# صفد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%81%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صفد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صفد

الصَّفَدُ والصَّفْدُ: العَطاءُ، وقد أَصْفَدَهُ، ويُعَدَّى إِلى مفعولين؛ قال الأَعشى في العطِية يَمْدح رجلاً:
تضَيَّفْتُه يَوْماً فَقَرَّبَ مَقْعَدِي،
وأَصْفَدَني على الزَّمانةِ قائِدا
يُريد وهَبَ لي قائداً يَقُودُني. والصَّفْد والصَّفادُ: الشَّدُّ. وفي حديث عمر: قال له عبد الله بن أَبي عمار: لقَدْ أَرَدْتُ أَن آتيَ به مَصْفُوداً أَي مُقَيَّداً. وفي الحديث: نَهى عن صلاة الصَّافِدِ؛ هُوَ أَنْ يَقْرُنَ بين قَدَمَيْهِ معاً كأَنهما في قَيد.
وصَفَده يَصْفِدُه صَفْداً وصُفُوداً وصَفَّدَه: أَوْثَقَه وشده وقَيَّده في الحديث وغيره، ويكون من نِسْع أَو قِدٍّ؛ وأَنشد: هلا كرَرتَ على ابن أُمِّك مَعْبَدٍ،
والعامريُّ يقوده بصِفادِ
وكذلك التَّصفِيد. والصَّفد: الوَثاقُ، والاسم الصَّفادُ. والصِّفادُ: حَبْلٌ يُوثَقُ به أَو غُلٌّ، وهو الصَّفْد والصَّفَدُ، والجمع الأَصْفادُ؛ قال ابن سيده: لا نعلمه كُسِّر على غير ذلك، قصروه على بناء أَدنى العدد. وفي التنزيل العزيز: وآخَرين مُقَرَّنِين في الأَصْفاد، قيل: هي الأَغلال، وقيل: القيود، واحدها صَفَد. يقال: صَفَدْتُه بالحديد وفي الحديد وصَفَّدْتُه، مخفف ومثقل؛ وقيل: الصَّفَد القيد، وجمعها أَصفاد. الجوهري: الصِّفادُ ما يُوثَقُ به الأَسير من قِدٍّوقَيْدٍ وغُلٍّ. وروي عن النبي، صلى الله عليه وسلم، أَنه قال: إِذا دخل شهر رمضان صُفِّدَت الشياطين؛ صُفِّدَت يعني شُدَّت وأُوثِقَت بالأَغْلال. يقال منه: صَفَدْت الرجل، فهو مَصْفود، وصَفَّدْته فهو مُصَفَّد، فأَما أَصْفَدْته، بالأَلف، إِصْفاداً فهو أَن تُعْطِيَه وتَصِلَه، والاسم من العطية الصَّفَد وكذلك من الوَثاق؛ قال النابغة:
فَلَمْ أُعَرِّضْ، أَبَيْتَ اللَّعْنَ، بالصَّفَدِ
يقول: لم أَمْدَحْك لتُعطِيَني، والجمع منها أَصْفاد، والمصدر من العَطِيَّةِ الإِصْفاد، ومن الوَثاق الصَّفْد والتَّصْفيدُ. وأَصْفَدْته إِصْفاداً أَي أَعْطَيْتُه مالاً أَو وَهَبْت له عبداً؛ وقول الشاعر يصف روضة:وبَدا لكَوْكَبِها سَعِيطٌ، مِثْلَ ما
كُبِسَ العَبِيرُ على المَلابِ الأَصْفَد
قال: إِنما أَراد الإِصْفَنْط

### Türkçe

**الصَّفَدُ** ve **الصَّفْدُ**: عطâ (verme); ve onu **أَصْفَدَهُ**; ve iki mef‘ûle geçişli kılınır; **الأَعشى** عطiyye hakkında bir adamı överken dedi:

Bir gün onu misafir ettim de oturuş yerimi yaklaştırdı,
ve bana, sakatlık üzerine, bir kılavuz verdi

Yani: bana beni sevk eden bir kılavuz bağışladı. Ve **الصَّفْد** ve **الصَّفادُ**: sıkma/bağlama. **عمر** hadîsinde: **عبد الله بن أَبي عمار** ona dedi: “Onu **مَصْفُوداً** getirmeyi istemiştim”, yani bağlanmış. Ve hadîste: **صلاة الصَّافِدِ**’den nehyetti; o, iki ayağını birlikte birleştirmesidir; sanki ikisi bir bağ içinde.

Ve onu **صَفَده يَصْفِدُه صَفْداً وصُفُوداً** ve **صَفَّدَه**: onu sağlamca bağladı ve sıktı ve hadîste ve başkasında onu kayıtladı; ve bir **نِسْع**’dan yahut bir **قِدّ**’den olur; ve şu beyit okundu:

Keşke annenin oğlu **مَعْبَد**’e tekrar saldıraydın,
hâlbuki **العامريُّ** onu bir **صِفادِ** ile sevk ediyor

Ve bunun gibi **التَّصفِيد**. Ve **الصَّفد**: bağ (bağlama aracı); isim **الصَّفادُ**’dur. Ve **الصِّفادُ**: onunla bağlanan bir ip yahut bir bukağıdır; o, **الصَّفْد** ve **الصَّفَدُ**’dir; çoğulu **الأَصْفادُ**’dır; **ابن سيده** dedi: bunun dışında bir şeye kırılıp çoğul yapıldığını bilmiyoruz; onu en az sayı kalıbına hasrettiler. Aziz tenzîlde: “Ve başkalarını **الأَصْفاد** içinde birbirine bağlanmış”; denildi: onlar zincirlerdir; ve denildi: kayıtlardır; tekili **صَفَد**’dir. Denir: onu demirle **صَفَدْتُه** ve demirde **صَفَّدْتُه**; hafifletilmiş ve ağırlaştırılmış; ve denildi: **الصَّفَد** kayıttır; çoğulu **أَصفاد**’dır. **الجوهري**: **الصِّفادُ**, esirin **قِدّ** ve **قَيْد** ve **غُلّ**’den onunla bağlandığı şeydir. Ve Peygamber’den, Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun, rivayet edildi ki dedi: “Ramazan ayı girdiği zaman şeytanlar **صُفِّدَت**”; **صُفِّدَت** yani zincirlerle sıkıca bağlandı ve sağlamca bağlandı. Ondan denir: adamı **صَفَدْت**; o **مَصْفود**’dur; ve onu **صَفَّدْت**; o **مُصَفَّد**’dir. Ama onu elif ile **أَصْفَدْته**; **إِصْفاداً** ise, o, ona vermendir ve onu gözetmendir; عطiyyenin adı **الصَّفَد**’dir; ve bağdan da böyledir; **النابغة** dedi:

Ben **بالصَّفَدِ** ile (sebebiyle) yönelmedim, ey lânetten uzak olan,

Yani: bana veresin diye seni övmedim; onun çoğulu **أَصْفاد**’dır; عطiyyeden masdar **الإِصْفاد**’dır; bağdan ise **الصَّفْد** ve **التَّصْفيدُ**. Ve onu **أَصْفَدْته إِصْفاداً**: yani ona mal verdim yahut ona bir köle bağışladım; ve şairin bir çayırı vasfederken sözü:

Ve onun yıldızına bir **سَعِيطٌ** göründü; tıpkı
**العَبِيرُ**’in **المَلابِ الأَصْفَد** üzerine bastırılması gibi

Dedi: ancak **الإِصْفَنْط**’ı kastetti.
