# صعر — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B9%D8%B1/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صعر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D8%B1.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صعر

باب العين والصاد والراء معهما
ع ص ر، ع ر ص، ص ع ر، ر ع ص، ص رع، ر ص ع عصر: العَصْرُ:الدّهر، فإذا احتاجوا إلى تثقيله قالوا: عُصُر، وإذا سكنوا الصاد لم يقوموا إلاّ بالفتح، كما قال:
.....		وهل يَنْعَمَنْ من كان في العُصُرِ الخالي
والعصران: الليل والنهار. قال حميد بن ثور:
ولا يَلْبِثُ العَصْرَانِ يوماً وليلةً		إذا اختلفا أن يدركا ما تيمّما
والعَصر: العشيّ. قال:
يروحُ بنا عمْروٌ وقد عَصَرَ العَصْرُ		وفي الرَّوْحَةِ الأولَى الغنيمةُ والأجرُ
به سمّيت صلاة العصر، لأنّها تعصر.
والعصران: الغداة والعشيّ. قال:
المطعم الناس اختلاف العَصْرَيْنِ		جفان شيزى كجوابي الغَرْبَـيْنِ
والعصارة ما تحلب من شيء تعصره، قال العجاج:
عصارة الجزء الذي تحلبا
يعني بقية الرَّطْب في أجواف حمر الوحش التي تجزّأ بها عن الماء.
وهو العصير أيضاً. قال:
وصار باقي الجزء من عصيره		إلى سَرار الأرض أو قعوره
يعني العصير ما بقي من الرَّطب في بطون الأرض، ويبس ما سواه. وكلّ شيء عُصِر ماؤه فهو عصير، بمنزلة عصير العنب حين يُعصر قبل أن يختمر.
والاعتصار أن تخرج من إنسان مالاً بغرم أو بوجه من الوجوه. قال:
فمنّ واستبقى ولم يعتصـرْ		من فرعه مالاً ولا المكسر
مَكسِره لشيء أصله، يقول: منّ على أسيره فلم يأخذ منه مالاً من فرعه، أي: من حيث تفرّع في قومه، ولا من مكسره، أي: أصله، ألا ترى أنّك تقول للعود إذا كسَرته: إنّه لحسن المكسر فاحتاج إلى ذلك في الشّعر فوصف به أصله وفرعه.
والاعتصار أن يغصَّ الإنسان بطعام فيعتصر بالماء، وهو شربه إياه قليلاً قليلاً، قال الشاعر:
لو بغير الماءِ حَلْـقـي شـرِق		كنتُ كالغَصَّانِ بالماء اعتصاري
أي: لو شرقت بغير الماء، فإذا شرقت بالماء فبماذا أعتصر? والجارية إذا حرُمت عليها الصلاة، ورأت في نفسها زيادة الشباب فقد أَعْصَرَتْ فهي مُعْصِر، بلغت عصر شبابها. واختلفوا فقالوا: بلغت عَصْرَها وعُصُرَها وعصورَها. قال:
......		وفنّقها المراضعُ والعصورُ
ويجمع معاصير. قال أبو ليلى: إذا بلغت قرب حيضها، وأنشد:
جاريةٌ بِـسَـفَـوان دارهَـــا		تمشي الهُوَيْنا مائلاً خـمـارُهـا
يَنْحَلُّ من غُلْـمَـتِـهـا إزارُهـا		قد اعْصَرَتْ، أو قد دنا إعصارها
والمُعْصِرات: سحابات تُمْطِر. قال الله عزّ وجلَ: " وأنزلنا من المُعْصِرات ماءً ثجّاجا " .
ؤاَعْصْرْ القوم: أُمْطِرُوا. قال الله عزّ وجلّ: " وفيه يُعْصَرون " . ويقرأ يَعْصِرون، من عصير العنب. قال أبو سعيد: يَعْصِرون: يستغلّون أَرَضِيهم، لأن الله يُغنيهم فتجيء عصارة أَرَضيهم، أي: غلّتها، لأنك إذا زرعتَ اعتصرتَ من زرعك ما رزقك الله.
والإعصار: الريح التي تثير السَّحاب. أعصرتِ الرياح فهي مُعْصِرات، أي: مثيرات للسحاب.
والإعصار: الغبار الذي يستدير ويسطع. وغبار العجاجة إعصار أيضاً. قال الله عزّ وجلّ: " فأصابها إعصار فيه نار " يعني العجاجة.
والعَصَرُ: الملجأ، والعُصْرةُ أيضاً، والمُتَعَصَّرُ والمعْتَصَرُ، وهذا خلاف ما زعم في تفسير هذا البيت، في قوله:
وعصْفَ جارٍ هدَّ جارُ المعتَصَرْ
قالوا: أراد به كريم البلل والنَّدَى، وهو كناية عن الفعل، أي: عمل جارٍ وهدَّ جارُ، فهذا معني كَرُمَ، أي: أَكْرِمْ به من مُعْتَصَر، أي: أنك تعصر خيره تنظر ما عنده كما يُعْصَر الشراب.
وقال عبد الله: هذا البيت عندي:
وعصَّ جارٍ هدَّ جاراً فاعتصر
أي: لجأ. وقال أبو دُواد في وصف الفرس:
مِسَحٌّ لا يواري العَي		رَ منه عَصَرُ اللِّهْبِ
قال أبو ليلى: اللِّهْب: الجبل، والعَصَرُ: الملجأ، يقول: هذا العَيْرُ إن اعتصر بالجبل لم ينجو من هذا الفرس. وقال بعضهم: يعني بالعَصَر جمع الإعصار، أي: الغبار.
والعُصْرَةُ: الدِّنْيَةُ في قولك: هؤلاءِ موالينا عُصْرَةً، أي: دِنْيَةَ، دون مَنْ سواهم.
والمَعْصِرَةُ: موضع يُعْصَرُ فيه العنب.
والمِعْصار: الذي يُجْعَلُ فيه شيء يُعْصَر حتى يُتَحلَّب ماؤه.
وعَصَرْتُ الكرمَ، وعصرت العنب إذا وليته بنفسك، واعتصرت إذا عُصِرَ لك خاصة.
والعَصْرُ: العطية، عَصَرَهُ عَصْراً. قال طرفة:
لو كان في إملاكنا واحـدٌ		يَعْصِرُنا مثل الذي تَعْصِرُ
والعرب تقول: إنّه لكريم العُصارة. وكريم المعتَصَر، أي: كريم عند المسألة.
وكلّ شيء منعته فقد اعتصرته. ومنه الحديث: " يعتصر الوالد على ولده في ماله " ،أي: يحبسه عنه، ويمنعه إياه.
وعَصرت الشيء حتى تحَلَّب، قال مرار بن منقذ:
وهي لو تعصر من أردانها		عبقَ المسكِ لكادت تَنعَصِر
وبعير معصور قد عصره السّفر عصراً.
عرص: العَرْص: خشبة توضع على البيت عُرضاً إذا أراد تسقيفه ثم يوضع عليه أطراف الخشب الصّغار. وعَرَّصت السقف تعريصاً.
والعرّاص: من السّحاب ما أطلّ من فوق فقرب حتى صار كالسقف، ولا يكون إلاّ ذا رعد وبرق. قال ذو الرّمة:
يَرْقَدُّ في ظلِّ عرَّاصٍ ويطرده		حفيف نافجة عُثنونُها حَصِبُ
والمُعَرَّص من اللّحم ما ينضج على أيّ لون كان في قدر أو غيره. يقال المعرَّص: الذي تعرَّصه على الجمر فيختلط بالرماد فلا يجود نضجه.
والمملول: المغيّب في الجمر، المفأد: المشوي فوق الجمر، والمحنود: المشويّ بالحجارة المحماة خاصة.
وعَرْصَةُ الدار: وسطها، والجميع العَرَصات والعِراص.
صعر: الصَّعَرُ: مَيَل في العنق، وانقلاب في الوجه إلى أحد الشقين. والتَّصعير إمالة الخدّ عن النظر إلى الناس تهاوناً من كِبْر وعظمة، كأنّه مُعْرض، قال الله عزّ وجلّ: " ولا تصعِّر خدّك للنّاس " . وربما كان الإنسان والظّليم أصعَر خلقةً.
وفي الحديث: " يأتي على الناس زمان ليس فيهم إلاّ أَصْعَرُ أو أبترُ " ، يعني رُذالة الناس الذين لا دين لهم. قال سليمان:
قد باشر الخدّ منه اللأصعر العَفِرُ
والصُّعرورة: دحروجة الجُعَل، يصعرِرُها بالأيدي، قال زائدة: الصُّعْرور أيضاً جنس من الصَّمغ يخرج من الطَّلح.
وقال زائدة: أقول: دُحْروجَة وصُعرورة وحُدْروجة، وكتلة ودهدهة كله واحد.
قال:
يبعرْنَ مثل الفلفل المصعرر
وضربته فاصعنرر إذا استدار من الوجع مكانه، وتقبّض، ولكنّهم يدغمون النون في الراء فيصير: اصعرّر. وكل حمل شجر يكون أمثال الفلفل أو أكبر نحو ثمر الأبهل وشبه مما فيه صلابة يسمّى الصعارير.
رعص: الرَّعْص بمنزلة النّفض. ارتعصت الشجرة، ورَعَصَتْها الريح وأَرْعَصَتْها، لغتان.
والثور يحتمل الكلب بطعنةٍ فيرعَصُه رَعْصاً إذا هزّه ونفضه.
صرع: صرعه صرعاً، أي: طرحه بالأرض. والصِّراع: معالجتهما أيّهما يصرع صاحبه.
ورجل صِرّيع، أي: تلك صنعته الّتي يعرف بها.
وصرّاع شديد الصّرع وإن لم يكن معروفاً...
وصَروع للأقران: أي: كثير الصّرع لهم.
والصّراعة مصدر الاصطراع بين القوم، وأصَّرَعة: القوم يصرعون من صارعوا.
والصُّرَعَةُ: القوم يصرعون من صارعوا.
والمِصراعان من الأبواب: بابان منصوبان ينضمّان جميعاً مدخلهما في الوسط من المصراعين.
ومن الشّعر ما كان قافيتان في بيت.. يقال: صرَّعت الباب والشعر تصريعاً.
ومصارع القوم: سقوطهم عند الموت. قال:
......		......ولكل جنب مصرع

والصُّرْعة: الرجل الحليم عند الغضب.
قال الضرير: الاصطراع مصدر والصِّراعة اسم كالحِياكة والحِراثة وقول لبيد:
.....		منها مصارع غابة وقيامها
فالمصارع ههنا كان قياسه: مصاريع، لأنه مصروع. ألا ترى أنه ذكر قيامها، فهو جمع. وما ينبغي أن يكون المصَارعُ أن يكون جمعاً ولكنه مضطرّ إلى ذلك.
رصع: الرَّصَعُ: مثل الرَّسَح سواء. وقد رصِعَتِ المرأة رَصَعاً، فهي رَصْعاء، أي ليست بعجزاء، ويقال هي التي لا إسْكَتَيْن لها.
وأما الرَّصْعُ، جزماً فشدة الطعن. رَصَعَهُ بالرّمح وأَرْصَعَهُ. قال العجاج:
رخضاً إلى النصف وطعناً أرصعا		قابل من أجوافهـنّ الأخـدعـا
قوله: أرصعاً، أي: لازقاً.
والرَّصيعَةُ: العقدة في اللّجام عند المعذّر كأنّها فَلْس، وإذا أخذت سيراً فعَقَدتَ فيه عقداً مثلثة فذلك التّرصيع، وهو عقد التميمة وما أشبه، قال الفرزدق:
وجئنَ بأولاد النصارى إلـيكُـمُ		حَبالَى وفي أعناقِهنّ المراصع
أي: الختم في أعناقهنّ.
والرَّصَعُ: فراخ النّحل.

### Türkçe

**باب العين والصاد والراء معهما**
ع ص ر، ع ر ص، ص ع ر، ر ع ص، ص رع، ر ص ع

عصر: **العَصْرُ**: dehrdir; onu ağırlaştırmaya ihtiyaç duyduklarında **عُصُر** dediler; **الصاد**’ı sükûnlu yaptıklarında ise ancak fetha ile kaim olurlar; nitekim dedi ki:
.....		Ve **العُصُرِ** boş iken, kim olan kimse nimetlenir mi?

**والعصران**: gece ve gündüz. Humeyd b. Sevr dedi ki:
Ve **العَصْرَانِ** bir gün ve bir gece oyalanmaz;
ihtilaf ettiklerinde, yöneldikleri şeye erişmeleri (gecikmez).

**والعَصر**: akşamüstü. Dedi ki:
Amr bizi götürür; hâlbuki **العَصْرُ** (akşamüstü) **عَصَرَ** (girdi);
ve ilk gidişte ganimet ve ecir vardır.

Bununla **صلاة العصر** adlandırıldı; çünkü o **تعصر** (sıkıştırır/sonlandırır).

**والعصران**: sabah ve akşamüstü. Dedi ki:
İnsanları **العَصْرَيْنِ**’in (iki vaktin) ihtilafında doyuran;
Şîzâ çanakları, iki büyük kovaya benzer.

**والعصارة**: sıktığın bir şeyden sağılır gibi çıkan şeydir. el-Accec dedi ki:
Sağılan kısmın **عصارة**’sı

Yani: suya karşı onunla parça parça ayrıldıkları yaban eşeklerinin karın boşluklarında kalan yaş hurmanın bakiyesi.

Ve o, **العصير** de olur. Dedi ki:
Onun **عصيره**’sinden kısmın bakiyesi oldu;
yerin **سَرار**’ına yahut çukurlarına (indi).

Yani: **العصير**, yaş hurmadan yerin karınlarında kalan şeydir; onun dışındakiler kurudu. Ve her şey ki suyu sıkıldı, o **عصير**dir; üzüm **عصير**i menzilesinde, mayalanmadan önce sıkıldığı vakit.

**والاعتصار**: bir insandan bir borç karşılığında yahut yüzlerden bir yüz ile mal çıkarman (almandır). Dedi ki:
İhsan etti ve (onu) alıkoydu ve **يعتصـرْ** etmedi;
onun dalından malı da, **المكسر**’i de.

**مَكسِره**: bir şeyin aslıdır. Diyor ki: esirine ihsan etti de ondan dalından mal almadı; yani: kavminde dallanıp budaklandığı yerden; ve **مكسره**’inden de (almadı); yani: aslından. Görmez misin ki sen oduna onu kırdığında dersin: “Ne güzel **المكسر**!” Şiirde buna ihtiyaç duydu; böylece onun aslı ve dalı ile vasfetti.

**والاعتصار**: insanın bir yiyecekle boğazının tıkanması, sonra su ile **يعتصر** etmesidir; o, onu az az içmesidir. Şair dedi ki:
Eğer su dışında boğazım tıkansaydı,
su ile **اعتصاري** (sıkışıp su içişim) boğulanlar gibi olurdum.

Yani: su dışında tıkansaydım; peki su ile tıkandığımda ne ile **أعتصر** ederim?

Cariye, namaz kendisine haram kılındığında ve kendinde gençliğin artışını gördüğünde, **أَعْصَرَتْ** olur; o hâlde o **مُعْصِر**dir: gençliğinin **عصر**ına ulaştı. İhtilaf ettiler de dediler: **عَصْرَها**’sına ve **عُصُرَها**’sına ve **عصورَها**’sına ulaştı. Dedi ki:
......		Onu emzirenler ve **العصورُ** semirtti.

**معاصير** diye cem edilir. Ebû Leylâ dedi ki: hayzına yakınlığa ulaştığında. Ve inşad etti:
Bir cariye; Safvân’da onun evi,
ağır ağır yürür; örtüsü eğik.
Onun **غُلْـمَـتِـها**’sından (gençlik taşkınlığından) izarı çözülür;
**قد اعْصَرَتْ**; yahut **إعصارها** yaklaştı.

**والمُعْصِرات**: yağmur yağdıran bulutlardır. Allah عزّ وجلّ dedi: “Ve **المُعْصِرات**’tan bol bol su indirdik.”

**ؤاَعْصْرْ القوم**: yağmura tutuldu(lar). Allah عزّ وجلّ dedi: “Ve onda **يُعْصَرون**.” **يَعْصِرون** diye de okunur; üzüm **عصير**inden (sıkmaktan). Ebû Saîd dedi ki: **يَعْصِرون**: arazilerini işletirler; çünkü Allah onları zengin kılar da arazilerinin **عصارة**’sı gelir; yani: onun geliri. Çünkü sen ektiğinde, ekininden Allah’ın sana rızık kıldığını **اعتصرتَ** (çekip alırsın).

**والإعصار**: bulutu kaldırıp harekete geçiren rüzgârdır. Rüzgârlar **أعصرتِ**; o hâlde onlar **مُعْصِرات**tır; yani: bulutu harekete geçiriciler.

**والإعصار**: dönen ve yükselen tozdur. Fırtına tozu da **إعصار**dır. Allah عزّ وجلّ dedi: “Ona, içinde ateş bulunan bir **إعصار** isabet etti.” Yani: fırtına.

**والعَصَرُ**: sığınaktır; **العُصْرةُ** da. Ve **المُتَعَصَّرُ** ve **المعْتَصَرُ** (da böyledir). Bu, şu beytin tefsirinde zannedilene aykırıdır; onun sözünde:
Ve bir komşunun **عصْفَ**’ı; **المعتَصَرْ**’ın komşusu yıktı.

Dediler ki: bununla ıslaklık ve cömertlik kerimini murad etti; o, fiile kinayedir; yani: bir komşunun işi ve bir komşunun yıkması. Bu, **كَرُمَ** mânâsıdır; yani: **أَكْرِمْ** onunla, **مُعْتَصَر**dan; yani: sen onun hayrını sıkarsın, onda ne var bakarsın; içki sıkıldığı gibi.

Abdullah dedi ki: bu beyit bence:
Ve bir komşu **عصَّ** etti; bir komşuyu yıktı; sonra **اعتصر** etti.

Yani: sığındı. Ebû Duvâd, atı vasfederken dedi ki:
Çok silkeleyen; ondan **العَيـرَ**’i gizlemez
**عَصَرُ اللِّهْبِ**.

Ebû Leylâ dedi ki: **اللِّهْب**: dağdır; **العَصَرُ**: sığınaktır. Diyor ki: bu **العَيْرُ**, dağa sığınsa bile bu attan kurtulmaz. Bazıları dedi ki: **العَصَر** ile **الإعصار**’ın cem’ini murad eder; yani: toz.

**والعُصْرَةُ**: “Bunlar bizim mevlâlarımızdır **عُصْرَةً**” sözündeki **الدِّنْيَةُ**’dir; yani: aşağılık/alt mertebe; başkalarının aşağısında.

**والمَعْصِرَةُ**: üzümün sıkıldığı yerdir.

**والمِعْصار**: içinde bir şeyin konulduğu, suyu sağılır gibi çıkıncaya dek sıkıldığı şeydir.

**وعَصَرْتُ** asmayı; ve üzümü **عصرت**: onu bizzat üstlendiğinde. Ve **اعتصرت**: özellikle senin için sıkıldığında.

**والعَصْرُ**: عطية (bağış)tır; onu **عَصَرَهُ عَصْراً** (bağışladı). Tarafe dedi ki:
Eğer mülkümüzde bir tek (kimse) olsaydı,
senin **تَعْصِرُ** ettiğin gibi bize **يَعْصِرُ** ederdi.

Araplar der ki: o, **العُصارة**’sı kerimdir. Ve **المعتَصَر**’ı kerimdir; yani: istenildiğinde kerimdir.

Ve her şey ki onu men ettin, onu **اعتصرته**. Ondan hadis: “Baba, oğlunun malı üzerinde **يعتصر** eder.” Yani: onu ondan hapseder ve onu ona men eder.

Ve bir şeyi **عَصرت**; ta ki sağılır gibi aktı. Merâr b. Munkız dedi ki:
O, eğer yenlerinden sıksa,
misk kokusu yayılır; neredeyse **تَنعَصِر** eder.

Ve **بعير معصور**: sefer onu **عصراً** (sıkıştırıp yıpratarak) sıkmıştır.

عرص: **العَرْص**: evi enlemesine konulan bir tahtadır; onu tavanlamak istediklerinde; sonra onun üzerine küçük tahtaların uçları konur. Ve tavanı **عَرَّصت**; **تعريصاً**.

**والعرّاص**: buluttan, üstten görünüp de yaklaşıp tavan gibi olan şeydir; ancak gök gürültüsü ve şimşek sahibi olur. Zû’r-Rumme dedi ki:
Bir **عرَّاص**’ın gölgesinde yatar; onu kovar
bir nafecenin hışırtısı; onun kılları çakıllıdır.

**والمُعَرَّص** etten: tencerede yahut başka yerde, hangi renk üzere olursa olsun pişen şeydir. Denir: **المعرَّص**: onu kor üzerinde **تعرَّص** ettiğin (tutturduğun) şeydir; külle karışır da pişmesi iyi olmaz.

**والمملول**: kor içinde gömülü olandır. **المفأد**: korun üstünde kızartılandır. **والمحنود**: özellikle kızdırılmış taşlarla kızartılandır.

**وعَرْصَةُ الدار**: onun ortasıdır. Cem’i: **العَرَصات** ve **العِراص**.

صعر: **الصَّعَرُ**: boyunda eğriliktir; ve yüzün iki yandan birine dönmesidir. **والتَّصعير**: kibir ve büyüklükten, insanlara bakmaktan yanağı eğmektir; sanki yüz çeviren gibidir. Allah عزّ وجلّ dedi: “Ve yanağını insanlara **تصعِّر** etme.” Bazen insan ve devekuşu yaratılışça **أصعَر** olur.

Hadiste: “İnsanların üzerine bir zaman gelir; içlerinde ancak **أَصْعَرُ** yahut **أبترُ** kalır.” Yani: dini olmayan insanların rezilleri. Süleyman dedi ki:
Ondan yanağa, topraklı **اللأصعر** dokundu.

**والصُّعرورة**: bokböceğinin yuvarlağıdır; onu ellerle **يصعرِرُها** (yuvarlar). Zâide dedi ki: **الصُّعْرور** da, **الطَّلح**’tan çıkan bir zamk cinsidir.

Zâide dedi ki: derim: **دُحْروجَة** ve **صُعرورة** ve **حُدْروجة**; ve **كتلة** ve **دهدهة**; hepsi birdir.

Dedi ki:
Biber gibi **المصعرر** dışkılarlar.

Ona vurdum da acıdan yerinde dönüp yuvarlandı ve büzüldü: **فاصعنرر**. Fakat onlar **النون**’u **الراء**’da idgam ederler; böylece olur: **اصعرّر**. Ve her ağaç yükü ki biber emsali yahut daha büyük olur; **الأبهل** meyvesi gibi ve sertlik bulunan benzerleri; onlara **الصعارير** denir.

رعص: **الرَّعْص**: silkeleme menzilesindedir. Ağaç **ارتعصت**; ve rüzgâr onu **رَعَصَتْها** ve **أَرْعَصَتْها**; iki lugattır.

Ve boğa, köpeği bir dürtüşle taşır; sonra onu **رَعْصاً** **يرعَصُه** eder; onu sallayıp silkelediğinde.

صرع: Onu **صرعاً** **صرعه** etti; yani: onu yere attı. **والصِّراع**: ikisinin mücadelesidir; hangisi arkadaşını yere serer.

Ve **رجل صِرّيع**: yani: onunla bilindiği sanatı budur.

Ve **صرّاع**: şiddetli yere seren; bilinir olmasa bile...

Ve **صَروع للأقران**: yani: akranlarını çok yere seren.

**والصّراعة**: kavim arasında **الاصطراع**’ın masdarıdır. **وأصَّرَعة**: kavimdir; güreştikleri kimseleri yere sererler.

**والصُّرَعَةُ**: kavimdir; güreştikleri kimseleri yere sererler.

Kapılardan **المِصراعان**: iki dikili kapıdır; ikisi birlikte birleşir; girişleri iki **مصراع**ın ortasındadır.

Şiirden de, bir beyitte iki kafiye olan vardır. Denir: kapıyı ve şiiri **تصريعاً** **صرَّعت**.

**ومصارع القوم**: ölüm anındaki düşüşleridir. Dedi ki:
......		......Ve her yan için bir **مصرع**

**والصُّرْعة**: öfke anında halim (yumuşak huylu) adamdır.

ed-Darîr dedi ki: **الاصطراع** masdardır; **الصِّراعة** ise isimdir; **الحِياكة** ve **الحِراثة** gibi. Lebîd’in sözü:
.....		ondan, bir ormanın **مصارع**’ı ve onun ayakta duruşu

Burada **المصارع**ın kıyası: **مصاريع** idi; çünkü o **مصروع**dur. Görmez misin ki onun ayakta duruşunu zikretti; o hâlde o cem’dir. **المصَارعُ**’ın cem’ olması gerekmezdi; fakat o buna mecbur kalmıştır.

رصع: **الرَّصَعُ**: **الرَّسَح** gibidir; eşittir. Kadın **رَصَعاً** **رصِعَتِ**; o hâlde o **رَصْعاء**dır; yani: **بعجزاء** değildir. Ve denir: o, iki **إسْكَتَيْن**’i olmayan kimsedir.

أما **الرَّصْعُ** (cezm ile): saplamanın şiddetidir. Onu mızrakla **رَصَعَهُ** ve **أَرْصَعَهُ**. el-Accec dedi ki:
Yarıya dek çiğneyiş; ve bir saplayış: **أرصعا**;
onların iç boşluklarından **الأخـدعـا**’ya karşı.

Onun sözü: **أرصعاً**; yani: yapışık.

**والرَّصيعَةُ**: gemde, **المعذّر** yanında düğümdür; sanki bir **فَلْس** gibidir. Ve bir kayış aldığında, onda üçgen bir düğüm düğümlersen, işte o **التّرصيع**’dir; o, muska düğümüdür ve benzeri. el-Ferezdak dedi ki:
Hristiyanların çocuklarını size getirdiler;
hamileler; ve boyunlarında **المراصع**.

Yani: boyunlarındaki mühür.

**والرَّصَعُ**: arı yavrularıdır.
