# صطر (ص-ط-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B7%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B7%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ط - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B7%D8%B1/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ص ط
صطب ، صطر
استُعمل من جميع وجوهها مع الحروف التي تليها أحرف قليلة أهملها الليث .
منها ما رَوَى أبو العباس قال .
( صطب ) : المِصْطَب : سَنْدان الحدّاد .
ورَوَى عَمرو عن أبيه : الأُصْطبَّة : مُشَاقَة الكَتّان .
قلت : وقد سمِعْتُ أعرابيّاً من بني فَزارة يقول لخادم له : ألا وارفَع لي على صَعيدِ الأرض مِصْطبة أَبيتُ عليها بالليل ، فرَفع له من السّهْلة شِبْهَ دُكّانٍ مربّع قَدرَ ذراع من الأرض يتّقي بها من الهَوامّ بالليل . وسمعتُ أعرابيّاً آخَر من بني حنظلةَ سماها المَصْطَفّة بالفاء .
( صطر ) : ورَوَى أبو عُبَيد عن الكسائيّ : المُصطارُّ : الخمرُ الحامض ؛ بتشديد الراء .
قلتُ : وأصلُه من صَطَر مُفْعالٌّ منه . وأما الصِّراط والبَسْط والمُصَيْطِر ، فأصل هذه الصادات سِينٌ قُلِبت مع الطاء صاداً لقُرب مَخارجِها .

##### Türkçe

ص ط
**صطب** , **صطر**
Kendinden sonra gelen harflerle birlikte bütün vecihlerinden kullanılmıştır; onlardan az sayıda harf vardır ki, Leys onları ihmâl etmiştir.
Bunlardan, Ebû’l-‘Abbâs’ın rivayet ettiğine göre, dedi ki:

( **صطب** ): **المِصْطَب**: demircinin örsü.
‘Amr, babasından rivayet etti: **الأُصْطبَّة**: ketenin didiştirilmesi (liflerinin ayrılması).
Dedim: Ben, Benî Fezâre’den bir bedevîyi, bir hizmetçisine şöyle derken işittim: “Dikkat et, bana yerin düzlüğü üzerinde bir **مِصْطبة** kaldır (yap) ki gece onun üzerinde yatayım”; ona, düz yerden, yerden bir arşın kadar (yüksekte) kare bir dükkân benzeri kaldırdı; gece haşerelerden onunla korunurdu. Benî Hanzala’dan başka bir bedevîyi de işittim; onu **المَصْطَفّة** diye, ف ile adlandırdı.

( **صطر** ): Ebû ‘Ubeyd, Kisâî’den rivayet etti: **المُصطارُّ**: ekşi şarap; ر’nin şeddelenmesiyle.
Dedim: Aslı, **صَطَر**’dan; ondan **مُفْعالٌّ** (vezninde)dir. **الصِّراط** ve **البَسْط** ve **المُصَيْطِر** ise, bu ص’lerin aslı س’dir; mahreçlerinin yakınlığından dolayı ط ile birlikte ص’a çevrilmiştir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B7%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- صطر وسطر واحد. قال تعالى: ﴿أم هم المسيطرون﴾ [الطور/37]، وهو مفعيل من السطر، والتسطير أي: الكتابة، أي: أهم الذين تولوا كتابة ما قدر لهم قبل أن خلق، إشارة إلى قوله: ﴿إن ذلك في كتاب إن ذلك على الله يسير﴾ [الحج/70]، وقوله: ﴿في إمام مبين﴾ [يس/12]، وقوله: ﴿لست عليهم بمسيطر﴾ [الغاشية/22]، أي: متول أن تكتب عليهم وتثبت ما يتولونه، وسيطرت، وبيطرت لا ثالث لهما في الأبنية، وقد تقدم ذلك في السين (راجع باب (سطر) ).

##### Türkçe

- **صطر** ve **سطر** birdir. Yüce Allah dedi ki: ﴿أم هم المسيطرون﴾ [الطور/37]; o, **السطر**’dan **مفعيل** veznindedir; **التسطير** yani: yazma; yani: onlar mı, yaratılmadan önce kendileri için takdir olunanı yazmayı üstlendiler? ﴿إن ذلك في كتاب إن ذلك على الله يسير﴾ [الحج/70] sözüne, ve ﴿في إمام مبين﴾ [يس/12] sözüne, ve ﴿لست عليهم بمسيطر﴾ [الغاشية/22] sözüne işaret olarak; yani: onların üzerine yazmayı ve onların üstlendiklerini yazıp sabitlemeyi üstlenen (kimse). Ve **سيطرت** ve **بيطرت**; bina(lar)da üçüncüleri yoktur. Bu, **السين**’de daha önce geçmiştir (باب (**سطر**)’a bak).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B7%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

التهذيب: الكسائي المُصْطارُ الخَمْر الحامِض؛ قال الأَزهري: ليس المُصْطار من المُضاعَف، وقال في موضع آخر: هو بتخفيف الراء، وهي لغة رومِيَّة؛ قال الأَخطل يصف الخمر:
تَدْمَى، إِذا طَعَنُوا فيها بِجَائفَة
فَوْقَ الزُّجاج، عَتِيقٌ غير مُصْطارِ
وقال: المُصْطار الحدِيثة المُتَغَيِّرَةُ الطعم والريح. قال الأَزهري: والمُصْطار من أَسماء الخمر التي اعْتُصِرَت من أَبكار العِنَب حَدِيثاً، بِلُغة أَهل الشام؛ قال: وأُراه رُومِيّاً لأَنه لا يُشْبه أَبنية كلام العرب. قال: ويقال المُسْطارُ، بالسين، وهكذا رواه أَبو عبيد في باب الخمر وقال: هو الحامِض منه. قال الأَزهري: المُصْطار أَظنه مُفْتَعلاً من صار، قلبت التاء طاء. وجاء المُصْطارُ في شعر عَدِيّ ابن الرقاع في نعت الخمر في موضعين، بتخفيف الراء، قال: وكذلك وجدته مقيَّداً في كتاب الإِيادِي المَقْرُوِّ على شمر.
ابن سيده في ترجمة سطر: السَّطْر العَتود من المَعَزِ، والصاد لغة، وقرئ: وزاده بصْطَةً ومُصَيْطِر، بالصاد والسين، وأَصل صاده سين قلبت مع الطاء صاداً لقرب مَخارجها.

##### Türkçe

**التهذيب**: el-Kisâî: **المُصْطارُ** ekşi şaraptır; el-Ezherî dedi ki: **المُصْطار** muzâafdan değildir; başka bir yerde dedi ki: o, **الراء**’nın hafifletilmesi iledir ve o bir Rûmî dilidir; el-Ahtal şarabı vasfederek dedi:
تَدْمَى، إِذا طَعَنُوا فيها بِجَائفَة
فَوْقَ الزُّجاج، عَتِيقٌ غير مُصْطارِ
Ve dedi ki: **المُصْطار** tadı ve kokusu değişmiş yeni olandır. el-Ezherî dedi ki:
Ve **المُصْطار** Şam ehlinin diliyle, yeni olarak bakire üzümlerden sıkılmış şarabın adlarındandır; dedi ki: ve onu Rûmî görüyorum; çünkü Arapların sözünün kalıplarına benzemez. Dedi ki: ve **المُسْطارُ** denir, **السين** ile; ve bunu Ebû Ubeyd şarap babında böyle rivayet etti ve dedi ki: o, ondan ekşi olandır. el-Ezherî dedi ki: **المُصْطار**’ı, zannediyorum, **صار**’dan **مُفْتَعلاً**dır; **التاء** **طاء**’a çevrilmiştir. Ve **المُصْطارُ**, Adiyy b. er-Rikâ‘ın şiirinde şarabın niteliğinde iki yerde, **الراء**’nın hafifletilmesiyle geldi; dedi ki: ve onu, Şemr üzerine okunmuş olan el-İyâdî’nin kitabında da kayıtlı buldum.

İbn Sîde, **سطر** tercümesinde: **السَّطْر** keçiden olan erkek oğlaktır; ve **الصاد** bir dildir; ve şöyle okunmuştur: **وزاده بصْطَةً** ve **مُصَيْطِر**; **الصاد** ve **السين** ile; ve **صاد**’ının aslı **سين**’dir, mahreçlerinin yakınlığından dolayı **الطاء** ile birlikte **صاد**’a çevrilmiştir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B7%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصطر، ويحرك: السطر، والصاد لغة في السين، ومصيطر، بالصاد والسين، وأصل صاده سين قلبت مع الطاء صادا: لقرب مخارجها. من ذلك تصيطر، لغة في تسيطر. والمصطار، بالضم، قال الأزهري: أظنه مفتعلا من صار، قلبت التاء طاء، قال: وقد جاء المصطار في شعر عدي بن الرقاع في نعت الخمر في موضعين بتخفيف الراء، قال: وكذلك وجدته مقيدا في كتاب الإيادي المقروء على شمر، ونقل عن الكسائي أن المصطار هو الخمر الحامض، وقال في موضع آخر: وهي لغة رديئة، قال الأخطل يصف الخمر:
  ندمى إذا طعنوا فـيهـا بـجـائفة                      فوق الزجاج عتيق غير مصطار. قال: المصطار: الحديثة المتغييرة الطعم والريح. وقيل: المصطار: الخمر التي اعتصرت من أبكار العنب حديثا، قال وأراه روميا: لأنه لا يشبه أبنية كلام العرب، قال: ويقال: المسطار بالسين، وهكذا رواه أبو عبيد في باب الخمر. والصطر، محركة، لغة في السطر، وهو العتود من الغنم، هكذا أورده الصاغاني ونسبه إلى الخارزنجي. وفي المحكم في سطر: السطر: العتود من المعز، والصاد لغة فيه. قلت: وسيأتي الكلام عليه في مصطر إن شاء الله تعالى. وشيخ شيوخنا القطب أبو عبد الله محمد بن أحمد المكناسي شهر بالمصطاري.

##### Türkçe

**الصطر**، ve harekeli olarak: **السطر**; ve **الصاد** **السين**’de bir lehçedir. Ve **مصيطر**; **الصاد** ile ve **السين** ile. Ve onun aslında **صاد**’ı **سين** idi; **الطاء** ile birlikte **صاد**’a çevrildi: mahreçlerinin yakınlığından dolayı. Bundan: **تصيطر**; **تسيطر**’da bir lehçedir. Ve **المصطار**; zamme ile; el-Ezherî dedi: Onu **صار**’dan uydurulmuş sanıyorum; **التاء** **طاء**’a çevrildi. Dedi: **المصطار** Adî b. er-Rikâ‘’ın şiirinde, şarabın vasfında, iki yerde **الراء**’ın hafifletilmesiyle gelmiştir. Dedi: Onu, Şemr üzerine okunmuş el-İyâdî kitabında da kayıtlı buldum. Ve el-Kisâî’den nakledildiğine göre **المصطار** ekşi şaraptır. Ve başka bir yerde dedi: Ve o kötü bir lehçedir. El-Ahtal şarabı vasfederken dedi:
  Nemdâyız; onda **بجائفة** ile sapladıkları zaman,
  Camın üstünde; eski, **مصطار** olmayan.

Dedi: **المصطار**: tadı ve kokusu değişmiş olan yeni (şarap). Ve denildi: **المصطار**: yeni olarak üzüm bakirelerinden sıkılmış şarap. Dedi: Onu Rumca görüyorum; çünkü Arapların sözünün kalıplarına benzemez. Dedi: Ve denilir: **المسطار** **السين** ile; Ebû Ubeyd bunu şarap babında böyle rivayet etti. Ve **الصطر**, harekeli olarak, **السطر**’da bir lehçedir; ve o, koyundan **العتود**’dur. Es-Sâğânî onu böyle zikretti ve onu el-Hârizencî’ye nisbet etti. Ve el-Muhkem’de **سطر**’da: **السطر**: keçiden **العتود**; ve **الصاد** onda bir lehçedir. Dedim: İnşâallah Teâlâ **مصطر**’da onun hakkında söz gelecektir. Ve şeyhlerimizin şeyhi kutup Ebû Abdillah Muhammed b. Ahmed el-Meknâsî **المصطاري** ile meşhur oldu.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B7%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَطَرَ
صَطَرَ
a.  see سَطَرَ .

اِصْطُرُك
اِصْطُرُك G. ,
a.  Storax.

اِصْطُرْلَاب
اِصْطُرْلَاب G. ,
a.  Astrolabe.

اِصْطَبْل
اِصْطَبْل G. ,
a.  Stable.

##### Türkçe

**صَطَرَ**
**صَطَرَ**
a.  **سَطَرَ**’e bak.

**اِصْطُرُك**
**اِصْطُرُك** G. ,
a.  Storaks.

**اِصْطُرْلَاب**
**اِصْطُرْلَاب** G. ,
a.  Usturlap.

**اِصْطَبْل**
**اِصْطَبْل** G. ,
a.  Ahır.
