# صرد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B1%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صرد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: صرد

صَرِدَ
1 صَرِدَ ذ , aor. صَرَدَ , inf. n. صَرَدٌ, He, or it, was, or became, cold: or intensely cold. (M, L. [See صَرْدٌ.]) One says, صَرِدْتُ اليَوْمَ صَرَدًا شَدِيدًا [I was, or became, to day, very cold; or very intensely cold]. (A.) And صَرِدَ يَوْمُنَا [Our day was, or became, very cold; or very intensely cold]. (A.) ― -b2- And صَرِدَ, aor. as above, (S, K,) and so the inf. n., (S,) He (a man) was quickly sensible of cold. (S, K.) ― -b3- And صَرِدَ said of milk, It became in a state of decomposition, by reason of cold. (TA.) ― -b4- And, said of a skin, (O, K,) inf. n. as above, (O, TA,) It emitted its butter in clots: (O, K:) of the doing of which it is cured with hot water. (O, TA.) ― -b5- صَرِدَ عَنِ الشَّىْءِ, inf. n. as above, means (assumed tropical:) He abstained, refrained, or desisted, from the thing; [as though he became cold with respect to it;] he left, relinquished, or forsook, it: (M:) and صَرِدَ قَلْبِى عَنِ الشَّىْءِ (tropical:) My heart refrained from the thing; left, relinquished, or forsook, it: (S, A, O, K:) like as one says, ↓ أَصْبَحَ قَلْبِى صَرِدًا: (TA:) the [lizard called] ضَبّ is spoken of as saying,
لَا يَشْتَهِى أَنْ يَرِدَا
أَصْبَحَ قَلْبِى صَرِدَا
[(assumed tropical:) My heart has become cold, or indifferent, (meaning disposed to abstinence,) not desirous of coming to drink]. (O.) -A2- صَرِدَ, (M, L, K,) or صَرِدَ عَنِ الرَّمِيَّةِ, (S,) or مِنَ الرَّمِيَّةِ, (A,) said of an arrow, (S, M, A, K,) and of a spear, (M, L,) aor. as above, (L,) and so the inf. n., (M, A, L,) It passed through, or transpierced, or a part of it passed through, (S, M,) the animal at which it was shot [or thrown], by reason of its sharpness; expl. by نَفَذَ حِدَّةً: (S:) or it penetrated so that its extremity passed through; expl. by نَفَذَ حَدُّهُ; (L, K;) or خَرَجَتْ شَبَاةُ حَدِّهِ; and so صَرَدَ, aor. صَرُدَ . (A. [See صَارِدٌ: and see an ex. in a verse cited voce بُقْيَا.]) ― -b2- And صَرِدَ, (K,) inf. n. صَرَدٌ and صَرْدٌ, (M, L,) [the latter inf. n. suggesting that one says also صَرَدَ,] said of an arrow, (M, K,) and of a spear and the like, (M,) It missed the object of aim: thus having two contr. significations: (M, L, K:) and ↓ اصرد also has the latter of these two significations. (L.) -A3- صَرِدَ said of a horse, aor. صَرَدَ , [inf. n. صَرَدٌ,] (tropical:) He became galled in the place of the saddle: (K, TA:) [or he had a white place, or white places, on his back, produced by galls, or by hair growing in the places of galls: (see صَرِدٌ and صُرَدٌ:)] and, said of a camel, he had white fur growing in the place of a gall produced by the saddle, after its healing. (AO.) -A4- See also 4.

تَصْرِيدٌ
2 تَصْرِيدٌ ذ , (S, M, K,) in the giving to drink, (S, K,) is The giving to drink less than satisfies thirst. (S, * M, K. *) One says, صرّدهُ He gave him to drink less than satisfied his thirst. (M.) And صَرَّدْتُ الشَّارِبَ عَنِ المَآءِ I stopped short the drinker from drinking the water. (A.) And سَقَى سَقْيًا غَيْرَ تَصْرِيدٍ [He gave to drink a quantity not less than satisfied thirst]. (A.) And صرّد السَّقْىَ He stopped short the giving to drink before satisfying thirst. (A.) And صرّد شُرْبَهُ He cut short, or put a stop to, his drinking. (TA.) And صرّد شَرَابَهُ He made his beverage to be little in quantity. (A.) And accord. to the T, تَصْرِيدٌ signifies The drinking less than satisfies thirst. (TA.) ― -b2- Also, (S, K,) in giving, (S,) (tropical:) The making to be little, or small, in quantity or number. (S, K, TA.) One says, صرّد العَطَآءَ (tropical:) He made the gift to be little, or small, (M, A, TA,) لَهُ to him. (A, TA.) And it is said in a trad., [app. relating to a particular class of persons,] لَنْ يَدْخُلَ الجَنَّةَ اـِلَّا تَصْرِيدًا, meaning قَلِيلًا [i. e. (assumed tropical:) They will not enter Paradise save in small number]. (TA.) -A2- [Also, app., An arrow's hitting the object of aim: see its part. n. مُصَرِّدٌ.] -A3- And The act of scattering, or dispersing. (El- Kلlee, TA.) -A4- And صرّد said of barley and of wheat, It put forth its awn, but not its ears, though almost doing the latter. (El-Hejeree, M.)

اصرد السَّهْمَ
4 اصرد السَّهْمَ ذ , (S, M, L, K,) and الرُّمْحَ; (M;) and ↓ صَرَدَهُ; (M, L, K;) He made the arrow, and the spear, or a part thereof, to pass through (S, M) the animal at which it was shot [or thrown]: (S:) or to penetrate so that its extremity passed through. (M, L, K.) [See صَرِدَ and صَارِدٌ.] -A2- See also 1, latter part.

اِنْصِرَادٌ
7 اِنْصِرَادٌ ذ is said to mean The experiencing of cold. (Meyd. [Mentioned by him, with the expression of a doubt as to the true meaning, and as only occurring, to his knowledge, in a prov., which see in Freytag's “ Arab. Prov. ” i. 357: but أَكَامٍ, there, should be اـِكَامٍ.])

صَرْدٌ
صَرْدٌ ذ (S, M, L, K) and ↓ صَرَدٌ, (M, L,) the former a simple subst. and the latter an inf. n., (Lth,) and ↓ صَرِيدٌ, (TA,) Cold, or coldness: (S, M, L, K:) or intense cold: (M, L:) صَرْدٌ is a Pers. word, [originally سَرْد,] arabicized: (S, K:) or, accord. to a number of authors, it is an Arabic word adopted by the Persians. (MF.) One says يَوْمُ صَرْدٍ and ↓ صَرَدٍ [A day of cold: or of intense cold]. (A.) ― -b2- For the former, see also صَرِدٌ, in two places. ― -b3- Also, the former, A high place in mountains; (AA, L, K;) being the coldest part. (AA, L.) -A2- صَرْدٌ signifies also Pure, unmixed, unadulterated, or genuine; (S, M, L, K;) applied to beverage, (L,) such as is termed نَبِيذ, (S, L,) and to wine, (L,) and to anything. (M, K.) One says كَذِبٌ صَرْدٌ (assumed tropical:) An unmixed lie. (S, L.) And أُحِبُّهُ حُبًّا صَرْدًا I love him with a pure, genuine, or sincere, love. (AZ, S, L.) ― -b2- [Hence,] جَيْشٌ صَرْدٌ (assumed tropical:) An army composed only of the sons of one father or ancestor: (L:) or an army altogether consisting of sons of one's paternal uncle [meaning of one's relations]: (AO:) or, (M, A, L, K,) and ↓ جَيْشٌ صَرِدٌ (M, A, L) and ↓ صَرَدٌ, (K,) (assumed tropical:) A great army; (K;) (tropical:) an army that appears, from the slowness of its motion, by reason of its great number, to be inanimate. (M, A, L.) -A3- See also صُرَدٌ, near the end.

صَرَدٌ
صَرَدٌ ذ : see صَرْدٌ, in three places: -A2- and see صُرَدٌ, near the end.

يَوْمٌ صَرِدٌ
يَوْمٌ صَرِدٌ ذ An intensely-cold day; and لَيْلَةٌ صَرِدَةٌ an intensely-cold night: (M, L:) [or] ↓ يَوْمٌ صَرْدٌ a cold day: (S:) and رِيَاحٌ صَوَارِدُ. [pl. of ↓ رِيحٌ ↓ صَارِدَةٌ] cold winds. (Ham p. 596.) And أَرْضٌ ↓ صَرْدٌ A cold land: pl. صُرُودٌ: (M:) the latter (i. e. the pl.) contr. of جُرُومٌ. (S.) And رَجُلٌ صَرِدٌ A cold, or an intensely-cold, man: and قَوْمٌ ↓ صَرْدَى a cold, or an intensely-cold, company of men. (M, L.) See also مِصْرَادٌ. ― -b2- صَرِدٌ applied to milk, In a state of decomposition, (O, K, TA,) by reason of cold. (TA.) ― -b3- صَرِدٌ عَنْ شَىْءٍ (assumed tropical:) Abstaining, refraining, or desisting, from a thing; [as though cold with respect to it;] leaving, relinquishing, or forsaking, it. (M.) See 1. -A2- See also صَرْدٌ. -A3- And see صَارِدٌ -A4- صَرِدٌ applied to a horse, (tropical:) Galled in the place of the saddle: (K, TA:) or, (L,) as also ↓ مُصَرَّدٌ, (A, TA,) having a white place, or white places, on his back, produced by galls, (L, TA,) or having on his back white places, termed صِرْدَان, [pl. of صُرَدٌ,] produced by hair growing in the places of galls. (A.) [And app. applied in a similar sense to a camel: see صَرِدَ.]

صُرَدٌ
صُرَدٌ ذ A certain bird, (S, M, K,) above the size of the sparrow, (M,) having a large head, (K,) which preys upon sparrows: (T, K:) a certain bird, black and white, or party-coloured, (أَبْقَعُ,) with a white belly: (A:) a certain bird of the crow-kind, also called الوَاقِى: (Msb:) the Arabs used to regard its cry, (L, Msb,) and the bird itself, (L,) as of evil omen, (L, Msb,) and used to kill it; and they are forbidden to kill it, in order to dispel the idea of a thing's being of evil omen: (Msb:) there are two species thereof; one species is called by the people of El-'Irلk العَقْعَقُ [a name now applied to the magpie, corvus pica]; the other species, called الصُّرَدُ الهَمْهَامُ, [so in the L, but in my copy of the Msb الهيام,] is the wild sort, which is found in Nejd, upon the trees called عِضَاه; it is never seen but upon the ground, [so in the L, but in my copy of the Msb, it is never seen upon the ground,] springing from tree to tree: (Sukeyn En-Numeyree, L, Msb:) when chased, and hard pressed, it is overtaken, and utters a cry like that of the hawk: it preys upon sparrows: (Msb:) it is described by AHلt as a bird black and white, or party-coloured, (أَبْقَعُ,) with a white belly, and a back of a dark, or an ashy, dust-colour (أَخْضَر), [or, as is said in the L, half white and half black, found in trees,] large in the head and beak, having a talon with which it preys upon sparrows and other small birds, as large as the point of a spear: (Mgh, Msb:) some add to this that it is called المُجَوَّفُ, because of the whiteness of its belly; and الأَخْطَبُ, because of the dark, or ashy, dust-colour of its back; and الأَخْيَلُ [a name now applied to the green woodpecker, picus viridis], because of its diversity of colour; that it is never seen but upon a branch (فِى شُعْبَةٍ, and so in the L,) or a tree, (Mgh, Msb,) and can scarcely ever, or never, be taken, (Msb,) or can never be taken: (Mgh, L:) it is regarded as of evil omen: (Mgh:) Sgh says that it is called سُمَيْطٌ, [perhaps a mistranscription for شُمَيْطٌ, because black and white,] in the dim. form: (Msb:) [it is said that] it was the first bird that fasted for the sake of God: (K:) the pl. is صِرْدَانٌ: (S, M, Msb, K:) and the female is called صُرَدَةٌ. (Msb.) ― -b2- Also (tropical:) A white place, (S, M, L, K,) produced by galls, (S, L, K,) or by the saddle; (M;) or صُرَدَةٌ signifies a white place produced by hair growing in the place of a gall; likened to the colour of the bird thus called: (A:) pl. صِرْدَانٌ. (M, A.) And (assumed tropical:) A white place on the hump of a camel: (M:) or white fur growing in the place of a gall produced by the saddle, after its healing: (AO:) pl. as above. (AO, M.) ― -b3- And (assumed tropical:) A certain vein (As, M) beneath the tongue, (As,) or in the lower part of the tongue, (M,) of the horse. (As, M.) And الصُّرَدَانِ (assumed tropical:) Two veins, (Lth, Ks, S, M, L, K,) of a dark, or an ashy, dust-colour, (أَخْضَرَانِ, Lth, Ks, M, L,) in the lower part of the tongue, by means of which the tongue moves about, (Lth, Ks, L,) or penetrating within (يَسْتَبْطِنَانِ) the tongue: (S, M, K:) or two veins, on the right and left of the tongue: (L:) or, as some say, two bones, which erect (يُقِيمَانِ) the tongue. (M.) Yezeed Ibn-Es- Sa'ik in his saying
لَهُ صُرَدَانِ مُنْطَلِقَا اللِّسَانِ
means ذَرِبَانِ [i. e. ذَرِبَا اللِّسَانِ, for ذَرِبٌ لِسَانُهُمَا, as though he said لَهُ لِسَانٌ ذَرِبٌ He has a long, or an unbridled, tongue; the phrase that he uses being pleonastic]. (S.) ― -b4- Also, (M, L,) or ↓ صَرْدٌ, (so in the K,) and ↓ صَرَدٌ, which is the more known, (TA,) A nail in a spear-head, (M, L, K,) by means of which the shaft is fastened to it. (L, K. *) ― -b5- Accord. to Sh, فَتَّحَ صُرَدَهُ means He opened his mind, so as to reveal his secrets. (TA. [But this is perhaps a mistranscription, for فتح صُرَرَهُ: see صُرَّةٌ.])

صَرْدَى
صَرْدَى ذ [pl. of صَرِدٌ; and, agreeably with analogy, of صَرِيدٌ]: see صَرِدٌ, and صُرَّادٌ.

صَرِيدٌ
صَرِيدٌ ذ : see صَرْدٌ. ― -b2- Also Hoar-frost, or rime; syn. جَلِيدٌ. (TA.) ― -b3- See also صُرَّادٌ.

صَرِيدَةٌ
صَرِيدَةٌ ذ [app. a subst.; for if it were an epithet, having the meaning of a pass. part. n. of the fem. gender, it should by rule be without ة;] A female animal, (M,) or a ewe, (K,) injured, (M, K,) and emaciated, (M,) by cold: pl. صَرَائِدُ: (M, K:) on the authority of IAar. (Kudot;.)

صُرَّادٌ
صُرَّادٌ ذ Cold and humid clouds in which is no water: (As:) or cold and humid clouds which the wind carries away; as also ↓ صُرَّيْدٌ and ↓ صَرِيدٌ: (M:) or thin clouds in which is no water; (S, K;) as also ↓ صُرَّيْدٌ (K) and ↓ صَرْدَى. (L, TA.)

صُرَّيْدٌ
صُرَّيْدٌ ذ : see what next precedes, in two places.

صَارِدٌ
صَارِدٌ ذ : see its fem., with ة, voce صَرِدٌ. -A2- Also, (S, A, L, K,) and ↓ مِصْرَادٌ, (S, L, K,) and ↓ صَرِدٌ, (A,) An arrow that has passed, or of which a part has passed, through the animal at which it has been shot; syn. نَافِذٌ: (S, L, K:) or of which the extremity only has passed through: when part of the arrow has passed through, it is termed نَافِذٌ; and when the whole has passed through, مَارِقٌ. (A.) And نَبْلٌ صَوَارِدُ Arrows of which the extremities have passed through the animals at which they have been shot. (A.)

أَصْرَدُ
أَصْرَدُ ذ More [and most] cold; or more [and most] affected by cold: -A2- and More [and most] transpiercing. (Meyd, in explanations of provs. commencing with this word. [See Freytag's “ Arab. Prov. ” pp. 743-4.])

مُصْرَدٌ
مُصْرَدٌ ذ : see what next follows.

مُصْرِدٌ
مُصْرِدٌ ذ , (Ktr, L,) or ↓ مُصْرَدٌ, (so accord. to the K, [the former agreeable with its verb, the latter app. a mistake,]) An arrow missing the object of aim. (Ktr, L, K.) [See also مُصَرِّدٌ.]

مُصَرَّدٌ
مُصَرَّدٌ ذ Beverage, (S,) or drink, (A,) made little in quantity. (S, A.) ― -b2- And Given little to drink: or (assumed tropical:) given a small gift. (S.) -A2- See also صَرِدٌ.

مُصَرِّدٌ
مُصَرِّدٌ ذ An arrow hitting the object of aim. (Ktr, L.) [See also مُصْرِدٌ.]

مِصْرَادٌ
مِصْرَادٌ ذ A wind (رِيحٌ) cold; or intensely cold: or accompanied by cold and humid clouds. (IAar, M.) ― -b2- Also, and ↓ صَرِدٌ, (T, S, M, K,) A man quickly sensible of cold; (S;) weak in enduring cold; (K;) impatient of cold. (T, M.) ― -b3- And the former, Strong in enduring cold. (K.) ― -b4- And A land without trees, and without anything (K, TA) of herbage. (TA.) -A2- See also صَارِدٌ.

مُصْطَرِدٌ
مُصْطَرِدٌ ذ A man vehemently angered or enraged: (K:) and so مُصْطَرٌّ, without د. (TA.)

### Türkçe

**صَرِدَ**
1 **صَرِدَ** **ذ** , muzâri‘i **صَرَدَ** , mastar ismi **صَرَدٌ**, O (erkek), yahut o (şey), soğuk oldu yahut soğuklaştı: yahut şiddetli soğuk oldu. (M, L. [Bkz. **صَرْدٌ**.]) Şöyle denir: **صَرِدْتُ اليَوْمَ صَرَدًا شَدِيدًا** [Bugün çok soğuk oldum; yahut çok şiddetli soğuk oldum]. (A.) Ve **صَرِدَ يَوْمُنَا** [Günümüz çok soğuk oldu; yahut çok şiddetli soğuk oldu]. (A.) ― -b2- Ve **صَرِدَ**, muzâri‘i yukarıdaki gibi, (S, K,) ve mastar ismi de böyledir, (S,) O (adam) soğuğu çabuk hisseder oldu. (S, K.) ― -b3- Ve **صَرِدَ** süte denildiğinde, Soğuk sebebiyle bozulma hâline girdi. (TA.) ― -b4- Ve, bir tuluma denildiğinde, (O, K,) mastar ismi yukarıdaki gibi, (O, TA,) Tereyağını pıhtılar hâlinde çıkardı: (O, K:) bunun yaptığı şeyden dolayı sıcak su ile tedavi edilir. (O, TA.) ― -b5- **صَرِدَ عَنِ الشَّىْءِ**, mastar ismi yukarıdaki gibi, (mecazen farz edilerek:) O, şeyden sakındı, geri durdu yahut vazgeçti; [sanki ona karşı soğudu;] onu bıraktı, terk etti yahut yüz çevirdi: (M:) ve **صَرِدَ قَلْبِى عَنِ الشَّىْءِ** (mecazen:) Kalbim şeyden geri durdu; onu bıraktı, terk etti yahut yüz çevirdi: (S, A, O, K:) tıpkı şöyle denildiği gibi: ↓ **أَصْبَحَ قَلْبِى صَرِدًا**: (TA:) [**ضَبّ** denilen] kertenkele şöyle der diye anılır,
لَا يَشْتَهِى أَنْ يَرِدَا
أَصْبَحَ قَلْبِى صَرِدَا
[(mecazen farz edilerek:) Kalbim soğudu, yahut kayıtsız oldu, (yani zühde meyilli oldu,) içmeye gelmeyi istemez]. (O.)

-A2- **صَرِدَ**, (M, L, K,) yahut **صَرِدَ عَنِ الرَّمِيَّةِ**, (S,) yahut **مِنَ الرَّمِيَّةِ**, (A,) oka denildiğinde, (S, M, A, K,) ve mızrağa denildiğinde, (M, L,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (L,) ve mastar ismi de böyledir, (M, A, L,) Keskinliği sebebiyle, atıldığı [yahut fırlatıldığı] hayvanı delip geçti, yahut onun bir kısmı geçti: (S, M,) **نَفَذَ حِدَّةً** ile açıklanır: (S:) yahut ucu geçecek şekilde nüfuz etti; **نَفَذَ حَدُّهُ** ile açıklanır; (L, K;) yahut **خَرَجَتْ شَبَاةُ حَدِّهِ**; ve böylesi **صَرَدَ**, muzâri‘i **صَرُدَ**. (A. [Bkz. **صَارِدٌ**: ve bkz. **بُقْيَا** maddesinde zikredilen bir beyitte bir örnek.]) ― -b2- Ve **صَرِدَ**, (K,) mastar ismi **صَرَدٌ** ve **صَرْدٌ**, (M, L,) [ikincisi mastar ismi olup ayrıca **صَرَدَ** da denildiğini ima eder,] oka denildiğinde, (M, K,) ve mızrağa ve benzerine denildiğinde, (M,) Hedefi ıskaladı: böylece iki zıt mânâya sahip olur: (M, L, K:) ve ↓ **اصرد** de bu iki mânânın ikincisine sahiptir. (L.)

-A3- **صَرِدَ** ata denildiğinde, muzâri‘i **صَرَدَ**, [mastar ismi **صَرَدٌ**,] (mecazen:) Eyer yerinde yara oldu: (K, TA:) [yahut sırtında, yaralardan yahut yaraların yerlerinde çıkan kıllardan meydana gelen beyaz bir yer yahut beyaz yerler oldu: (bkz. **صَرِدٌ** ve **صُرَدٌ**:)] ve deveye denildiğinde, eyerin meydana getirdiği yaranın iyileşmesinden sonra, yara yerinde beyaz tüy çıktı. (AO.)

-A4- 4’e de bak.

**تَصْرِيدٌ**
2 **تَصْرِيدٌ** **ذ** , (S, M, K,) içirmede, (S, K,) Susuzluğu gidermeye yetmeyecek kadar içirmek demektir. (S, * M, K. *) Şöyle denir: **صرّدهُ** Ona, susuzluğunu gidermeye yetmeyecek kadar içirdi. (M.) Ve **صَرَّدْتُ الشَّارِبَ عَنِ المَآءِ** İçeni sudan içmeyi kısa kestim. (A.) Ve **سَقَى سَقْيًا غَيْرَ تَصْرِيدٍ** [Susuzluğu gidermeye yetmeyecek kadar olmayan bir miktar içirdi]. (A.) Ve **صرّد السَّقْىَ** Susuzluğu gidermeden önce içirmeyi kısa kesti. (A.) Ve **صرّد شُرْبَهُ** Onun içmesini kısalttı yahut durdurdu. (TA.) Ve **صرّد شَرَابَهُ** Onun içeceğini miktarca az yaptı. (A.) Ve T’ye göre **تَصْرِيدٌ**, Susuzluğu gidermeye yetmeyecek kadar içmek mânâsına gelir. (TA.) ― -b2- Ayrıca, (S, K,) vermede, (S,) (mecazen:) Miktarca yahut sayıca az yapmak. (S, K, TA.) Şöyle denir: **صرّد العَطَآءَ** (mecazen:) O, hediyeyi az yahut küçük yaptı, (M, A, TA,) **لَهُ** ona. (A, TA.) Ve bir hadiste şöyle denilmiştir, [görünüşe göre belirli bir sınıfla ilgili,] **لَنْ يَدْخُلَ الجَنَّةَ اـِلَّا تَصْرِيدًا**, yani **قَلِيلًا** [yani (mecazen farz edilerek:) Cennete ancak az sayıda girecekler]. (TA.)

-A2- [Ayrıca, görünüşe göre, okun hedefi vurması: ism-i fâili **مُصَرِّدٌ** kısmına bak.]
-A3- Ve Saçıp dağıtma fiili. (El-Kلlee, TA.)
-A4- Ve **صرّد** arpa ve buğdaya denildiğinde, Kılçığını çıkardı; fakat başaklarını çıkarmadı, her ne kadar buna yaklaşmış olsa da. (El-Hejeree, M.)

**اصرد السَّهْمَ**
4 **اصرد السَّهْمَ** **ذ** , (S, M, L, K,) ve **الرُّمْحَ**; (M;) ve ↓ **صَرَدَهُ**; (M, L, K;) O, oku ve mızrağı, yahut onun bir kısmını, (S, M) atıldığı [yahut fırlatıldığı] hayvanı delip geçecek şekilde geçirdi: (S:) yahut ucu geçecek şekilde nüfuz ettirdi. (M, L, K.) [Bkz. **صَرِدَ** ve **صَارِدٌ**.]

-A2- 1’in son kısmına da bak.

**اِنْصِرَادٌ**
7 **اِنْصِرَادٌ** **ذ** Soğuğu tecrübe etmek mânâsına denildiği rivayet olunur. (Meyd. [Onun tarafından, gerçek mânâ hakkında bir şüphe ifadesiyle ve kendi bilgisine göre yalnız bir darb-ı meselde geçtiği belirtilerek zikredilmiştir; onu Freytag’ın “Arab. Prov.” i. 357’de gör: fakat oradaki **أَكَامٍ**, **اـِكَامٍ** olmalıdır.])

**صَرْدٌ**
**صَرْدٌ** **ذ** (S, M, L, K) ve ↓ **صَرَدٌ**, (M, L,) birincisi basit bir isim, ikincisi mastar ismi, (Lth,) ve ↓ **صَرِيدٌ**, (TA,) Soğuk, yahut soğukluk: (S, M, L, K:) yahut şiddetli soğuk: (M, L:) **صَرْدٌ** Farsça bir kelimedir, [aslında **سَرْد**,] Arapçalaştırılmıştır: (S, K:) yahut bir grup müellife göre, Farsların benimsediği bir Arapça kelimedir. (MF.) Şöyle denir **يَوْمُ صَرْدٍ** ve ↓ **صَرَدٍ** [Soğuk bir gün; yahut şiddetli soğuk bir gün]. (A.) ― -b2- Birincisi için, iki yerde **صَرِدٌ**’e de bak. ― -b3- Ayrıca, birincisi, Dağlarda yüksek bir yer; (AA, L, K;) en soğuk kısım olmak üzere. (AA, L.)

-A2- **صَرْدٌ** ayrıca Saf, karışmamış, katılmamış, yahut halis mânâsına gelir; (S, M, L, K;) içeceğe uygulanır, (L,) **نَبِيذ** diye adlandırılan gibi, (S, L,) ve şaraba, (L,) ve her şeye. (M, K.) Şöyle denir: **كَذِبٌ صَرْدٌ** (mecazen farz edilerek:) Katışıksız bir yalan. (S, L.) Ve **أُحِبُّهُ حُبًّا صَرْدًا** Onu saf, halis, yahut samimi bir sevgiyle severim. (AZ, S, L.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **جَيْشٌ صَرْدٌ** (mecazen farz edilerek:) Tek bir babanın yahut atanın oğullarından oluşan bir ordu: (L:) yahut bütünüyle kişinin amca oğullarından [yani akrabalarından] oluşan bir ordu: (AO:) yahut, (M, A, L, K,) ve ↓ **جَيْشٌ صَرِدٌ** (M, A, L) ve ↓ **صَرَدٌ**, (K,) (mecazen farz edilerek:) Büyük bir ordu; (K;) (mecazen:) çokluğu sebebiyle hareketinin yavaşlığından, cansız gibi görünen bir ordu. (M, A, L.)

-A3- Sonlara yakın **صُرَدٌ**’e de bak.

**صَرَدٌ**
**صَرَدٌ** **ذ**: üç yerde **صَرْدٌ**’e bak: -A2- ve sonlara yakın **صُرَدٌ**’e bak.

**يَوْمٌ صَرِدٌ**
**يَوْمٌ صَرِدٌ** **ذ** Şiddetli soğuk bir gün; ve **لَيْلَةٌ صَرِدَةٌ** şiddetli soğuk bir gece: (M, L:) [yahut] ↓ **يَوْمٌ صَرْدٌ** soğuk bir gün: (S:) ve **رِيَاحٌ صَوَارِدُ**. [↓ **رِيحٌ** ↓ **صَارِدَةٌ**’nin çoğulu] soğuk rüzgârlar. (Ham p. 596.) Ve **أَرْضٌ** ↓ **صَرْدٌ** Soğuk bir yer: çoğulu **صُرُودٌ**: (M:) ikincisi (yani çoğul) **جُرُومٌ**’un zıddıdır. (S.) Ve **رَجُلٌ صَرِدٌ** Soğuk, yahut şiddetli soğuk bir adam: ve **قَوْمٌ** ↓ **صَرْدَى** soğuk, yahut şiddetli soğuk bir erkek topluluğu. (M, L.) **مِصْرَادٌ**’a da bak. ― -b2- **صَرِدٌ** süte uygulanınca, (O, K, TA,) soğuk sebebiyle bozulma hâlinde. (TA.) ― -b3- **صَرِدٌ عَنْ شَىْءٍ** (mecazen farz edilerek:) Bir şeyden sakınan, geri duran yahut vazgeçen; [sanki ona karşı soğuk;] onu bırakan, terk eden yahut yüz çeviren. (M.) 1’e bak.

-A2- **صَرْدٌ**’e de bak.
-A3- Ve **صَارِدٌ**’e bak.
-A4- **صَرِدٌ** ata uygulanınca, (mecazen:) eyer yerinde yara olmuş: (K, TA:) yahut, (L,) bunun gibi ↓ **مُصَرَّدٌ**, (A, TA,) sırtında yaralardan meydana gelen beyaz bir yer yahut beyaz yerler bulunan, (L, TA,) yahut sırtında **صِرْدَان** diye adlandırılan beyaz yerler bulunan; [**صُرَدٌ**’ün çoğulu,] yaraların yerlerinde çıkan kıllardan meydana gelmiş. (A.) [Ve görünüşe göre benzer mânâda deveye de uygulanır: **صَرِدَ**’e bak.]

**صُرَدٌ**
**صُرَدٌ** **ذ** Serçeden büyük, (M,) büyük başlı, (K,) serçeleri avlayan, (T, K:) belirli bir kuş, (S, M, K:) siyah-beyaz yahut alacalı, (**أَبْقَعُ,**) beyaz karınlı: (A:) karga cinsinden belirli bir kuş; **الوَاقِى** diye de adlandırılır: (Msb:) Araplar onun ötüşünü, (L, Msb,) ve kuşun kendisini, (L,) uğursuz sayarlardı, (L, Msb,) ve onu öldürürlerdi; ve onu öldürmekten menedilmişlerdir; bir şeyin uğursuz olduğu fikrini gidermek için: (Msb:) bunun iki türü vardır; bir türüne Irak halkı **العَقْعَقُ** der [şimdi saksağana, corvus pica, verilen ad]; diğer tür, **الصُّرَدُ الهَمْهَامُ** diye adlandırılan, [L’de böyle; fakat Msb nüshamda **الهيام**,] yabani türdür; Nejd’de **عِضَاه** denilen ağaçların üzerinde bulunur; yalnız yerde görülür, [L’de böyle; fakat Msb nüshamda, yerde asla görülmez,] ağaçtan ağaca sıçrayarak: (Sukeyn En-Numeyree, L, Msb:) kovalanınca ve sıkıştırılınca yakalanır ve doğanınkine benzer bir çığlık çıkarır: serçeleri avlar: (Msb:) AHلt tarafından, siyah-beyaz yahut alacalı, (**أَبْقَعُ,**) beyaz karınlı, sırtı koyu yahut külî toz rengi (**أَخْضَر**), [yahut L’de denildiği üzere yarısı beyaz yarısı siyah, ağaçlarda bulunan,] başı ve gagası büyük, serçeleri ve diğer küçük kuşları avladığı bir pençesi olan; mızrak ucunun ucu kadar büyük diye vasfedilir: (Mgh, Msb:) bazıları buna şunu ekler: karın beyazlığından dolayı **المُجَوَّفُ** diye adlandırılır; sırtının koyu yahut külî toz renginden dolayı **الأَخْطَبُ**; renk çeşitliliğinden dolayı **الأَخْيَلُ** [şimdi yeşil ağaçkakana, picus viridis, verilen ad]; yalnız bir dal üzerinde (**فِى شُعْبَةٍ**, L’de de böyle,) yahut bir ağaç üzerinde görülür, (Mgh, Msb,) ve neredeyse hiç, yahut hiç, yakalanamaz, (Msb,) yahut asla yakalanamaz: (Mgh, L:) uğursuz sayılır: (Mgh:) Sgh onun küçültme kalıbında **سُمَيْطٌ** diye adlandırıldığını söyler, [belki siyah-beyaz olduğundan **شُمَيْطٌ** yerine yanlış yazımdır,] : (Msb:) [denilmiştir ki] Allah için oruç tutan ilk kuş odur: (K:) çoğulu **صِرْدَانٌ**’dır: (S, M, Msb, K:) dişisine **صُرَدَةٌ** denir. (Msb.) ― -b2- Ayrıca (mecazen:) yara sebebiyle, (S, L, K,) yahut eyer sebebiyle, (M,) meydana gelen beyaz bir yer, (S, M, L, K,): yahut **صُرَدَةٌ**, yara yerinde çıkan kıllardan meydana gelen beyaz bir yer demektir; bu adla anılan kuşun rengine benzetilmiştir: (A:) çoğulu **صِرْدَانٌ**. (M, A.) Ve (mecazen farz edilerek:) devenin hörgücünde beyaz bir yer: (M:) yahut eyerin meydana getirdiği yaranın iyileşmesinden sonra, yara yerinde çıkan beyaz tüy: (AO:) çoğulu yukarıdaki gibidir. (AO, M.) ― -b3- Ve (mecazen farz edilerek:) atın dilinin altında, (As,) yahut dilin alt kısmında, (M,) bulunan belirli bir damar. (As, M.) Ve **الصُّرَدَانِ** (mecazen farz edilerek:) iki damar, (Lth, Ks, S, M, L, K,) koyu yahut külî toz rengi, (**أَخْضَرَانِ**, Lth, Ks, M, L,) dilin alt kısmında; dilin hareket etmesi vasıtasıyla, (Lth, Ks, L,) yahut dilin içine nüfuz eden (**يَسْتَبْطِنَانِ**) : (S, M, K:) yahut dilin sağında ve solunda iki damar: (L:) yahut bazılarına göre, dili dik tutan (**يُقِيمَانِ**) iki kemik. (M.) Yezeed Ibn-Es-Sa'ik’in şu sözü,
لَهُ صُرَدَانِ مُنْطَلِقَا اللِّسَانِ
**ذَرِبَانِ** mânâsınadır [yani **ذَرِبَا اللِّسَانِ**, **ذَرِبٌ لِسَانُهُمَا** yerine; sanki **لَهُ لِسَانٌ ذَرِبٌ** “Onun uzun yahut dizginsiz bir dili vardır” demiş gibidir; kullandığı ibare haşvlıdır]. (S.) ― -b4- Ayrıca, (M, L,) yahut ↓ **صَرْدٌ**, (K’de böyle,) ve ↓ **صَرَدٌ**, ki daha meşhurdur, (TA,) mızrak ucunda bir çivi, (M, L, K,) onunla sap ona bağlanır. (L, K. *) ― -b5- Sh’ye göre, **فَتَّحَ صُرَدَهُ** demek, O, zihnini açtı; sırlarını ortaya çıkaracak şekilde, demektir. (TA. [Fakat bu belki yanlış yazımdır; **فتح صُرَرَهُ** yerine: bkz. **صُرَّةٌ**.])

**صَرْدَى**
**صَرْدَى** **ذ** [**صَرِدٌ**’ün çoğulu; ve kıyasa göre **صَرِيدٌ**’ün de]: **صَرِدٌ**’e ve **صُرَّادٌ**’a bak.

**صَرِيدٌ**
**صَرِيدٌ** **ذ**: **صَرْدٌ**’e bak. ― -b2- Ayrıca Kırağı, yahut çiğ kırağı; eş anlamlısı **جَلِيدٌ**. (TA.) ― -b3- **صُرَّادٌ**’a da bak.

**صَرِيدَةٌ**
**صَرِيدَةٌ** **ذ** [görünüşe göre bir isim; zira eğer bir sıfat olsaydı, dişil cinsiyette edilgen ism-i mef‘ûl mânâsıyla, kural gereği ة’siz olmalıydı;] Soğuk sebebiyle zarar görmüş, (M, K,) ve zayıflamış, (M,) bir dişi hayvan, (M,) yahut bir koyun: (K,) çoğulu **صَرَائِدُ**: (M, K:) IAar rivayetine göre. (Kudot;.)

**صُرَّادٌ**
**صُرَّادٌ** **ذ** İçinde su bulunmayan soğuk ve nemli bulutlar: (As:) yahut rüzgârın sürükleyip götürdüğü soğuk ve nemli bulutlar; bunun gibi ↓ **صُرَّيْدٌ** ve ↓ **صَرِيدٌ**: (M:) yahut içinde su bulunmayan ince bulutlar; (S, K;) bunun gibi ↓ **صُرَّيْدٌ** (K) ve ↓ **صَرْدَى**. (L, TA.)

**صُرَّيْدٌ**
**صُرَّيْدٌ** **ذ**: bir öncekinin iki yerinde geçen şeye bak.

**صَارِدٌ**
**صَارِدٌ** **ذ**: dişili ة ile olanına, **صَرِدٌ** maddesinde bak. -A2- Ayrıca, (S, A, L, K,) ve ↓ **مِصْرَادٌ**, (S, L, K,) ve ↓ **صَرِدٌ**, (A,) Atıldığı hayvanı delip geçmiş, yahut bir kısmı geçmiş olan ok; eş anlamlısı **نَافِذٌ**: (S, L, K:) yahut yalnız ucu geçmiş olan: okun bir kısmı geçtiğinde **نَافِذٌ** diye adlandırılır; tamamı geçtiğinde **مَارِقٌ**. (A.) Ve **نَبْلٌ صَوَارِدُ** Uçları atıldıkları hayvanlardan geçmiş oklar. (A.)

**أَصْرَدُ**
**أَصْرَدُ** **ذ** Daha [ve en] soğuk; yahut soğuktan daha [ve en] çok etkilenmiş: -A2- ve Daha [ve en] delip geçen. (Meyd, bu kelimeyle başlayan darb-ı mesellerin açıklamalarında. [Bkz. Freytag’ın “Arab. Prov.” s. 743-4.])

**مُصْرَدٌ**
**مُصْرَدٌ** **ذ**: bir sonraki şeye bak.

**مُصْرِدٌ**
**مُصْرِدٌ** **ذ** , (Ktr, L,) yahut ↓ **مُصْرَدٌ**, (K’ye göre böyle; [birincisi fiiline uygun, ikincisi görünüşe göre bir hata,]) Hedefi ıskalayan ok. (Ktr, L, K.) [**مُصَرِّدٌ**’e de bak.]

**مُصَرَّدٌ**
**مُصَرَّدٌ** **ذ** Miktarı az yapılmış içecek, (S,) yahut içki. (A,) (S, A.) ― -b2- Ve Az içirilmiş: yahut (mecazen farz edilerek:) az bir hediye verilmiş. (S.)

-A2- **صَرِدٌ**’e de bak.

**مُصَرِّدٌ**
**مُصَرِّدٌ** **ذ** Hedefi vuran ok. (Ktr, L.) [**مُصْرِدٌ**’e de bak.]

**مِصْرَادٌ**
**مِصْرَادٌ** **ذ** Soğuk bir rüzgâr (**رِيحٌ**); yahut şiddetli soğuk: yahut soğuk ve nemli bulutlarla birlikte olan. (IAar, M.) ― -b2- Ayrıca, ve ↓ **صَرِدٌ**, (T, S, M, K,) Soğuğu çabuk hisseden adam; (S;) soğuğa dayanması zayıf; (K;) soğuğa tahammülsüz. (T, M.) ― -b3- Ve birincisi, Soğuğa dayanması güçlü. (K.) ― -b4- Ve Ağaçsız bir yer, ve ot bitkisinden (K, TA) hiçbir şey bulunmayan. (TA.)

-A2- **صَارِدٌ**’e de bak.

**مُصْطَرِدٌ**
**مُصْطَرِدٌ** **ذ** Şiddetle öfkelenmiş yahut hiddetlenmiş bir adam: (K:) ve böylesi, د’siz **مُصْطَرٌّ**. (TA.)
