# صرر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B1%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صرر

باب الصاد والراء
ص ر، ر ص يستعملان
صر:
صَرَّ الجُنْدُبُ صَريراً، وصَرْصَرَ الأَخْطَبُ صَرْصَرةً.
وصَرَّ البابُ يَصِرُّ، وكلُّ صَوْتٍ شِبْهُ ذلك فهو صَرير اذا امتدَّ، فاذا كانَ فيه تخفيف وتَرجيع في إِعادةٍ ضُوعِفَ كقولك: صَرْصَرَ الأخطَبُ صَرْصَرَةً.
ورِيحٌ صَرْصَرٌ: ذات صِرٍّ، ويقال: ذاتُ صَوْتٍ، والصَّرْصَرُ نَعْتٌ لها من البَرْدِ.
والصِّرُّ: البَرْد الذي يضربُ كلَّ شيءٍ ويَحُسُّه، ومنه قوله تعالى: "فيها صِرٌّ".
وصَرَّ البابُ، وصَرَّتِ الآذان اذا سَمِعتَ لها صَوْتاً ودَويِّاً.
والصَّرَّةُ: شِدَّة الصِّياح، وتقول: جاءَ في صَرَّةٍ.
وصُرَّةُ الدَّراهمِ وغيرِها معروفة.
والصِّرارُ: خِرْقةٌ تُشَدُّ على أَطباءِ النّاقةِ لئَلاّ يَرضَعَها الفَصيل، يقال: صَرَرْتُها بِصرارٍ.
وصَرَّ الحِمارُ أُذنَيْهِ أي سَوّاهما، وأصَرَّ الحمار، من غير ذكر الأُذُنِ.
والإِصرارُ: العَزْمُ على شيءٍ لا يُهَمُّ بالقُلُوع عنه.
وأَصِرَّى، أفْعِلَى: اسمٌ من الإِصرار، وبعضهم يقول: هذه كلمةٌ أُخِذت من أَصِرَّى أي جِدٌّ، ويقال من أَصَرِّي أي جِدٌّ فخُفِّفَ أصِرَّي أي اقطَعي، والصِرَّى على تقدير فِعْلَى.
والصَّرُورةُ من الرِّجالِ والنِّساءِ الذي لم يحُجَّ ولا يُريد التَزَوُّجَ.
والصَّرْصَرُ: دُوَيْبّةٌ تحت الأرض تَصِرُّ أيّامَ الربيع.
وقال أبو عمرو: الصَّرْصَرانيُّ من البُخْت: العظيم.
والصُّرْصُور أيضاً.
والصَّرْصَرانيُّ: الملاّحُ.
والصَّرْ َصران: ضَرْبٌ من السَّمَكِ البَحْري، أملَسُ الجِلْد ضَخْمٌ، قال: مَرَّت كظَهر الصَّر صَرانِ الأدْخَنِ
رص:
رَصَصْتُ البُنيانَ رَصّاً اذا ضَمَمْتُ بعضَه الى بعض.
ورجلٌ أرَصُّ الأسنانِ أيْ رَكبَ بعضُها بعضاً، ومنه التَّراصُّ في الصفِّ.
والرَّصّاصةُ والرَّصْراصَة: حِجارةٌ لازقة بحَوالَي العَيْن الجارية، قال الجَعديّ:
حِجاره غَيلٍ برَصْراصةٍ		كُسينَ غُثاءً من الطُّحْلُبِ
ورَصَصْتَ قِتبَي البَعير اذا قارَبْتَ قَيْدَهما اذا سَمِعْتَ له قَعْقَعةً.
والرَّصاصُ معروف، ويقال: الرِّصاصُ.

### Türkçe

باب **الصاد** ve **الراء**
**ص ر**، **ر ص** kullanılırlar
**صر**:
**صَرَّ** **الجُنْدُبُ** **صَريراً**; ve **صَرْصَرَ** **الأَخْطَبُ** **صَرْصَرةً**.
Ve **صَرَّ** kapı **يَصِرُّ**; ve her ses ki bunun benzeri, uzadığı zaman o **صَرير**’dir; artık onda bir hafifletme ve bir geri döndürme (terci‘) tekrar içinde olunca, (fiil) ikilendi; senin sözün gibi: **صَرْصَرَ** **الأخطَبُ** **صَرْصَرَةً**.
Ve bir rüzgâr **صَرْصَرٌ**: **صِرّ** sahibi; ve denilir: ses sahibi; ve **الصَّرْصَرُ** onun için soğuktan bir niteleme (sıfat)tır.
Ve **الصِّرُّ**: her şeye vuran ve onu yakan soğuk; ve ondandır O’nun sözü, yüce: “onda **صِرٌّ** vardır”.
Ve **صَرَّ** kapı; ve **صَرَّتِ** kulaklar, ona bir ses ve bir uğultu işittiğin zaman.
Ve **الصَّرَّةُ**: bağırmanın şiddeti; ve dersin: bir **صَرَّةٍ** içinde geldi.
Ve **صُرَّةُ** dirhemlerin ve başkasının bilinenidir.
Ve **الصِّرارُ**: devenin memelerine bağlanan bir bez parçası; tay onu emmesin diye; denilir: onu bir **صرارٍ** ile **صَرَرْتُ**.
Ve **صَرَّ** eşek iki kulağını; yani ikisini eşitledi; ve **أصَرَّ** eşek, kulak zikri olmaksızın.
Ve **الإِصرارُ**: bir şey üzerine azim; ondan vazgeçmeye niyet edilmez.
Ve **أَصِرَّى**، **أفْعِلَى**: **الإِصرار**’dan bir isim; ve bazısı der: bu bir kelimedir, **أَصِرَّى**’dan alınmıştır; yani ciddiyet; ve denilir **أَصَرِّي**’den; yani ciddiyet; sonra hafifletildi: **أصِرَّي**; yani kes; ve **الصِرَّى** **فِعْلَى** takdiri üzerinedir.
Ve **الصَّرُورةُ** erkeklerden ve kadınlardan: hac etmemiş ve evlenmeyi istemeyen kimse.
Ve **الصَّرْصَرُ**: yer altında bir küçük canlı; bahar günlerinde **تَصِرُّ**; yani ses çıkarır.
Ve Ebû Amr dedi: **الصَّرْصَرانيُّ** **البُخْت**’tan: büyük olan.
Ve **الصُّرْصُور** da.
Ve **الصَّرْصَرانيُّ**: denizci.
Ve **الصَّرْ َصران**: deniz balığından bir tür; derisi pürüzsüz, iri; dedi:
مَرَّت كظَهر **الصَّر صَرانِ** الأدْخَنِ

**رص**:
**رَصَصْتُ** binayı **رَصّاً**; bazılarını bazısına kattığım zaman.
Ve bir adam **أرَصُّ الأسنانِ**; yani bazısı bazısına binmiş (dişleri sık ve üst üste); ve ondandır safta **التَّراصُّ**.
Ve **الرَّصّاصةُ** ve **الرَّصْراصَة**: akan gözün çevresinde yapışık taşlar; el-Ca‘dî dedi:
حِجاره غَيلٍ ب**رَصْراصةٍ**		كُسينَ غُثاءً من الطُّحْلُبِ
Ve **رَصَصْتَ** devenin iki **قِتب**’ini: ikisinin bağını yaklaştırdığın zaman; ona bir **قَعْقَعةً** işittiğin zaman.
Ve **الرَّصاصُ** bilinenidir; ve denilir: **الرِّصاصُ**.
