# صعد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B9%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: صعد

صَعِدَ فِى السُّلَّمِ
1 صَعِدَ فِى السُّلَّمِ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. صَعَدَ , (Msb, K,) inf. n. صُعُودٌ (S, Msb, K) and صَعَدٌ and صُعُدٌ; (Ham p. 407;) and ↓ تصعّد, (A,) or اِصَّعَّدَ, (L,) inf. n. اِصَّعُّدٌ; (K;) and ↓ تصاعد, (A,) or اِصَّاعَدَ, (L,) inf. n. اِصَّاعُدٌ; (K;) and ↓ اصطعد; (K;) He ascended, or went up, the ladder, or stair: (L, Msb, K:) and so the verb is used of ascending a thing similar to a ladder, or stair: but in a case of this kind one should not say اصعد. (L.) And صَعِدَ السَّطْحَ and اـِلَى السَّطْحِ (A, Msb) He ascended, or ascended to, the flat house-top. (Msb.) And صَعِدَ المَكَانَ, and فِى المَكَانِ, and ↓ اصعد, and ↓ صعّد, He ascended the place, or upon the place. (L.) And فِى ↓ صعّد الجَبَلِ, (S, A, Msb, K,) and عَلَى الجَبَلِ, inf. n. تَصْعِيدٌ; (S, K;) and صَعِدَ فِيهِ, a form rarely used, (Msb,) disallowed by AZ, (S, TA,) and said by him to have been unknown, (S,) or unheard, (K,) but he afterwards authorized it, and it is also authorized by IAar and ISk, (TA,) and صَعِدَ الجَبَلَ; (S in art. دخل; [for صَعِدَ فِى الجَبَلِ, see دَخَلْتُ البَيْتَ;]) and فِيهِ ↓ تصعّد, (MF, from a trad.,) and اِصَّعَّدَ فِيهِ, (AZ,) inf. n. اِصِّعَّادٌ; (TA; [app. a mistranscription for اِصَّعُّدٌ; or اِصَّعَّدَ may be a mistranscription for ↓ اِصَّعَدَ, a var. of اِصْطَعَدَ, and its inf. n. is اِصِّعَادٌ;]) He ascended the mountain. (Msb, K.) And فِى الأَرْضِ ↓ صعّد He ascended the land. (AZ, TA.) One says, طَالَ ↓ فِى الأَرْضِ تَصْوِيبِى وَتَصْعِيدِى [Long have continued my descending, or going down, and my ascending, or going up, in the land]. (A. [There immediately following صَعَّدَ فِى الجَبَلِ, expl. above: see also رَكَبٌ مُصَعِّدٌ.]) -A2- See also 4, last sentence.

صعّد
2 صعّد ذ , inf. n. تَصْعِيدٌ, as intrans.: see above, in four places. ― -b2- And see also 4, in four places. -A2- صعّدهُ He made him, or caused him, to ascend, or mount; syn. عَلَّاهُ; (K and TA in art. علو;) and رَقَّاهُ; (TA in art. رقى;) [and so ↓ اصعدهُ; and ↓ استصعدهُ; like as one says in the contr. sense نَزَّلَهُ and أَنْزَلَهُ and اِسْتَنْزَلَهُ.] You say, صعّدهُ جَبَلًا and دَابَّةٌ [He made him to ascend, or mount, a mountain and a beast]. (TA in art. علو.) And فِى الجَبَلِ ↓ يُصْعِدُونَهَا is said with reference to wild bulls or cows [as meaning They make them to ascend upon the mountain]. (S and TA in art. سلع.) ― -b2- [Hence,] one says also, صَعَّدَ فِىَّ النَّظَرَ وَصَوَّبَهُ, meaning (assumed tropical:) He looked at me from head to foot, contemplating me. (L, from a trad. [And a similar phrase occurs in Har p. 640.]) ― -b3- [صعّدهُ, inf. n. تَصْعِيدٌ, (the latter as used in the K voce كَافُورٌ,) also signifies (assumed tropical:) He sublimated it: often occurring in medical books, and used in this sense in the present day.] ― -b4- And تَصْعِيدٌ signifies also The act of liquifying, melting, or dissolving. (K.) -A3- See also 4, last sentence.

اصعد فِى المَكَانِ
4 اصعد فِى المَكَانِ ذ : see 1. ― -b2- [Hence,] اصعد فِى الأَرْضِ He went through the land towards a land higher than the other [from which he came]: (A, TA:) taken from the saying of Lth, that اصعد, inf. n. اـِصْعَادٌ, signifies He went towards a declivity, or a river, or a valley, higher than the other [from which he came]. (TA.) And اصعد فِى البِلَادِ He went up, or upwards, through the countries, or lands. (AA, Msb.) And اصعد مِنْ بَلَدِ كَذَا اـِلَى بَلَدِ كَذَا He journeyed [upwards] from such a region, or town, to such another region, or town; from one that was lower to one that was higher. (Msb.) [And hence,] اصعد, inf. n. اـِصْعَادٌ, He journeyed, or went, towards Nejd, and El-Hijلz, and El-Yemen: [or towards a higher region:] and اِنْحَدَرَ signifies “ he journeyed, or went, towards El-'Irلk, and Syria, and 'Omلn: ” (ISk, on the authority of 'Omلrah:) or the former, he journeyed, or went, towards the Kibleh: and the latter, “ he journeyed, or went, towards El-'Irلk: ” (Aboo- Sakhr, T:) or the former, he came to Mekkeh; (K;) but this is a defective explanation: (TA:) and مُصْعَدٌ, also, is used as an inf. n. of this verb; and مُنْحَدَرٌ, as an inf. n. of انحدر: (T, TA:) or اصعد, inf. n. اـِصْعَادٌ, he commenced a journey, or went forth; as from Mekkeh, and from ElKoofeh to Khurلsلn, and the like: (Fr:) or he commenced a journey, or the like, in any direction: and انحدر signifies “ he returned, from any town or country. ” (Ibn-'Arafeh.) And اصعد فِى الأَرْضِ, (Akh, S, K,) or فى البِلَادِ, (Akh accord. to the T,) He went away, and journeyed, through the land, (Akh, S, K,) or through the countries, (Akh, T,) in any direction. (L.) And اصعدت السَّفِينَةُ, inf. n. اـِصْعَادٌ; (L;) or ↓ صعّدت; (A;) The ship spread her sail, and was borne along by the wind, (A, L,) upwards [app. meaning up a river or the like]. (L.) ― -b3- اصعد فِى الوَادِى; (Akh, S, L, K;) and فِيهِ ↓ صعّد, inf. n. تَصْعِيدٌ; (Akh, S, Msb, K;) and ↓ اِصَّعَّدَ, (Lth,) but this last is disapproved by Az; (TA;) He descended, or went down, into the valley, (Akh, S, L, Msb, K,) from the part whence the torrent comes; not going to the bottom of the valley: and in like manner, اصعد فِى الأَرْضِ He descended, or went down, into the land: (L:) and فِى الجَبَلِ ↓ صعّد He descended the mountain; as well as he ascended it. (IB, L.) Akh cites the following words of 'Abd-Allah Ibn-Hemmلm Es-Saloolee,
طَوْرًا فِى البِلَادِ وَأُفْرِعُ ↓ أُصَعِّدُ
(S, L,) as meaning I descending, or going down, at one time, through the countries, and [another time] ascending, or going up: this, says IB, is what induced Akh to explain صعّد as he has done; but it presents no proof, because اـِفْرَاعٌ has two contr. significations, that of اـِصْعَادٌ and that of اِنْحِدَارٌ: and accord. to AZ, by أُصَعِّدُ the poet means I ascending, or going up, to high places; and by أُفْرِعُ, the contrary. (L.) ― -b4- اصعد also signifies He advanced towards another. (L.) ― -b5- And He went far; syn. أَبْعَدَ. (Ham p. 22.) ― -b6- And اصعد فِى العَدْوِ He exerted himself vehemently in running. (L.) -A2- اصعد as trans.: see 2, in two places. -A3- اصعدت She (a camel) became such as is termed صَعُود [q. v.]. (S, L, K.) ― -b2- And أَصْعَدْتُ النَّاقَةَ, (S, L, K,) and ↓ صَعَدْتُهَا, [probably imperfectly transcribed for ↓ صَعَّدْتُهَا,] (L,) I made the she-camel to be, or became, such as is termed صَعُود. (IAar, S, L, K.)

تصعّد
5 تصعّد ذ , and its var. اِصَّعَّدَ: see 1, in two places: ― -b2- and see also 4. ― -b3- تصعّد النَّفَسُ The breath passed forth with difficulty. (L.) -A2- تصعّدهُ (S, A, K) and ↓ تصاعدهُ (A, K) It (a thing, S, K, or an affair, A) was, or became, difficult, or distressing, to him; it distressed, or afflicted, him: (A'Obeyd, S, A, K:) from صَعُودٌ as signifying “ a mountain-road difficult of ascent: ” (A' Obeyd:) or from الصَّعُودٌ as the name of “ a certain mountain in Hell. ” (TA.)

تصاعد
6 تصاعد ذ , and its var. اِصَّاعَدَ: see 1: -A2- and see also 5.

اصطعد
8 اصطعد ذ , and its var. اِصَّعَدَ: see 1, in two places.

استصعدهُ
10 استصعدهُ ذ : see 2. ― -b2- استصعد البَرِيرَ He plucked or gathered, the fruit of the أَرَاك to eat. (TA in art. بر.)

صُعْدٌ
صُعْدٌ ذ : see صُعُدٌ.

صَعَدٌ
صَعَدٌ ذ : see صَعُودٌ, in two places. ― -b2- عَذَابٌ صَعَدٌ A vehement, severe, rigorous, or grievous, punishment; (S, A, K;) i. e. ذُو صَعَدٍ: (TA:) or a distressing, or an afflicting, punishment, (Bd and Jel in lxxii. 17,) that shall overcome the sufferer thereof, the latter word being an inf. n. used as an epithet. (TA.)

صُعُدٌ
صُعُدٌ ذ an inf. n. of صَعِدَ [q. v.]. (Ham p. 407.) [Hence,] ذَهَبَ السَّهْمُ صُعُدًا [The arrow went upwards]. (A.) And هٰذَا النَّبَاتُ يَنْمِى صُعُدًا This plant increases in height. (S.) And تَنَفَّسَ صُعُدًا: see صُعَدَآءُ. And ↓ مِنْ صُعْدٍ [used by poetic license for من صُعُدٍ], said of a thing falling, i. e. From above; from a higher place. (Ham p. 349.) -A2- Also a pl. of صَعُودٌ: and of صَعِيدٌ. (S, L, K.) -A3- صُعُدٌ, thus, with two dammehs, is also the name of A certain tree from which pitch is melted forth. (L.)

صَعْدَةٌ
صَعْدَةٌ ذ A high, or an elevated, piece of land or ground; contr. of هَبْطَةٌ. (Mgh in art. هبط.) And صَعْدَةُ is said to be a proper name for The earth. (Ham p.22.) ― -b2- And A she-ass: (L, K:) or a long-backed she-ass: (L:) or long [in the back], applied to a she-ass as an epithet, and therefore the pl. is صَعْدَاتٌ, with the ع quiescent. (Ham p. 385.) And بَنَاتُ صَعْدَةَ Wild asses: (S, K:) said to be so called from صَعْدَةُ meaning as expl. above; and if this be correct, it is like the appellation بَنَاتُ البَرِّ: (Ham p. 22:) or as being likened to the women [or rather woman (as will be shown in what follows)] termed صعدة; and in like manner, أَوْلَادُ صَعْدَةَ: (Har p. 471:) the rel. n. [applied to a single wild ass] is ↓ صَاعِدِىٌّ, (S, L, K,) irregularly formed: thus in the saying of Aboo-Dhu-eyb,
فَرَمَى فَأَلْحَقَ صَاعِدِيًّا مِطْحَرًا
بِالكَشْحِ فَاشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ الأَضْلُعُ
[And he shot, and made a far-flying arrow to reach a wild ass in the flank, and the ribs enclosed it]. (S, L.) ― -b3- And A spear, or spear-shaft; syn. قَنَاةٌ: (L:) a spear-shaft (قَنَاةٌ) straight by its growth, (S, L, K,) not requiring to be straightened: (S, L:) and a kind of أَلَّة [or broad-headed dart], which is smaller than a حَرْبَة: (L:) or [simply] an أَلَّة: (K, TA:) [in the CK اٰلَة: and] in some copies of the K أَكَمَة, which is a mistranscription: (TA:) pl. صِعَادٌ and صَعَدَاتٌ; (L;) the latter with fet-h to the ع because it is a subst. (Ham p. 385.) One says, تَطَاعَنُوا بِالصِّعَادِ i. e. [They thrust, or pierced, one another] with the spears. (A.) ― -b4- [Hence,] جَارِيَةٌ صَعْدَةٌ (tropical:) A girl, or young woman, straight in figure, (A, L,) like a spear, or spear-shaft: (L:) pl. جَوَارٍ صَعْدَاتٌ, the latter word with the ع quiescent, (A, L,) because it is an epithet. (L.)

صُعْدَةٌ
صُعْدَةٌ ذ : see صَعِيدٌ, last sentence but one.

صَعْدَآءُ
صَعْدَآءُ ذ : see صَعُودٌ, in two places.

صُعَدَآءُ
صُعَدَآءُ ذ A sigh, or sighing; a breathing with an expression of pain, grief, or sorrow: or with difficulty: (L:) a long breathing: (K:) or a prolonged breathing: (S:) or a loud breathing: (A:) accord. to some, a breathing emitted upwards. (L.) You say, تَنَفَّسَ الصُّعَدَآءَ, (L,) or تنفّس صُعَدَآءَ, (A,) and ↓ تنفّس صُعُدًا, (L,) He sighed; uttered a sigh or sighing; or breathed with an expression of pain, grief, or sorrow: (L:) [or uttered a prolonged breathing:] or breathed loudly. (A.) ― -b2- [Hence,] فُلَانٌ يَتْبَعُ صُعَدَآءَهُ, (A,) or يَتَتَبَّعُ صُعُدَآءَهُ, (L, [in which the noun is evidently mistranscribed,]) (tropical:) Such a one raises his head, and does not stoop it, by reason of pride: (A:) or does not raise his head nor stoop it. (L. [The former explanation seems to be the right.]) ― -b3- See also صَعُودٌ, in four places.

صُعْدُدٌ
صُعْدُدٌ ذ : see the next paragraph.

صَعُودٌ
صَعُودٌ ذ An acclivity; contr. of هَبُوطٌ, (S, L, K,) or of حَدُورٌ; (Msb;) and ↓ صَعَدٌ is [syn. therewith, being] contr. of صَبَبٌ: (L:) pl. صَعَائِدُ and صُعُدٌ. (S, K.) An ascending road: of the fem. gender: pl. [of pauc.] أَصْعِدَةٌ and [of mult.] صُعُدٌ. (L.) A mountain-road difficult of ascent; (S, A, L, K;) as also ↓ صَعُودَآءُ, (L, K,) and ↓ صُعَدَآءُ: (L in art. كأد:) a difficult place of ascent. (L in that art.) [Hence,] الصَّعُودُ A certain mountain in Hell, (L, K, MF,) consisting of fire, which the unbeliever will ascend during a period of seventy years, after which he will fall down it, and thus he will do for ever: (MF:) it is of one live coal; the unbeliever will be compelled to ascend it, and will be beaten with مَقَامِع [pl. of مِقْمَعَةٌ, q. v.]; and whenever he puts his leg upon it, it will dissolve as high as the lower part of his hip, and will then become replaced whole and sound. (L.) ― -b2- [Hence also,] (tropical:) Difficulty, grievousness, distress, affliction, or trouble; (A, L, Msb;) as also ↓ صَعَدٌ (L) and ↓ صَعْدَآءُ, (K,) or ↓ صُعَدَآءُ, (L,) and ↓ صُعْدُدٌ. (K.) You say, أَرْهَقْتُهُ صَعُودًا (tropical:) I made him, or constrained him, to do a difficult, grievous, distressing, afflicting, or troublesome, thing: (A:) or I imposed upon him such a punishment. (L.) And ↓ لِلسِّيَادَةِ صَعْدَآءُ [or ↓ صُعَدَآءُ? (see above)] (tropical:) There is a difficult, or distressing, ascent to lordship, or mastery. (A.) And أَكَمَةٌ ↓ ذَاتُ صُعَدَآءَ (assumed tropical:) A hill difficult to ascend. (L.) ― -b3- Also A she-camel that brings forth a young one imperfectly formed, (As, S, K,) after six or seven months, (As,) and is made to take an affection to the young one of the preceding year, (As, S,) or and takes an affection to the young one of the preceding year: (K:) or a she-camel whose young one dies, and which returns to her former young one, and yields it milk: when she does this, her milk is the sweeter: (Lth:) or a she-camel that brings forth her young one after its hair has grown, and then takes an affection to her former young one, or to the young one of another: pl. صَعَائِدُ and صُعُدٌ; but this latter pl. is disapproved by Sb. (L.)

صَعِيدٌ
صَعِيدٌ ذ High, or elevated, land or ground: or high, or elevated, land or ground, above such as is low, or depressed: or even land or ground: (L:) or even land or ground, without any trees: (Lth, L:) or a [desert such as is termed] صَحْرَآء: (A:) or the surface of the earth; (Th, Zj, S, A, Msb, K;) whether it be dust or earth, or otherwise: Zj says, I know not any difference of opinion among the lexicologists on this point: (Msb:) [such is said to be its meaning in the Kur iv. 46 and v. 9; and therefore in performing the act termed التَّيَمَّم,] a man should strike his hands upon the surface of the earth, and not care whether there be in chat place dust or not: (Zj:) [hence] one says, طَارَ صِيتُكَ فِى القَرِيبِ وَالبَعِيدِ وَبَلَغَ مُنْتَهَى الصَّعِيدِ [Thy fame has flown through the near and the distant regions, and reached the extremity of the surface of the earth]: (A:) or صَعِيدٌ signifies the earth, or ground, itself; (IAar, A, L;) as in the saying عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ, meaning Sit thou upon the earth, or ground: (A:) or good earth or land: or earth, or land, not mixed with sand nor with salt soil: (L:) or dust, or earth, (Fr, S, L, Msb, K,) such as is pure, upon the surface of the ground or that has come forth from within it; thus accord. to Az in the Kur iv. 46 and v. 9, in the opinion of most of the learned: (Msb:) or only earth containing dust; not applied to a coarse, nor to a fine, بَطْحَآء; nor to a coarse كَثِيب; although it be mixed with dust: (Esh-Shلfi'ee, L:) pl. صُعُدٌ and صُعُدَاتٌ, (S, L, K,) the latter a pl. pl. (Msb, TA.) ― -b2- And A wide, or an ample, place. (L.) ― -b3- And A road, (L, Msb, K,) whether wide or narrow: (L:) pls. as above (L, Msb) and صُعْدَانٌ. (L.) It is said in a trad., اـِيَّاكُمْ وَالقُعُودَ بِالصُّعُدَاتِ اـِلَّامَنْ أَدَّى حَقَّهَا, i. e. Beware ye of sitting in, or by, the roads, save he who performs the duty relating thereto: [respecting which duty see طَرِيقٌ:] صُعُدَات is here the pl. of صُعُدٌ, which is pl. of صَعِيدٌ: or, as some say, it is pl. of ↓ صُعْدَةٌ, which signifies A court, or an open space, before the door of a house, and the place through which men pass in front of it. (L.) ― -b4- Also A grave. (AA, Mtr, L, K.)

اـِنَّهَا لَفِى صَعِيدَةِ بَازِلَيْهَا
اـِنَّهَا لَفِى صَعِيدَةِ بَازِلَيْهَا ذ (tropical:) Verily she (a camel) is near to cutting her two teeth called the بَازِلَانِ. (L, TA.)

صَعُودَآءُ
صَعُودَآءُ ذ : see صَعُودٌ.

صُعَادِيَّةٌ
صُعَادِيَّةٌ ذ , applied to a she-camel, Tall, or long; syn. طَوِيلَةٌ. (K.)

صَعَّادٌ عَلَى الجِبَالِ
صَعَّادٌ عَلَى الجِبَالِ ذ One who climbs the mountains much or often. (TA in art. رقى.)

صَاعِدٌ
صَاعِدٌ ذ [Ascending, &c.]. ― -b2- [Hence,] عُنُقٌ صَاعِدٌ (tropical:) A tall neck. (A, L.) ― -b3- And شَرَفٌ صَاعِدٌ (tropical:) [High nobility]. (A.) ― -b4- [Hence also,] one says, بَلَغَ كَذَا فَصَاعِدًا (tropical:) It reached such an amount and upwards: (K, TA:) and أَخَذْتُهُ بِدِرْهَمٍ فَصَاعِدًا (tropical:) I got it for a dirhem and upwards; an elliptical phrase, for أَخَذْتُهُ بِدِرْهَمٍ فَزَادَ الثَّمَنُ صَاعِدًا I got it for a dirhem and the price increased upwards, or ذَهَبَ صَاعِدًا went upwards: you may not say وَصَاعِدًا, because you do not mean to tell that the dirhem with something more made the price, as when you say بِدِرْهَمٍ وَزِيَادَةٍ; but you mention the lowest price that you offered, and mean that you then offered more and more. (Sb, L.) And قَرَأَ فَاتِحَةَ الكِتَابِ فَصَاعِدًا (assumed tropical:) He read the opening chapter of the Book [i. e. of the Kur-لn] and more is a phrase of the same kind. (L.)

صَاعِدِىٌّ
صَاعِدِىٌّ ذ rel. n. of صَعْدَةُ, q. v.

مَصْعَدٌ
مَصْعَدٌ ذ [A place of ascent: pl. مَصَاعِدُ]. One says رُتْبَةٌ بَعِيدَةُ المَصْعَدِ and المَصَاعِدِ (tropical:) [meaning A station, or post of honour, to which the ascent and ascents (lit. the place and places of ascent) is, and are, distant]. (A.)

مُصَعَّدٌ
مُصَعَّدٌ ذ A high mountain. (L.) And رَكَبٌ مُصَعَّدٌ, or ↓ مُصَعِّدٌ, A high, or prominent, pubes. (L.) -A2- Also Beverage, or wine, (K,) and vinegar, (TA,) prepared with pains by means of fire, or well boiled, (عُولِجَ بِالنَّارِ, K, TA,) until it becomes altered in flavour and colour. (TA.)

مُصَعِّدٌ
مُصَعِّدٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مِصْعَادٌ
مِصْعَادٌ ذ The [rope called] حَابُول, [made in the form of a hoop,] by means of which a man ascends palm-trees. (K, * TA.) ― -b2- [And A scaling-ladder. ― -b3- And, accord. to Freytag, A chain with which the feet of captives are shackled, to prevent their taking wide steps: ― -b4- and A chain upon the feet of women, serving as an ornament: in relation to which he refers to Schrِder de vestitu mulierum Hebr. p. 123.]

### Türkçe

**صَعِدَ فِى السُّلَّمِ**
1 **صَعِدَ فِى السُّلَّمِ** ذ , (S, A, Msb, K,) muzâri‘i **صَعَدَ**, (Msb, K,) mastar ismi **صُعُودٌ** (S, Msb, K) ve **صَعَدٌ** ve **صُعُدٌ**; (Ham s. 407;) ve ↓ **تصعّد**, (A,) yahut **اِصَّعَّدَ**, (L,) mastar ismi **اِصَّعُّدٌ**; (K;) ve ↓ **تصاعد**, (A,) yahut **اِصَّاعَدَ**, (L,) mastar ismi **اِصَّاعُدٌ**; (K;) ve ↓ **اصطعد**; (K;) Merdiveni yahut basamağı çıktı, yahut yukarı çıktı: (L, Msb, K:) ve fiil, merdivene yahut basamağa benzer bir şeyi çıkmak hakkında da böyle kullanılır: fakat bu tür bir durumda **اصعد** denmemelidir. (L.) Ve **صَعِدَ السَّطْحَ** ve **اـِلَى السَّطْحِ** (A, Msb) Düz damı çıktı, yahut düz dama çıktı. (Msb.) Ve **صَعِدَ المَكَانَ**, ve **فِى المَكَانِ**, ve ↓ **اصعد**, ve ↓ **صعّد**, Mekânı çıktı, yahut mekânın üzerine çıktı. (L.) Ve **فِى** ↓ **صعّد الجَبَلِ**, (S, A, Msb, K,) ve **عَلَى الجَبَلِ**, mastar ismi **تَصْعِيدٌ**; (S, K;) ve **صَعِدَ فِيهِ**, nadiren kullanılan bir şekil, (Msb,) AZ tarafından reddedilmiş, (S, TA,) ve onun tarafından bilinmemiş olduğu söylenmiş, (S,) yahut işitilmemiş, (K,) fakat sonra onu caiz görmüştür; ve IAar ile ISk tarafından da caiz görülmüştür, (TA,) ve **صَعِدَ الجَبَلَ**; (S, madde **دخل**’de; [**صَعِدَ فِى الجَبَلِ** için **دَخَلْتُ البَيْتَ**’e bak;]) ve **فِيهِ** ↓ **تصعّد**, (MF, bir rivayetten,) ve **اِصَّعَّدَ فِيهِ**, (AZ,) mastar ismi **اِصِّعَّادٌ**; (TA; [görünüşe göre **اِصَّعُّدٌ** yerine yanlış yazımdır; yahut **اِصَّعَّدَ** ↓ **اِصَّعَدَ** yerine yanlış yazım olabilir; bu da **اِصْطَعَدَ**’ın bir varyantıdır; ve onun mastar ismi **اِصِّعَادٌ**’dır;]) Dağı çıktı. (Msb, K.) Ve **فِى الأَرْضِ** ↓ **صعّد** Araziyi çıktı. (AZ, TA.) Şöyle denir: **طَالَ** ↓ **فِى الأَرْضِ تَصْوِيبِى وَتَصْعِيدِى** [Yerde inişim ve çıkışım uzun sürdü]. (A. [Hemen ardından **صَعَّدَ فِى الجَبَلِ**, yukarıda açıklandığı üzere: ayrıca **رَكَبٌ مُصَعِّدٌ**’e de bak.]) -A2- 4’e de bak, son cümle.

**صعّد**
2 **صعّد** ذ , mastar ismi **تَصْعِيدٌ**, lâzım olarak: yukarıya bak, dört yerde. ― -b2- Ve 4’e de bak, dört yerde. -A2- **صعّدهُ** Onu çıkardı, yahut çıkmasına sebep oldu; eşanlamlısı **عَلَّاهُ**; (K ve TA, madde **علو**’da;) ve **رَقَّاهُ**; (TA, madde **رقى**’da;) [ve böylece ↓ **اصعدهُ**; ve ↓ **استصعدهُ**; tersi manada **نَزَّلَهُ** ve **أَنْزَلَهُ** ve **اِسْتَنْزَلَهُ** denildiği gibi.] Şöyle dersin: **صعّدهُ جَبَلًا** ve **دَابَّةٌ** [Onu bir dağa ve bir bineğe çıkardı]. (TA, madde **علو**’da.) Ve **فِى الجَبَلِ** ↓ **يُصْعِدُونَهَا** yaban öküzleri yahut inekleri hakkında [“Onları dağa çıkarırlar” manasında] söylenir. (S ve TA, madde **سلع**’da.) ― -b2- [Bundan dolayı,] ayrıca şöyle denir: **صَعَّدَ فِىَّ النَّظَرَ وَصَوَّبَهُ**, manası (mecaz kabul edilerek:) Bana tepeden tırnağa baktı, beni tefekkür ederek. (L, bir rivayetten. [Ve benzeri bir ibare Har s. 640’ta geçer.]) ― -b3- [**صعّدهُ**, mastar ismi **تَصْعِيدٌ**, (ikincisi K’da **كَافُورٌ** maddesinde kullanıldığı üzere,) ayrıca (mecaz kabul edilerek:) Onu süblimleştirdi manasına gelir: tıp kitaplarında çokça geçer ve günümüzde bu manada kullanılır.] ― -b4- Ve **تَصْعِيدٌ** ayrıca Sıvılaştırma, eritme yahut çözme fiili manasına gelir. (K.) -A3- 4’e de bak, son cümle.

**اصعد فِى المَكَانِ**
4 **اصعد فِى المَكَانِ** ذ : 1’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **اصعد فِى الأَرْضِ** Geldiği yerden daha yüksek olan bir yere doğru arazide gitti: (A, TA:) Lth’nin “**اصعد**, mastar ismi **اـِصْعَادٌ**, geldiği yerden daha yüksek olan bir yokuşa, yahut bir ırmağa, yahut bir vadiye doğru gitti” sözünden alınmıştır. (TA.) Ve **اصعد فِى البِلَادِ** Ülkeler içinde yukarı doğru gitti. (AA, Msb.) Ve **اصعد مِنْ بَلَدِ كَذَا اـِلَى بَلَدِ كَذَا** Şu beldeden şu beldeye [yukarı doğru] yolculuk etti; alçak olandan yüksek olana. (Msb.) [Ve bundan dolayı,] **اصعد**, mastar ismi **اـِصْعَادٌ**, Necd’e, Hicaz’a ve Yemen’e doğru yolculuk etti: [yahut daha yüksek bir bölgeye doğru:] ve **اِنْحَدَرَ** “Irak’a, Şam’a ve Umân’a doğru yolculuk etti” manasına gelir: (ISk, ‘Omârah rivayetiyle:) yahut birincisi, kıbleye doğru yolculuk etti; ikincisi ise “Irak’a doğru yolculuk etti”: (Aboo-Sakhr, T:) yahut birincisi, Mekke’ye geldi; (K;) fakat bu eksik bir açıklamadır: (TA:) ve **مُصْعَدٌ** da bu fiilin mastarı olarak kullanılır; ve **مُنْحَدَرٌ**, **انحدر**’ın mastarı olarak: (T, TA:) yahut **اصعد**, mastar ismi **اـِصْعَادٌ**, bir yolculuğa başladı, yahut yola çıktı; Mekke’den ve Kûfe’den Horasan’a ve benzeri yerlere: (Fr:) yahut herhangi bir yöne doğru bir yolculuğa yahut benzerine başladı: ve **انحدر** “herhangi bir beldeden yahut ülkeden döndü” manasına gelir. (Ibn-‘Arafeh.) Ve **اصعد فِى الأَرْضِ**, (Akh, S, K,) yahut **فى البِلَادِ**, (T’ye göre Akh,) Arazide (Akh, S, K) yahut ülkelerde (Akh, T) herhangi bir yöne doğru uzaklaştı ve yolculuk etti. (L.) Ve **اصعدت السَّفِينَةُ**, mastar ismi **اـِصْعَادٌ**; (L;) yahut ↓ **صعّدت**; (A;) Gemi yelkenini açtı ve rüzgârla (A, L) yukarı doğru sürüklendi [görünüşe göre bir nehirde yahut benzerinde yukarı]. (L.) ― -b3- **اصعد فِى الوَادِى**; (Akh, S, L, K;) ve **فِيهِ** ↓ **صعّد**, mastar ismi **تَصْعِيدٌ**; (Akh, S, Msb, K;) ve ↓ **اِصَّعَّدَ**, (Lth,) fakat bu sonuncu Az tarafından hoş görülmez; (TA;) Vadinin içine indi, yahut vadiye doğru aşağı indi, (Akh, S, L, Msb, K,) selin geldiği taraftan; vadinin dibine gitmeyerek: ve aynı şekilde, **اصعد فِى الأَرْضِ** Araziye indi, yahut araziye doğru aşağı indi: (L:) ve **فِى الجَبَلِ** ↓ **صعّد** Dağı indi; tıpkı onu çıktığı gibi. (IB, L.) Akh, ‘Abd-Allah İbn-Hemmâm Es-Salûlî’nin şu sözünü nakleder:
**طَوْرًا فِى البِلَادِ وَأُفْرِعُ ↓ أُصَعِّدُ**
(S, L,) manası: Ülkelerde bir vakit inerim, [bir vakit de] çıkarım: IB der ki, Akh’ı **صعّد**’i bu şekilde açıklamaya sevk eden budur; fakat bu bir delil sunmaz; çünkü **اـِفْرَاعٌ**’ın iki zıt manası vardır: **اـِصْعَادٌ** manası ve **اِنْحِدَارٌ** manası: ve AZ’ye göre, şair **أُصَعِّدُ** ile yüksek yerlere çıkmayı kasteder; **أُفْرِعُ** ile de bunun tersini. (L.) ― -b4- **اصعد** ayrıca Bir başkasına doğru ilerledi manasına gelir. (L.) ― -b5- Ve Uzağa gitti; eşanlamlısı **أَبْعَدَ**. (Ham s. 22.) ― -b6- Ve **اصعد فِى العَدْوِ** Koşmada şiddetle gayret etti. (L.) -A2- **اصعد** müteaddî olarak: 2’ye bak, iki yerde. -A3- **اصعدت** (dişi deve) **صَعُود** denilen türden oldu. (S, L, K.) ― -b2- Ve **أَصْعَدْتُ النَّاقَةَ**, (S, L, K,) ve ↓ **صَعَدْتُهَا**, [muhtemelen ↓ **صَعَّدْتُهَا** yerine eksik yazılmıştır,] (L,) Dişi deveyi **صَعُود** denilen türden yaptım, yahut o öyle oldu. (IAar, S, L, K.)

**تصعّد**
5 **تصعّد** ذ , ve onun varyantı **اِصَّعَّدَ**: 1’e bak, iki yerde: ― -b2- ve 4’e de bak. ― -b3- **تصعّد النَّفَسُ** Nefes güçlükle çıktı. (L.) -A2- **تصعّدهُ** (S, A, K) ve ↓ **تصاعدهُ** (A, K) O (bir şey, S, K, yahut bir iş, A) ona zor yahut sıkıntılı oldu; onu sıkıntıya soktu, yahut ona eziyet etti: (A‘Obeyd, S, A, K:) **صَعُودٌ**’dan, “çıkışı zor bir dağ yolu” manasında olmasından: (A‘Obeyd:) yahut **الصَّعُودٌ**’dan, “Cehennemde belli bir dağın adı” olmasından. (TA.)

**تصاعد**
6 **تصاعد** ذ , ve onun varyantı **اِصَّاعَدَ**: 1’e bak: -A2- ve 5’e de bak.

**اصطعد**
8 **اصطعد** ذ , ve onun varyantı **اِصَّعَدَ**: 1’e bak, iki yerde.

**استصعدهُ**
10 **استصعدهُ** ذ : 2’ye bak. ― -b2- **استصعد البَرِيرَ** Yemek için **أَرَاك**’ın meyvesini kopardı yahut topladı. (TA, madde **بر**’da.)

**صُعْدٌ**
**صُعْدٌ** ذ : **صُعُدٌ**’a bak.

**صَعَدٌ**
**صَعَدٌ** ذ : **صَعُودٌ**’a bak, iki yerde. ― -b2- **عَذَابٌ صَعَدٌ** Şiddetli, ağır, katı yahut elem verici bir azap; (S, A, K;) yani **ذُو صَعَدٍ**: (TA:) yahut eziyet edici yahut sıkıntı verici bir azap, (Bd ve Jel, lxxii. 17’de,) onu çeken kimseye galip gelecek; ikinci kelime, sıfat olarak kullanılan bir mastardır. (TA.)

**صُعُدٌ**
**صُعُدٌ** ذ **صَعِدَ**’ın bir mastarıdır [bk.]. (Ham s. 407.) [Bundan dolayı,] **ذَهَبَ السَّهْمُ صُعُدًا** [Ok yukarı gitti]. (A.) Ve **هٰذَا النَّبَاتُ يَنْمِى صُعُدًا** Bu bitki boyca artar. (S.) Ve **تَنَفَّسَ صُعُدًا**: **صُعَدَآءُ**’a bak. Ve ↓ **مِنْ صُعْدٍ** [şiir zaruretiyle **من صُعُدٍ** yerine], düşen bir şey hakkında söylenir; yani Yukarıdan; daha yüksek bir yerden. (Ham s. 349.) -A2- Ayrıca **صَعُودٌ**’un çoğuludur: ve **صَعِيدٌ**’in de. (S, L, K.) -A3- **صُعُدٌ**, böyle, iki damme ile, ayrıca kendisinden zift eritilip çıkan belli bir ağacın adıdır. (L.)

**صَعْدَةٌ**
**صَعْدَةٌ** ذ Yüksek yahut yükseltilmiş bir arazi parçası; **هَبْطَةٌ**’nın zıddı. (Mgh, madde **هبط**’ta.) Ve **صَعْدَةُ**’nun Yerin özel adı olduğu söylenir. (Ham s. 22.) ― -b2- Ve bir dişi eşek: (L, K:) yahut sırtı uzun bir dişi eşek: (L:) yahut dişi eşeğe sıfat olarak “uzun [sırtlı]”; bu yüzden çoğulu, **ع** sakin olmak üzere, **صَعْدَاتٌ**’tır. (Ham s. 385.) Ve **بَنَاتُ صَعْدَةَ** Yaban eşekleri: (S, K:) yukarıda açıklandığı üzere **صَعْدَةُ** manasından dolayı böyle adlandırıldıkları söylenir; eğer bu doğruysa, **بَنَاتُ البَرِّ** adlandırması gibidir: (Ham s. 22:) yahut **صعدة** denilen kadınlara [daha doğrusu kadın (aşağıda gösterileceği üzere)] benzetildikleri için; ve aynı şekilde **أَوْلَادُ صَعْدَةَ**: (Har s. 471:) nisbe ismi [tek bir yaban eşeğine uygulanarak] ↓ **صَاعِدِىٌّ**’dir, (S, L, K,) düzensiz olarak yapılmıştır: Aboo-Dhu-eyb’in şu sözünde olduğu gibi:
**فَرَمَى فَأَلْحَقَ صَاعِدِيًّا مِطْحَرًا**
**بِالكَشْحِ فَاشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ الأَضْلُعُ**
[Ve attı; ve uzak uçan bir oku bir yaban eşeğine böğründen eriştirdi; kaburgalar onu kuşattı]. (S, L.) ― -b3- Ve bir mızrak, yahut mızrak sapı; eşanlamlısı **قَنَاةٌ**: (L:) büyümesi itibarıyla düz olan, (S, L, K,) doğrultma gerektirmeyen bir mızrak sapı (**قَنَاةٌ**): (S, L:) ve **حَرْبَة**’den küçük olan bir tür **أَلَّة** [yahut geniş başlı kısa mızrak]: (L:) yahut [sadece] bir **أَلَّة**: (K, TA:) [CK’da **اٰلَة**: ve] K’nın bazı nüshalarında **أَكَمَة** vardır ki bu yanlış yazımdır: (TA:) çoğulu **صِعَادٌ** ve **صَعَدَاتٌ**; (L;) ikincisi, isim olduğu için **ع**’a fetha iledir. (Ham s. 385.) Şöyle denir: **تَطَاعَنُوا بِالصِّعَادِ** yani [birbirlerini] mızraklarla dürttüler. (A.) ― -b4- [Bundan dolayı,] **جَارِيَةٌ صَعْدَةٌ** (mecaz:) Boyu düzgün bir kız yahut genç kadın, (A, L,) mızrak yahut mızrak sapı gibi: (L:) çoğulu **جَوَارٍ صَعْدَاتٌ**; ikinci kelimede **ع** sakin, (A, L,) çünkü sıfattır. (L.)

**صُعْدَةٌ**
**صُعْدَةٌ** ذ : **صَعِيدٌ**’e bak, sondan bir önceki cümle.

**صَعْدَآءُ**
**صَعْدَآءُ** ذ : **صَعُودٌ**’a bak, iki yerde.

**صُعَدَآءُ**
**صُعَدَآءُ** ذ Bir iç çekiş yahut iç çekme; acı, keder yahut hüzün ifadesiyle nefes alma: yahut güçlükle: (L:) uzun bir nefes: (K:) yahut uzatılmış bir nefes: (S:) yahut yüksek sesli bir nefes: (A:) bazılarına göre yukarı doğru çıkarılan bir nefes. (L.) Şöyle dersin: **تَنَفَّسَ الصُّعَدَآءَ**, (L,) yahut **تنفّس صُعَدَآءَ**, (A,) ve ↓ **تنفّس صُعُدًا**, (L,) İç çekti; bir iç çekiş çıkardı; yahut acı, keder yahut hüzün ifadesiyle nefes aldı: (L:) [yahut uzatılmış bir nefes çıkardı:] yahut yüksek sesle nefes aldı. (A.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **فُلَانٌ يَتْبَعُ صُعَدَآءَهُ**, (A,) yahut **يَتَتَبَّعُ صُعُدَآءَهُ**, (L, [burada ismin açıkça yanlış yazıldığı görülür,]) (mecaz:) Falanca, kibir sebebiyle başını kaldırır ve eğmez: (A:) yahut başını ne kaldırır ne eğer. (L. [Birinci açıklama doğru görünür.]) ― -b3- **صَعُودٌ**’a da bak, dört yerde.

**صُعْدُدٌ**
**صُعْدُدٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak.

**صَعُودٌ**
**صَعُودٌ** ذ Bir yokuş; **هَبُوطٌ**’un zıddı, (S, L, K,) yahut **حَدُورٌ**’un zıddı; (Msb;) ve ↓ **صَعَدٌ** [bununla eşanlamlıdır,] **صَبَبٌ**’in zıddı olarak: (L:) çoğulu **صَعَائِدُ** ve **صُعُدٌ**. (S, K.) Bir çıkış yolu: müennes cinstendir: çoğulu [azlık] **أَصْعِدَةٌ** ve [çokluk] **صُعُدٌ**. (L.) Çıkışı zor bir dağ yolu; (S, A, L, K;) bunun gibi ↓ **صَعُودَآءُ**, (L, K,) ve ↓ **صُعَدَآءُ**: (L, madde **كأد**’da:) çıkışı zor bir yer. (L, o maddede.) [Bundan dolayı,] **الصَّعُودُ** Cehennemde belli bir dağdır, (L, K, MF,) ateşten olup kâfir onu yetmiş yıl boyunca tırmanır; sonra ondan aşağı düşer; ve böylece ebediyen yapar: (MF:) o, tek bir kor kömürdür; kâfir onu tırmanmaya zorlanır ve **مَقَامِع** ile dövülür [**مِقْمَعَةٌ**’nin çoğulu, bk.]; ve ne zaman bacağını onun üzerine koysa, kalçasının alt kısmına kadar erir; sonra bütünüyle sağlam olarak yeniden yerine gelir. (L.) ― -b2- [Bundan dolayı ayrıca,] (mecaz:) Zorluk, ağırlık, sıkıntı, eziyet yahut meşakkat; (A, L, Msb;) bunun gibi ↓ **صَعَدٌ** (L) ve ↓ **صَعْدَآءُ**, (K,) yahut ↓ **صُعَدَآءُ**, (L,) ve ↓ **صُعْدُدٌ**. (K.) Şöyle dersin: **أَرْهَقْتُهُ صَعُودًا** (mecaz:) Ona zor, ağır, sıkıntılı, eziyet verici yahut meşakkatli bir şeyi yaptırdım, yahut onu buna zorladım: (A:) yahut ona böyle bir ceza yükledim. (L.) Ve ↓ **لِلسِّيَادَةِ صَعْدَآءُ** [yahut ↓ **صُعَدَآءُ**? (yukarıya bak)] (mecaz:) Reisliğe yahut efendiliğe zor yahut sıkıntılı bir çıkış vardır. (A.) Ve **أَكَمَةٌ** ↓ **ذَاتُ صُعَدَآءُ** (mecaz kabul edilerek:) Çıkılması zor bir tepe. (L.) ― -b3- Ayrıca altı yahut yedi ay sonra, (As,) eksik yaratılışlı bir yavru doğuran, (As, S, K,) ve bir önceki yılın yavrusuna sevgi beslemeye zorlanan, (As, S,) yahut bir önceki yılın yavrusuna sevgi besleyen bir dişi deve: (K:) yahut yavrusu ölen ve önceki yavrusuna dönen ve ona süt veren bir dişi deve: bunu yaptığında sütü daha tatlı olur: (Lth:) yahut yavrusunu tüyü büyüdükten sonra doğuran, sonra önceki yavrusuna yahut başkasının yavrusuna sevgi besleyen bir dişi deve: çoğulu **صَعَائِدُ** ve **صُعُدٌ**; fakat bu son çoğul Sb tarafından hoş görülmez. (L.)

**صَعِيدٌ**
**صَعِيدٌ** ذ Yüksek yahut yükseltilmiş arazi: yahut alçak yahut çukur olana göre yüksek yahut yükseltilmiş arazi: yahut düz arazi: (L:) yahut ağaçsız düz arazi: (Lth, L:) yahut **صَحْرَآء** denilen [çöl]: (A:) yahut yeryüzünün yüzeyi; (Th, Zj, S, A, Msb, K;) toz olsun toprak olsun yahut başka bir şey olsun: Zj der ki, bu hususta lugatçılar arasında herhangi bir ihtilaf bilmiyorum: (Msb:) [Kur’ân iv. 46 ve v. 9’da manası böyle denilir; ve bu yüzden **التَّيَمَّم** denilen fiili yaparken] kişi ellerini yerin yüzeyine vurmalı ve orada toz olup olmamasına aldırmamalıdır: (Zj:) [bundan dolayı] şöyle denir: **طَارَ صِيتُكَ فِى القَرِيبِ وَالبَعِيدِ وَبَلَغَ مُنْتَهَى الصَّعِيدِ** [Şöhretin yakın ve uzak bölgelerde uçtu ve yeryüzünün yüzeyinin sonuna ulaştı]: (A:) yahut **صَعِيدٌ** bizzat yer yahut toprak manasına gelir; (IAar, A, L;) **عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ** sözünde olduğu gibi; manası: Yere otur: (A:) yahut iyi toprak yahut arazi: yahut kumla yahut tuzlu toprakla karışmamış toprak yahut arazi: (L:) yahut toz yahut toprak, (Fr, S, L, Msb, K,) yerin yüzeyinde olan yahut içinden çıkmış olan saf olan; Az’ye göre Kur’ân iv. 46 ve v. 9’da, âlimlerin çoğunun görüşünde böyledir: (Msb:) yahut sadece toz içeren toprak; kaba yahut ince bir **بَطْحَآء**’a uygulanmaz; kaba bir **كَثِيب**’e de uygulanmaz; tozla karışmış olsa bile: (Esh-Shâfi‘ee, L:) çoğulu **صُعُدٌ** ve **صُعُدَاتٌ**, (S, L, K,) ikincisi çoğulun çoğuludur. (Msb, TA.) ― -b2- Ve geniş yahut ferah bir yer. (L.) ― -b3- Ve bir yol, (L, Msb, K,) geniş olsun dar olsun: (L:) çoğulları yukarıdaki gibidir (L, Msb) ve **صُعْدَانٌ**. (L.) Bir rivayette şöyle denmiştir: **اـِيَّاكُمْ وَالقُعُودَ بِالصُّعُدَاتِ اـِلَّامَنْ أَدَّى حَقَّهَا**, yani: Yollarda yahut yol kenarlarında oturmaktan sakının; ancak onun hakkını yerine getiren müstesna: [bu hak hakkında **طَرِيقٌ**’e bak:] burada **صُعُدَات**, **صُعُدٌ**’un çoğuludur; o da **صَعِيدٌ**’in çoğuludur: yahut bazılarına göre, o, ↓ **صُعْدَةٌ**’nin çoğuludur; bu da bir evin kapısı önündeki avlu yahut açık alanı ve insanların önünden geçtiği yeri ifade eder. (L.) ― -b4- Ayrıca bir kabir. (AA, Mtr, L, K.)

**اـِنَّهَا لَفِى صَعِيدَةِ بَازِلَيْهَا**
**اـِنَّهَا لَفِى صَعِيدَةِ بَازِلَيْهَا** ذ (mecaz:) Şüphesiz o (dişi deve), **بَازِلَانِ** denilen iki dişini kesmeye yakındır. (L, TA.)

**صَعُودَآءُ**
**صَعُودَآءُ** ذ : **صَعُودٌ**’a bak.

**صُعَادِيَّةٌ**
**صُعَادِيَّةٌ** ذ , dişi deveye sıfat olarak, Uzun yahut boylu; eşanlamlısı **طَوِيلَةٌ**. (K.)

**صَعَّادٌ عَلَى الجِبَالِ**
**صَعَّادٌ عَلَى الجِبَالِ** ذ Dağlara çok yahut sık tırmanan kimse. (TA, madde **رقى**’da.)

**صَاعِدٌ**
**صَاعِدٌ** ذ [Çıkan, vb.]. ― -b2- [Bundan dolayı,] **عُنُقٌ صَاعِدٌ** (mecaz:) Uzun bir boyun. (A, L.) ― -b3- Ve **شَرَفٌ صَاعِدٌ** (mecaz:) [Yüksek şeref]. (A.) ― -b4- [Bundan dolayı ayrıca,] şöyle denir: **بَلَغَ كَذَا فَصَاعِدًا** (mecaz:) Şu miktara ulaştı ve yukarısı: (K, TA:) ve **أَخَذْتُهُ بِدِرْهَمٍ فَصَاعِدًا** (mecaz:) Onu bir dirheme ve yukarısına aldım; hazfedilmiş bir ibaredir; **أَخَذْتُهُ بِدِرْهَمٍ فَزَادَ الثَّمَنُ صَاعِدًا** “Onu bir dirheme aldım ve fiyat yukarı doğru arttı” yahut **ذَهَبَ صَاعِدًا** “yukarı gitti” demek içindir: **وَصَاعِدًا** diyemezsin; çünkü dirhemle birlikte bir şey daha fiyatı oluşturduğunu haber vermek istemezsin; **بِدِرْهَمٍ وَزِيَادَةٍ** dediğinde olduğu gibi; bilakis teklif ettiğin en düşük fiyatı zikredersin ve sonra daha fazla ve daha fazla teklif ettiğini kastedersin. (Sb, L.) Ve **قَرَأَ فَاتِحَةَ الكِتَابِ فَصَاعِدًا** (mecaz kabul edilerek:) Kitabın açılış sûresini [yani Kur’ân’ın] okudu ve daha fazlasını; aynı türden bir ibaredir. (L.)

**صَاعِدِىٌّ**
**صَاعِدِىٌّ** ذ **صَعْدَةُ**’nin nisbesidir, bk.

**مَصْعَدٌ**
**مَصْعَدٌ** ذ [Çıkış yeri: çoğulu **مَصَاعِدُ**]. Şöyle denir: **رُتْبَةٌ بَعِيدَةُ المَصْعَدِ** ve **المَصَاعِدِ** (mecaz:) [manası: Çıkışı (lafzen çıkış yeri ve çıkış yerleri) uzak olan bir makam]. (A.)

**مُصَعَّدٌ**
**مُصَعَّدٌ** ذ Yüksek bir dağ. (L.) Ve **رَكَبٌ مُصَعَّدٌ**, yahut ↓ **مُصَعِّدٌ**, Yüksek yahut belirgin bir kasık. (L.) -A2- Ayrıca içecek yahut şarap, (K,) ve sirke, (TA,) ateşle zahmetle hazırlanmış, yahut iyi kaynatılmış, (**عُولِجَ بِالنَّارِ**, K, TA,) tadı ve rengi değişinceye kadar. (TA.)

**مُصَعِّدٌ**
**مُصَعِّدٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**مِصْعَادٌ**
**مِصْعَادٌ** ذ Hurma ağaçlarına çıkmak için kişinin kullandığı, halka biçiminde yapılmış **حَابُول** [denilen ip]. (K, * TA.) ― -b2- [Ve bir tırmanma merdiveni. ― -b3- Ve Freytag’a göre, esirlerin geniş adım atmalarını engellemek için ayaklarının bağlandığı bir zincir: ― -b4- ve kadınların ayaklarındaki, süs olarak kullanılan bir zincir: bununla ilgili olarak Schröder de vestitu mulierum Hebr. s. 123’e atıf yapar.]
