# صحو — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%88/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AD%D9%88/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صحو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%88.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صحو

: ( و *!الصَّحْوُ : ذَهابُ الغَيْمِ ) ، وقد *!صَحا يَوْمُنا *!صَحْواً فهو صاحٍ .
وفي المِصْباح : قالَ السِّجِسْتاني : العامَّةُ تظنُّ أَنَّ الصَّحْوَ ذَهابُ الغَيْمِ لا يكونُ إلاَّ كذلكَ ، وإنَّما الصَّحْو تفرُّقُ الغَيْمِ مع ذَهابِ البَرْدِ .
( و ) أَيْضاً : ذَهابُ ( السُّكْرِ ) ؛ وقد صَحا من سُكْرِهِ *!صُحُوّاً ، كعُلُوَ ، فهو صاحٍ .
( و ) أَيْضاً : ( تَرْكُ الصِّبا والباطِلِ ) ؛ وهو مجازٌ ؛ ومنه قولُ الشَّاعر :
*!صَحا القَلْبُ عن سَلْمى وأَقْصرَ باطِله
( يومٌ ) صَحْيٌ ، ( وسَماءٌ صَحْيٌ ) : أَي ( *!صَحِيَا ) من الغَيْمِ ، ( *!وأَصْحَيَا ) كَذلكَ ؛ فهي *!مُصْحِيَةٌ .
وقالَ الكِسائي : فهي *!صَحْوٌ ولا تقُلْ مُصْحِيَةٌ .
( وصَحِيَ السَّكْرانُ ، كرَضِيَ ) ، صحا ( *!وأَصْحَى ) ؛ لُغَةٌ عن ابنِ القطَّاع ؛ أَفاقَ من غشْيَتِه ؛ ( وكذا المُشْتاقُ .
( *!والمِصْحاةِ ( ، كمسْحاةُ : إناءٌ م ) مَعْروفٌ .
قال الأصْمعيُّ : لا أَدْري مِن أَيِّ شيءٍ هو ؛ وقالَ غيرُهُ : من فضَّةٍ .
وقيلَ : ( طاسٌ أَوْجامٌ ) يُشْربُ به . يقالُ : وَجْهٌ *!كمِصْحاةِ اللُّجَيْنِ ؛ وقال الأَعْشى :
بكأْسٍ وإِبْريقٍ كأَنَّ شَرابَهُ
إذا صُبَّ في *!المِصْحاةِ خالَطَ بَقَّمَاوممَّا يُستدركُ عليه :
*!المَصْحاةُ ، كالمَسْلاةِ زِنَةً ومَعْنى ، إلاَّ أنَّ *!المَصْحاةَ من سُكْرِ الغَمِّ والمَسْلاةَ من الكَرَبِ والهَمِّ .
وفي المَثَل : يُريدُ أَنْ يأْخذَها بينَ

*!الصَّحْوةِ والسَّكْرةِ ؛ يُضْرَبُ لطالِبِ الأَمْرِ يَتجاهَلُ وهو عالِمٌ .
*!وأَصْحَيْته من سُكْرِهِ ومن نوْمِه ؛ وقد يُسْتَعْمل *!الإِصْحاءُ مَوْضِع التَّنْبِيه والتَّذكيرِ عن الغَفْلَةِ .
*!وأَصْحَيْنا : صرْنَا في *!صَحْوٍ .
*!وصحت العاذِلَةُ : تَرَكَتِ العَذْلَ .

### Türkçe

: ( ve **الصَّحْوُ**: bulutun gitmesi ) , ve gerçekten günümüz **صَحا** **صَحْواً**; artık o, açık (bulutsuz)dır.
Ve el-Miṣbâḥ’ta: es-Sicistânî dedi: avam, **الصَّحْوَ**’un bulutun gitmesi olduğunu, ancak böyle olacağını zanneder; hâlbuki **الصَّحْو** bulutun dağılmasıdır; soğuğun gitmesiyle birlikte.
( ve ) ayrıca: ( sarhoşluğun gitmesi ); ve sarhoşluğundan **صَحا** **صُحُوّاً**, (عُلُوَ gibi); artık o, açık (ayıktır).
( ve ) ayrıca: ( gençliği ve bâtılı terk etmek ); ve o, mecazdır; ondan şairin sözü:
**صَحا القَلْبُ عن سَلْمى وأَقْصرَ باطِله**
( bir gün ) **صَحْيٌ**, ( ve bir gök **صَحْيٌ** ): yani ( **صَحِيَا** ) buluttan, ( **وأَصْحَيَا** ) da böyledir; artık o, **مُصْحِيَةٌ**’dir.
Ve el-Kisâî dedi: artık o, **صَحْوٌ**’dur; **مُصْحِيَةٌ** deme.
( ve sarhoş **صَحِيَ** (رَضِيَ gibi) ), **صَحا** ( ve **أَصْحَى** ); İbnü’l-Kattâ‘dan bir lugattır; baygınlığından ayıldı; ( ve aynı şekilde özleyen.
( **والمِصْحاةِ** (, **مسْحاةُ** gibi: kap m ) ma‘rûftur.
El-Asma‘î dedi: onun hangi şeyden olduğunu bilmiyorum; başkası dedi: gümüşten.
Ve denildi: ( bir tas yahut **جامٌ** ) onunla içilir. Denilir: bir yüz **كمِصْحاةِ اللُّجَيْنِ**; ve el-A‘şâ dedi:
بكأْسٍ وإِبْريقٍ كأَنَّ شَرابَهُ
إذا صُبَّ في **المِصْحاةِ** خالَطَ بَقَّمَا
Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**المَصْحاةُ**, vezin ve mânâca **المَسْلاةِ** gibidir; ancak **المَصْحاةَ** gam sarhoşluğundan, **المَسْلاةَ** ise keder ve hüzünden (olandır).
Ve meselde: onu, arasında almak istiyor:

**الصَّحْوةِ والسَّكْرةِ**; işin talibine vurulur; bilirken cahillik taslar.
Ve onu sarhoşluğundan ve uykusundan **أَصْحَيْته**; ve **الإِصْحاءُ**, gafletten uyarma ve hatırlatma mevkiinde kullanılabilir.
**وأَصْحَيْنا**: **صَحْوٍ** içinde olduk.
Ve **وصحت العاذِلَةُ**: kınamayı terk etti.
