# صدع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AF%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صدع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: صدع

الصَدْعُ: الشقُّ. يقال: صَدَعْتُهُ فانْصَدَعَ هو، أي انشقَّ. والصَديعُ: الصبحُ. والصَديعُ: الصِرْمَةُ من الإبل، والفِرْقَةُ من الغنم. وصَدَعْتُ الفلاةَ: قطعتها. وصَدَعْتُ الشيء: أظهرته وبيَّنته. ومنه قول أبي ذؤيب:
يَسَرٌ يُفيضُ على القِداحِ ويَصْدَعُ
يقال: صَدَعْتُ بالحقِّ، إذا تكلّمت به جهاراً. وقوله تعالى: "فاصْدَعْ بما تُؤْمَر". قال الفراء: أراد فاصْدَعْ بالأمر، أي أَظْهِرْ دينَكَ. أبو زيد: صَدَعْتُ إلى الشيء أَصدَعُ صُدوعاً: مِلْتُ إليه. وما صَدَعَكَ عن هذا الأمر، أي ما صرفك. والتَصْديعُ: التفريقُ. وتَصَدَّعَ القوم: تفرَّقوا. والصُداعُ: وجعُ الرأس. وصُدِّعَ الرجل تَصْديعاً. والصِدْعَةُ بالكسر: الصِرْمَةُ من الإبل والفِرْقَةُ من الغنم. يقال: صَدَعْتُ الغنم صِدْعَتَيْنِ، أي فِرْقتين، وكل واحدة منهما صِدْعَةٌ. ورجلٌ صَدْعٌ بالتسكين وقد يحرَّك، وهو الضربُ الخفيفُ اللحم الشابُّ. فأمَّا الوَعِلُ فلا يقال فيه إلا صَدَعٌ بالتحريك، وهو الوسط منها ليس بالعظيم ولا الصغير، ولكنه وَعِلٌ بين وَعِلين. وكذلك هو من الظباء والحُمُرِ. قال الراجز:
يا رُبَّ أَيَّازٍ من العُفْرِ صَدَعْ
تَقَبَّضَ الذئبُ إليه واجْتَمَعْ
يقال رأيت بين القوم صَدَعاتٍ، أي تفرّقاً في الرأي والهَوى.

### Türkçe

**الصَدْعُ**: yarık. Denir ki: **صَدَعْتُهُ** de, o da **انْصَدَعَ**; yani yarıldı. Ve **الصَديعُ**: sabah. Ve **الصَديعُ**: develerden bir sürü parçası, koyunlardan bir grup. Ve **صَدَعْتُ الفلاةَ**: onu katettim. Ve **صَدَعْتُ الشيء**: onu ortaya çıkardım ve açıkladım. Ondan, Ebû Züeyb’in sözü:
يَسَرٌ يُفيضُ على القِداحِ ويَصْدَعُ
Denir ki: **صَدَعْتُ بالحقِّ**, onunla açıktan konuştum zaman. Ve O’nun (yüce) sözü: "فاصْدَعْ بما تُؤْمَر". Ferrâ dedi: Murad etti: **فاصْدَعْ بالأمر**; yani dinini ortaya çıkar. Ebû Zeyd: **صَدَعْتُ إلى الشيء أَصدَعُ صُدوعاً**: ona meylettim. Ve bu işten seni ne **صَدَعَكَ**, yani seni ne çevirdi. Ve **التَصْديعُ**: ayırma. Ve **تَصَدَّعَ القوم**: ayrıldılar. Ve **الصُداعُ**: baş ağrısı. Ve adam **صُدِّعَ** **تَصْديعاً**. Ve **الصِدْعَةُ** (kesre ile): develerden bir sürü parçası ve koyunlardan bir grup. Denir ki: **صَدَعْتُ الغنم صِدْعَتَيْنِ**, yani iki grup; ve onların her biri **صِدْعَةٌ**’dir. Ve bir adam **صَدْعٌ** (sükûn ile) ve bazen harekelenir; o, eti hafif (az) olan genç tiptir. Amma **الوَعِلُ** hakkında ancak hareke ile **صَدَعٌ** denir; o, ondan orta olandır; ne büyük ne küçük; fakat iki **وَعِلٌ** arasında bir **وَعِلٌ**’dir. Aynı şekilde o, ceylanlardan ve yaban eşeklerindendir. Râciz dedi:
يا رُبَّ أَيَّازٍ من العُفْرِ صَدَعْ
تَقَبَّضَ الذئبُ إليه واجْتَمَعْ
Denir: Kavim arasında **صَدَعاتٍ** gördüm; yani görüş ve hevada ayrılık.
