# صفرد (ص-ف-ر-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B1%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%81%D8%B1%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - ف - ر - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B1%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الرباعي من حرف الصاد
دلمص، دملص:
الدُّلامِصُ: البَرّاق، وذَهَبٌ دُلامِصٌ ودُلَمِصٌ ودُمالِصٌ ودُمَلِصٌ، أي بَرّاقٌ يبرُق بُرُوقاً شديداً، قال الأعشى:
اذا جُردِّت يوماً حسِبتَ خَميصةً		عليها وجريالاً يضيىء دُلامِصا
صفرد:
الصِّفرِد: طائرٌ أعظمُ من العُصفور، يألَفُ البيُوتَ، وهو أجبَنُ الطَّير، يقال: أجبَنُ من صِفرِدٍ.
فرصد:
الفِرْصادُ: شجر معروف، وأهلُ البصرة يُسمُّون الشجرة فِرصاداً وحَمْلُه التُّوت، وأنشد:
كأنَّما نَفَضَ الأَحـمـالَ ذاويةً		على جَوانبه الفِرْصادُ والعِنَبُ
أراد بالفِرصاد والعِنَب الشجَرتَيْن لا حَمْلَها. أراد كأنّما نَفَضَ الفرصادُ أحمالَه.
ذاويةً نُصِبَ على الحال، والعِنَب كذلك، شَبَّهَ أبعارَ البَقَر بحَبِّ الفِرصادِ والعِنَب.
والفِرْصادُ حَبُّ العِنَب والزَّبيب، والفِرْصيدُ لغةٌ فيه طائِفيّة.
صيدل:
الصَّيْدَلانيُّ لغةٌ عَمَّتْ والجميع الصَّيادلةُ، والنّون أعَمُّ.
صندل:
الصَّندَل خَشَبٌ أحمرُ، ومنه الأصفر، طيِّبُ الرِّيح.
والصَّندلُ والصُّنادِلُ من الحُمُر: الشَّديدُ الخَلْق الضَّخْم الرأس، قال: أنعَتُ عَيْراً صَنْدَلاْ صُنادِلا
صلدم:
الصِّلدِمُ: القويُّ الشَّديد الحوافِر، والأُنثَى صِلْدِمة، قال: يخطَفُها بِمِخلَبٍ صُلادِمُ وكذلك الصُلادِمُ، وجمعُه صَلادِمُ.
بربص:
ويقال: بَربَصْت الارض اذا أرسلتُ فيها الماء فمخَرَتْها النُّجُود.
صنبر:
والصُّنبُورُ: الرجل اللَّئيم.
ونَخلةٌ صُنْبُورةٌ وهي الدقيقة العُنقُ القليلةُ الحَمْل، وصَنبَرَ عُنُقُها.
وصَنبَرَ أصلُها أذا دَقَّ في الأرض.
والصُّنبُور أيضاً: القَصَبَةُ التي تكون في الإِداوة من حَديدٍ أو رَصاص يُشرَبُ بها.
والصَّنَوبَرُ: شَجَرٌ أخضَرُ صيفاً وشِتاءً.
والصِّنَّبرُ والصِّنَّبِرُ: رِيحٌ باردةٌ في غَيْمٍ، قال طرفة: من سَديفٍ حين هاجَ الصِّنَّبْر
بنصر:
البِنْصِر الإصبِع بينَ الوُسْطَى والخِنْصِر.
صطبل:
الإصطَبلُ: موقِف الفَرس شاميّة، والجمع الأَصابيل.
بلنص:
البَلَنصاةُ: بَقلةٌ، وتُجمَعُ البَلَنْصَى، وقد تُسَمَّى بَلَنْصُوصة، ويقال: انها طائر.
تربص:
تَرْبَصْنا الأرضَ إذا أَرْسلتَ فيها الماءَ، فَمَخَرْتَها لتجود.

##### Türkçe

باب الرباعي من حرف **الصاد**
**دلمص**، **دملص**:
**الدُّلامِصُ**: parlak olan; ve **ذَهَبٌ دُلامِصٌ** ve **دُلَمِصٌ** ve **دُمالِصٌ** ve **دُمَلِصٌ**; yani, şiddetli bir parıldamayla parıldayan parlak. **الأعشى** dedi ki:
اذا جُردِّت يوماً حسِبتَ خَميصةً		عليها وجريالاً يضيىء دُلامِصا
**صفرد**:
**الصِّفرِد**: serçeden daha büyük bir kuş; evlere alışır; ve o, kuşların en korkağıdır. Denilir: **أجبَنُ من صِفرِدٍ**.
**فرصد**:
**الفِرْصادُ**: bilinen bir ağaçtır; Basra halkı ağaca **فِرصاداً** der, onun meyvesi **التُّوت**tur. Ve inşad etti:
كأنَّما نَفَضَ الأَحـمـالَ ذاويةً		على جَوانبه الفِرْصادُ والعِنَبُ
**الفِرصاد** ve **العِنَب** ile iki ağacı kastetti, onların meyvesini değil. Sanki **الفرصادُ** yüklerini silkeleyip dökmüş gibi kastetti.
**ذاويةً** hâl olarak nasb edilmiştir; **العِنَب** de böyledir. Sığır dışkılarını **الفِرْصادِ** ve **العِنَب** tanesine benzetti.
Ve **الفِرْصادُ**: **العِنَب** ve **الزَّبيب** tanesi; **الفِرْصيدُ** ise onda bir dildir, Tâif’e nispetlidir.
**صيدل**:
**الصَّيْدَلانيُّ**: yaygınlaşmış bir dildir; çoğulu **الصَّيادلةُ**dur; **النّون** ise daha geneldir.
**صندل**:
**الصَّندَل**: kırmızı bir ağaçtır; ondan sarı olan da vardır; güzel kokuludur.
Ve **الصَّندلُ** ve **الصُّنادِلُ** (eşeklerden): yaratılışı sert, başı iri olan; dedi ki: أنعَتُ عَيْراً صَنْدَلاْ صُنادِلا
**صلدم**:
**الصِّلدِمُ**: güçlü, toynakları sert olan; dişisi **صِلْدِمة**. Dedi ki: يخطَفُها بِمِخلَبٍ صُلادِمُ; **الصُلادِمُ** da böyledir; çoğulu **صَلادِمُ**dur.
**بربص**:
Ve denilir: **بَربَصْت الارض**; içine su saldığımda, böylece yüksek yerler onu yarıp yardı.
**صنبر**:
Ve **الصُّنبُورُ**: alçak (soysuz) adam.
Ve **نَخلةٌ صُنْبُورةٌ**: boynu ince, yükü az olan; ve boynu **صَنبَرَ**.
Ve kökü, yere inceldiğinde **صَنبَرَ**.
Ve **الصُّنبُور** ayrıca: demirden veya kurşundan olup **الإِداوة** içinde bulunan, onunla içilen kamış (boru).
Ve **الصَّنَوبَرُ**: yazın ve kışın yeşil olan bir ağaç.
Ve **الصِّنَّبرُ** ve **الصِّنَّبِرُ**: bulut içinde soğuk bir rüzgâr. **طرفة** dedi ki: من سَديفٍ حين هاجَ الصِّنَّبْر
**بنصر**:
**البِنْصِر**: **الوُسْطَى** ile **الخِنْصِر** arasındaki parmak.
**صطبل**:
**الإصطَبلُ**: atın durduğu yer; Şam dilince; çoğulu **الأَصابيل**.
**بلنص**:
**البَلَنصاةُ**: bir ot; çoğulu **البَلَنْصَى** olarak toplanır; bazen **بَلَنْصُوصة** diye adlandırılır; ve denilir: o bir kuştur.
**تربص**:
**تَرْبَصْنا الأرضَ**: içine su saldığında; böylece iyi ürün versin diye onu yarıp yardığında.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B1%D8%AF/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصِفْرِدُ: طائِرٌ تُسمِّيه العامّةُ أبا المَليحِ. وفي المَثَل: أَجْبَنُ من صِفْرِدٍ.

##### Türkçe

**الصِفْرِدُ**: Avcı bir kuş; avam ona **أبا المَليحِ** adını verir. Ve meselde: **أَجْبَنُ من صِفْرِدٍ**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B1%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصِّفْرِدُ: طائر أَعظم من العُصفور. وفي المثل: أَجْبَنُ من صِفْرِدٍ؛ ابن الأَعرابي: هو طائر جَبان يَفْزَعُ من الصَّعْوَة وغيرها؛ وقال الليث: هو طائر يَأْلَفُ البيوت وهو أَجْبَنُ طائر، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الصِّفْرِدُ**: serçeden daha büyük bir kuş. Meselde: **أَجْبَنُ من صِفْرِدٍ**; İbnü’l-A‘râbî: o, **الصَّعْوَة** ve başkasından ürken korkak bir kuştur; Leys dedi: o, evlere alışan bir kuştur ve o, en korkak kuştur; Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B1%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصفرد، كزبرج: أبو المليح. وفي المثل أجبن من صفرد قال ابن الأعرابي: هو طائر جبان يفزع من الصعوة وغيرها. وقال الليث: هو طائر يألف البيوت، وهو أجبن طائر.

##### Türkçe

**الصفرد**، **كزبرج**: Ebû’l-Melîh.

Meselde: “**صفرد**’den daha korkak.” İbnü’l-A‘râbî dedi: O, korkak bir kuştur; **الصعوة**’dan ve başkasından ürker.

Leys dedi: O, evlere alışan bir kuştur; o, kuşların en korkağıdır.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B1%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صِفْرِدٌ
صِفْرِدٌ ذ A certain bird, (S, M, K,) of a cowardly nature, (K,) larger than the sparrow, (M,) that frequents houses, and is the most cowardly of birds; (Lth;) it is afraid of the [little bird called] صَعْوَة; (IAar;) and is by the vulgar (S) called أَبُو المَلِيحِ. (S, K. [Accord. to Golius, the nightingale: but this I think a mistake.]) أَجْبَنُ مِنْ صِفْرِدٍ [More cowardly than a sifrid] is a prov., (S, Meyd,) asserted by AO to be postclassical. (Meyd. [See Freytag's Arab. Prov. i. 372.])

##### Türkçe

صِفْرِدٌ
**صِفْرِدٌ**: Korkak tabiatlı, (K,) serçeden daha büyük, (M,) evlere dadanan ve kuşların en korkağı olan; (Lth;) [**صَعْوَة** denilen küçük kuştan] korkar; (IAar;) ve avam tarafından (S) **أَبُو المَلِيحِ** diye adlandırılır. (S, K. [Golius’a göre bülbül: fakat ben bunun bir hata olduğunu düşünüyorum.]) **أَجْبَنُ مِنْ صِفْرِدٍ** [**صِفْرِدٌ**’den daha korkak] bir darbımeseldir, (S, Meyd,) AO tarafından klasik-sonrası olduğu ileri sürülmüştür. (Meyd. [Freytag’ın Arab. Prov. i. 372’sine bak.])
