# صعفق (ص-ع-ف-ق) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%81%D9%82
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B9%D9%81%D9%82

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ع - ف - ق
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%81%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

صعفق:
الصَّعافِقَةُ: قومٌ يَشْهَدون السُّوق للتِّجارة ليست لهم رُؤؤس الأموال، فإذا اشتَرَى التُّجّار شيئاً دخلوا معهم. الواحدُ صَعْفَقٌ وصَعْفَقيٌّ، ويُجمعُ على صَعافيق وصَعافِقة، قال أبو النَّجم:
بهم قَدَرنا والعزيزُ مَنْ قَدَرْ

وآبتِ الخَيلُ وقَصَّينا الوَتَر
من الصَّعافيق وأدْرَكْنا المِيَر
ويقال: الصَعْفُوق اللِّصُّ الخَبيث. والصَّعْفُوقُ: اللئيم من الرجال، وكان آباؤهم عَبيداً فاسْتَعْرَبوا قال العجّاج:
من آلِ صَعْفُوقٍ وأتباعٍ أُخَرْ
قال أعرابيٌّ: هؤلاء الصَّعافِقة عندَك، وهم بالحجاز مسكنهم، وهم رُذالةُ الناس. ومنهم من يقول بالسين.

##### Türkçe

صعفق:
**الصَّعافِقَةُ**: Sermaye başları olmayan, ticaret için pazara şahit olan bir kavimdir; tüccarlar bir şey satın aldıklarında onlarla birlikte girerler. Tekili **صَعْفَقٌ** ve **صَعْفَقيٌّ**’dir; **صَعافيق** ve **صَعافِقة** üzere çoğul yapılır. Ebû’n-Necm dedi ki:
Onlarla takdir ettik; aziz olan, takdir edendir

Atlar döndü ve kirişi kısalttık
**الصَّعافيق**’ten; ve **المِيَر**’e eriştik
Ve denilir: **الصَعْفُوق** habis hırsızdır. Ve **الصَّعْفُوقُ**: erkeklerden alçak olandır; babaları köleler idi de Araplaştılar. el-‘Accâc dedi ki:
**صَعْفُوقٍ** âlinden ve başka tâbilerden
Bir bedevî dedi ki: Bunlar, senin yanındaki **الصَّعافِقة**’dır; onların meskeni Hicaz’dadır; onlar insanların rezilleridir. Onlardan kimi de **بالسين** ile söyler.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%81%D9%82/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص ع ف ق
هو من الصعافقة وهم الذين يحضرون السوق بغير رأس مال فإذا اشترى أحد شيئاً دخلوا معه فيه‏.‏

##### Türkçe

ص ع ف ق
O, **الصعافقة**’dendir; onlar, sermaye olmaksızın pazara hazır bulunan kimselerdir. Şu hâlde bir kimse bir şey satın aldığında, onunla birlikte ona dâhil olurlar.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%81%D9%82/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصَّعْفَقةُ: ضَآلةُ الجسم. والصَّعافِقةُ: قوم يشهدون السُّوقَ وليست عندهم رؤُوس أَموال ولا نَقْدَ عندهم، فإِذا اشترى التُّجَّارُ شيئاً دخلوا معهم فيه، واحدهم صَعْفَقٌ وصَعْفَقِيّ وصَعْفُوق، وهو الذي لا مال له، وكذلك كل من ليس له رأْس مال. وفي حديث الشعبي: ما جاءك عن أَصحاب محمد فخُذْه ودَعْ ما يقول هؤلاء الصَّعافِقةُ؛ أَراد أَن هؤلاء ليس عندهم فِقْهٌ ولا علم بمنزلة أُولئك التجار الذين ليس لهم رؤوس أَموال؛ وفي حديثه الآخر: أَنه سئل عن رجل أَفطر يوماً من رمضانَ فقال: ما تقول فيه الصَّعافِقةُ؟ الأَزهري: وقال أَعرابي ما هؤلاء الصَّعافِقة حوْلَك؟ ويقال: هم بالحجاز مسكنهم. والصَّعْفُوق: اللئيمُ من الرجال، والصَّعافِقةُ: رُذالةُ الناس. والصَّعافِقةُ: قومٌ كان آباؤهم عَبيداً فاسْتَعْرَبُوا، وقيل: هم قوم باليمامة من بقايا الأُمَم الخالية ضلّت أَنسابهم، واحدهم صَعْفَقِيّ، وقيل: هم خَوَلٌ هناك، ويقال لهم بنو صَعْفوق وآل صَعْفوق؛ قال العجاج:
من آل صَعْفُوق وأَتْباعٍ أُخَرْ،
من طامِعِين لا يَنالون الغَمَرْ
(* قوله «من طامعين لا ينالون» هكذا في بعض نسخ الصحاح، وفي بعضها: طاعمين لا يبالون اهـ. من هامش الصحاح).
وقيل: إِنه أَعجمي لا ينصرف للعجمة والمعرفة، ولم يجئ على فَعْلول شيءٌ غيره، وأَما الخَرْنوب فإِن الفصحاء يضمونه ويشددونه مع حذف النون وإِنما يفتحه العامة؛ وقال الأَزهري: كل ما جاء على فُعْلول فهو مضموم الأَول مثل زُنْبور وبُهْلول وعُمْروس وما أَشبه ذلك، إِلا حرفاً جاء نادراً وهو بنو صَعْفوق لِخوَلٍ باليمامة، وبعضهم يقول صُعْفوق، بالضم؛ قال ابن بري: رأَيت بخط أَبي سهل الهروي على حاشية كتاب: جاء على فَعْلول صَعْفوق وصَعْقول لضرب من الكمأَة وبَعْكُوكة الوادي لجانبه؛ قال ابن بري: أَما بعكوكة الوادي وبعكوكة الشر فذكرها السيرافي وغيره بالضم لا غير، أَعني بضم الباء، وأَما الصعقول لضرب من الكمأَة فليس بمعروف، ولو كان معروفاً لذكره أَبو حنيفة في كتاب النبات وأَظنه نبطّياً أَو أَعجميّاً. الجوهري: الصَّعَافِقَةُ
(* قوله «الجوهري الصعافقة إلخ» عبارة الجوهري: صعفوق وجمعه صعافقة وصعافيق). جمع صَعْفَقِيّ وصَعافيق؛ قال أَبو النجم: يومَ قَدرْنا، والعزيزُ مَنْ قَدَ،
وآبَتِ الخيلُ وقَضَّيْنَ الوَطَرْ
من الصَّعافيقِ، وأَدْرَكْنا المِئَرْ
أَراد بالصعافيق أَنهم ضعفاء ليست لهم شجاعة ولا سلاح وقوة على قتالنا.

##### Türkçe

**الصَّعْفَقةُ**: bedenin küçüklüğü. Ve **الصَّعافِقةُ**: pazara şahit olan (pazara gelen) bir kavimdir; yanlarında sermaye başları yoktur ve yanlarında nakit yoktur; tüccarlar bir şey satın alınca onun içine onlarla birlikte girerler. Onların bir teki **صَعْفَقٌ** ve **صَعْفَقِيّ** ve **صَعْفُوق**tur; o, malı olmayan kimsedir; sermaye başı olmayan herkes de böyledir. Ve Şa‘bî’nin hadisinde: “Muhammed’in ashabından sana geleni al ve şu **الصَّعافِقةُ**’nın söylediklerini bırak”; muradı: bunların, sermaye başları olmayan şu tüccarlar mertebesinde bir fıkıhları ve ilimleri yoktur. Ve onun diğer hadisinde: Ramazan’dan bir gün iftar eden bir adam hakkında kendisine sorulduğu, bunun üzerine dediği: “Onun hakkında **الصَّعافِقةُ** ne der?” el-Ezherî: Ve bir a‘râbî dedi: “Etrafında şu **الصَّعافِقةُ** nedir?” Denilir: Hicaz’da meskenleri oradadır. Ve **الصَّعْفُوق**: erkeklerden alçak (lâim) olan. Ve **الصَّعافِقةُ**: insanların rezilleri. Ve **الصَّعافِقةُ**: babaları köle olan bir kavimdir; sonra Araplaştılar. Ve denildi: onlar Yemâme’de, nesebleri kaybolmuş geçmiş ümmetlerin bakiyelerinden bir kavimdir; onların bir teki **صَعْفَقِيّ**dir. Ve denildi: onlar orada hizmetkârlardır; ve onlara **بنو صَعْفوق** ve **آل صَعْفوق** denilir; el-‘Accâc dedi:
من آل صَعْفُوق وأَتْباعٍ أُخَرْ،
من طامِعِين لا يَنالون الغَمَرْ
(* “من طامعين لا ينالون” sözü: Sahâh’ın bazı nüshalarında böyledir; bazısında ise: طاعمين لا يبالون, h. Sahâh’ın kenarından).

Ve denildi: o, acemîdir; acemlik ve marifet (özel isimlik) sebebiyle munsarif olmaz. Ve onun dışında **فَعْلول** vezni üzere hiçbir şey gelmemiştir. **الخَرْنوب**a gelince: fasihler onu (ilk harfini) damme ile okurlar ve (nûn’u hazfetmekle birlikte) şeddelerler; onu ancak avam fetha ile okur. el-Ezherî dedi: **فُعْلول** vezni üzere gelen her şeyin evveli dammelidir; **زُنْبور** ve **بُهْلول** ve **عُمْروس** ve buna benzer şeyler gibi; ancak nadiren gelen bir harf (kelime) müstesna: Yemâme’deki hizmetkârlara (denilen) **بنو صَعْفوق**; bazısı da damme ile **صُعْفوق** der. İbn Berrî dedi: Ebû Sehl el-Herevî’nin hattıyla bir kitabın hâşiyesinde gördüm: **فَعْلول** vezni üzere **صَعْفوق** ve bir tür keme’ (yer mantarı) için **صَعْقول** ve vadinin yanı için **بَعْكُوكة الوادي** geldi. İbn Berrî dedi: **بعكوكة الوادي** ve **بعكوكة الشر**’e gelince, Sîrâfî ve başkası onu yalnız damme ile zikretmiştir; yani **الباء**’nın dammesiyle. Bir tür keme’ için olan **الصعقول** ise bilinen değildir; bilinen olsaydı Ebû Hanîfe onu Kitâbü’n-Nebât’ta zikrederdi; ve ben onu Nabatî yahut acemî sanıyorum. el-Cevherî: **الصَّعَافِقَةُ**
(* “الجوهري الصعافقة إلخ” sözü: el-Cevherî’nin ibaresi: صعفوق وجمعه صعافقة وصعافيق). **صَعْفَقِيّ**’nin ve **صَعافيق**’in cem‘idir; Ebû’n-Necm dedi:
يومَ قَدرْنا، والعزيزُ مَنْ قَدَ،
وآبَتِ الخيلُ وقَضَّيْنَ الوَطَرْ
من الصَّعافيقِ، وأَدْرَكْنا المِئَرْ
**الصعافيق** ile muradı: onların zayıflar oldukları, kendilerinde yiğitlik bulunmadığı ve bize karşı savaşmaya silah ve kuvvet (sahibi olmadıkları)dır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%81%D9%82/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصعفوق بالفتح: اللئيم من الرجال، قاله الليث. وصعفوق: ة، باليمامة فيها قناة يجري منها نهر كبير لهم فيها وقعة، ويقال: صعفوقة بالهاء. وليس في الكلام فعلول سواه. قال الحسين بن إبراهيم النطنزي في كتابه دستور اللغة فعلول في لسان العرب مضموم، إلا حرفا واحدا، وهو صعفوق لموضع باليمامة. وأما خرنوب بالفتح فضعيف قال الصاغاني: وأما الفصيح فيضم خاؤه، أو يشد راؤه مع حذف النون، كما في العباب. وقال شيخنا: لا يفتح خرنوب إلا إذا كان مضعفا وحذفت منه النون، فقيل: خروب، أما ما دامت فيه النون فإنه غير مسموع. قال: وأما برغوث - الذي حكى فيه الخليل التثليث في الكتاب الذي ألفه فيه - فلا يثبت، ولا يلتفت إليه. وأما عصفور الذي حكى فيه الفتح الشهاب القسطلاني عن ابن رشيق فهو أيضا غير ثابت ولا موافق عليه، والله أعلم. قلت: وقال ابن بري: رأيت بخط أبي سهل الهروي على حاشية كتاب: جاء على فعلول: صعفوق، وصعقول لضرب من الكمأة، وبعكوكة الوادي لجانبه. قال ابن بري: أما بعكوكة الوادي، وبعكوكة الشر، فذكرها السيرافي وغيره بالضم لا غير، أعني بضم الباء. وأما الصعقول لضرب من الكمأة فليس بمعروف، ولو كان معروفا لذكره أبو حنيفة في كتاب النبات، وأظنه نبطيا أو أعجميا. قلت: ولا يلزم من عدم ذكر أبي حنيفة إياه في كتابه ألا يكون من كلام العرب، فإن من حفظ حجة على من لم يحفظ، فتأمل ذلك. والصعافقة جمع صعفوق: خول لبني مروان أنزلهم اليمامة، ومروان بن أبي حفصة منهم، قاله الليث. قال: ولم يجئ في الكلام فعلول إلا صعفوق، وحرف آخر ويقال لهم: بنو صعفوق وآل صعفوق. قال العجاج:
  من آل صعفوق وأتباع أخر
  من طامعين لا يبالون الغمر قال الأزهري: ويضم صاده ونصه: كل ما جاء على فعلول فهو مضموم الأول، مثل: زنبور، وبهلول، وعمروس، وما أشبه ذلك، إلا حرفا جاء نادرا، وهو بنو صعفوق: لخول باليمامة، وبعضهم يقول: صعفوق بالضم. انتهى. وقال الصاغاني: صعفوق: ممنوع من الصرف للعجمة والمعرفة، وهو وزن نادر، سموا لأنهم سكنوا قرية باليمامة تسمى صعفوق كما تقدم، وقيل: الصعافقة: قوم كان آباؤهم عبيدا، فاستعربوا وقيل: هم قوم من بقايا الأمم الخالية، ضلت أنسابهم، ويقال: مسكنهم بالحجاز. وقال الليث: الصعافقة: القوم يشهدون السوق للتجارة بلا رأس مال عندهم، ولا نقد عندهم، فإذا اشترى التجار شيئا دخلوا معهم فيه. ومنه حديث الشعبي: ما جاءك عن أصحاب محمد فخذه، ودع ما يقول هؤلاء الصعافقة. أراد أن هؤلاء ليس عندهم فقه ولا علم بمنزلة أولئك التجار الذين ليس لهم رؤوس أموال. الواحد صعفقي، وصعفق، وصعفوق، بالفتح، واقتصر الجوهري على الأولين وج: صعافيق أيضا. قال أبو النجم:
  يوم قدرنا والعزيز من قدر
  وآبت الخيل وقضين الوطر
  من الصعافيق وأدركنا المئر أراد بالصعافيق أنهم ضعفاء، ليست لهم شضجاعة ولا سلاح ولا قوة على قتالنا. ومما يستدرك عليه: الصعفقة: ضآلة الجسم. والصعافقة: الرذالة من الناس. وبشر بن صعفوق بن عمرو بن زرارة التميمي: له وفادة، ومن ذريته مصار بن السري بن يحيى بن بشير، وقد ذكره في الراء.

##### Türkçe

**الصعفوق** (fetha ile): erkeklerden alçak (kimse); bunu **الليث** söylemiştir. Ve **صعفوق**: **ة**; **اليمامة**’da içinde bir kanal bulunan (yer); ondan büyük bir nehir akar; onların orada bir çarpışması vardır; ve denilir ki: **صعفوقة** (هاء ile). Ve sözde onun dışında **فعلول** yoktur. **الحسين بن إبراهيم النطنزي** dilin düsturu kitabında dedi ki: Arap dilinde **فعلول** dammeli olur; ancak tek bir harf (kelime) müstesna, o da **صعفوق**’tur; **اليمامة**’da bir mevki içindir. Ama **خرنوب** (fetha ile) zayıftır. **الصاغاني** dedi ki: Ama fasih olan, **خاء**’sı dammeli yapılır; yahut **راء**’sı şeddeli yapılır, **النون**’un hazfi ile; **العباب**’da olduğu gibi. Şeyhimiz dedi ki: **خرنوب** ancak mudaf (şeddeli) olduğu ve ondan **النون** hazfedildiği zaman fetha ile olur; böylece **خروب** denir; ama içinde **النون** durdukça o işitilmiş değildir. Dedi ki: Ama **برغوث** — ki onda **الخليل** onun için, telif ettiği kitapta teslisi hikâye etti — sabit olmaz ve ona iltifat edilmez. Ama **عصفور** ki onda fethayı **الشهاب القسطلاني** **ابن رشيق**’ten hikâye etti; o da yine sabit değildir ve üzerinde ittifak edilmiş değildir; Allah daha iyi bilir. Dedim ki: **ابن بري** dedi: **أبي سهل الهروي**’nin hattıyla bir kitabın haşiyesinde gördüm: **فعلول** üzere geldi: **صعفوق**; ve **صعقول** bir tür **الكمأة** için; ve **بعكوكة الوادي** vadinin yanı için. **ابن بري** dedi: Ama **بعكوكة الوادي** ve **بعكوكة الشر**; onları **السيرافي** ve başkası damme ile, başka değil, zikretti; yani **الباء**’nın dammesiyle. Ama **الصعقول** bir tür **الكمأة** için; o bilinen değildir; eğer bilinen olsaydı **أبو حنيفة** onu **كتاب النبات**’ta zikrederdi; ve ben onu Nabatî yahut Acemî sanıyorum. Dedim ki: **أبو حنيفة**’nin onu kitabında zikretmemesinden, onun Arapların sözünden olmaması gerekmez; çünkü hıfzeden, hıfz etmeyene karşı hüccettir; öyleyse bunu düşün. Ve **الصعافقة** **صعفوق**’un cemidir: **بني مروان**’a ait hizmetkârlar; onları **اليمامة**’ya indirdi; ve **مروان بن أبي حفصة** onlardandır; bunu **الليث** söylemiştir. Dedi ki: Sözde **فعلول** ancak **صعفوق** geldi; ve başka bir harf (kelime); ve onlara denilir: **بنو صعفوق** ve **آل صعفوق**. **العجاج** dedi ki:
  **من آل صعفوق وأتباع أخر**
  **من طامعين لا يبالون الغمر**

**الأزهري** dedi ki: **صاد**’ı dammeli yapılır; ve onun nassı: **فعلول** üzere gelen her şeyin evveli dammelidir; misal: **زنبور** ve **بهلول** ve **عمروس** ve buna benzer şeyler; ancak nadir olarak gelen bir harf (kelime) müstesna; o da **بنو صعفوق**’tur: **اليمامة**’da hizmetkârlar içindir; ve bazısı **صعفوق** (damme ile) der. Bitti. Ve **الصاغاني** dedi ki: **صعفوق**: acemlik ve marifet sebebiyle sarftan men edilmiştir; ve o nadir bir vezindir; onları isimlendirdiler; çünkü daha önce geçtiği üzere **اليمامة**’da **صعفوق** denilen bir köyde oturdular; ve denildi ki: **الصعافقة**: babaları köleler olan bir kavim; sonra Araplaştılar; ve denildi ki: onlar geçmiş ümmetlerin bakiyelerinden bir kavimdir; nesebleri şaşmıştır; ve denilir: meskenleri **الحجاز**’dadır. Ve **الليث** dedi ki: **الصعافقة**: kavim; yanlarında sermaye olmadığı halde ticaret için pazara şahit olurlar; ve yanlarında nakit yoktur; tüccarlar bir şey satın aldığında onun içine onlarla beraber girerler. Ve ondan **الشعبي** hadisi: “Muhammed’in ashabından sana geleni al; ve şu **الصعافقة**’nın söylediklerini bırak.” Muradı: bunların yanında fıkıh yoktur ve ilim yoktur; o sermayeleri olmayan tüccarlar menzilesinde. Tekili **صعفقي** ve **صعفق** ve **صعفوق** (fetha ile); **الجوهري** ilk ikisiyle yetindi; ve cem‘i: **صعافيق** da. **أبو النجم** dedi ki:
  **يوم قدرنا والعزيز من قدر**
  **وآبت الخيل وقضين الوطر**
  **من الصعافيق وأدركنا المئر**

**الصعافيق** ile muradı: onların zayıflar olmasıdır; onların ne yiğitliği vardır, ne silahı, ne de bizimle savaşmaya güçleri. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **الصعفقة**: bedenin küçüklüğü. Ve **الصعافقة**: insanlardan rezillik. Ve **بشر بن صعفوق بن عمرو بن زرارة التميمي**: onun bir elçiliği vardır; ve zürriyetinden **مصار بن السري بن يحيى بن بشير**; onu **الراء**’da zikretmiştir.
