# صرع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B1%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: صرع

صارَعْتُهُ فَصَرَعْتُهُ صَرْعاً وصِرْعاً. والمَصْرَعُ: مكانٌ ومصدرٌ. قال الشاعر:
بمَصْرَعِنا النُعْمانَ يومَ تَأَلَّبَتْعلينا تَميمٌ من شَظىً وصَميمِ
والصِرْعَةُ مثال الرِكْبَةِ والجِلسةِ، يقال: سوءُ الاستمساكِ خيرٌ من حُسْنِ الصِرْعَةِ. ورجلٌ صُرَعَةٌ، أي يَصْرَعُ الناس كثيراً ورجلٌ صِرِّيعٌ، كثيرُ الصَرْعِ لأقرانه. والصَرْعُ: عِلَّةٌ معروفة والصَرْعُ أيضاً: واحد الصُروعِ، وهي الضُروبُ والفنونُ. ومررت بقَتْلى مُصَرَّعينَ، شدِّد للكثرة. والتَصْريعُ في الشِعر: تقفية المِصْراعِ الأوَّل، وهو مأخوذ من مِصْراعِ الباب، وهما مِصْراعانِ. والصَرْعانِ: الغداةُ والعشيُّ، من غُدْوَةَ إلى انتصاف النهار صَرْعٌ بالفتح، ومن انتصاف النهار إلى سقوط القرص صَرْعٌ. يقال: أتيته من صَرْعى النهارِ، أي غُدْوَةً وَعَشِيَّةً. قال ذو الرمة:
كأنني نازِعٌ يَثْنيهِ عن وَطَـنٍصَرْعانِ رائحَةً عَقْلٌ وَتَقْييدُ.
والصَرْعانِ: إبِلانِ تَرِدُ إحداهما حين تَصْدُرُ الأخرى لكثرتها. والصِرْعانِ بالكسر: المِثْلانِ، يقال: هما صِرْعانِ، وشِرْعانِ، وحِتْنانِ وقِتْلانِ، كلُّه بمعنىً. ويقال أيضاً: طلبت من فلانٍ حاجةً فانصرفتُ وما أدري على أيِّ صِرْعَيْ أمره هو? أي لم يُبَيَّنْ لي أمرُه. قال يعقوب: وأنشدني الكلابيُّ:
فرُحْتُ وما وَدَّعْتُ لَيْلى وما دَرَتْعلى أَيِّ صِرْعَيْ أَمْرِها أَتَرَوَّحُ
يعني أَواصِلاً تَرَوَّحْتُ من عندها أم قاطِعاً. والصَريعُ: السَوْطُ أو القوسُ الذي لم يُنْحَتْ منه شيء، ويقال الذي جَفَّ عوده على الشجر.

### Türkçe

**صارَعْتُهُ**: onunla güreştim; derken onu **صَرَعْتُهُ**: yere serdim; **صَرْعاً** ve **صِرْعاً** (diye). Ve **المَصْرَعُ**: bir mekândır ve bir mastardır. Şair dedi ki:
بِ**مَصْرَعِنا** النُعْمانَ يومَ تَأَلَّبَتْ
علينا تَميمٌ من شَظىً وصَميمِ

Ve **الصِرْعَةُ**: **الرِكْبَةِ** ve **الجِلسةِ** misali (vezninde)dir; denir ki: kötü tutunma, **الصِرْعَةِ**’nin iyisinden hayırlıdır. Ve bir adam **صُرَعَةٌ**dur; yani insanları çokça yere serer; ve bir adam **صِرِّيعٌ**dir; akranlarına karşı **الصَرْعِ**ı çoktur. Ve **الصَرْعُ**: bilinen bir hastalıktır; ve **الصَرْعُ** ayrıca **الصُروعِ**un biridir; o da darbeler ve فنون (türler)dir. Ve **مُصَرَّعينَ** (olarak) yere serilmiş قتلى (öldürülmüşler)e uğradım; çokluk için şeddeli yap. Ve şiirde **التَصْريعُ**: **المِصْراعِ الأوَّل**’i kafiyelendirmektir; ve o, kapının **مِصْراعِ**ından alınmıştır; ve onlar iki **مِصْراعانِ**dır. Ve **الصَرْعانِ**: sabah ve akşamdır; **غُدْوَةَ**’den öğlenin ortasına kadar fetha ile **صَرْعٌ**dur; ve öğlenin ortasından güneş diskinin batışına kadar **صَرْعٌ**dur. Denir ki: ona gündüzün **صَرْعى**sından geldim; yani sabahleyin ve akşamleyin. ذو الرمة dedi ki:
كأنني نازِعٌ يَثْنيهِ عن وَطَـنٍ
صَرْعانِ رائحَةً عَقْلٌ وَتَقْييدُ.

Ve **الصَرْعانِ**: iki devedir; çokluklarından dolayı, birisi dönerken öteki suya gelir. Ve kesre ile **الصِرْعانِ**: iki misildir; denir ki: onlar **صِرْعانِ**dır, ve **شِرْعانِ** ve **حِتْنانِ** ve **قِتْلانِ**; hepsi bir mânâdadır. Ve ayrıca denir ki: falandan bir حاجة (ihtiyaç) istedim de döndüm ve onun işinin hangi **صِرْعَيْ** üzerinde olduğunu bilmiyorum? yani işi bana açıklanmadı. Yakub dedi ki: ve bana el-Kilâbî okudu:
فرُحْتُ وما وَدَّعْتُ لَيْلى وما دَرَتْ
على أَيِّ صِرْعَيْ أَمْرِها أَتَرَوَّحُ

Yani: onun yanından, وصل (bağlı) olarak mı ayrıldım yoksa قطع (kesik) olarak mı. Ve **الصَريعُ**: kamçı yahut kendisinden hiçbir şey yontulmamış yaydır; ve denir ki: dalı ağaç üzerinde kuruyan (şey)dir.
