# صفع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%81%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صفع

باب العين والصاد والفاء معهما
ع ص ف، ع ف ص، ص ف ع، مستعملات ص ع ف، ف ع ص مهملان عصف: العَصْفُ: ما على ساق الزّرع من الورق الذي يبس فتفتّت. قال أبو ليلى: هو عندنا دقاق التبن الذي إذا ذّري البيدر صار مع الريح كأنْه غبار. وقال عرّام: هو أن تؤخذ رؤوس الزرع قبل أن تُسَنْبِلَ فتعلفه الدّوابُّ، ويترك الزّرع حتى ينشو، أو يكتنز، فيكون أقوى له وأكثر لنُزْله، وأنكر ما سواه.
والرّيح تَعْصِفُ بما مرّت عليه من جَوَلان التراب، أي: تمضي به.
وناقة عَصُوف: تعصف براكبها، أي: تمضي به كسرعة الريح.
والعَصْفُ: السّرعة في كل شئ. قال:
ومن كلّ مِسْحاج إذا ابتلَّ لِيتُها		تحلّب منها ثائب متعصّـف
ونعامة عَصُوف: سريعة.
والحرب تَعْصف بالقوم، أي: تذهب بهم، قال:
في فيلق جأواء ملمـومة		تَعْصِفُ بالدارع والحاسر
جأواء: التي فيها من كل لون.
والمُعْصِفات التي تثير السحاب والتراب ونحوهما الواحدة مُعْصِفة قال العجاج:
والمعصفات لايزلن هدّجاً
عفص: والمعصفات لا يزلن هدّجا العَفْص: حمل شجرة تحمل سنة عَفْصاً وسنة بلّوطاً.
والعِفاص: صِمامُ القارورة. عفصتها: جعلت العِفاص في رأسها.
صفع: الصّفع: ضرب بجُمْع اليد على القفا، ليس بالشديد. والسين لغة فيه.
ويقال: الصّفع بالكفّ كلها.
ورجل صفعان.
فصع: الفصع من قولك: فَصَّع تفصيعاً: يكنّى به عن ريح سَوْء وفسوة لا غير.

### Türkçe

باب **العين** و**الصاد** و**الفاء** onlarla birlikte
**ع ص ف**، **ع ف ص**، **ص ف ع**; kullanılanlar: **ص ع ف**; **ف ع ص** ihmal edilmiş ikisidir.

**عصف**: **العَصْفُ**: ekin sapı üzerinde bulunan, kuruyup ufalanmış yapraktır. Ebû Leylâ dedi: O, bizde, harman savrulduğunda rüzgârla birlikte sanki toz gibi olan saman kırıntılarıdır. Arrâm dedi: O, ekinin başlarının, başaklanmadan önce alınmasıdır; böylece hayvanlara yedirilir; ekin ise büyüyünceye yahut sıklaşıp toplanıncaya kadar bırakılır; böylece onun için daha güçlü ve onun ürününe daha çok olur; bunun dışındakini inkâr etti.

Ve rüzgâr, üzerinden geçtiği şeyden toprağın dolaşmasından dolayı **تَعْصِفُ**; yani: onu götürür.

Ve **عَصُوف** bir dişi deve: binicisini **تعصف** eder; yani: rüzgârın sürati gibi onu götürür.

Ve **العَصْفُ**: her şeyde sürattir. Dedi ki:
ومن كلّ مِسْحاج إذا ابتلَّ لِيتُها		تحلّب منها ثائب متعصّـف

Ve **عَصُوف** bir devekuşu: hızlıdır.

Ve savaş, kavme **تَعْصف** eder; yani: onları götürür. Dedi ki:
في فيلق جأواء ملمـومة		تَعْصِفُ بالدارع والحاسر

**جأواء**: içinde her renkten olan.

Ve **المُعْصِفات**: bulutu, toprağı ve benzerlerini kaldırıp savuranlardır; bir tanesi **مُعْصِفة**. el-A‘câc dedi ki:
والمعصفات لايزلن هدّجاً

**عفص**: ve **المعصفات لا يزلن هدّجا**. **العَفْص**: bir ağacın meyvesidir; bir yıl **عَفْصاً** ve bir yıl meşe palamudu taşır.

Ve **العِفاص**: şişenin tıpasıdır. **عفصتها**: **العِفاص**ı onun başına koydum.

**صفع**: **الصّفع**: elin toplu hâliyle enseye vurmaktır; şiddetli değildir. Ve onda **السين** bir dildir (lehçedir).

Ve denilir: **الصّفع** bütün avuçla (vurmaktır).

Ve **صفعان** bir adam.

**فصع**: **الفصع** senin “**فَصَّع تفصيعاً**” sözündendir: yalnızca kötü bir rüzgâr ve bir yellenme hakkında kinaye edilir, başka değil.
