# صد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: صد

صَدَّ عَنْهُ
1 صَدَّ عَنْهُ ذ , (S, M, K, &c.,) aor. صَدُ٣َ (S, M, A) and صَدِ٣َ , (M,) the latter only agreeable with analogy, (MF,) [but the former, which is the more common, explainable on the ground that وَجْهَهُ or the like is understood,] inf. n. صُدُودٌ (S, M, A, K) and صَدٌّ, (M,) He turned away from, avoided, shunned, and left, him, or it; he was averse from him, or it; (S, M, A, Msb, K;) he turned away his face from him [or it]: (Ham p. 89:) and صَدَّهُ also, aor. صَدُ٣َ , inf. n. صَدٌّ, he forsook him, and turned away his face from him. (L.) One says, أَرَى فِيكَ صُدُودًا [I see in thee aversion]. (A.) And لَا صَدَّ عَنْ ذَاكَ [lit. There is no evading that], meaning truly thou didst that. (Lh, M.) صَدَّ السَّبِيلُ (tropical:) [The road, or way, turned aside] is said when a difficult road up a mountain, (A, L,) or some other obstacle, (A,) presents itself before thee, and thou leavest it, and takest another way. (A, L.) ― -b2- And صَدَّهُ عَنْهُ, (S, M, K, &c.,) aor. صَدُ٣َ , (Msb,) inf. n. صَدٌّ; (S, Msb, K;) and ↓ اصدّهُ, (S, M, K,) inf. n. اـِصْدَادٌ; (TA;) and ↓ صدّدهُ; (M;) He averted him; turned him, or sent him, away, or back; or caused him to return, or go back, or revert; from it: (S, M, Msb, K:) prevented, or hindered, him from doing it: (S, A, Msb, K:) or did so by gentle means: and so ضَدَّهُ. (L in art. ضد.) -A2- صَدَّ, aor. صَدِ٣َ , (T, S, M, A, K,) agreeably with analogy, (MF,) and this is the more approved form, (T,) and صَدُ٣َ , (T, S, K,) inf. n. صَدِيدٌ (S, A, K) and صَدٌّ, (M,) He cried out, vociferated, or raised a clamour, (T, S, M, A, K,) مِنْ كَذَا [at, or by reason of, such a thing]. (A.) ― -b2- And صَدَّ, aor. صَدِ٣َ , (Lth, M, Msb,) inf. n. صَدٌّ, (M,) He laughed, مِنْ كَذَا [at such a thing]: (Lth, Msb:) or he laughed violently, or immoderately. (M.)

صدّدهُ عَنْهُ
2 صدّدهُ عَنْهُ ذ : see 1. -A2- And صدّد, (T, TA,) inf. n. تَصْدِيدٌ; for which one says صدّد, inf. n. تَصْدِيَةٌ, (T, M, * K, * TA,) changing one of the دs into ى, (T, K, TA,) like as one says قَصَّيْتُ أَظْفَارِى, which is originally قَصَّصْتُ; (T, TA;) and صَدَّى بِيَدَيْهِ; (TA in art. صدى;) He clapped with his hands; (T, M, K;) because, in the action of clapping the hands together, the صَدّ, i. e. “ face, ” of one hand fronts that of the other; or, accord. to Aboo-Jaafar Er-Rustamee, التَّصْدِيَةُ is from صَدًى meaning “ a sound ” [or “ an echo ”]; but the former derivation is the more probable: (TA:) [see art. صدى:] also he raised his voice, or called out, or cried out. (M, TA.) It is said in the Kur [viii. 35], وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنَدْ الْبَيْتِ اـِلَّا مُكَآءً وَتَصْدِيَةً And their prayer at the House [of God] is nought but whistling, and clapping with the hands: (M, * TA:) meaning, they do thus instead of praying as they have been commanded to do. (Jel.) -A3- See also 4.

صَادَّهُ وَضَادَّهُ
3 صَادَّهُ وَضَادَّهُ ذ [He treated him with aversion and opposition]. (A.)

اصدّهُ عَنْهُ
4 اصدّهُ عَنْهُ ذ : see 1. -A2- اصدّ said of a wound, (S, M, Msb, K,) inf. n. اـِصْدَادٌ; (TA;) as also ↓ صدّد; (M, TA;) It contained, or generated, matter, (S, M, Msb, K,) such as is termed صَدِيد: (M, Msb:) or ran with such matter. (A.)

تصدّد لَهُ
5 تصدّد لَهُ ذ , for which one says تَصَدَّى له, [changing the last د into ى, as in the case of صَدَّدَ, q. v.,] from الصَّدَدُ, meaning “ the place, or part, that is before, in front, facing, or opposite; ” (Az, L;) He addressed, or applied, or directed, himself, or his regard, or attention, or mind, to him, or it; [as though he set himself over against the object to which the verb relates:] and he asked him, or petitioned him, for a thing that he wanted: syn. تَعَرَّضَ لَهُ; (L and K * in the present art., and S and M and K in art. صدى;) and أَقْبَلَ عَلَيْهِ; (L;) and تَضَرَّعَ لَهُ: (M in art. صدى:) he inclined to him, or it: (L:) he raised his head towards it: (M in art. صدى, in explanation of تصدّى:) he raised his head and breast towards it, looking towards it, or regarding it: (TA in art. صدى, in explanation of تصدّى:) the object is one at which you raise your eyes, looking at it: (S in art. صدى, in explanation of تصدّى:) he applied, or gave, his whole attention to it, (meaning an affair,) having his mind unoccupied by other things; syn. تَفَرَّغَ لَهُ وَتَبَتَّلَ. (Msb.) One says also, تصدّى لِلرَّدِّ عَلَى المُصَنِّفِ [He addressed, or applied, himself to reply against the author]. (TA in art. حزب, &c.) And تصدّى لِلْمَعْرُوفِ وَطَلَبَهُ He addressed himself, or applied himself, to obtain favour, or bounty; and sought it; syn. تَعَرَّضَ لَهُ [and تَبَرَّى له]. (Msb in art. عرض.) And أَنْتَ لَهُ تَصَدَّى, [in the Kur, lxxx., 6,] originally تَتَصَدَّدُ, (L,) and accord. to one reading تَصَّدَّى, (Jel,) means To him thou addressest thyself, or directest thine attention, and inclinest; syn. تَتَعَرَّضُ لَهُ, (L,) and تُقْبِلُ عَلَيْهِ, (Zj,) and تَمِيلُ اـِلَيْهِ; (L;) or تَتَعَرَّضُ لَهُ بِالْاـِقْبَالِ عَلَيْهِ: (Bd:) or addressest thyself, &c., and humblest thyself: (M in art. صدى: [in which, however, this explanation is not given with express reference to the above-cited phrase in the Kur:]) or it may signify thou seekest to bring thyself near to him, or to advance thyself in his favour; from الصَّدَدُ as signifying القُرْبُ. (T.) [See also art. صدى.]

اصطدّت
8 اصطدّت ذ She (a woman) covered herself with a صِدَاد [q. v.], i. e. سِتْر. (Nawلdir el-Aarلb, O, K.)

صَدْصَدَةٌ
R. Q. 1 صَدْصَدَةٌ ذ The beating of the sieve with one's hand. (TA.)

صَدْ
صَدْ ذ a Pers. word [app. used by the Arabs] signifying A hundred. (TA.)

صَدٌّ
صَدٌّ ذ : see صُدٌّ, in four places. ― -b2- Also The face, or front, of the hand. (TA.)

صُدٌّ
صُدٌّ ذ (M, A, L, Msb, K) and ↓ صَدٌّ (K) The side of a valley, (M, A, Msb, K,) or of a شِعْب [i. e. the kind of water-course so called, or a ravine], and of a mountain where it forms a ravine, (M, L,) and (tropical:) of a road: (A:) pl. [of pauc.] أَصْدَادٌ and [of mult.] صُدُودٌ. (TA.) And ↓ صَدٌّ (L) and ↓ صَدَدٌ (M, L) signify [in like manner] A side; a lateral, or an adjacent, part, quarter, tract, or the like; syn. of the former جَانِبٌ, (L,) and of the latter نَاحِيَةٌ. (M, L.) اِنْضَمَّ عَلَيْهِمُ الصُّدَّانِ [lit. The two sides of the road confined them] means (tropical:) they occupied the middle of the road. (A.) And الصُّدَّانِ signifies also (tropical:) The two edges, or extremities, or cusps, of the notch of an arrow, between which is the place of the bow-string; syn. شَرْخَا الفُوقِ. (O. [In the K, erroneously, شَرْخَا الفَرْقِ.]) ― -b2- Also صُدٌّ and ↓ صَدٌّ A mountain: (AA, S, M, L, Msb, K:) and so سُدٌّ and سَدٌّ: (AA, S, M:) pl. أَصْدَادٌ and صُدُودٌ. (M, L.) ― -b3- And ↓ صَدٌّ [or صُدٌّ] A cloud, or collection of clouds, rising high, and appearing like a mountain: and so سَدٌّ [or سُدٌّ (q. v.)], which is the more approved word. (M, L.)

صَدَدٌ
صَدَدٌ ذ : see صُدٌّ. ― -b2- Also i. q. قُرْبٌ [used as a n. of place, meaning Vicinity, or a near place or sport; as in phrases here following]: (ISk, S, M, A, Msb, K:) and the place, or part, that is before, in front, facing, or opposite. (ISk, * T, S, * M, A, * L, K. *) One says, دَارُهُ بِصَدَدِ المَسْجِدِ [His house is in the vicinity of, i. e. near to, the mosque; or his house is opposite to the mosque]. (Msb. [The former meaning is there indicated; but no meaning is expressed.]) And أَخَذْتُهُ مِنْ صَدَدٍ i. e. مِنْ قُرْبٍ [I took it from a near place or spot]. (A.) And دَارِى صَدَدَ دَارِهِ, (ISk, S, A, K,) in which صدد is in the accus. case as an adv. n. of place, (S, K,) and بِصَدَدِهِ, (ISk, A,) and عَلَى صَدَدِهِ, (Lth, ISk,) My house is opposite to, i. e. in the place, or part, that is in front of, his house: (ISk, S, A, K:) and in the vicinity of, or near to, his house. (K.) And هٰذَا صَدَدَ هٰذَا, and بِصَدَدِهِ, This is in front of, or opposite to, this. (M.) ― -b3- [Hence, app.,] لَا حَدَدَ لِى دُونَهُ وَلَا صَدَدَ There is no impediment to me in the way of it, nor any obstacle. (A.) ― -b4- And هُوَ صَدَدَكَ i. q. قَصْدَكَ [i. e. He, or it, is tending, or looking, in the direction of thee; or is before thee, or before thy face: see art. قصد]. (Sb, M.) ― -b5- And أَنَا بِصَدَدٍ مِنْ هٰذَا الأَمْرِ [I am directing myself, or my attention, to this affair]. (A.) [نَرْجِعُ اـِلَى مَا نَحْنُ بِصَدَدِهِ, meaning We will return to that subject to which our attention is directed, is a phrase of frequent occurrence after a digression.]

صِدَادٌ
صِدَادٌ ذ A woman's سِتْر [app. meaning veil, or covering]. (Nawلdir el-Aarلb, O, K.) ― -b2- See also what next follows.

صَدُودٌ
صَدُودٌ ذ i. q. مِجْوَلٌ [app. meaning A kind of garment for women or for young girls, which is thus called]; (O, K; in the CK مِحْوَل;) as also ↓ صِدَادٌ; so says Th. (O.)

صَدِيدٌ
صَدِيدٌ ذ an inf. n. of صَدَّ [q. v.] in one of its senses. (S, A, K.) -A2- Also The ichor, i. e. thin water, [or watery humour,] of a wound, (S, A, Mgh, K,) mixed [or tinged] with blood, (S, A, Mgh,) before the matter becomes thick: (S, A:) or matter, or pus, like water, in which is a mixture of red and white: (M:) or matter, or pus, like water in thinness and like blood in its having a mixture of red and white: (AZ, Msb:) and some add that when it has thickened, it is مِدَّة: (Msb:) or matter, or pus, mixed with blood, (Lth, Mgh, Msb,) in a wound. (Lth.) In the Kur xiv. 19, it means What flows from the skins of the inmates of Hell: (M:) or what flows from their insides, and is mixed with matter and blood: (Jel:) or hot water (حَمِيمٌ) boiled until it thickens. (M, K.) ― -b2- And hence, as being likened thereto, صَدِيدُ الفِضَّةِ i. e. ذُوَابَتُهَا [app. meaning What is melted of silver]. (M.)

صُدَّى
صُدَّى ذ A species of fig, white without, black within, and very sweet. (AHn, M, TA.)

صُدَّادٌ
صُدَّادٌ ذ A road to water. (S, K.) -A2- And الصُّدَّادُ The serpent: (K:) and (K, TA, in the CK “ or ”) a certain small animal (دُوَيْبَّة, S, K) of the kind of the [field-rats called] جِرْذَان: (S:) or [a species of lizard;] what is called سَامُّ أَبْرَصَ [q. v.]; (AZ, S, M, K;) used in this sense by Keys: (AZ, S:) or, accord. to Yaakoob, the [lizard called] وَزَع: or, as some say, a species of the [field rats called] جِرْذَان: (M:) pl. صَدَائِدُ, (S, M, K,) which is anomalous. (S, M.)

صَادٌّ
صَادٌّ ذ Turning away, avoiding, shunning, and leaving; or averse: fem. صَادَّةٌ: pl. of both صُدَّادٌ; and of the fem. صَوَادُّ also. (M.)

مَصْدُودٌ
مَصْدُودٌ ذ [pass. part. n. of صَدَّهُ, q. v.]. One says, فُلَانٌ مَصْدُودٌ عَنِ الخَيْرِ [Such a one is turned away from, or prevented from attaining, what is good, or prosperity]. (A.)

### Türkçe

**صَدَّ عَنْهُ**
1 **صَدَّ عَنْهُ** ذ , (S, M, K, &c.,) muzâri‘i **صَدُ٣َ** (S, M, A) ve **صَدِ٣َ** , (M,) ikincisi yalnız kıyasa uygun olarak, (MF,) [fakat birincisi, ki daha yaygındır, **وَجْهَهُ** yahut benzeri bir şeyin takdir edildiği esasına göre açıklanabilir,] mastarı **صُدُودٌ** (S, M, A, K) ve **صَدٌّ**, (M,) O, ondan yahut ondan (şeyden) yüz çevirdi, sakındı, kaçındı ve terk etti; ondan yahut ondan (şeyden) hoşlanmadı; (S, M, A, Msb, K;) yüzünü ondan [yahut ondan (şeyden)] çevirdi: (Ham s. 89:) ve **صَدَّهُ** da, muzâri‘i **صَدُ٣َ**, mastarı **صَدٌّ**, onu terk etti ve yüzünü ondan çevirdi. (L.) Şöyle denir: **أَرَى فِيكَ صُدُودًا** [Sende bir yüz çevirme görüyorum]. (A.) Ve **لَا صَدَّ عَنْ ذَاكَ** [lafzen: Bundan kaçınma yoktur], mânâsı: gerçekten sen bunu yaptın. (Lh, M.) **صَدَّ السَّبِيلُ** (mecazen:) [Yol saptı] denir; dağa çıkan zor bir yol, (A, L,) yahut başka bir engel, (A,) senin önünde belirdiğinde, sen onu bırakır ve başka bir yol tutarsın. (A, L.) ― -b2- Ve **صَدَّهُ عَنْهُ**, (S, M, K, &c.,) muzâri‘i **صَدُ٣َ**, (Msb,) mastarı **صَدٌّ**; (S, Msb, K;) ve ↓ **اصدّهُ**, (S, M, K,) mastarı **اـِصْدَادٌ**; (TA;) ve ↓ **صدّدهُ**; (M;) O, onu ondan uzaklaştırdı; onu uzaklaştırdı yahut geri çevirdi; yahut onu dönmeye, geri dönmeye, geri gitmeye yahut rücû etmeye sevk etti; ondan: (S, M, Msb, K:) onu onu yapmaktan men etti yahut engelledi: (S, A, Msb, K:) yahut bunu yumuşak yollarla yaptı: ve böyledir **ضَدَّهُ**. (L, **ضد** maddesinde.) -A2- **صَدَّ**, muzâri‘i **صَدِ٣َ**, (T, S, M, A, K,) kıyasa uygun olarak, (MF,) ve bu daha makbul şekildir, (T,) ve **صَدُ٣َ**, (T, S, K,) mastarı **صَدِيدٌ** (S, A, K) ve **صَدٌّ**, (M,) O bağırdı, yüksek sesle haykırdı yahut gürültü kopardı, (T, S, M, A, K,) **مِنْ كَذَا** [şu şeyden dolayı]. (A.) ― -b2- Ve **صَدَّ**, muzâri‘i **صَدِ٣َ**, (Lth, M, Msb,) mastarı **صَدٌّ**, (M,) O güldü, **مِنْ كَذَا** [şu şeye]: (Lth, Msb:) yahut şiddetle yahut aşırı güldü. (M.)

**صدّدهُ عَنْهُ**
2 **صدّدهُ عَنْهُ** ذ : bk. 1. -A2- Ve **صدّد**, (T, TA,) mastarı **تَصْدِيدٌ**; bunun için **صدّد**, mastarı **تَصْدِيَةٌ**, (T, M, * K, * TA,) iki **د**’den birini **ى**’ye çevirerek, (T, K, TA,) tıpkı **قَصَّيْتُ أَظْفَارِى** denmesi gibi; bunun aslı **قَصَّصْتُ**’tur; (T, TA;) ve **صَدَّى بِيَدَيْهِ**; (TA, **صدى** maddesinde;) O, elleriyle alkışladı; (T, M, K;) çünkü elleri birbirine çarpma fiilinde, bir elin **صَدّ**’ı, yani “yüzü”, ötekinin yüzüne karşı gelir; yahut Ebû Ca‘fer er-Rustamî’ye göre, **التَّصْدِيَةُ**, “bir ses” [yahut “bir yankı”] mânâsındaki **صَدًى**’dan gelir; fakat birinci türetim daha muhtemeldir: (TA:) [bk. **صدى** maddesi:] ayrıca o sesini yükseltti, yahut seslendi, yahut bağırdı. (M, TA.) Kur’ân’da [viii. 35] şöyle denmiştir: **وَمَا كَانَ صَلَاتُهُمْ عِنَدْ الْبَيْتِ اـِلَّا مُكَآءً وَتَصْدِيَةً** Ve onların Beyt’in yanında namazı, ıslık çalmaktan ve ellerle alkışlamaktan başka bir şey değildir: (M, * TA:) mânâsı: kendilerine emredildiği üzere namaz kılmak yerine bunu yaparlar. (Jel.) -A3- 4’e de bk.

**صَادَّهُ وَضَادَّهُ**
3 **صَادَّهُ وَضَادَّهُ** ذ [Ona yüz çevirme ve muhalefetle muamele etti]. (A.)

**اصدّهُ عَنْهُ**
4 **اصدّهُ عَنْهُ** ذ : bk. 1. -A2- **اصدّ**, bir yara hakkında söylenir, (S, M, Msb, K,) mastarı **اـِصْدَادٌ**; (TA;) ve ayrıca ↓ **صدّد**; (M, TA;) O, cerahat ihtiva etti yahut cerahat üretti, (S, M, Msb, K,) ki buna **صَدِيد** denir: (M, Msb:) yahut böyle bir maddeyle aktı. (A.)

**تصدّد لَهُ**
5 **تصدّد لَهُ** ذ , bunun için **تَصَدَّى له** denir, [**صَدَّدَ**’da olduğu gibi son **د**’yi **ى**’ye çevirerek, bk.], **الصَّدَدُ**’dan; mânâsı “önünde olan, karşıda olan, yüz yüze olan yahut mukabil olan yer yahut kısım”; (Az, L;) O, kendisini yahut bakışını yahut dikkatini yahut zihnini ona yahut ona (şeye) yöneltti; [sanki fiilin taalluk ettiği nesnenin karşısına dikildi:] ve istediği bir şey için ondan istedi yahut talepte bulundu: eş anlamlısı **تَعَرَّضَ لَهُ**; (L ve K * bu maddede, ve S ve M ve K **صدى** maddesinde;) ve **أَقْبَلَ عَلَيْهِ**; (L;) ve **تَضَرَّعَ لَهُ**: (M, **صدى** maddesinde:) ona yahut ona (şeye) meyletti: (L:) ona doğru başını kaldırdı: (M, **صدى** maddesinde, **تصدّى**’nın açıklamasında:) başını ve göğsünü ona doğru kaldırdı, ona bakarak yahut ona yönelerek: (TA, **صدى** maddesinde, **تصدّى**’nın açıklamasında:) nesne, gözlerini kaldırıp baktığın şeydir: (S, **صدى** maddesinde, **تصدّى**’nın açıklamasında:) ona (bir işe) bütünüyle dikkatini verdi; zihni başka şeylerle meşgul olmayarak; eş anlamlısı **تَفَرَّغَ لَهُ وَتَبَتَّلَ**. (Msb.) Şöyle de denir: **تصدّى لِلرَّدِّ عَلَى المُصَنِّفِ** [Müellife karşı reddiye vermeye yöneldi]. (TA, **حزب** maddesinde, &c.) Ve **تصدّى لِلْمَعْرُوفِ وَطَلَبَهُ** O, iyilik yahut ihsan elde etmeye yöneldi; ve onu aradı; eş anlamlısı **تَعَرَّضَ لَهُ** [ve **تَبَرَّى له**]. (Msb, **عرض** maddesinde.) Ve **أَنْتَ لَهُ تَصَدَّى**, [Kur’ân’da, lxxx., 6,] aslı **تَتَصَدَّدُ**’dur, (L,) ve bir kıraate göre **تَصَّدَّى**, (Jel,) mânâsı: Sen ona yönelirsin, yahut dikkatini yöneltirsin, ve meyledersin; eş anlamlısı **تَتَعَرَّضُ لَهُ**, (L,) ve **تُقْبِلُ عَلَيْهِ**, (Zj,) ve **تَمِيلُ اـِلَيْهِ**; (L;) yahut **تَتَعَرَّضُ لَهُ بِالْاـِقْبَالِ عَلَيْهِ**: (Bd:) yahut yönelirsin, &c., ve tevazu gösterirsin: (M, **صدى** maddesinde: [ancak orada bu açıklama, yukarıda zikredilen Kur’ân ibaresine açık atıfla verilmemiştir:]) yahut şu mânâya gelebilir: sen ona yaklaşmayı yahut onun nezdinde ilerlemeyi ararsın; **الصَّدَدُ**’un **القُرْبُ** mânâsında olmasından. (T.) [Ayrıca **صدى** maddesine de bk.]

**اصطدّت**
8 **اصطدّت** ذ O (bir kadın) bir **صِدَاد** ile [bk.] yani **سِتْر** ile örtündü. (Nawلdir el-Aarلb, O, K.)

**صَدْصَدَةٌ**
R. Q. 1 **صَدْصَدَةٌ** ذ Elekle ele vurmanın dövmesi. (TA.)

**صَدْ**
**صَدْ** ذ Farsça bir kelime [görünüşe göre Araplarca kullanılır] “yüz” mânâsında. (TA.)

**صَدٌّ**
**صَدٌّ** ذ : dört yerde **صُدٌّ**’a bk. ― -b2- Ayrıca Elin yüzü yahut önü. (TA.)

**صُدٌّ**
**صُدٌّ** ذ (M, A, L, Msb, K) ve ↓ **صَدٌّ** (K) Bir vadinin yanı, (M, A, Msb, K,) yahut bir **شِعْب**’ın [yani bu adla anılan su yatağı türünün yahut bir yarıntının] yanı, ve bir dağın, yarıntı oluşturduğu yerdeki yanı, (M, L,) ve (mecazen:) bir yolun yanı: (A:) cem‘ [kıllat] **أَصْدَادٌ** ve [kesret] **صُدُودٌ**. (TA.) Ve ↓ **صَدٌّ** (L) ve ↓ **صَدَدٌ** (M, L) [benzer şekilde] bir yan mânâsına gelir; yanal yahut bitişik bir kısım, taraf, bölge, saha ve benzeri; birincinin eş anlamlısı **جَانِبٌ**, (L,) ikincinin eş anlamlısı **نَاحِيَةٌ**. (M, L.) **اِنْضَمَّ عَلَيْهِمُ الصُّدَّانِ** [lafzen: Yolun iki yanı onları sıkıştırdı] mânâsı (mecazen:) yolun ortasını tuttular. (A.) Ve **الصُّدَّانِ** ayrıca (mecazen:) okun gezininin iki kenarı yahut iki ucu yahut iki çıkıntısı mânâsına gelir; aralarında yay kirişinin yeri vardır; eş anlamlısı **شَرْخَا الفُوقِ**. (O. [K’da hatalı olarak **شَرْخَا الفَرْقِ**.]) ― -b2- Ayrıca **صُدٌّ** ve ↓ **صَدٌّ** Bir dağ: (AA, S, M, L, Msb, K:) ve böyledir **سُدٌّ** ve **سَدٌّ**: (AA, S, M:) cem‘i **أَصْدَادٌ** ve **صُدُودٌ**. (M, L.) ― -b3- Ve ↓ **صَدٌّ** [yahut **صُدٌّ**] Yüksekçe yükselen ve dağ gibi görünen bir bulut yahut bulut yığını: ve böyledir **سَدٌّ** [yahut **سُدٌّ** (bk.)], ki daha makbul kelime budur. (M, L.)

**صَدَدٌ**
**صَدَدٌ** ذ : **صُدٌّ**’a bk. ― -b2- Ayrıca **قُرْبٌ** ile aynı mânâdadır [mekân ismi olarak kullanılır; “yakınlık” yahut “yakın bir yer yahut nokta” mânâsında; aşağıdaki ibarelerde olduğu gibi]: (ISk, S, M, A, Msb, K:) ve önünde olan, karşıda olan, yüz yüze olan yahut mukabil olan yer yahut kısım. (ISk, * T, S, * M, A, * L, K. *) Şöyle denir: **دَارُهُ بِصَدَدِ المَسْجِدِ** [Onun evi mescidin yakınındadır; yani mescide yakındır; yahut onun evi mescidin karşısındadır]. (Msb. [Orada birinci mânâ işaret edilmiştir; fakat bir mânâ ifade edilmemiştir.]) Ve **أَخَذْتُهُ مِنْ صَدَدٍ** yani **مِنْ قُرْبٍ** [Onu yakın bir yerden yahut noktadan aldım]. (A.) Ve **دَارِى صَدَدَ دَارِهِ**, (ISk, S, A, K,) burada **صدد** mansûb hâlde mekân zarfı olarak, (S, K,) ve **بِصَدَدِهِ**, (ISk, A,) ve **عَلَى صَدَدِهِ**, (Lth, ISk,) Benim evim onun evinin karşısındadır; yani onun evinin önünde olan yerde yahut kısımda: (ISk, S, A, K:) ve onun evinin yakınındadır yahut ona yakındır. (K.) Ve **هٰذَا صَدَدَ هٰذَا**, ve **بِصَدَدِهِ**, Bu, bunun önündedir yahut bunun karşısındadır. (M.) ― -b3- [Bundan, görünüşe göre,] **لَا حَدَدَ لِى دُونَهُ وَلَا صَدَدَ** Onun yolunda bana bir engel yoktur, ne de bir mâni. (A.) ― -b4- Ve **هُوَ صَدَدَكَ** **قَصْدَكَ** ile aynı mânâdadır [yani o, sana doğru yönelmiştir yahut sana doğru bakmaktadır; yahut senin önündedir yahut yüzünün önündedir: bk. **قصد** maddesi]. (Sb, M.) ― -b5- Ve **أَنَا بِصَدَدٍ مِنْ هٰذَا الأَمْرِ** [Ben bu işe yönelmişim yahut dikkatimi bu işe yöneltmişim]. (A.)

**صِدَادٌ**
**صِدَادٌ** ذ Bir kadının **سِتْر**’i [görünüşe göre peçe yahut örtü mânâsında]. (Nawلdir el-Aarلb, O, K.) ― -b2- Bir sonraki şeye de bk.

**صَدُودٌ**
**صَدُودٌ** ذ **مِجْوَلٌ** ile aynı mânâdadır [görünüşe göre kadınlar yahut küçük kızlar için bir çeşit elbise; böyle adlandırılır]; (O, K; CK’de **مِحْوَل**) ve ayrıca ↓ **صِدَادٌ**; bunu Sa‘leb söyler. (O.)

**صَدِيدٌ**
**صَدِيدٌ** ذ **صَدَّ**’ın [bk.] mânâlarından birinde bir mastardır. (S, A, K.) -A2- Ayrıca Bir yaranın **صَدِيد**’i; yani ince su, [yahut sulu akıntı,] (S, A, Mgh, K,) kanla karışmış [yahut kana bulanmış], (S, A, Mgh,) irin koyulaşmadan önce: (S, A:) yahut içinde kırmızı ve beyaz karışımı bulunan, su gibi bir irin: (M:) yahut incelikte su gibi ve kırmızı-beyaz karışımı bulunması bakımından kan gibi olan bir irin: (AZ, Msb:) ve bazıları, koyulaştığında onun **مِدَّة** olduğunu ekler: (Msb:) yahut bir yarada kanla karışık irin: (Lth, Mgh, Msb,) (Lth.) Kur’ân xiv. 19’da mânâsı: Cehennem ehlinin derilerinden akan şey: (M:) yahut içlerinden akan ve irin ve kanla karışık olan şey: (Jel:) yahut koyulaşıncaya kadar kaynatılmış sıcak su (**حَمِيمٌ**). (M, K.) ― -b2- Ve bundan dolayı, ona benzetilerek, **صَدِيدُ الفِضَّةِ** yani **ذُوَابَتُهَا** [görünüşe göre gümüşten eritilen şey]. (M.)

**صُدَّى**
**صُدَّى** ذ Bir incir türü; dışı beyaz, içi siyah ve çok tatlı. (AHn, M, TA.)

**صُدَّادٌ**
**صُدَّادٌ** ذ Suya giden bir yol. (S, K.) -A2- Ve **الصُّدَّادُ** Yılan: (K:) ve (K, TA, CK’de “yahut”) tarla fareleri denilen **جِرْذَان** cinsinden küçük bir hayvancık (**دُوَيْبَّة**, S, K): (S:) yahut [bir kertenkele türü;] **سَامُّ أَبْرَصَ** denilen şey [bk.]; (AZ, S, M, K;) Keys bunu bu mânâda kullanmıştır: (AZ, S:) yahut Ya‘kūb’a göre **وَزَع** denilen [kertenkele]; yahut bazılarına göre **جِرْذَان** denilen tarla farelerinden bir tür: (M:) cem‘i **صَدَائِدُ**, (S, M, K,) ki bu kıyas dışıdır. (S, M.)

**صَادٌّ**
**صَادٌّ** ذ Yüz çeviren, sakınan, kaçınan ve terk eden; yahut hoşlanmayan: müennesi **صَادَّةٌ**: ikisinin de cem‘i **صُدَّادٌ**; ve müennesin cem‘i ayrıca **صَوَادُّ**. (M.)

**مَصْدُودٌ**
**مَصْدُودٌ** ذ [**صَدَّهُ**’nun mef‘ûl ismidir, bk.]. Şöyle denir: **فُلَانٌ مَصْدُودٌ عَنِ الخَيْرِ** [Falanca hayırdan çevrilmiştir; yahut hayra erişmekten men edilmiştir; yahut refahtan]. (A.)
