# صغر — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%BA%D8%B1/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%BA%D8%B1/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صغر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%BA%D8%B1.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: صغر

غ ص ر
صغر ، رصع
استعمل من وجوهها : صغر رصع .
رصغ : قال الليث : الرُّصْغ لغةٌ في الرُّسغ معروفةٌ .
صغر : الحراني عن ابن السكيت : من أمثال العرب : ( المرء بأصغريه ) ، وأصغراه قلبه ولسانه ، ومعناه أن المرء يعلو الأمور ويضبطها بجنانِه ولسانِه .
وقال الليث : يقال صَغِرَ فلان يَصْغَرُ صَغَراً وصَغَاراً فهو صاغر ، إذا رضي بالضيم وأقر به .
وقال الله جلَّ وعزَّ : ( حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ ) ( التوبة : 29 ) ، أي : أَذِلاَّءُ .
وكذلك قوله : ( سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُواْ صَغَارٌ عِندَ اللَّهِ ) ( الأنعام : 124 ) ، أَراد أَنَّهُمْ وإن كانوا أَكابِرَ في الدنيا فسيُصيبُهم صَغَارٌ عند الله ، أي : مَذلّة .
وقال الشافعيُّ في قول الله : ( حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ ( أي : يَجري عليهم حُكم المسلمين .
وقال الليث : يقال من الصِّغر ضدّ الكِبَر صَغُرَ يَصْغُرُ صِغَراً ، وأما الصَّغَارُ فهو مَصدر الصغير في القَدْر ، وقالت الخنساء :
حَنين وَالِهةٍ ضلَّتْ أَليفتَها
لها حَنينَانِ إِصْغَارٌ وإِكْبارُ
فإصغارُها حَنينُها إِذا خَفَضَتْهُ ، وإكْبارُها حَنينها إذا رفَعتْه ، والمعنى لها حَنينٌ ذُو إِصغَار وحنينٌ ذُو إكبار .
ويقال : تصاغرَتْ إلى فلانٍ نفسُه ذُلاًّ ومَهانةً .
ابن السكيت ، عن أبي زيد يقال : هو صِغْرَةُ وَلَدِ أَبيه أي أصغرُهم ، وهو كِبْرَةُ وَلَدِ أبِيه أي أكْبرُهم ، وكذلك فلان صِغْرَةُ القوم وكِبْرَتُهم ، أي أصغرُهم وأكبرهم .
ويقول الصبيُّ من صِبيان العرب إذا نُهِي
عن اللَّعِب : إنِّي من الصِّغْرَة ، أي : من الصغار .
قال : والتَّصغيرُ للاسم والنَّعت يكون تحقيراً ويكون شفقةً ويكون تخصيصاً كقول الحُبَابِ بنِ المنذِر : أَنا جُذَيْلُها المحَكَّكُ وعُذَيْقها الْمُرَجَّبُ ، وقد مرَّ تفسيرُه .

### Türkçe

غ ص ر
**صغر** , **رصع**
Onun vecihlerinden kullanıldı: **صغر** **رصع**.
**رصغ**: Leys dedi: **الرُّصْغ** , **الرُّسغ** hakkında bilinen bir lugattır.
**صغر**: Harrânî, İbnü’s-Sikkît’ten: Arapların emsâlinden: ( **المرء بأصغريه** ), ve onun iki küçüğü kalbi ve dilidir; ve onun manası, kişinin işleri gönlü ve diliyle yüceltmesi ve onları ضبط etmesidir.
Leys dedi: denilir: **صَغِرَ** falan **يَصْغَرُ** **صَغَراً** ve **صَغَاراً**; o hâlde o **صاغر**’dır; eğer zulme razı oldu ve onu ikrar ettiyse.
Allah جلَّ وعزَّ dedi: ( **حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ** ) (Tevbe: 29), yani: zeliller.
Ve bunun gibi onun sözü: ( **سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُواْ صَغَارٌ عِندَ اللَّهِ** ) (En‘âm: 124); murad etti ki onlar, dünyada büyükler olsalar bile, Allah katında onlara **صَغَارٌ** isabet edecektir; yani: aşağılanma.
Şâfiî, Allah’ın sözü hakkında dedi: ( **حَتَّى يُعْطُواْ الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ** ) (yani: Müslümanların hükmü onların üzerinde cereyan eder).
Leys dedi: denilir: küçüklükten, büyüklüğün zıddı olarak: **صَغُرَ** **يَصْغُرُ** **صِغَراً**; ama **الصَّغَارُ** ise, kadr bakımından küçük olanın masdarıdır. Hansa dedi:
حَنين وَالِهةٍ ضلَّتْ أَليفتَها
لها حَنينَانِ إِصْغَارٌ وإِكْبارُ
Onun **إصغار**’ı, onu alçalttığı zaman onun iniltisidir; ve onun **إكْبار**’ı, onu yükselttiği zaman onun iniltisidir; ve mana: onun için **إِصغَار** sahibi bir iniltı ve **إكبار** sahibi bir iniltı vardır.
Ve denilir: falana karşı nefsi, zillet ve aşağılık olarak **تصاغرَتْ**.
İbnü’s-Sikkît, Ebû Zeyd’den: denilir: o, babasının çocuklarının **صِغْرَةُ**’sidir; yani onların en küçüğüdür; ve o, babasının çocuklarının **كِبْرَةُ**’sidir; yani onların en büyüğüdür. Ve bunun gibi: falan, kavmin **صِغْرَةُ**’si ve onların **كِبْرَتُ**’idir; yani onların en küçüğü ve en büyüğü.
Ve Arap çocuklarından çocuk, eğer nehyedilirse
oyundan: “Şüphesiz ben **الصِّغْرَة**’denim”; yani: küçüklerden.
Dedi: ve isme ve sıfata **التَّصغيرُ**, tahkir olur ve şefkat olur ve تخصيص olur; Hubâb b. Münzir’in sözü gibi: أَنا جُذَيْلُها المحَكَّكُ وعُذَيْقها الْمُرَجَّبُ; ve onun tefsiri geçmiştir.
