# صخب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AE%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AE%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صخب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AE%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: صخب

الصخب محركة: الصياح والجبلة وشدة الصوت واختلاطه. ومنهم من قيده للخصام كالسخب، بالسين المهملة، وهي لغة ربعية قبيحة. وقد صخب كفرح يصخب صخبا فهو صخاب كشداد وصخب وصخوب كصبور وصخبان بالفتح. كل ذلك بمعنى شديد الصخب كثيرة. وفي حديث كعب في التوراة: محمد عبدي ليس بفظ ولا غليظ ولا صخوب في الأسواق وفي رواية: ولا صخاب. وفعول وفعال للمبالغة. وفي حديث خديجة: لا صخب فيه ولا نصب. وفي حديث أم أيمن: وهي تصخب وتذمر عليه. وجمع الأخير صخبان بالضم عن كراع. وهي أي الأنثى صخبة كفرحة وصخابة وصخبة كعتلة وصخوب. قال:
  فعلك لو تبدلنا صخـوبـا                      ترد الأمرد المختار كهلا وقول أسامة الهذلي:
  إذا اضطرب الممر بجانبيها                      ترنم قينة صخب طروب حمله على الشخص فذكر، إذ لا يعرف في الكلام امرأة فعل بلا هاء، كذا في لسان العرب. من المجاز: عين صخبة بسكون الخاء: مصطفقة عند الجيشان، محركة: الغليان وماء صخب الآذي كفرح ومصطخبه كذلك إذا تلاطمت أمواجه أي له صوت. قال:
  ... مفعوعم صخب الآذي منبعق والصخبة بفتح فسكون: العطفة أو خرزة تستعمل في الحب والبغض والمسافرة والصخب. يقال: اصطخب القوم وتصاخبوا إذا تصايحوا وتضاربوا. وفي حديث المنافقين: صخب بالنهار وخشب بالليل أي صياحون فيه متجادلون. واصطخاب الطير: اختلاط أصواتها. وحمار صخب الشوارب كفرح: يردد نهاقه بالضم في شواربه. والشوارب: مجاري الماء في الحلق. قال:
  صخب الشوارب لا يزال كأنه                      عبد لآل أبي ربيعة مسـبـع وفي الأساس، ومن المجاز: عود صخب الأوتار.

### Türkçe

**الصخب** (harekeli): bağırma; yaratılış (tabiat); sesin şiddeti ve onun karışmasıdır. Onlardan kimi onu, **السخب** gibi—**السين** (ihmâl edilmiş) ile—çekişmeye kayıtlamıştır; o, çirkin dörtlü bir dildir. Ve (fiil olarak) **صخب** ( **فرح** vezninde) **يصخب** **صخبا**; o hâlde o, **صخاب** ( **شداد** gibi) ve **صخب** ve **صخوب** ( **صبور** gibi) ve **صخبان** (fetha ile)dır. Bütün bunlar “şiddetli **الصخب**; çok **الصخب**” mânâsınadır. Ka‘b’ın Tevrat’taki hadîsinde: “Muhammed kulumdur; kaba değil, katı değil, çarşılarda **صخوب** değildir.” Bir rivayette: “ve **صخاب** değildir.” **فعول** ve **فعال** mübalağa içindir. Hatice’nin hadîsinde: “Onda **صخب** yoktur ve **نصب** yoktur.” Ümmü Eymen’in hadîsinde: “ve o, ona karşı **تصخب** eder ve söylenir.” Sonuncunun cemi, Kurâ‘dan naklen, zamme ile **صخبان**dır. Ve o—yani dişi—**صخبة** ( **فرحة** gibi) ve **صخابة** ve **صخبة** ( **عتلة** gibi) ve **صخوب**tur. Dedi ki:
  “Senin fiilin—eğer biz **صخـوبـا** (hâline) değişseydik—seçilmiş tüysüz genci ihtiyara çevirirdi.” Usâme el-Hüzelî’nin sözü:
  “Eğer geçit onun yanlarında çalkalanırsa, **صخب** **طروب** bir câriye terennüm eder.” Onu şahsa hamletti de müzekker getirdi; zira sözde, **هاء**sız “**فعل**” (kalıbında) bir kadın bilinmez; Lisânü’l-‘Arab’da böyle(ce)dir.

Mecazdan: **عين صخبة**—**الخاء** sükûn ile—ordular (topluluklar) yanında şakırdayandır; harekeli (okunuşla): kaynama. Ve **ماء صخب الآذي** ( **فرح** gibi) ve onun **مصطخبه**si de böyledir; dalgaları çarpıştığı zaman; yani onun bir sesi vardır. Dedi ki:
  “… **مفعوعم**; **صخب الآذي**; fışkıran.” Ve **الصخبة** (fetha sonra sükûn ile): sevgi ve buğzda, yolculukta ve **الصخب**da kullanılan bir bağ (muska) yahut bir boncuktur. Denir ki: **اصطخب** kavim ve **تصاخبوا**; bağrıştıkları ve dövüştükleri zaman. Münafıkların hadîsinde: “Gündüz **صخب**, gece **خشب**”; yani onda bağıranlar, çekişenlerdir. Ve kuşun **اصطخاب**ı: seslerinin karışmasıdır. Ve **حمار صخب الشوارب** ( **فرح** gibi): anırmasını, zamme ile, **شوارب**inde tekrarlar. **الشوارب**: boğazdaki su yollarıdır. Dedi ki:
  “**صخب الشوارب**; durmadan sanki **آل أبي ربيعة**’ye ait yırtıcı bir köle gibidir.” Ve **الأساس**’ta: ve mecazdan: **عود صخب الأوتار**.
