# صرر — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B1%D8%B1/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: صرر

الصَرَّةُ: الضَجَّةُ والصيحةُ. والصَرَّةُ: الجماعةُ. والصَرَّةُ: الشدةُ مِن كرْبٍ وغيره. وصَرَّةُ القيظِ: شِدةُ حره. والصِرارُ: الأماكن المرتفعة لا يعلوها الماء. والصُرَّةُ للدراهم. وصَرَرْتُ الصُرَّةَ: شدَدْتها. ابن السكيت: صَرَّ الفرسُ أذنَيه: ضمَّهما إلى رأسه. قال: فإذا لم يوقِعوا قالوا: أَصَرَّ الفرس بالألف. وحافرٌ مَصْرورٌ، أي ضيِّقٌ مقبوضٌ. وصَرَرْتُ الناقة: شدَدْت عليها الصِرارَ، وهو خيط يُشَدُّ فوق الخِلْفِ والتَوْدِيَةِ لئلا يرضعَها ولدُها. والصِرُّ بالكسر: بَرْدٌ يضرب النباتَ والحَرْثَ. ويقال: رجلٌ صَرُورَةٌ، للذي لم يحجَّ. وكذلك رجل صارُورَةٌ، وصَرُورِيٌّ. وحكى الفراء عن بعض العرب قال: رأيت قوماً صَراراً بالفتح، واحدهم صَرارَةٌ. قال يعقوب: والصَرورَةُ في شعر النابغة:
لو أنَّها عَرَضت لأشمطَ راهبٍيَخْشى الإله صَرورةٍ متعبِّـدِ
الذي لم يأتِ النساءَ، كأنّه أَصَرَّ على تركهن. وفي الحديث: "لا صَرورَةَ في الإسلام". وامرأةٌ صَرورَةٌ: لم تَحُجَّ. والصَرارِيُّ: الملاَّح، والجمع الصَرارِيُّونَ. والصارَّةُ: الحاجةُ. يقال: لي قِبَلَ فلان صارَّةٌ. وقولهم: صارَّهُ على الشيء، أي أكرهه. والصارَّةُ: العطشُ. يقال: قَصَعَ الحمارُ صَارَّتَهُ، إذا شرِب الماءَ فذهب عطشُه. قال أبو عمرو: وجمعُها صَرائِرُ. وأنشَدَ لذي الرمَّةَ:
فانْصاعَتِ الحُقْبُ لم تَقْصَعْ صَرَائِرَهاوقد نَشَـحْـنَ فـلا رِيٌّ ولا هـيمٌ
وعيبَ ذلك على أبي عمروٍ وقيل: إنَّما الصَرَائِرُ جمع صَريرَةٍ، وأما الصارَّةُ فجمعها صَوَارٌّ. وصَرَّارُ الليل: الجُدْجُدُ، وهو أكبر من الجُنْدُبِ، وبعض العرب يسمِّيهِ الصَدى. وصَرَّ القلمُ والبابُ يَصِرُّ صَريراً، أي صَوَّتَ. ويقال: درهمٌ صَِرِّيٌّ، للذي له صوت إذا نُقِدَ. وقولهم في اليمين: هي مني صِرَّى، مثال الشِعْرى، أي عزيمةٌ وجِدٌّ. وهي مشتقّة من أَصْرَرْتُ على الشيء، أي أقمتُ ودمتُ. وحكى يعقوب: أصِرِّي وأصِرَّى، وصِرِّي وصِرَّى. وقد اختُلِف عنه. واصْطَرَّ الحافرُ، أي ضاق. وصَرَّ الجُنْدُبُ صَريراً، وصَرْصَرَ الأخطبُ صَرْصَرَةً. كأنَّهم قدَّروا في صوت الجندب المدّ وفي صوت الأخطب الترجيعَ فحكوه على ذلك. وكذلك الصقرُ والبازي.

### Türkçe

**الصَرَّةُ**: gürültü ve çığlık. Ve **الصَرَّةُ**: cemaat. Ve **الصَرَّةُ**: sıkıntıdan ve başkasından olan şiddet. Ve **صَرَّةُ القيظِ**: sıcağının şiddeti. Ve **الصِرارُ**: suyun üstüne çıkmadığı yüksek yerler. Ve **الصُرَّةُ** dirhemler için (kese). Ve **صَرَرْتُ الصُرَّةَ**: onu sıktım/bağladım. İbnü’s-Sikkît: **صَرَّ الفرسُ أذنَيه**: ikisini başına doğru topladı. Dedi ki: artık (erkek at) sıçramayı gerçekleştirmediği zaman “**أَصَرَّ الفرس**” (başına) **الألف** ile derler. Ve **حافرٌ مَصْرورٌ**: yani dar, sıkılmış. Ve **صَرَرْتُ الناقة**: üzerine **الصِرارَ**ı sıktım/bağladım; o, yavrusu onu emmesin diye **الخِلْفِ** ve **التَوْدِيَةِ** üstüne bağlanan bir iptir. Ve kesre ile **الصِرُّ**: bitkiye ve ekine vuran bir soğuk. Ve denilir: **رجلٌ صَرُورَةٌ**, haccetmemiş kimse için. Ve aynı şekilde **رجل صارُورَةٌ** ve **صَرُورِيٌّ**. el-Ferrâ, bazı Araplardan nakletti; dedi ki: “Fetha ile **قوماً صَراراً** gördüm; onların bir teki **صَرارَةٌ**dır.” Ya‘kūb dedi ki: en-Nâbiga’nın şiirinde **الصَرورَةُ**:
لو أنَّها عَرَضت لأشمطَ راهبٍيَخْشى الإله صَرورةٍ متعبِّـدِ
Kadınlara gelmemiş olan; sanki onları terk etmeye **أَصَرَّ** etmiş (ısrar etmiş) gibidir. Ve hadiste: “**لا صَرورَةَ في الإسلام**.” Ve **امرأةٌ صَرورَةٌ**: haccetmemiştir. Ve **الصَرارِيُّ**: gemici; çoğulu **الصَرارِيُّونَ**. Ve **الصارَّةُ**: ihtiyaç. Denilir: “Benim falanın yanında bir **صارَّةٌ**m var.” Ve onların sözü: “**صارَّهُ على الشيء**”, yani onu şeye zorladı. Ve **الصارَّةُ**: susuzluk. Denilir: “**قَصَعَ الحمارُ صَارَّتَهُ**”, su içti de susuzluğu gittiği zaman. Ebû ‘Amr dedi ki: onun çoğulu **صَرائِرُ**dur. Ve Zü’r-Rumme’ye ait olarak inşâd etti:
فانْصاعَتِ الحُقْبُ لم تَقْصَعْ صَرَائِرَهاوقد نَشَـحْـنَ فـلا رِيٌّ ولا هـيمٌ
Bu, Ebû ‘Amr’a ayıp sayıldı ve denildi ki: **الصَرَائِرُ** ancak **صَريرَةٍ**nin çoğuludur; **الصارَّةُ**ya gelince, onun çoğulu **صَوَارٌّ**dur. Ve **صَرَّارُ الليل**: cırcır böceği; o, çekirgeden daha büyüktür; bazı Araplar ona **الصَدى** adını verir. Ve **صَرَّ القلمُ والبابُ يَصِرُّ صَريراً**: yani ses çıkardı. Ve denilir: **درهمٌ صَِرِّيٌّ**, sayıldığı zaman sesi olan (dirhem) için. Ve yemin hakkında onların sözü: “**هي مني صِرَّى**”, **الشِعْرى** misali; yani azim ve ciddiyet. Ve o, “**أَصْرَرْتُ على الشيء**”den türemiştir; yani durdum ve devam ettim. Ya‘kūb nakletti: **أصِرِّي** ve **أصِرَّى**, ve **صِرِّي** ve **صِرَّى**. Ondan (nakilde) ihtilaf edilmiştir. Ve **اصْطَرَّ الحافرُ**: yani daraldı. Ve **صَرَّ الجُنْدُبُ صَريراً**, ve **صَرْصَرَ الأخطبُ صَرْصَرَةً**. Sanki onlar çekirgenin sesinde uzatmayı, **الأخطب**un sesinde ise tekrar ettirmeyi takdir ettiler de buna göre onu taklit ettiler. Ve aynı şekilde doğan ve **البازي**.
