# صفن — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D9%86/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%81%D9%86/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صفن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D9%86.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صفن

باب الصاد والنون والفاء معهما
ص ن ف، ن ص ف، ص ف ن مستعملات
صنف:
الصِّنْفُ: طائفةٌ من كُلِّ شيءٍ، فكلُّ ضَرْبٍ من الأشياء صِنْفٌ على حِدَةٍ.
والصَّنْفَةُ والصِّنفَةُ: قطعة من الثوب، وطائِفةٌ من القبيلة.
والتَّصنيفُ: تَمييزُ الأشياء بعضِها من بَعضٍ.
نصف:
النِّصفُ: أحَدُ جُزْأَيِ الكَمالِ، والنُّصْفُ لغة رَديئةٌ.
وقَدَحٌ نَصْفانُ: بَلَغ الكَيْلُ نِصْفَه، وشَطرانُ مِثلُه، وقَرْبانُ الى تلك المواضع.
ونَصَفَ الماءُ الشَجَرةَ: بَلَغ نِصفَها، وكلُّ شيءٍ مثلُه، قال:
الى مَلِكٍ لا تَنْصُفُ السّاقُ نَعْلَـه		أَجَلْ لا وإنْ كانت طِوالاً مَحامِلُهْ
والناصِفةُ: صَخْرةٌ تكون في مَناصِف أسْنادِ الوادي.
والنَّصَفُ: المرأةُ بين المُسِنّةِ والحَدَثةِ.
والنَّصَفَةُ: اسْمُ الإِنصافِ، وتفسيرُه أن تَعطِيَه من نفسِكَ النِّصْف أي تُعطي من نَفْسِك ما يَسْتَحِقُّ من الحَقِّ كما تأخُذُه.
وانتَصَفتُ منه: أخَذْتُ حَقّي كَملاً حتى صِرتُ وهو على النِّصْفِ سَواء.
والنَّصيفُ: النِّصْفُ.
والنَّصَفَةُ: الخُدّامُ، واحدُهم ناصِفٌ.
وغُلامٌ ناصِفٌ: يَنْصُفُ الملوكَ أي يَخْدُمُهم.
والنَّصيف: الخِمارُ.
والمَنصَفُ من الطريق ومن النَّهْرِ وكلِّ شيءٍ: وَسَطه.
ومُنتَصَفُ اللَّيل والنَّهارِ: وَسَطُه، وانتَصَفَ النهارُ، ونَصَفَ يَنصُفُ.
والمُنَصَّفُ: ما طُبخَ من الشَّرابِ حتى ذَهَبَ منه النِّصفُ.
والنّاصفةُ: مَسيلٌ عظيم يكونُ نِصفَ الوادي.
صفن:
الصَّفْنُ والصَّفَنُ: وعِاءُ الخُصْيَةِ.
وكلُّ دابَّةٍ وخَلْقٍ شِبْهِ زُنْبُورٍ يُنَضِّدُ حولَ مَدْخَلِه وَرَقاً أو حشيشاً أو نحوَ ذلك ثم يُبَيِّتُ في وَسَطه بَيتاً لنفسه أو لفِراخِه فذلك الصَّفَنُ، وفِعْلُه التّصفينُ.
والصافِنُ: عِرْقُ باطِنِ الصُّلْب طولاً مَتَّصِلٌ به نِياطُ القَلْبَ، مُعَلَّقٌ به. ويُسَمّى الأكحَلُ من البَعير: الصّافِن.
والصَّفْنَةُ: دَلْوٌ صغيرٌ لها حَلقةٌ على حِدَه، فاذا عَظُمَتْ فاسمُها الصُّفْنُ، وفِعْلهُ التَّصفينُ.
والصُّفونُ: أن تَصْفِنَ الدابّةُ وتقوم على ثلاثِ قَوائِمَ وترفَعَ قائِمةً عن الأرض، أو ينال سُنبُكُها الأرْضَ لتَسْتَريحَ بذلك، وأكثَرُ ما يَصْفِنُ الخَيْلُ، والصافِنات الخَيْلُ، وقال في العانة: كُلُّ صَبير عانةٍ صُفُونا وقراءة عبدِ اللهِ: "فاذكُروا اسمَ اللهِ عليها صَوافِنَ"، أي مَعْقُولةٌ إحدَى يَدَيْها على ثلاثِ قَوائِمَ، وصَوافَّ قد صَفَّتْ قَدَمَيْها، وصَوافِيَ بالياء يُريد خالصةً لِلّهِ.
وكُلُّ صافٍّ قَدَمَيهِ صافِنٌ.
ويقال: الصّافِنُ الذي يَجْمَعُ يَدَيْهِ ويَثْني طَرَفَ سُنْبُكِ إِحدَى رِجْلَيْهِ.
وقيل: الصافِنُ فوقَ اليَدِ.

### Türkçe

باب **الصاد** ve **النون** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ص ن ف**، **ن ص ف**، **ص ف ن** kullanılagelenlerdir.

**صنف**:
**الصِّنْفُ**: her şeyden bir taife; böylece eşyadan her bir tür, başlı başına bir **صِنْف**tir.
**الصَّنْفَةُ** ve **الصِّنفَةُ**: elbiseden bir parça; ve kabileden bir taife.
**التَّصنيفُ**: şeyleri bazısını bazısından ayırt etmektir.

**نصف**:
**النِّصفُ**: kemalin iki parçasından biri; **النُّصْفُ** ise kötü bir dildir.
Ve **قَدَحٌ نَصْفانُ**: ölçek onun yarısına ulaştı; ve **شَطرانُ** bunun misli; ve **قَرْبانُ** o yerlere doğrudur.
Ve **نَصَفَ الماءُ الشَجَرةَ**: onun yarısına ulaştı; ve her şey bunun mislidir; dedi ki:
الى مَلِكٍ لا تَنْصُفُ السّاقُ نَعْلَـه		أَجَلْ لا وإنْ كانت طِوالاً مَحامِلُهْ
**الناصِفةُ**: vadinin yamacının yarılarında bulunan bir kaya.
**النَّصَفُ**: yaşlı ile genç arasında olan kadın.
**النَّصَفَةُ**: **الإِنصافِ**ın adıdır; onun tefsiri, kendinden ona yarıyı vermendir; yani kendinden, hakkı nasıl alıyorsan, haktan müstahak olduğu şeyi verirsin.
**وانتَصَفتُ منه**: hakkımı tam olarak aldım; ta ki ben ve o, yarı üzerinde eşit oluncaya kadar.
**والنَّصيفُ**: **النِّصْفُ**.
**والنَّصَفَةُ**: hizmetkârlar; onların bir teki **ناصِفٌ**tir.
Ve **غُلامٌ ناصِفٌ**: meliklere **يَنْصُفُ**; yani onlara hizmet eder.
**والنَّصيف**: başörtüsü.
Ve yoldan ve nehirden ve her şeyden **المَنصَفُ**: onun ortası.
**ومُنتَصَفُ اللَّيل** ve **النَّهارِ**: onun ortası; ve **انتَصَفَ النهارُ**; ve **نَصَفَ يَنصُفُ**.
**والمُنَصَّفُ**: içkiden pişirilmiş olan; ondan yarı gidinceye kadar.
**والنّاصفةُ**: vadinin yarısı olan büyük bir akıntı yatağı.

**صفن**:
**الصَّفْنُ** ve **الصَّفَنُ**: husyenin kabı.
Ve her binek hayvanı ve yaratılıştan, girişinin etrafına yaprak yahut ot yahut bunun benzerini dizen, sonra ortasında kendisi için yahut yavruları için bir ev yapan eşekarısı benzeri (şey); işte o **الصَّفَنُ**dir; onun fiili **التّصفينُ**dir.
**والصافِنُ**: belin iç tarafının damarı; uzunlamasına ona bitişik, kalbin bağı ona bağlı, ona asılıdır. Ve deveden **الأكحَلُ**a **الصّافِن** denilir.
**والصَّفْنَةُ**: başlı başına bir halkası olan küçük bir kova; büyüyünce adı **الصُّفْنُ**dur; onun fiili **التَّصفينُ**dir.
**والصُّفونُ**: binek hayvanının **تَصْفِنَ** etmesi; üç ayak üzerinde durup bir ayağını yerden kaldırması; yahut bununla dinlenmek için tırnağının ucu yere değmesi; en çok atlar **يَصْفِنُ** eder; ve **الصافِنات** atlar demektir. Ve **العانة** hakkında dedi ki: كُلُّ صَبير عانةٍ صُفُونا وAbdullah’ın kıraati: "فاذكُروا اسمَ اللهِ عليها صَوافِنَ"، yani bir eli bağlanmış, üç ayak üzerinde (durur)lar; ve **صَوافَّ**: iki ayağını saf saf etmiş; ve **صَوافِيَ** (ياء ile): Allah için hâlis (olsun) ister.
Ve iki ayağını saf eden her (şey) **صافِنٌ**dir.
Ve denilir ki: **الصّافِنُ** o kimsedir ki iki elini toplar ve iki ayağından birinin tırnağının ucunu büker.
Ve denildi: **الصافِنُ** elin üstündedir.
