# صعع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B9%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صعع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صعع

الصَّعْصَعَةُ: الحركة والاضطِرابُ. والصَّعْصَعةُ: التحريك؛ وأَنشد لأَبي النجم:
تَحْسَبُه يُنْحِي لَها المَغاوِلا
لَيْثاً، إِذا صَعْصَعْتَه، مُقاتِلا
أَي حرَّكته للقتال. وصَعْصَعَهم أَي حَرَّكهم أَو فَرَّقَ بينهم، والزَّعْزَعةُ والصَّعْصَعةُ بمعنى واحد. وصَعْصَعْتُ القومَ صَعْصَعةً وصَعْصاعاً فتَصَعْصَعوا: فرَّقْتُهم فتفرَّقوا. وكلُّ ما فرَّقْتَه، فقد صَعْصَعْتَه. والصَّعْصَعةُ: التفريق. والصَّعْصَعُ: المُتَفرِّقُ؛ قال أَبو النجم في التفريق:
ومُرْثَعِنٍّ وبْلُه يُصَعْصِعُ
أَي يفرِّقُ الطير ويُنْفِّرُه؛ وقال جرير:
باز يُصَعْصِعُ بالدَّهْنا قَطاً جُونا
وفي الحديث: فَتَصَعْصَعَتِ الراياتُ أَي تفرَّقَتْ، وقيل: تحركت واضطربت. وفي حديث أَبي بكر، رضي الله عنه: تَصَعْصَعَ بهم الدهرُ فأَصْبَحُوا كَلا شيءَ أَي بَدَّدَهم وفرَّقَهم، ويروى بالضاد المعجمة، أَي أَذَلَّهم وأَخضَعَهم. وذهبتِ الإِبلُ صَعاصِعَ أَي متفرِّقة نادَّةً. والصَّعْصَعةُ: الجَلَبةُ، وقال أَبو سعيد: الصَّعْصَعةُ نبت يُسْتَمْشَى به، وقيل: هو نبت يُشرب ماؤُه للمَشْيِ، وقال: تَصَعْصَعَ وتَضَعْضَع بمعنى واحد إِذا ذَلَّ وخضَع، قال: وسمعت أَبا المقدام السُّلميّ يقول: تَضَرَّعَ الرجلُ لصاحبه وتَصَرَّعَ إِذا ذلَّ واسْتَخْذَى. وقال أَبو السميوع: تَصَعْصَعَ الرجلُ إذا جَبُن، قال: والصَّعْصَعَةُ الفَرَقُ؛ قال ذو الرمة:واضْطَرَّهم مِنْ أَيْمَنٍ وأَشْأَمِ
صِرَّةُ صَعْصاعٍ عِتاقٍ قُتَّمِ
أَي يُصَعْصِعُ الطير فَيُفْرِقُها. والعِتاقُ: البُزاةُ والصُّقُورُ والعِقْبانُ.
والصَّعْصَعُ: طائِرٌ أَبْرَشُ يَصِيدُ الجَنادِبَ، وجمعه صَعاصِعُ. وصَعْصَعَ رأْسَه بالدُّهْن إِذا روَّاهُ ورَوَّغَه. وقال أَبو منصور: لا أَعرف صَعَّ يَصِعُّ في المضاعف وأَحسب الأَصل في الصَّعْصَعةِ من صاعَه يَصُوعُه إِذا فرَّقه.
وصَعْصَعةُ: أَبو قبيلة من هَوازِنَ وهو صَعْصَعةُ بن مُعاوِيةَ بن بكر بن هوازن.

### Türkçe

**الصَّعْصَعَةُ**: hareket ve çalkalanmadır. Ve **الصَّعْصَعةُ**: hareket ettirmedir;

Ebû’n-Necm için inşâd etti:
تَحْسَبُه يُنْحِي لَها المَغاوِلا
لَيْثاً، إِذا صَعْصَعْتَه، مُقاتِلا

Yani: onu savaş için hareket ettirdin. Ve **صَعْصَعَهم** yani: onları hareket ettirdi yahut aralarını ayırdı; ve **الزَّعْزَعةُ** ile **الصَّعْصَعةُ** bir tek mânâdadır. Ve **صَعْصَعْتُ القومَ صَعْصَعةً** ve **صَعْصاعاً**; böylece **تَصَعْصَعوا**: onları ayırdım, böylece ayrıldılar. Ve her neyi ayırdıysan, muhakkak onu **صَعْصَعْتَه**. Ve **الصَّعْصَعةُ**: ayırmadır. Ve **الصَّعْصَعُ**: ayrılmış olan; Ebû’n-Necm ayırma hakkında dedi:
ومُرْثَعِنٍّ وبْلُه يُصَعْصِعُ

Yani: kuşu ayırır ve onu ürkütür; ve Cerîr dedi:
باز يُصَعْصِعُ بالدَّهْنا قَطاً جُونا

Ve hadiste: **فَتَصَعْصَعَتِ الراياتُ** yani: ayrıldılar; ve denildi: hareket ettiler ve çalkalandılar. Ve Ebû Bekir’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: **تَصَعْصَعَ بهم الدهرُ فأَصْبَحُوا كَلا شيءَ** yani: onları dağıttı ve ayırdı; ve **الضاد** mu‘ceme ile rivayet olunur; yani: onları zelil etti ve boyun eğdirdi. Ve develer **صَعاصِعَ** gitti; yani: dağınık, kaçmış olarak.

Ve **الصَّعْصَعةُ**: gürültüdür; ve Ebû Saîd dedi: **الصَّعْصَعةُ** kendisiyle yürünülen bir bitkidir; ve denildi: o, yürümek için suyu içilen bir bitkidir; ve dedi: **تَصَعْصَعَ** ve **تَضَعْضَع** bir tek mânâdadır; zelil olup boyun eğdiği zaman. Dedi: ve Ebû’l-Mikdâm es-Sülemî’nin şöyle dediğini işittim: **تَضَرَّعَ** adam, arkadaşına; ve **تَصَرَّعَ**; zelil olup alçaldığı zaman. Ve Ebû’s-Semîv‘ dedi: **تَصَعْصَعَ** adam, korkaklık ettiği zaman; dedi: ve **الصَّعْصَعَةُ** korkudur; Zû’r-Rumme dedi:
واضْطَرَّهم مِنْ أَيْمَنٍ وأَشْأَمِ
صِرَّةُ صَعْصاعٍ عِتاقٍ قُتَّمِ

Yani: kuşu **يُصَعْصِعُ**; böylece onu ayırır. Ve **العِتاقُ**: doğanlar ve şahinler ve kartallardır.

Ve **الصَّعْصَعُ**: çekirgeleri avlayan, alaca bir kuştur; çoğulu **صَعاصِعُ**’dur. Ve **صَعْصَعَ** başını yağ ile; onu yağladığı ve kayganlaştırdığı zaman. Ebû Mansûr dedi: ikizli (muda‘af)da **صَعَّ يَصِعُّ**’u bilmem; ve **الصَّعْصَعةِ**’de aslın, onu ayırdığı zaman **صاعَه يَصُوعُه**’dan olduğunu sanırım.

Ve **صَعْصَعةُ**: Hevâzin’den bir kabilenin babasıdır; o, **صَعْصَعةُ** b. Muâviye b. Bekr b. Hevâzin’dir.
