# صحم (ص-ح-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AD%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ح - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والصاد والميم معهما
ح م ص، م ح ص، ص ح م، ص م ح، ح ص م، م ص ح كلهن مستعملات
حمص:
الحَمَصيصُ: بَقْلةٌ دونَ الحُمّاض في الحُمُوضة، طَيِّبة الطَّعْم من أحرار البَقْل تَنْبُتُ في رَمْل عالِح. والحَمْصُ: تَرَجُّح الغُلام على أُرجُوحةٍ من غير أن يُرجَّح، يقال: حَمَصَ. وانحَمَصَ الوَرَمُ: أي سَكَن. وحَمَّصَه الدواء. وحمصتُ القَذاةَ بيَدي: إذا رَفْقتَ بإخراجها من العَيْن مَسْحاً مَسْحاً.
حِمْص: كُورةٌ بالشام أهلها يَمانُون. والحِمِصَّ: جمع الحِمِصَّة، وهو حبَّة القِدْر، قال:
ولا تَعْدُوَنَّ سبيلَ الصَّوابِ		فأرزَنُ من كذِبٍ حمَّصَهْ
محص:
المَحْصُ: خُلُوصُ الشَيء، مَحَصْتُه مَحْصاً: خَلَّصْتُه من كلِّ عَيْب، قال:
يَعتادُ كلَّ طِـمِـرَّةٍ		مَمْحُوصةٍ ومُقَلَّص
والمحْص: العَدْوُ، يقال: خَرَجَ يَمْحَص كأنَّه ظَبْيٌ. والتَمحيصُ: التَطهيرُ من الذُنُوب.
صحم:
الصُحْمةُ: لَون من الغُبرة إلى سَوادٍ قليل. واصحامَّتِ البقلةُ فهي مُصحامَّةٌ: إذا أخَذَتْ ريَّها واشتدَّتْ خُضرتُها. والصَحْماءُ: اسمُ بَقْلةٍ ليسَتْ بشديدة الخُضرة. وبَلْدةٌ صَحْماءُ: ذاتُ اغبِرار، قال الطرماح:
وصَحْماءَ مَغْبَرِّ الحَزابي كأنَّها
مصح:
مَصَحَ الشَيءُ يمصَحُ مُصُوحاً: إذا رسَخَ، من الثَرَى وغيره. والدارُ تمصَحُ: أي تَدْرُسُ فتذهَبُ، قال الطرماح:
قِفا نَسْأَلِ الدِّمَن الماصِحَهْ
وقال:
عَبْلُ الشَّوَى ماصِحةٌ أشاعُرهْ
أيْ رسَخَتْ أصُولُ الأشاعِر حتى أُمِنَتْ الانتِتافَ والانحِصاصَ.
صمح:
صَمَحَه الصَيْفُ: أي: كادَ يُذيب دِماغَه من شِدَّة الحَرِّ. قال أبو زبيد الطائي:
من سُمُومٍ كأنَّها لَفْحُ نارٍ		صَمَحتْها ظَهيرةٌ غَرّاء
وقال ذو الرمة:
إذا صَمَحتْنا الشَمسُ كان مَقيلُنا		سَماوَةَ بَيْتٍ لم يُرَوَّقْ له سِتْرُ
وفي حديث مَقتَل حجر بن عَدِيّ عن أبي عُبَيد في ذِكْر سُمَيَّةَ أُمِّ زِيادٍ: إنَّها لَوطْباءُ شدَيدة الصِماح تُحبُّ النِكاح أيْ شديدة الحرِّ.
ورجلٌ صَمَحْمَحٌ وصَمَحْمَحيٌّ: أي مُجْتَمِعٌ ذو ألواحٍ، وفي السِنِّ: ما بين الثَلاثينَ إلى الأربَعينَ.
حصم:
حَصَمَ الفرس وخَبَجَ الحمار: إذا ضَرَط. والحَصُومُ: الضَرُوط.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الصاد** ve **الميم** onlarla beraber

**ح م ص**، **م ح ص**، **ص ح م**، **ص م ح**، **ح ص م**، **م ص ح**: hepsi kullanımdadır.

**حمص**:
**الحَمَصيصُ**: ekşilikte **الحُمّاض**’dan aşağı (daha az) olan bir ot; tadı hoş; baklagillerin seçkinlerinden; tuzlu kumda biter. **الحَمْصُ**: oğlanın, kendisi sallanmaksızın bir salıncak üzerinde sallanması; **حَمَصَ** denir. **انحَمَصَ الوَرَمُ**: yani sakinleşti. İlâç onu **حَمَّصَه**. **حمصتُ القَذاةَ بيَدي**: onu gözden çıkarırken yumuşak davranıp (nazikçe) silerek silerek (çıkardığında).

**حِمْص**: Şam’da bir kûre; halkı Yemenlidir. **الحِمِصَّ**: **الحِمِصَّة**’nin çoğulu; o, tencere tanesidir. Dedi ki:
ولا تَعْدُوَنَّ سبيلَ الصَّوابِ		فأرزَنُ من كذِبٍ **حمَّصَهْ**

**محص**:
**المَحْصُ**: şeyin arınmışlığı/saflığı; **مَحَصْتُه مَحْصاً**: onu her ayıptan arındırdım. Dedi ki:
يَعتادُ كلَّ طِـمِـرَّةٍ		مَمْحُوصةٍ ومُقَلَّص

Ve **المحْص**: koşu; **خَرَجَ يَمْحَص** denir; sanki o bir ceylandır. **التَمحيصُ**: günahlardan arındırma/temizleme.

**صحم**:
**الصُحْمةُ**: toz renginden az bir siyahlığa (yakın) bir renk. **اصحامَّتِ البقلةُ**; o hâlde o **مُصحامَّةٌ**’dir: suyunu aldığında ve yeşilliği kuvvetlendiğinde. **الصَحْماءُ**: yeşilliği şiddetli olmayan bir otun adıdır. **وبَلْدةٌ صَحْماءُ**: tozluluğu olan. Tarmah dedi ki:
وصَحْماءَ مَغْبَرِّ الحَزابي كأنَّها

**مصح**:
**مَصَحَ الشَيءُ يمصَحُ مُصُوحاً**: yerleşip kökleştiğinde; topraktan ve başkasından. Ve ev **تمصَحُ**: yani silinip yok olur. Tarmah dedi ki:
قِفا نَسْأَلِ الدِّمَن الماصِحَهْ

Ve dedi ki:
عَبْلُ الشَّوَى ماصِحةٌ أشاعُرهْ

Yani, kılların kökleri yerleşti; böylece yolunma ve kökünden çıkarılma güvence altına alındı.

**صمح**:
**صَمَحَه الصَيْفُ**: yani, şiddetli sıcaktan neredeyse beynini eritecekti. Ebû Zübeyd et-Tâî dedi ki:
من سُمُومٍ كأنَّها لَفْحُ نارٍ		صَمَحتْها ظَهيرةٌ غَرّاء

Ve Zû’r-Rumme dedi ki:
إذا صَمَحتْنا الشَمسُ كان مَقيلُنا		سَماوَةَ بَيْتٍ لم يُرَوَّقْ له سِتْرُ

Ve Hucur b. Adiyy’in öldürülmesi hadîsinde, Ebû Ubeyd’den, Ziyâd’ın annesi Sumeyye’nin zikrinde: “Şüphesiz o, **لَوطْباءُ**; **شدَيدة الصِماح**; nikâhı sever” (yani şiddetli hararetlidir).

Ve bir adam **صَمَحْمَحٌ** ve **صَمَحْمَحيٌّ**: yani, birleşik, levhaları olan; ve yaşta: otuz ile kırk arası.

**حصم**:
**حَصَمَ الفرس** ve **خَبَجَ الحمار**: osurduğunda. **الحَصُومُ**: çok osuran.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الأصْحَُ: الأسودُ الذي يضرِب إلى الصُفرة. وبلدةٌ صَحْماءُ: مُغْبَرَّةٌ. والصَحْماءُ: بقلةٌ. واصْحَامَّتِ البقلةُ: اصفارّتْ.

##### Türkçe

**الأصْحَُ**: sarılığa çalan siyah. Ve **بلدةٌ صَحْماءُ**: tozlu. Ve **الصَحْماءُ**: bir ot. Ve **اصْحَامَّتِ البقلةُ**: sarardı.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ص م
حصم ، حمص ، صحم ، صمح ، مصح ، محص : مستعملات .
حصم : قال الليث : حَصَم الفرَسُ ، والحَصُومُ : الضَّرُوط . أبو عُبَيْد عن الأصمعي : يقال : حَصَم بها ، ومَحَصَ بها ، وحَبَجَ بها وخَبَجَ بها بمعنى واحد . ثعلب عن ابن الأعرابي : المِحْصَمَةُ : مِدَقَّةُ الحديد ، قال : والحَصْمَاءُ : الأَتَانُ الخَضَّافَةُ ، وهي الضَّرَّاطة . حمص : قال الليث : الحِمَّصَةُ : حَبَّةُ القِدْرِ ، والجميع الحِمَّص . وروى أبو العَبّاس عن سَلَمَة عن الفرّاء قال : لم يأت على فِعَّل بفتح العَيْن وكسر الفَاءِ إلا قِنَّفٌ وقِلَّفٌ ، وهو الطين المُتَشَقِّق إذا نَضَبَ عنه المَاء وحِمَّصٌ وقِنَّبٌ ، ورجل خِنَّبٌ وخِنّابٌ : طويل . وقال أبو عمرو : قال المبرّد : جاء على فِعِّل جِلّقٌ وحِمَّصٌ ، قال : وأهل البصرة اختاروا حمِّصاً ، وأهل الكوفة اختاروا حِمَّصاً . وقال الليث : حَمَصِيص : بَقْلة دُون الحُمَّاض في الحُمُوضَة ، طيّبةُ الطَّعْم ، تنبُت في رَمْل عالجٍ من أحرار البُقُول . قلت : رأيت الحَمَصِيصَ في جبال الدَّهْنَاءِ وما يَليها ، وهي بَقْلَة جَعْدَةُ الوَرَقِ حامضةٌ ولها ثمرة كثمرة الحُمَّاض ، وطعمُها كطَعْمِه ، وسمعتهم يُشَدِّدُونَ المِيمَ من الحَمصِيصِ ، وكنَّا نأكلُه إذَا أجَمْنَا التمرَ وحلاوَتَه نَتَحَمَّضُ به ونَسْتَطِيبُه ، وقرأت في كتب الأطِبَّاء : حَبٌّ مُحَمَّصٌ يريدون به المقْلُوَّ ، قلت : كأنه مأخوذ من الحَمْصِ ، وهو التَّرَجُّح . قال الليث : الْحَمْصُ أن يَتَرَجَّحَ الغلامُ على الأُرْجُوحَة من غير أن يُرَجِّحَه أَحَدٌ ، يقال : حَمَص حَمْصاً ، قلت : ولم أسمع هذا الحرف لغير الليث . وقال : الوَرَمُ إذا سكن يقال : قد انْحَمَصَ ، وحَمَّصه الدواءُ . وقال غيره : حمَّزَهُ الدواء وحَمَّصَه إذا أَخْرَجَ ما فيه . وفي حديث ذِي الثُّدَيَّةِ المقتول بالنَّهْرَوانِ أنه كانت له ثُدَيَّة مثلُ ثَدْي المرأة ، إذا مُدَّتِ امْتَدَّت ، وإذا تُرِكَتْ تَحَمَّصَت ، قلت : معنى تَحَمَّصَت أي تَقَبَّضَت ، ومنه
قيل للورم إذا انْفَشَّ قد حَمَص وقد حَمَّصَه الدواءُ . وروى أبو عُبَيد عن أبي زيد : إذا سكن وَرَمُ الجرح قيل حَمَص يَحْمُص حُمُوصاً ، وانْحَمَصَ انْحِمَاصاً . وقال الليث : إذا وقعت قَذَاةٌ في العَيْن فَرَفَقْتَ بإخْرَاجِها مَسْحاً رُوَيْداً . قلت : حَمَصْتُها بيدي . قال : وحِمْصُ : كورَةٌ من كُوَر الشأم . عمرو عن أبيه قال : الأَحْمَصُ : اللِّصُّ الذي يسرقُ الحَمائص ، واحِدُها حَمِيصَة ، وهي الشاة المسروقة ، وهي المَحْموصة والحرِيسة . سَلَمَة عن الفرّاء : حمَّص الرجلُ إذا اصطادَ الظِّبَاءَ نصفَ النهارِ . أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : المِحْماصُ من النساء : اللِّصَّةُ الحاذِقةُ . محص : قال الليث : المَحْصُ : خُلوصُ الشيء . تقول : مَحَصْتُه مَحْصاً إذا خَلَّصتَه من كل عَيْب وقال رؤبة يصفُ فرَساً : شديدُ جَلْزِ الصُّلْبِ مَمْحُوصُ الشَّوَى كالكَرِّ لا شَخْتٌ ولا فيه لَوَى أراد باللَّوَى العِوَج ، قال : والتَّحميص : التَّطْهيرُ من الذنوب . وقال الفراء في قول الله جلّ وعزّ : ( وَلِيُمَحِّصَ ? للَّهُ ? لَّذِينَ ءَامَنُواْ ) ( آل عِمرَان : 141 ) يعني يُمَحِّص الذنوب عن الذين آمنوا ، ولم يزد الفرَّاء على هذا . وقال أبو إِسحاق : جعل الله جلّ وعزّ الأيام دُوَلاً بين الناس ليُمَحِّص المؤمنين بما يقع عليهم من قتل أو ألم أو ذهاب مال ، ويَمْحَق الكافرين أي يَستأْصِلُهم . قال : والمَحْصُ في اللغة : التخليص والتَّنْقيَةُ . قال : وسمِعتُ المبرّد يقول : مَحِصَ الحبلُ يَمْحَص مَحْصاً إذا ذهب وبَرُه حتى يَمَّلِصَ ، وحَبْلٌ محِصٌ ومَلِصٌ بمعنى واحد . قال : وتأويل قول الناس : محِّص عنا ذنوبنا أي أَذْهِبْ ما تَعلَّق بنا من الذنوب ، قال : فمعنى قوله : ( وَلِيُمَحِّصَ ? للَّهُ ? لَّذِينَ ءَامَنُواْ ) ( آل عِمرَان : 141 ) أي يخلصهم من الذنوب . قال : ومَحَصَ الظبي يَمْحَصُ إذا عَدَا عَدْواً شديداً ، وكذلك فَحَص الظَّبيُ . قال ويُستحَبُّ من الفرَسِ أن تَمْحَص قوائمُه أي تَخْلُص من الرَّهَلِ . أبو عُبَيد عن أبي عمرو : التَّمْحِيص : الاختبارُ والابتِلاءُ . وقال أبو عُبَيدة : من صفاتِ الخَيْلِ المُمَحَّصُ والمَحْصُ ، فأما المُمَحَّصُ فالشديد الخَلْق ، والأثنَى مُمَحَّصةٌ . وأنشد : مُمَحَّصُ الخَلْقِ وأًى فُرافِصَهْ كلُّ شديدٍ أَسْرَه مُصامِصهْ قال : والمُمَحَّصُ والفُرافِصةُ سواء ، قال : والمَحْصُ بمنزلة المُمَحَّصِ ، والجميع مِحَاصٌ ومَحَصَاتٌ . وأنشد : مَحْصُ الشَّوَى مَعْصوبَةٌ قوائمُه قال : ومعنى مَحْصُ الشَّوَى : قليل اللحم إذا قلت : مَحِصَ كذا ، وأنشد في صفَةِ
فرَس : مَحْصُ المُعَذَّرِ أشْرفَتْ حَجَباتُه ينْضُو السوابقَ زاهِقٌ فَرِدُ وقال غيره : المَمْحوصُ : السِّنانُ المَجْلُوُّ ، وقال أُسامة الهذَليّ : أَشَفُّوا بمَمحوصِ القِطاع فؤادَه والقِطاع : النِّصَال : يصف عَيْراً رُمِيَ بالنصال حتى رقّ فؤادُه من الفزَع . أبو عُبَيد عن أبي عمرو : المَمحُوصُ والمَحِيصُ : البعيرُ الشَّديدُ الخَلْقِ . عمرو عن أبيه قال : الأمْحَصُ : الذي يقبل اعتِذارَ الصّادقِ والكاذب . ويقال للزِّمام الجيِّد الفَتْل مَحِصٌ ومَحْصٌ في الشِّعر ، وأنشد : ومَحصٍ كاسق السَّوْذَقَانِيّ نازَعَت بكَفِّي جَشَّاءُ البُغَامِ خَفوقُ أراد مَحِصَ فخَفّفه ، وهو الزِّمام الشديد الفَتْل ، قال : والخفَوق : التي يَخْفِق مِشفَراها إذا عَدَت . قال ابن عَرَفة : ( وَلِيُمَحِّصَ ? للَّهُ ? لَّذِينَ ءَامَنُواْ ) ( آل عِمرَان : 141 ) أي يَبتليهم . قال : ومعنى التمحيص النقص . يقال محَّص الله عنك ذُنوبَك أي نقَّصَها : فسمَّى الله ما أصاب المسلمين من بلاء تمحيصاً ، لأنه ينْقُصُ به ذنوبهم ، وسماه الله من الكافرين مَحْقاً . قال أبو منصور : مَحَصْتُ العَقَبَ من الشّحْم إذا نَقّيتَه منه لِتَفْتله وتَرا وأراد أنه يخلصهم من الذنوب . قال : ويقال : مَحَصتُ الذهبَ بالنار . وفرس ممحوص القوائم : إذا خلص من الرَّهَل . صحم : قال الليث : الصُّحْمَةُ : لون من الغُبرة إلى سواد قليل . وبلدة صَحْماء : ذات اغبرار ، وإذا أخذت البَقْلَةُ رِيَّها ، واشتدت خُضْرتها ، قيل : اصحامّت فهي مُصحامَّة . قال : والصحماء : بقلة ليست بشديدة الخُضْرة . أبو عُبَيد عن الأصمعي : سواد إلى الصُّفرَة وقال شمر في باب الفيافي : الغَبْراءُ والصَّحماءُ : في ألوانها بين الغُبْرَة والصّحْمَة : قال والصُّحْمةُ حُمرةٌ في بياض ويقال : صُفْرَةٌ في بياض وقال الطِّرمّاح يصف فَلاَة : وصحماءَ أشباهِ الحَزَابيّ ما يُرَى بها ساربٌ غيرُ القَطَا المُتَرَاطِنِ عمرو عن أبيه قال : الأصْحَمُ : الأسود الحالكُ . أخبرني المنذري عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : حَنَأَت الأرض تَحنأ ، وهي حانئة إذا اخضَرَّت والتَفَّ نَبْتُها . قال : وإذا أدبر المطر وتَغَيَّر نَبْتُها قيل اصْحَامَّت فهي مُصحامَّة . قال أبو منصور : وهذا أصح مما قاله الليث ، وقال لبيد في نعت الحَمير : وصُحْمٍ صِيَامٍ بين صَمْدٍ ورِجْلَةٍ صمح : قال الليث : صَمَحَهُ الصَّيف إذا كاد يذيب دماغه من شدة الحرِّ .
وقال الطرماح يصف كانِساً من البَقَر : يَذِيلُ إذا نَسَمَ الأَبْرَدانْ ويُخْدِرُ بالصَّرَّة الصامِحَه والصَّرَّةُ : شِدَّة الحَرِّ ، والصَّامِحَةُ : التي تؤلم الدِّماغَ بِشِدَّة حَرِّها . أبو عُبَيد عن الأصمعي قال : الصَّمَحْمَحُ من الرجال : الشديد ، وكذلك الدَّمَكْمَكُ ، وقال الليث : هو المجتمع ذو الألْوَاحِ وهو في السِّنِّ ما بين الثلاثين إلى الأربعين . وقال غيره : حافِرٌ صَمُوحٌ أي شديدٌ ، وقد صمَح صُمُوحاً ، وقال أبو النَّجم : لا يتَشَكَّى الحافِرَ الصّمُوحا يَلْتَحْن وجْهاً بالحصَى مَلْتُوَحا وقال أبو وَجْزَةَ : زِبَنّون صَمَّاحون رَكْزَ المُصامح يقول : مَن شادّهم شادّوه فغلبوه . أبو عُبَيد عن الأصمعي : الصِّمْحَاءَةُ والحِزْباءَةُ : الأرضُ الغَليظَةُ ، وجمعها الصِّمْحاءُ والحِزْباءُ . ثعلب عن سَلَمَة عن الفراء قال : الصُّمَاحِيُّ مأخوذ من الصَّمَاحِ : وهو الصُّنَان وأنشد : ساكِنَاتُ العقيق أشْهَى إلى النَّف سِ من الساكِنَاتِ دُورَ دِمَشْقِ يَتَضَوَّعْنَ لو تَضَمَّخْن بالمِسْ ك صُمَاحاً كأنّه رِيحُ مَرْقِ والمَرْقُ : الإهابُ المُنْتِن ، وأَنشد الأصمعي في صفة ماتح : إذا بَدَا منه صُماحُ الصَّمح وفاض عِطْفَاه بِماءٍ سَفْح وقال : صَمَحْتُ فلاناً أصْمَحُه صَمْحاً إذا غلَّظت له في مسئلة أو غير ذلك . عمرو عن أبيه قال : الأصْمَح : الذي يتعمَّد رؤوس الأبطال بالنَّقْفِ والضَّرْب لشجاعته : وقال العجّاج : ذُوقي عُقَيْدُ وقْعَةَ السِّلاحِ والدَّاءُ قد يُطلَبُ بالصُّماحِ ويروي : يُبْرَأُ في تفسيره . عُقَيْد : قبيلة من بَجيلَة في بكر بن وائل ، وقوله : بالصُّماح أي بالكَيّ ، يقول : آخر الدواء الكَي . قال أبو منصور : الصُّماحُ أخذ من قولهم : صَمَحَتْهُ الشَّمْسُ إذا آلمت دماغه بشِدَّة حَرَّها . مصح : قال الليث : مَصَحَ النَّدى يَمْصَحُ مُصوحاً إذا رسخ في الثَّرى ، والدَّارُ تمصَحُ مُصوحاً أي تَدْرُسُ ، وقال الطِّرِمَّاحُ : قِفَا نَسَلُ الدِّمَنَ المَاصِحَه وهل هِيَ إن سُئِلَتْ بائحه ومَصَحَت أَشَاعِرُ الفَرَسِ إذا رَسَخَت أصولها حتى أُمِنَت أن تُنْتَتَفَ أو تَنْحَصَّ ، وأنشد : عَبْلُ الشَّوَى ماصِحَةٌ أَشَاعره ابن الأعرابي : مَصَحَ الضَّرْع مُصُوحاً إذا ذهب لَبَنُه ، وقال ذو الرُّمَّة : . . . والهَجْرُ بالآل يَمْصَحُ وقال أبو عمرو : مَصَعَ لَبَنُ النَّاقَة ومصح إذا ولَّى مُصُوحاً ومُصُوعاً . قال : والأَمْصَحُ : الظّلُّ النَّاقِصُ .
وقال أبو زيد : مَصَحَ الثَّرى مُصُوحاً إذا رسخ في الأرض . أبو عُبَيْد عن الأصْمعي : محِص بِهَا وحَصَمَ بِهَا إذا ضَرِط .

##### Türkçe

ح ص م
**حصم** ، **حمص** ، **صحم** ، **صمح** ، **مصح** ، **محص** : kullanılagelenlerdir.

**حصم** : Leys dedi: At **حَصَم** etti; ve **الحَصُومُ**: çok osuran. Ebû Ubeyd, Asmaî’den: “Onunla **حَصَم** etti, onunla **مَحَصَ** etti, onunla **حَبَجَ** etti ve onunla **خَبَجَ** etti” denir; tek bir mânâdadır. Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **المِحْصَمَةُ**: demirin tokmağıdır; dedi: ve **الحَصْمَاءُ**: çok osuran dişi eşektir; o, çok osurandır.

**حمص** : Leys dedi: **الحِمَّصَةُ**: tencere tanesi (tanecik); hepsi **الحِمَّص**’tır. Ebû’l-Abbâs, Seleme’den, Ferrâ’dan rivayet etti; dedi: **قِنَّفٌ** ve **قِلَّفٌ** dışında, **فِعَّل** vezninde, **العَيْن**’ın fethası ve **الفَاءِ**’ın kesrası üzere gelmedi; o, su kendisinden çekilince çatlayan çamurdur; ve **حِمَّصٌ** ve **قِنَّبٌ**; ve **خِنَّبٌ** ve **خِنّابٌ** adam: uzun. Ebû Amr dedi: Müberred dedi: **فِعِّل** üzere **جِلّقٌ** ve **حِمَّصٌ** geldi; dedi: Basra ehli **حمِّصاً**’ı seçti, Kûfe ehli **حِمَّصاً**’ı seçti. Leys dedi: **حَمَصِيص**: ekşilikte **الحُمَّاض**’dan aşağı bir ot; tadı hoş; Aâlic kumunda, otların iyilerinden biter. Dedim: **الحَمَصِيصَ**’i **الدَّهْنَاءِ** dağlarında ve ona bitişik yerlerde gördüm; o, yaprağı kıvırcık, ekşi bir ottur; ve **الحُمَّاض**’ın meyvesi gibi bir meyvesi vardır; tadı onun tadı gibidir. Onların **الحَمصِيصِ**’ten **المِيمَ**’i şeddeli yaptıklarını işittim; hurmayı ve tatlılığını bıktırdığımızda onu yerdik; onunla ekşilenir ve onu hoş bulurduk. Tabiplerin kitaplarında okudum: **حَبٌّ مُحَمَّصٌ**; bununla kızartılmışı kastederler. Dedim: Sanki **الحَمْصِ**’tan alınmıştır; o da sallanmadır. Leys dedi: **الْحَمْصُ**: oğlanın salıncak üzerinde, kimse onu sallamaksızın sallanmasıdır; “**حَمَص** **حَمْصاً**” denir. Dedim: Bu harfi Leys’ten başkasına işitmedim. Dedi: Şişlik sakinleşince “**انْحَمَصَ**” denir; ve ilaç onu **حَمَّص** etti. Başkası dedi: İlaç onu **حمَّزَهُ** ve onu **حَمَّصَه**; içindekini çıkardığı zaman. **ذِي الثُّدَيَّةِ**’nin, **النَّهْرَوانِ**’da öldürülmüş olanın hadîsinde: Onun, kadının memesi gibi bir memesi vardı; uzatılınca uzardı; bırakılınca **تَحَمَّصَت**. Dedim: **تَحَمَّصَت**’in mânâsı, yani büzüldü; bundan dolayı, şişlik sönüp yayıldığında “**حَمَص** etti” denildi; ve ilaç onu **حَمَّصَه** etti. Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den rivayet etti: Yaranın şişi sakinleşince “**حَمَص** **يَحْمُص** **حُمُوصاً**” denir; ve “**انْحَمَصَ** **انْحِمَاصاً**”. Leys dedi: Göze bir çöp düşerse, onu çıkarmada yumuşak davranırsın; yavaşça silerek. Dedim: Onu elimle **حَمَصْتُ**. Dedi: Ve **حِمْصُ**: Şam’ın yörelerinden bir yöredir. Amr, babasından dedi: **الأَحْمَصُ**: **الحَمائص**’i çalan hırsızdır; onun teki **حَمِيصَة**’dir; o, çalınmış koyundur; o, **المَحْموصة** ve **الحرِيسة**’dir. Seleme, Ferrâ’dan: Adam, günün yarısında ceylan avladığında **حمَّص** eder. Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den dedi: Kadınlardan **المِحْماصُ**: usta kadın hırsızdır.

**محص** : Leys dedi: **المَحْصُ**: şeyin arınmışlığıdır. “Onu **مَحَصْتُه** **مَحْصاً**” dersin; her ayıptan arındırdığın zaman. Rü’be, bir atı vasfederek dedi:
شديدُ جَلْزِ الصُّلْبِ مَمْحُوصُ الشَّوَى
كالكَرِّ لا شَخْتٌ ولا فيه لَوَى
**اللَّوَى** ile eğriliği kastetti. Dedi: ve **التَّحميص**: günahlardan arıtmadır. Ferrâ, Allah’ın aziz ve celîl sözünde: ( **وَلِيُمَحِّصَ ? للَّهُ ? لَّذِينَ ءَامَنُواْ** ) ( Âl-i İmrân: 141 ) hakkında dedi: Yani, iman edenlerden günahları arındırır; Ferrâ bunun üzerine bir şey artırmadı. Ebû İshâk dedi: Allah aziz ve celîl, günleri insanlar arasında döndürdü ki, müminleri, üzerlerine gelen öldürme yahut acı yahut malın gitmesiyle **يُمَحِّص** etsin; ve kâfirleri **يَمْحَق** etsin, yani onları kökünden kessin. Dedi: ve **المَحْصُ** dilde: arındırma ve ayıklamadır. Dedi: Müberred’i şöyle derken işittim: İpin tüyü gidip de pürüzsüzleşince, ip **مَحِصَ** eder; **يَمْحَص** **مَحْصاً**; ve **حَبْلٌ محِصٌ** ve **مَلِصٌ** tek bir mânâdadır. Dedi: İnsanların “Bize günahlarımızı **محِّص** et” sözünün te’vîli: bize yapışmış günahlardan olanı gider; dedi: O hâlde onun sözünün mânâsı: ( **وَلِيُمَحِّصَ ? للَّهُ ? لَّذِينَ ءَامَنُواْ** ) ( Âl-i İmrân: 141 ) yani onları günahlardan arındırır. Dedi: Ceylan, şiddetli koştuğunda **مَحَصَ** eder; **يَمْحَصُ**; ceylanın **فَحَص** etmesi de böyledir. Dedi: Atta, ayaklarının **تَمْحَص** etmesi müstehabdır; yani gevşeklikten arınması. Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **التَّمْحِيص**: sınama ve imtihandır. Ebû Ubeyde dedi: Atların sıfatlarındandır: **المُمَحَّصُ** ve **المَحْصُ**; **المُمَحَّصُ** ise yaratılışı sert olandır; ve **الأثنَى** **مُمَحَّصةٌ**’dır. Şu beyiti okudu:
مُمَحَّصُ الخَلْقِ وأًى فُرافِصَهْ
كلُّ شديدٍ أَسْرَه مُصامِصهْ
Dedi: **المُمَحَّصُ** ile **الفُرافِصةُ** birdir. Dedi: **المَحْصُ** da **المُمَحَّصِ** mertebesindedir; hepsi **مِحَاصٌ** ve **مَحَصَاتٌ**’tır. Şu beyiti okudu:
مَحْصُ الشَّوَى مَعْصوبَةٌ قوائمُه
Dedi: **مَحْصُ الشَّوَى**’nın mânâsı: eti az; “şu **مَحِصَ** oldu” dediğin zaman. Atın vasfında şu beyiti okudu:
مَحْصُ المُعَذَّرِ أشْرفَتْ حَجَباتُه
ينْضُو السوابقَ زاهِقٌ فَرِدُ
Başkası dedi: **المَمْحوصُ**: parlatılmış mızrak ucudur. Üsâme el-Hüzelî dedi:
أَشَفُّوا بمَمحوصِ القِطاع فؤادَه
ve **القِطاع**: ok uçlarıdır; ok uçlarıyla vurulmuş bir yaban eşeğini vasfeder; korkudan yüreği incelinceye kadar. Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **المَمحُوصُ** ve **المَحِيصُ**: yaratılışı sert devedir. Amr, babasından dedi: **الأمْحَصُ**: doğru ve yalancının özrünü kabul eden. İyi bükümlü yulara şiirde **مَحِصٌ** ve **مَحْصٌ** denir. Şu beyiti okudu:
ومَحصٍ كاسق السَّوْذَقَانِيّ
نازَعَت بكَفِّي جَشَّاءُ البُغَامِ خَفوقُ
**مَحِصَ**’ı kastetti de hafifletti; o, bükümü sert yulardır. Dedi: ve **الخَفوق**: koştuğunda iki dudağı çırpınan (dişi deve). İbn Arafe dedi: ( **وَلِيُمَحِّصَ ? للَّهُ ? لَّذِينَ ءَامَنُواْ** ) ( Âl-i İmrân: 141 ) yani onları imtihan eder. Dedi: ve **التمحيص**’in mânâsı eksiltmedir. “Allah senden günahlarını **محَّص** etti” denir; yani onları azalttı. Allah, Müslümanlara isabet eden belayı **تمحيصاً** diye adlandırdı; çünkü onunla günahlarını eksiltir; kâfirlerden olanı da **مَحْقاً** diye adlandırdı. Ebû Mansûr dedi: Yağı ondan arıtıp da onu bükmek için, siniri yağdan **مَحَصْتُ**. Ve muradı: onları günahlardan arındırır. Dedi: ve “Altını ateşle **مَحَصتُ**” denir. Ve ayakları **ممحوص** olan at: gevşeklikten arınmış olduğu zaman.

**صحم** : Leys dedi: **الصُّحْمَةُ**: toz renginden az bir siyahlığa doğru bir renktir. Ve **صَحْماء** belde: tozluluğu olan. Ot suya kanınca ve yeşilliği kuvvetlenince “**اصحامّت**” denir; o hâlde o **مُصحامَّة**’dir. Dedi: ve **الصحماء**: yeşilliği kuvvetli olmayan bir ottur. Ebû Ubeyd, Asmaî’den: sarılığa doğru bir siyahlık. Şemmer, çöller babında dedi: **الغَبْراءُ** ve **الصَّحماءُ**: renklerinde, tozluluk ile **الصّحْمَة** arasında. Dedi: ve **الصُّحْمةُ**: beyazlık içinde bir kızıllıktır; ve “beyazlık içinde bir sarılık” denir. Tırimmâh, bir çölü vasfederek dedi:
وصحماءَ أشباهِ الحَزَابيّ ما يُرَى
بها ساربٌ غيرُ القَطَا المُتَرَاطِنِ
Amr, babasından dedi: **الأصْحَمُ**: katıksız koyu siyah. Münzirî bana haber verdi; Sa‘leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den: Yer **حَنَأَت** eder, **تَحنأ**; o, yeşerdiği ve bitkisi birbirine dolandığı zaman **حانئة**’dir. Dedi: Yağmur dönüp de bitkisi değişince “**اصْحَامَّت**” denir; o hâlde o **مُصحامَّة**’dir. Ebû Mansûr dedi: Bu, Leys’in dediğinden daha doğrudur. Lebîd, eşekleri niteleyerek dedi:
وصُحْمٍ صِيَامٍ بين صَمْدٍ ورِجْلَةٍ

**صمح** : Leys dedi: Yaz onu **صَمَحَهُ** eder; sıcağın şiddetinden beynini neredeyse eritecek olduğunda.
Tırimmâh, sığırdan bir sığınağı vasfederek dedi:
يَذِيلُ إذا نَسَمَ الأَبْرَدانْ
ويُخْدِرُ بالصَّرَّة الصامِحَه
ve **الصَّرَّةُ**: sıcağın şiddetidir; ve **الصَّامِحَةُ**: sıcağının şiddetiyle beyni ağrıtan. Ebû Ubeyd, Asmaî’den dedi: Erkeklerden **الصَّمَحْمَحُ**: serttir; **الدَّمَكْمَكُ** da böyledir. Leys dedi: O, levhaları (azaları) toplanmış olandır; yaşta otuz ile kırk arasındadır. Başkası dedi: **حافِرٌ صَمُوحٌ** yani sert; ve **صمَح** **صُمُوحاً** etmiştir. Ebû’n-Necm dedi:
لا يتَشَكَّى الحافِرَ الصّمُوحا
يَلْتَحْن وجْهاً بالحصَى مَلْتُوَحا
Ebû Vecze dedi:
زِبَنّون صَمَّاحون رَكْزَ المُصامح
Der ki: Kim onlarla çekişirse, onunla çekişirler de onu yenerler. Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الصِّمْحَاءَةُ** ve **الحِزْباءَةُ**: kaba topraktır; çoğulu **الصِّمْحاءُ** ve **الحِزْباءُ**. Sa‘leb, Seleme’den, Ferrâ’dan dedi: **الصُّمَاحِيُّ** **الصَّمَاحِ**’tan alınmıştır; o da **الصُّنَان**’dır. Şu beyiti okudu:
ساكِنَاتُ العقيق أشْهَى إلى النَّف
سِ من الساكِنَاتِ دُورَ دِمَشْقِ
يَتَضَوَّعْنَ لو تَضَمَّخْن بالمِسْ
ك صُمَاحاً كأنّه رِيحُ مَرْقِ
ve **المَرْقُ**: kokmuş deridir. Asmaî, bir su çekenin vasfında okudu:
إذا بَدَا منه صُماحُ الصَّمح
وفاض عِطْفَاه بِماءٍ سَفْح
Dedi: Birine bir istek yahut başka bir şeyde sert davrandığın zaman “Onu **صَمَحْتُ**; **أصْمَحُه** **صَمْحاً**” dersin. Amr, babasından dedi: **الأصْمَح**: yiğitliğinden dolayı, kahramanların başlarını yarma ve vurma ile hedefleyen. A‘câc dedi:
ذُوقي عُقَيْدُ وقْعَةَ السِّلاحِ
والدَّاءُ قد يُطلَبُ بالصُّماحِ
Rivayet olunur: **يُبْرَأُ**; tefsirinde. **عُقَيْد**: Bekr b. Vâil’de Becîle’den bir kabiledir. Ve onun sözü: **بالصُّماح** yani dağlama ile; der ki: ilacın sonu dağlamadır. Ebû Mansûr dedi: **الصُّماحُ** onların “Güneş onu **صَمَحَتْهُ** etti” sözünden alınmıştır; sıcağının şiddetiyle beynini ağrıttığı zaman.

**مصح** : Leys dedi: Çiy **مَصَحَ** eder; **يَمْصَحُ** **مُصوحاً**; toprağa yerleştiği zaman. Ve ev **تمصَحُ** **مُصوحاً**; yani silinir (izleri kaybolur). Tırimmâh dedi:
قِفَا نَسَلُ الدِّمَنَ المَاصِحَه
وهل هِيَ إن سُئِلَتْ بائحه
Atın yele kılları **مَصَحَت**; kökleri yerleştiği zaman; koparılmaktan yahut sökülmekten emin olununcaya kadar. Şu beyiti okudu:
عَبْلُ الشَّوَى ماصِحَةٌ أَشَاعره
İbnü’l-A‘râbî: Meme **مَصَحَ** eder; **مُصُوحاً**; sütü gittiği zaman. Zü’r-Rumme dedi:
. . . والهَجْرُ بالآل يَمْصَحُ
Ebû Amr dedi: Dişi devenin sütü **مَصَعَ** ve **مصح** eder; **مُصُوحاً** ve **مُصُوعاً** olarak çekilip gittiği zaman. Dedi: ve **الأَمْصَحُ**: eksik gölgedir.
Ebû Zeyd dedi: Toprak **مَصَحَ** eder; **مُصُوحاً**; yere yerleştiği zaman. Ebû Ubeyd, Asmaî’den: “Onunla **محِص** etti” ve “onunla **حَصَمَ** etti” denir; osurduğu zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد والحاء وما يثلثهما)
(صحر) الصاد والحاء والراء أصلان: أحدهما البَرَاز من الأرض، والآخر لونٌ من الألوان.
فالأوَّل الصحراء: الفضاء من الأرض. ويقال أصحر القَوْمُ، إذا بَرَزُوا. ومن الباب قولُهُم: لقيته صَحْرَةَ بَحْرَةَ([1])، إذا لم يكن بينك وبينه سِتْر. والصُّحْرة: الصَّحراء في قول أبي ذؤيب:
سَبيٌّ مِن يَرَاعَتِهِ  نفاه *** أَتِيٌّ مَدَّهُ صُحَرٌ ولُوبُ([2])والأصل الآخر: الصُّحْرة، وهو لونٌ أبيضُ مُشربٌ حمرةً. وأتانٌ صحراءُ: في لونها صُحْرة، وهي كُهبةٌ في بياضٍ وسواد. ويقال: اصحارَّ النّبتُ، إذا هَاج؛ وذلك أنَّ لونَهُ يتغيَّر ويختلط.
(صحف) الصاد والحاء والفاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على انبساطٍ في شيءٍ وسَعَةٍ. يقال إنَّ الصَّحِيفَ: وجهُ الأرضِ. والصَّحِيفة: بَشَرَةُ وجهِ الرجل. قال البَعِيث:
وكلُّ كُلَيْبيٍّ صحيفةُ وجْهِهِ *** أذَل لأقدامِ الرِّجال مِن النَّعلِ
ومن الباب الصَّحيفة، وهي التي يُكتَب فيها، والجمع صحائف، والصُّحفُ أيضاً، كأنَّه جمع صحيف. قال:
لما رأَوْا غُدوَةً جَبَاهَهُمُ *** حنّتْ إلينا الأرحام والصُّحُفُ
والصَّحْفَة: القَصْعة المُسْلنطِحَة. وقال الشَّيبانيّ: الصِّحاف مَناقِعُ صغارٌ تُتَّخَذ للماء، الجمع صُحُف.
(صحل) الصاد والحاء واللام كلمة، وهي بَحَحٌ في الصَّوت. يقال  للأَبحِّ الأصحل، والمصدر الصَّحَل، وهو صَحِلٌ، قال الأعشى:
* صَحِل الصوت أَبَحّ([3]) *
(صحم) الصاد والحاء والميم أُصَيلٌ صحيح يدلُّ على لونٍ. فالأَصْحَم: الأغبر إلى السَّواد. وبلدةٌ صَحْمَاءُ: مُغْبَرَّة. واصحامَّت البَقْلة: اخضارَّت. وإنَّما قيل لها ذاك لأنَّها إذا رَوِيت فكأنها سوداء. ولذلك يقال: إدْهامَّتْ.
(صحن) الصاد والحاء والنون أُصَيلٌ يدلُّ على اتّساعٍ في شيء. من ذلك الصَّحْن: وَسْطُ الدَّارِ. ويقولون: جَوْبَة تنجاب في الحَرَّة. وبذلك شُبِّه العُسُّ العظيم فقيل له صَحْن.
ومما شَذَّ عن الباب قولهم: صَحَنْتُ بينَ القومِ، إذا أصلحتَ بينهم. وربَّما قالوا صحنتُهُ شيئاً، إذا أعطيتَهُ. ويقولون: صَحَنَه صَحَناتٍ، أي ضَرَبَه. ضَرَباتٍ. وناقةٌ صَحُونٌ، أي رَمُوح.
(صحو) الصاد والحاء والحرف المعتل أصلٌ صحيح يدلُّ على انكشاف شيءٍ. من ذلك الصَّحْو: خِلاف السُّكْر. يقال صحا يصحو السَّكْرانُ فهو صاحٍ. ومن الباب: أَصْحَت السَّماءُ فهي مُصْحِيَة. وروي عن أبي حاتم قال: العامّة تظنُّ أنَّ الصَّحو لا يكون إلاَّ ذهابَ الغَيم، وليس كذلك، إنَّما *الصحو ذَهاب البَرْدِ، وتفرُّقُ الغَيم.
ومما شذَّ عن هذا الأصل المِصحاةُ، كالجام يُشرَبُ فيه.
(صحب) الصاد والحاء والباء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على مقارَنة([4]) شيءٍ ومقاربته. من ذلك الصَّاحب والجمع الصَّحْب، كما يقال راكبٌ ورَكْبٌ. ومن الباب: أصحب فلانٌ، إِذا انقاد. وأَصْحَبَ الرَّجُل، إذا بلغَ ابنُهُ. وكلُّ شيءٍ لاءم شيئاً فقد استصحبه. ويقال للأديم إِذا تُرِكَ عليه شَعَرُه مُصْحَبٌ. ويقال أَصحبَ الماءُ، إذا علاهُ الطُّحْلَب.
---------------------ـ
([1]) صحرة بحرة بالتركيب، كما ضبط في المجمل. وقال في اللسان: "وهي غير مجراة.  وقيل لم يجريا لأنهما اسمان جعلا اسماً واحداً". ويقال أيضاً بالتنوين فيهما، كما في اللسان والقاموس. وبضم أولهما أيضاً في لغة.
([2]) ديوان أبي ذؤيب 92 واللسان (صحر).
([3]) البيت من قصيدة للأعشى في ديوانه 159. وهو بتمامه:
فتراه زيما من خلفها  *** ذا رنين صحل الصوت أيح
([4]) في الأصل: "مقاربة" فيكون ما بعده تكراراً.

ـ

##### Türkçe

(باب **الصاد** ve **الحاء** ve ikisini üçleyen şeyler)

(**صحر**) **الصاد** ve **الحاء** ve **الراء** iki asıldır: birisi yerden açıklık (açıkta olma), diğeri renklerden bir renktir.
Birincisi: **الصحراء**: yerin boşluğu (açık alanı). Ve “**أصحر** القومُ” denir; açığa çıktıkları zaman. Ve babdandır onların sözü: “Onu **صَحْرَةَ بَحْرَةَ** olarak karşılaştım”, seninle onun arasında örtü olmadığı zaman. Ve **الصُّحْرة**: Ebû Züeyb’in sözünde **الصَّحراء**dır:
سَبيٌّ مِن يَرَاعَتِهِ  نفاه *** أَتِيٌّ مَدَّهُ صُحَرٌ ولُوبُ
Diğer asıl: **الصُّحْرة**; o, kızıllıkla karışık beyaz bir renktir. Ve “**أتانٌ صحراءُ**”: renginde **صُحْرة** vardır; o, beyazlık ve siyahlık içinde bir **كُهبة**dir. Ve “**اصحارَّ** النّبتُ” denir; coştuğu (kuruyup sarardığı) zaman; bu, onun renginin değişmesi ve karışması sebebiyledir.

(**صحف**) **الصاد** ve **الحاء** ve **الفاء** sağlam bir asıldır; bir şeyde yayılmaya ve genişliğe delâlet eder. Denir ki: **الصَّحِيفَ**: yerin yüzüdür. Ve **الصَّحِيفة**: adamın yüzünün derisidir. el-Baʿîs dedi:
وكلُّ كُلَيْبيٍّ صحيفةُ وجْهِهِ *** أذَل لأقدامِ الرِّجال مِن النَّعلِ
Ve babdandır **الصَّحيفة**; o, içinde yazı yazılan şeydir; çoğulu **صحائف**; ve **الصُّحفُ** da (vardır); sanki **صحيف**in çoğuludur. Dedi:
لما رأَوْا غُدوَةً جَبَاهَهُمُ *** حنّتْ إلينا الأرحام والصُّحُفُ
Ve **الصَّحْفَة**: yayvan çanaktır. Ve eş-Şeybânî dedi: **الصِّحاف** su için edinilen küçük su birikintileridir; çoğulu **صُحُف**.

(**صحل**) **الصاد** ve **الحاء** ve **اللام** bir kelimedir; seste kısıklıktır. **الأصحل** kısık sesliye denir; mastar **الصَّحَل**dır; ve o **صَحِلٌ**dür. el-Aʿşâ dedi:
* صَحِل الصوت أَبَحّ *

(**صحم**) **الصاد** ve **الحاء** ve **الميم** sağlam bir küçük asıldır; bir renge delâlet eder. **الأَصْحَم**: siyahlığa meyleden tozlu (boz) olandır. Ve “**بلدةٌ صَحْمَاءُ**”: tozludur. Ve “**اصحامَّت** البَقْلة” (denir): yeşerdi. Ona bu denilmesi ancak şundandır: sulandığı zaman sanki siyahmış gibidir. Bundan dolayı “**إدْهامَّتْ**” denir.

(**صحن**) **الصاد** ve **الحاء** ve **النون** bir küçük asıldır; bir şeyde genişliğe delâlet eder. Bundan: **الصَّحْن**: evin ortasıdır. Ve derler ki: **جَوْبَة**; **الحَرَّة** içinde açılan çukurdur. Bununla büyük **العُسُّ** benzetildi de ona **صَحْن** denildi.
Ve babdan şâz olan şeylerdendir onların sözü: “**صَحَنْتُ** بينَ القومِ”; aralarını düzelttiğin zaman. Ve belki “**صحنتُهُ** شيئاً” derler; ona bir şey verdiğin zaman. Ve derler ki: “**صَحَنَه** **صَحَناتٍ**”; yani onu vurdu; vuruşlar. Ve “**ناقةٌ صَحُونٌ**”: yani ürkekçe tekme atan.

(**صحو**) **الصاد** ve **الحاء** ve illetli harf sağlam bir asıldır; bir şeyin açığa çıkmasına delâlet eder. Bundan: **الصَّحْو**: sarhoşluğun zıddıdır. Denir: “**صحا** **يصحو** السَّكْرانُ”; o hâlde o **صاحٍ**dır. Ve babdandır: “**أَصْحَت** السَّماءُ”; o hâlde o **مُصْحِيَة**dir. Ebû Hâtim’den rivayet olundu; dedi ki: avam zanneder ki **الصَّحو** ancak bulutun gitmesi olur; öyle değildir; ancak **الصحو** soğuğun gitmesi ve bulutun dağılmasıdır.
Ve bu asıldan şâz olan şeylerdendir **المِصحاةُ**; içinde içilen kâse gibi.

(**صحب**) **الصاد** ve **الحاء** ve **الباء** bir tek asıldır; bir şeyin beraberliğine ve ona yakınlığına delâlet eder. Bundan: **الصَّاحب** ve çoğulu **الصَّحْب**; “**راكبٌ** ve **رَكْبٌ**” denildiği gibi. Ve babdandır: “**أصحب** فلانٌ”; boyun eğdiği zaman. Ve “**أَصْحَبَ** الرَّجُل”; oğlu ergenliğe ulaştığı zaman. Ve her şey bir şeye uyum sağlarsa onu **استصحبه** etmiştir. Ve deriye, üzerinde kılı bırakıldığı zaman **مُصْحَبٌ** denir. Ve “**أَصحبَ** الماءُ” denir; üzerine yosun çıktığı zaman.

---------------------ـ
([1]) **صحرة بحرة** terkiple; **المجمل**’de ضبط edildiği gibi. Ve **اللسان**’da dedi: “Ve o, i‘râb almayan (gayr-i munsarif)tır. Ve ikisi i‘râb almadı denildi; çünkü ikisi iki isimdir, tek bir isim kılındı.” Ve ikisinde de tenvin ile de söylenir; **اللسان** ve **القاموس**’ta olduğu gibi. Ve birincisinin evvelini zamme ile de, bir lehçede.
([2]) Ebû Züeyb divanı 92 ve **اللسان** (**صحر**).
([3]) Beyit, el-Aʿşâ’nın divanında 159’daki bir kasidedendir. Ve onun tamamı:
فتراه زيما من خلفها  *** ذا رنين صحل الصوت أيح
([4]) Asılda: “**مقاربة**”; böylece ondan sonrası tekrar olur.

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَصْحَمُ والصُّحْمَةُ: سواد إلى الصُّفْرة، وقيل: هي لون من الغُبْرة إلى سواد قليل، وقيل: هي حمرة وبياضٌ، وقيل: صفرة في بياض، الذَّكَر أَصْحَمُ والأُنثى على القياس، وبلدة صَحْماءُ: ذات اغْبِرارٍ؛ وأَنشد يصف حماراً:
أوَ اصْحَمَ حامٍ جَرامِيزَه،
حَزابِيَةٍ حَيَدى بالدِّحالْ
(* قوله «أو اصحم» كذا بالأصل بأو، وأنشده في الصحاح مرة بأو ومرة بالواو).
قال ابن بري: أو اصْحَم في موضع خفض معطوف على ما تقدم، وهو: كأَني ورَحْلي، إذا زُعْتُها،
على جَمَزى جازِئٍ بالرِّمالْ
وقال: قال الأَصمعي لم أَسمع فَعَلى في مذكر إلاَّ في هذا الحرف فقط، قال: وقد جاء في حرفين آخرين وهما: حَيَدى، في البيت الآخر، ودَلَظى للشديد الدَّفْع؛ وقال لبيد في نعت الحمير:
وصُحْمٍ صِيامٍ بين صَمْدٍ ورِجْلَةٍ
وقال شمر في باب الفَيافي: الغَبْراءُ والصَّحْماءُ في ألوانها بين الغُبْرةِ والصُّحْمة؛ وقال الطرمّاح يصف فَلاةً:
وصَحْماءَ أَشْباهِ الحَزابيِّ، ما يُرى
بها سارِبٌ غيرُ القَطا المُتَراطِنِ
أبو عمرو: الأَصْحَمُ الأَسْوَدُ الحالِكُ، وإذا أَخَذَتِ البَقْلَةُ رِيَّها واشْتَدَّتْ خُضْرَتُها قيل اصْحامّتْ. فهي مُصْحامَّة؛ قال الجوهري: اصْحامَّتِ البَقلَةُ اصْفارَّتْ، واصْحامَّ النَّبتُ اشتدّت خُضْرته؛ وقال أبو حنيفة: اصْحامَّ النبتُ خالَطَ سَوادَ خُضْرته صُفْرَةٌ، واصْحامَّتِ الأرض تغير نبتها وأَدْبَرَ مَطرُها، وكذلك الزرع إذا تغير لونه في أَوَّل التَّيَبُّسِ أو ضَرَبه شيءٌ من القُرِّ. واصْحامَّت الأَرضُ: تغير لون زرعها للحصاد، واصْحامَّ الحَبُّ كذلك. وحَنَأَتِ الأَرضُ تَحْنَأُ وهي حانِئَةٌ إذا اخْضَرَّتْ والْتَفَّ نَبْتُها، قال: وإذا أَدبر المطر وتغير نبتها قيل اصْحامَّت، فهي مُصْحامَّة. والصَّحْماءُ: بقلة ليست بشديدة الخضرة. وأَصْحَمَةُ: اسم رجل.

##### Türkçe

**الأَصْحَمُ** ve **الصُّحْمَةُ**: sarılığa doğru bir siyahlık; ve denildi: o, toz renginden az bir siyahlığa (kadar) bir renktir; ve denildi: o, bir kızıllık ve bir beyazlıktır; ve denildi: bir beyazlık içinde bir sarılıktır. Erkek **أَصْحَمُ**dur, dişi kıyasa göre (öyledir). Ve **بلدة صَحْماءُ**: tozluluğu olan; ve inşad etti, bir eşeği vasfederken:
أوَ اصْحَمَ حامٍ جَرامِيزَه،
حَزابِيَةٍ حَيَدى بالدِّحالْ
(* Onun sözü “**أو اصحم**”: asılda **أو** ile böyledir; ve onu **الصحاح**’ta bir kere **أو** ile, bir kere de **الواو** ile inşad etti).
İbn Berrî dedi: **أو اصْحَم** cer mahallinde, önce geçene atfedilmiş (olarak)dır; ve o (önce geçen) şudur:
كأَني ورَحْلي، إذا زُعْتُها،
على جَمَزى جازِئٍ بالرِّمالْ
Ve dedi: el-Asma‘î dedi: müzekkerde **فَعَلى**yı ancak bu harfte yalnız işitmedim; dedi: ve iki başka harfte gelmiştir, ve onlar: öteki beyitte **حَيَدى**; ve şiddetli itme için **دَلَظى**. Ve Lebîd dedi, eşeklerin niteliğinde:
وصُحْمٍ صِيامٍ بين صَمْدٍ ورِجْلَةٍ
Ve Şemmer dedi, **باب الفَيافي**’de: **الغَبْراءُ** ve **الصَّحْماءُ**, renklerinde **الغُبْرةِ** ile **الصُّحْمة** arasındadır. Ve et-Tırimmâh dedi, bir çölü vasfederken:
وصَحْماءَ أَشْباهِ الحَزابيِّ، ما يُرى
بها سارِبٌ غيرُ القَطا المُتَراطِنِ
Ebû ‘Amr: **الأَصْحَمُ** kapkara siyah olandır; ve ot (bitkisi) suyunu aldığında ve yeşilliği şiddetlendiğinde “**اصْحامّتْ**” denir. O hâlde o **مُصْحامَّة**dir. el-Cevherî dedi: **اصْحامَّتِ البَقلَةُ** sarardı; ve **اصْحامَّ النَّبتُ** yeşilliği şiddetlendi. Ve Ebû Hanîfe dedi: **اصْحامَّ النبتُ**: yeşilliğinin siyahlığına bir sarılık karıştı; ve **اصْحامَّتِ الأرض**: bitkisi değişti ve yağmuru geri döndü (kesildi); ve ekin de böyledir, rengi ilk kurumada değiştiğinde yahut ona soğuktan bir şey isabet ettiğinde. Ve **اصْحامَّت الأَرضُ**: hasat için ekininin rengi değişti. Ve **اصْحامَّ الحَبُّ** da böyledir. Ve **حَنَأَتِ الأَرضُ تَحْنَأُ** ve o **حانِئَةٌ**dir: yeşerdiğinde ve bitkisi sıklaşıp birbirine dolandığında; dedi: ve yağmur geri döndüğünde ve bitkisi değiştiğinde “**اصْحامَّت**” denir; o hâlde o **مُصْحامَّة**dir. Ve **الصَّحْماءُ**: yeşilliği şiddetli olmayan bir ot (bitkisi). Ve **أَصْحَمَةُ**: bir erkeğin adıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( الصُّحْمَة بالضَّمّ : سَوادٌ إلى | صُفْرة ) ، وعليه اْقْتَصَر الجَوْهَرِي ، | ( أو غُبْرَةٌ إلى سَوَاد قَلِيل ، أو | حُمْرَةٌ ) وبَياضٌ ، وقيل : صُفْرة ( في | بَياضٍ ، هو أَصْحَمُ وهي صَحْمَاءُ ) | على القِياس . وقال أبو عَمْرو : | الأَصْحَمُ : الأَسْوَدُ الحَالِكُ ، وَأَنْشَدَ | الجَوْهَرِيُّ لأُمَيّة الهُذَلِيّ يَصِف | حِماراً : | % ( أو اْصْحَمَ حامٍ جَرَامِيزَه % | حَزَابِيةٍ حَيَدَى بالدِّحَالِ ) % | | والجمع : صُحْم . | | قال لَبِيد في نَعْت الحَمِير : | | وصُحْمٍ صِيامٍ بين صَمْدٍ ورِجْلَةٍ | | ( واْصحَامَّ النَّبْتُ ) اصحِيمَاماً : أَخَذَ | ربَّه ، و ( اْشْتَدَّت خُضْرَتُه ) ، فهو | مُصْحامّ . | | ( و ) : اْصْحَامَّ أيضاً : إذا ( اصفَارَّ ) | وتَغَيَّر لَونُه ، ونَصّ الجَوْهَري : |

| اْصحامَّت البَقْلَة : اْصفَارَّت فهو | ( ضِدّ . أو ) اصحامَّ النبتُ : ( خَالَطَ | سوادَ خُضْرَتِه صُفْرَةٌ ) ، عن أَبِي | حَنِيفة . ( و ) اْصحَامَّت ( الأَرْضُ : | تَغَيَّر نَبْتُها وَأَدْبَر مَطَرُها . و ) كذلك | ( الزَّرعُ ) : إذا ( ضَرَبه قُرٌّ ) فَتَغَيَّر | لَونُه ، ( أو بَدَأ في اليُبْسِ ) ، وقيل : | اْصحامَّت الأرضُ : إذا تَغَيَّر لَونُ | زَرْعها للحَصَاد . واْصْحَامّ الحَبّ | كذلك . | | ( والصَّحْمَاءُ ) من الفِيافِي : | ( المُغَبَّرة ) ، عن شَمِر . وقال | الطِّرمَّاح يَصِفُ فلاة : | % ( وصَحْماءَ أَشْباهِ الحَزابِيَّ ما يُرَى % | بها سارِبٌ غيرَ القَطَا المُتَراطِنِ ) % | | ( و ) الصَّحْماءُ : ( بَقْلَةٌ ) لَيْسَت | بِشَدِيدَة الخُضْرة . | | ( وَأَصْحَمَةُ ) : اسم رَجُل كما في | الصّحاح ، وَأَصْحَمَةُ ( بنُ بَحْر ) كذا | في النُّسخ ، والصَّواب اْبنُ أَبْجَر : | ( مَلِكُ الحَبَشة النَّجاشِيّ ) . ووقع في | مُصَنَّف اْبن أبي شَيْبة : صَحْمَة بغَيْر | ألف ، وكذلك ثَبَت في بَعْضِ | رواياتِ البُخارِيّ ، وحَكَى | الإِسماعِيلِيّ : أَصْخَمَة بخَاءٍ مُعْجَمَة ، | ونُسِب للتَّصْحِيف . وحَكَى غَيرُه : | أَصْحَبَة بالموحدة بدَل المِيم . | وقيل : صَحْبة بغير أَلِف كصَحْمَة ، | وقيل : مَصْحَمة بِميم أَوَّله بَدَل | الهَمْزَة . وقيل : صَمْخَة بِتَقْدِيم | المِيم على الخَاءِ . وقيل غَيْر ذلِك | مِمَّا اْسْتَوْعَبه شُرَّاحُ البُخارِيّ | والشِّفاء وغَيْرُهم ، قاله شَيْخُنا . | قال : واْخْتَلَفوا أيضاً هل هذا اللَّفْظ | مع اْخْتِلافهم في ضَبْطِه هل اْسمُه | أو لَقَبُه . ومَالَ إلى الثَّاني جَماعةٌ ، | وقالوا : اسمُه مَكْحول بنُ حصّة ، | أو سَلِيم ، أو حَازِم . وهذا هو الذي | ( أَسْلَم في عَهْد النبي [ & ] ) ، | وَأَخبرَ الصَّحابَةَ بِإِسْلامه ، | وكاتَبَهُ ، خلافاً لِمَا قَالَه اْبنُ القَيِّم في

| الهدى من أَنَّه غَيرُه ؛ فإنه زَعْمٌ غَيرُ | صَحِيح ، وهو الذي أَخْبَر بِمَوْتِه ، | [ & ] مع الصَّحابة رَضِي الله | تَعالَى عنهم كما في الصَّحِيح وغَيرِه . | | قُلْتُ : وقال اْبنُ قُتَيْبَة : النَّجاشِيّ | بالنَّبطِيّة أَصْحَمَة ، ومعناه عَطِيّة . | وهل النَّون مَكْسُورَة أو مَفْتُوحة ، | واليَاء مُشَدَّدَة أو مُخَفَّفَة ، وهل هي | نَبطِيَّة أو حَبَشِيَّة ، وهل هو عَلَم | شَخْص أو عَلَم جِنْس ، فقد مَرَّ | البَحْث فيه في حَرْف الشِّين فراجِعْه . | | ( واْصْطَحَم : اْنْتَصَب قَائِماً ) . |

##### Türkçe

| | ( **الصُّحْمَة** damme ile: sarılığa doğru bir siyahlık ) , ve bunun üzerine **الجَوْهَرِي** iktisar etti, | ( yahut az bir siyahlığa doğru bir tozluluk, yahut bir kızıllık ) ve bir beyazlık; ve denildi: beyazlık içinde bir sarılık (o **أَصْحَمُ**’dur, o ise **صَحْمَاءُ**’dır) kıyasa göre. Ve Ebû Amr dedi: | **الأَصْحَمُ**: koyu kapkara olan; ve **الجَوْهَرِيُّ** Ümeyye el-Hüzelî’den bir eşek tasvir ederken inşad etti: | % ( أو اْصْحَمَ حامٍ جَرَامِيزَه % | حَزَابِيةٍ حَيَدَى بالدِّحَالِ ) % | | ve cem‘i: **صُحْم**. | | Lebîd, eşeklerin vasfında dedi: | | وصُحْمٍ صِيامٍ بين صَمْدٍ ورِجْلَةٍ | | ( **واْصحَامَّ النَّبْتُ** ) **اصحِيمَاماً**: kuvvetini aldı, ve ( yeşilliği şiddetlendi ), artık o **مُصْحامّ**’dır. | | ( ve ): **اْصْحَامَّ** da: ( sarardı ) ve rengi değiştiği zaman; ve **الجَوْهَري**’nin nassı: |

| **اْصحامَّت البَقْلَة**: **اْصفَارَّت**; artık o ( zıddır. Yahut ) **اصحامَّ النبتُ**: ( yeşilliğinin siyahlığına bir sarılık karıştı ), Ebû Hanîfe’den. ( ve ) **اْصحَامَّت** ( **الأَرْضُ**: bitkisi değişti ve yağmuru geri döndü. ve ) كذلك | ( **الزَّرعُ** ): ( ona bir soğuk vurduğu ) zaman da rengi değiştiği vakit, ( yahut kuruluğa başladı ) ; ve denildi: **اْصحامَّت الأرضُ**: hasat için ekininin rengi değiştiği zaman. Ve **اْصْحَامّ الحَبّ** da كذلك. | | ( **والصَّحْمَاءُ** ) fiyâfîden: ( tozlu olan ), Şemir’den. Ve et-Tırimmâh, bir çölü tasvir ederken dedi: | % ( وصَحْماءَ أَشْباهِ الحَزابِيَّ ما يُرَى % | بها سارِبٌ غيرَ القَطَا المُتَراطِنِ ) % | | ( ve ) **الصَّحْماءُ**: ( bir ot )tur; şiddetli yeşillikte değildir. | | ( **وَأَصْحَمَةُ** ): es-Sıhâh’ta olduğu üzere bir adam ismidir; ve **وَأَصْحَمَةُ** ( **بنُ بَحْر** ) nüshalarda böyle; doğrusu **اْبنُ أَبْجَر**’dir: ( Habeş kralı **النَّجاشِيّ** ). Ve İbn Ebî Şeybe’nin musannefinde, elifsiz **صَحْمَة** vaki oldu; ve كذلك Buhârî’nin bazı rivayetlerinde sabit oldu. Ve el-İsmâîlî hikâye etti: mu‘ceme **خَاءٍ** ile **أَصْخَمَة**; ve tashîfe nisbet edildi. Ve başkası hikâye etti: **أَصْحَبَة** muvahhada ile, **المِيم** yerine. Ve denildi: **صَحْبة** elifsiz, **صَحْمَة** gibi. Ve denildi: evveli **ميم** ile **مَصْحَمة**, hemze yerine. Ve denildi: **صَمْخَة**, **المِيم**’in **الخَاءِ** üzerine takdimiyle. Ve denildi: bundan başka, Buhârî şârihleri ile eş-Şifâ ve başkalarının istî‘âb ettiği şeylerden; bunu şeyhimiz söyledi. | dedi: ve ayrıca, bu lafızda, ضبط’ında ihtilaflarıyla birlikte, onun ismi mi yoksa lakabı mı olduğu hususunda da ihtilaf ettiler. Bir cemaat ikinciye meyletti; ve dediler: ismi **مَكْحول بنُ حصّة**, yahut **سَلِيم**, yahut **حَازِم**’dir. Ve bu, ( Peygamber [ & ] عهدinde Müslüman olan )dır; ve sahâbeye İslâmını haber verdi; ve onunla mektuplaştı; İbnü’l-Kayyim’in el-Hüdâ’da söylediğinin hilâfına, onun başka biri olduğuna dair; çünkü o, sahih olmayan bir zandır. Ve o, onun ölümünü haber verendir; [ & ] sahâbe ile birlikte, Allah Teâlâ onlardan razı olsun, Sahîh’te ve başkasında olduğu üzere. | | Dedim: ve İbn Kuteybe dedi: **النَّجاشِيّ** Nabatîce **أَصْحَمَة**’dir; ve manası عطية’dir. Ve **النَّون** kırık mı yoksa açık mı, ve **اليَاء** şeddeli mi yoksa hafif mi, ve o Nabatî mi yoksa Habeşî mi, ve o bir şahıs özel adı mı yoksa bir cins adı mı; bunun araştırması **حَرْف الشِّين**’de geçti; ona müracaat et. | | ( **واْصْطَحَم**: dimdik ayakta dikildi ) . |

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

اصطحم
8 اصطحم ذ i. q. اصطخم, q. v.

اصْحَامَّ
11 اصْحَامَّ ذ , (K,) inf. n. اِصْحِيمَامٌ, (TA,) said of a plant, or herbage, It became intensely green: and it became yellow, (K, TA,) and altered in colour; or, as J says, [in the S,] اصحامّت البَقْلَةُ the herb, or leguminous plant, became yellow: (TA:) thus it has two contr. meanings: or it (i. e. a plant, or herbage,) became intermixed with yellowness in its dark greenness. (AHn, K.) And اصحامّت الأَرْضُ The land became altered [for the worse] in its herbage, and its rain departed: (K:) or, as some say, the land became altered in the colour of its seed-produce, for the reaping: and in like manner, اصحامّ الحَبٌّ the grain became thus altered. (TA.) And اصحامّ الزَّرْعُ The seed-produce was smitten by cold: or began to dry up. (K.)

صُحْمَةٌ
صُحْمَةٌ ذ Blackness inclining to yellowness: or a dust-colour inclining a little to blackness: or redness in whiteness: (K:) or, as some say, yellowness in whiteness. (TA.)

أَصْحَمُ
أَصْحَمُ ذ Of the colour termed صُحْمَةٌ: (K:) i. e. black inclining to yellowness: (S, K:) &c.: (K:) or, accord. to AA, intensely black: (TA:) fem. صَحْمَآءُ. (K.) ― -b2- The latter, applied to a فَيْفَآء [or smooth, or waterless, desert], (Sh, K,) or to a بَلْدَة [or district, &c.], (S,) signifies Dusty. (Sh, S, K.) ― -b3- And الصَّحْمَآءُ is the name of A certain herb, or leguminous plant, (S, K, TA,) not intensely green. (TA.)

مُصْحَامٌّ
مُصْحَامٌّ ذ , applied to a plant, or herbage, [&c.,] part. n. of 11 [q. v.]. (TA.)

##### Türkçe

**اصطحم**
8 **اصطحم** ذ i. q. **اصطخم**, q. v.

**اصْحَامَّ**
11 **اصْحَامَّ** ذ, (K,) mastar ismi **اِصْحِيمَامٌ**, (TA,) bir bitki veya ot hakkında söylenir: şiddetle yeşil oldu: ve sarardı, (K, TA,) ve renkte değişti; yahut J’nin dediği gibi, [S’de,] **اصحامّت البَقْلَةُ** ot, yahut baklagil bitkisi, sarardı: (TA:) böylece onun iki zıt mânası vardır: yahut o (yani bir bitki veya ot) koyu yeşilliğinde sarılıkla karışık oldu. (AHn, K.) Ve **اصحامّت الأَرْضُ** arazi, otunda değişmiş oldu [daha kötüye], ve yağmuru gitti: (K:) yahut bazılarının dediği gibi, arazi, biçilmek üzere, tohum mahsulünün renginde değişmiş oldu: ve aynı şekilde, **اصحامّ الحَبٌّ** tane böylece değişmiş oldu. (TA.) Ve **اصحامّ الزَّرْعُ** tohum mahsulü soğukla vuruldu: yahut kurumaya başladı. (K.)

**صُحْمَةٌ**
**صُحْمَةٌ** ذ Sarılığa meyleden siyahlık: yahut biraz siyahlığa meyleden bir toz rengi: yahut beyazlıkta kızıllık: (K:) yahut bazılarının dediği gibi, beyazlıkta sarılık. (TA.)

**أَصْحَمُ**
**أَصْحَمُ** ذ **صُحْمَةٌ** diye adlandırılan renkten: (K:) yani sarılığa meyleden siyah: (S, K:) vb.: (K:) yahut AA’ya göre, şiddetle siyah: (TA:) müennesi **صَحْمَآءُ**. (K.) ― -b2- İkincisi, bir **فَيْفَآء**’a [yahut düz, yahut susuz, çöl], (Sh, K,) yahut bir **بَلْدَة**’ye [yahut belde, vb.], (S,) uygulandığında, Tozlu mânasına gelir. (Sh, S, K.) ― -b3- Ve **الصَّحْمَآءُ**, şiddetle yeşil olmayan, (TA,) belirli bir otun yahut baklagil bitkisinin adıdır. (S, K, TA.)

**مُصْحَامٌّ**
**مُصْحَامٌّ** ذ, bir bitkiye veya ota, [&c.,] uygulanır; 11’in [bkz.] ism-i fâilidir. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَحَمَ
صَحَمَ -  اِصْحَامَّ
a.  Became green; became yellow.

صُحْمَة
صُحْمَة 3t ,
a.  Dust colour.

##### Türkçe

صَحَمَ
صَحَمَ -  **اِصْحَامَّ**
a. Yeşil oldu; sarı oldu.

صُحْمَة
صُحْمَة 3t ,
a. Toz rengi.
