**’nda olanı boşaltsın diye.” Bu ondandır; bu, onun payına karşı tekelleşmeyi kasteden bir meseldir; böylece, başkasının **صَحْفة**sini boşaltmış ve kabında olanı devirmiş kimse gibi olur. Ve **التَّصْحِيفُ**: **الصَّحِيفة**’deki hatadır.

Mekâyîsü’l-luğa:
(**صحف**) **الصاد** ve **الحاء** ve **الفاء**: sahih bir asıldır; bir şeyde yayılmaya ve genişliğe delâlet eder. Denir ki: **الصَّحِيفَ** yerin yüzüdür. Ve **الصَّحِيفة**: erkeğin yüzünün derisidir. **البَعِيث** dedi ki:
“Her **كُلَيْبيّ**’nin yüzünün **صحيفة**si *** erkeklerin ayaklarına nal’dan daha zelildir”
Bu babdandır **الصَّحيفة**; o, içine yazılan şeydir; çoğulu **صحائف**; ve **الصُّحف** da (vardır); sanki **صحيف**’in çoğuludur. Dedi ki:
“Sabahleyin alınlarını gördüklerinde *** rahimler ve **الصُّحُف** bize özlem duydu”
Ve **الصَّحْفَة**: yayvan çanaktır. **الشَّيبانيّ** dedi ki: **الصِّحاف** su için yapılan küçük çukurlardır; çoğulu **صُحُف**’tur.

El-Kâmûsü’l-Muhît:
**الصَّحْفَةُ** (müennes): ve çanakların en büyüğü **الجَفْنَةُ**’dir; sonra **الصَّحْفَةُ**; sonra **المِئْكَلَةُ**; sonra **الصُّحَيْفَةُ**.
Ve **الصَّحيفَةُ**: kitaptır; çoğulu: **صَحَائِفُ**; ve **صُحُفٌ** da, **كُتُبٍ** gibi, nadirdir; çünkü **فَعيلة** **فُعُل** üzerine cem‘ edilmez. Ve **الصَّحيفُ** ( **أمير** gibi): yerin yüzüdür. Ve **الصِّحاف** ( **كِتاب** gibi): su için küçük çukurlardır; çoğulu: **كُتُبٍ** gibi. Ve **الصَّحَفِيُّ** (harekeli): **الصَّحِيفَة**’yi okumada hata eden kimsedir; ve iki damme ile (söylenmesi) lahn’dır. Ve **المُصْحَفُ**, mîmi üç türlü (okunur); **أُصْحِفَ**’den; damme ile: yani **الصُّحُف** onda kılındı. Ve **التَّصْحِيفُ**: **الصَّحيفة**’deki hatadır; ve ona karşı **تَصَحَّفَ** etti.

Tâcü’l-‘Arûs:
ص ح ف
**الصَّحَفةُ**: bilinen (bir şey)dir; çoğulu: **صِحَافٌ**. **الأَعْشى** dedi ki:
“Ve gümüşten ölçü kapları ve **الصِّحَافَ** … ve zayıf develer adamların altında”
İbn Sîde dedi ki: **الصَّفْحَةُ**: geniş, yayvan bir çanağa benzer; beş kişiyi ve onların benzerlerini doyurur. Ve tenzilde: “Altından **صِحَافٍ** ile onların etrafında dolaştırılır.” Kisâî dedi ki: çanakların en büyüğü **الجَفْنَةُ**’dir; sonra **القَصْعَةُ** gelir, onu takip eder; onu on kişi doyurur; sonra **الصَّحْفَةُ** beş kişiyi doyurur; sonra **المِئْكَلَةُ** iki ve üç kişiyi doyurur; sonra **الصُّحَيْفَةُ** küçültme olarak bir kişiyi doyurur. Bu, Kisâî’nin metnidir. Başkası, sondaki hakkında dedi ki: sanki büyüğü olmayan bir küçültmedir. Ve **الصَحيفَةُ**: kitaptır; çoğulu: kıyas üzere **صَحَائفُ**; ve **صُحُفٌ** da **كَكُتَب** gibi; ve hafifletilir de; o da nadirdir. **اللَّيْثُ** dedi ki: çünkü **فَعيلَة** **فُعُل** üzerine cem‘ edilmez. Sîbeveyh dedi ki: **صَحائفُ** ise kendi babı üzerinedir; **صُحُفٌ** ise ona dâhil olmuştur; çünkü bunun gibi yerde **فُعُل** azdır; ancak onu **قَليبٍ** ve **قُلُبٍ** ve **قَضيبٍ** ve **قُضُبٍ** ile benzettiler; sanki **صَحيفاً**’ı, hâ’nın gideceğini bildiklerinde cem‘ ettiler; onu **حُفْرَةٍ** ve **حِفَارٍ** ile benzettiler; onu **جُمْدِ** ve **جِمَادٍ** yürütür gibi yürüttüklerinde. Ezherî dedi ki: bunun nadirlikte benzeri **سَفينَةٌ** ve **سُفًنٌ**’dür; kıyas: **سَفَائِنُ**’dir. Ve **الصَّحيفُ** ( **أمير** gibi): yerin yüzüdür; bu, içine yazılan şeye benzetme üzere mecazdır. Râciz dedi ki:
“Bilakis çıplak **الصَّحيف**’li bir çöl”
Ve **الصِّحافُ** ( **كتَاب** gibi): su için yapılan küçük çukurlardır; çoğulu: **صُحُفٌ** **كَكُتُبٍ** gibi. Ve **الصَّحَفِيُّ** (harekeli): **الصَّحيفَة**’yi okumada hata eden kimsedir; avamın sözü **الصُّحُفِيُّ** iki damme ile lahn’dır. Ve cem‘e nisbet, tekile nisbet gibidir; çünkü maksat cinse delâlettir; tekil bunun için yeter. Ama **أَنْمَارِيٍّ** ve **كِلاَبيٍّ** ve **مَعَافِرِيٍّ** ve **مَدَائِنيٍّ** gibi alem olan şeyler, iade edilmez; ve **أَنْصَاريٍّ** ve **أَعْرَابيٍّ** gibi alem mecrasında olan da böyledir; **العُباب**’da olduğu üzere. Ve **المُصْحَفُ**: mîmi üç türlü (okunur); Sa‘leb’den: dedi ki: ve fetha bir dildir; fasîhtir. Ebû Ubeyd dedi ki: Temîm onu kesreler, Kays onu dammeler; onu fethalayanı zikretmedi ve onun fethalandığını da (zikretmedi); ancak bu, Lihyânî’den Kisâî’den (nakledilmiştir). Ferrâ dedi ki: Araplar bazı harflerde dammeyi ağır buldular da mîmini kesrelediler; aslı dammedir; bunlardandır: **مِصْحَفٌ** ve **مِخْدَعٌ** ve **مِطْرَفٌ** ve **مِجْسَدٌ**; çünkü mânada **أُصْحِفَ**’den alınmıştır; damme ile: yani iki kapak arasında yazılı **الصُّحُف** onda kılındı ve onda toplandı. Ve **التَّصْحِيفُ**: harflerin benzerleriyle **الصَّحيفَة**’deki hatadır; müvelleddir; ve ona karşı “şu lafız üzerinde **تَصَحَّفَ** etti” denir. Ve bunun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **صَحِيفَةُ الوَجْهِ**: derisinin yüzeyi; denildi ki: ondan sana yönelen kısımdır; çoğulu: **صَحيفٌ**; bu mecazdır. Ve şu sözü:
“Yüzünden **الصَّحيفُ** göründüğünde”
derisinin yüzeyi olan **صَحِيفَة**’nin çoğulu olması caizdir; ve onunla **الصَّحِيفة**’yi kastetmiş olması da (caizdir). Ve meselde: “Falan, **صَحْفَتِهِ**’nda olanı boşalttı”: ona karşı payında tekelleştiği zaman (söylenir). Ve **الصَّحَّافُ** ( **شَدّاَدِ** gibi): **الصُّحُف** satıcısı; yahut **الصُّحُف** yapan kimsedir. Ve **المُصَحِّفُ** ( **مُحَدِّثِ** gibi): **الصَّحَفِيُّ**’dir. Ve **أَبو داَوُدَ المَصَاحِفِيُّ**: meşhur bir muhaddistir.
