# صقب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%82%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%82%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%82%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صقب

الصَّقْب والصَّقَب، لغتان: الطَّويلُ التارُّ من كل شيءٍ، ويقال لِلْـغُصْنِ الرَّيَّانِ الغَلِـيظِ الطَّويلِ. وصَقْبُ النَّاقَةِ وَلَدُها وجَمْعُه صِقابٌ وصِقْبانٌ. والصَّقْبُ عَمُودٌ يُعْمَدُ به البَيْتُ؛ وقيل: هُو العَمُودُ الأَطوَلُ في وَسَطِ البَيْتِ والجمع صُقُوبٌ. وصَقَبَ البِناءَ وغَيْرَه رَفَعَه. وصُقُوبُ الإِبِلِ: أَرْجُلُها، لغة في سُقُوبِها؛ حكاها ابن الأَعرابي. قال: وَأَرَى ذلك لمكان القاف، وضَعُوا مَكانَ السِّينِ صاداً، لأَنـَّها أَفْشَى من السين، وهي موافِقَةٌ للقافِ في الإِطْباقِ ليَـكُونَ العَمَلُ مِن وَجْهٍ واحد. قال: وهذا تعليلُ سِـيبويْه في هذا الضَّرْبِ من الـمُضارَعَةِ. والصَّقَبُ: القُرْب. وحكى سيبويه في الظُّروفِ التي عَزَلَها مما قَبْلَها لِـيُفَسِّرَ معانِـيها لأَنـَّها غَرائِبُ: هو صَقَبُك، ومعناه القُرْب؛ ومكانٌ صَقَبٌ وصَقِبٌ: قريب. وهذا أَصْقَبُ من هذا أَي أَقْرَبُ. وأَصْقَبَتْ دارُهم وصَقِـبَت، بالكسر، وأَسْقَبَتْ: دَنتْ وقَرُبَتْ. وفي الحديث: الجارُ أَحقُّ بِصَقَبه؛ قال ابن الأَنباري: أَراد بالصَّقَب الـمُلاصَقَة والقُرْب والمراد به الشُّفْعَةُ كأَنه أَرادَ بما يَلِـيه؛ وقال بَعْضُهُمْ: أَرادَ الشَّريكَ؛ وقال بَعْضُهُمْ: أَرادَ الـمُلاصِقَ؛ أَبو عبيد: يَعْني القُرْبَ. ومنه حديث علي، عليه السلام: أَنـَّه كان إِذا أُتِـيَ بالقَتِـيلِ قَدْ وُجِدَ بَيْنَ القَرْيَتَيْنِ، حُمِلَ على أَصْقَبِ القَريَتَيْنِ إِليه أَي أَقْربِهِما، ويروى بالسين؛ وأَنشد لابن الرُّقَيَّاتِ: كُوفِـيَّةٌ، نازِحٌ مَحِلَّتُها، *  لا أَمَمٌ دارُها ولا صَقَبُ قال: مَعْنَى الـحَديثِ أَنَّ الجارَ أَحَقُّ بالشُّفْعَة من الذي لَيْسَ بجار. وداري مِن دارِه بسَقَبٍ وصَقَبٍ وزَمَمٍ وأَمَمٍ وصَدَدٍ أَي قَريبٌ. ويقال: هو جاري مُصَاقِـبـي، ومُطانبي، ومُؤَاصِري
\<ص:526>
أَي صَقْبُ دارِه (1)
(1 قوله «صقب داره» أي عمود بيته بحذاء عمود بيتي. وإصاره: أي الحبل القصير يشد به أسفل الخباء إلى الوتد بحذاء حبل بيتي القصير أو الوتد بحذاء وتد بيتي وطنبه: أي حبل بيته الطويل بحذاء حبل بيتي الطويل. هذا هو المناسب ولا يغتر بما للشارح.) وإِصارهُ وطُنُبُه بحذاء صَقْب بيتي وإِصاري. وقيل: أَصْقَبَك الصَّيْدُ فارْمِه أَي دَنا مِنْكَ وأَمْكَنَكَ رَمْيُه. وتقول: أَصْقَبَه فَصَقِب أَي قَرَّبَهُ فَقَرُب. وصاقَبْناهُم مُصاقَبَـةً وصِقاباً: قارَبْناهُمْ. ولَقِـيتُه مُصاقَبَةً، وصِقاباً وصِفاحاً مِثلَ الصِّراح أَي مُواجَهَة. والصَّقْب: الجَمْعُ.
وصقَبَ قفَاهُ: ضَربَه بِصَقْبِه. والصَّقْب: الضَّرْبُ على كل شيء مُصْمَتٍ يابِس. وصَقَبَ الطائرُ: صَوَّتَ؛ عن كُراع. والصَّاقِبُ: جَبَل معروف، زاد ابن بَري في بلاد بني عامر، قال: رُمِـيَتْ بأَثْقَلَ مِن جِـبالِ الصَّاقِبِ
والسين(2)
(2 قوله «والسين إلخ»: سقط قبله من النسخ التي بأيدينا بعد قوله من جبال الصاقب ما صرح به شارح القاموس نقلاً عن اللسان ما نصه، وقال غيره: على السيد الصعب لو أَنه *  يقوم على ذروة الصاقب)
في كل ذلك لغة.

### Türkçe

**الصَّقْب** ve **الصَّقَب** iki lugattır: her şeyden uzun, taze olan; ve kalın, uzun, suya doymuş dala denir. Ve **صَقْبُ النَّاقَةِ** onun yavrusudur; çoğulu **صِقابٌ** ve **صِقْبانٌ**dur. Ve **الصَّقْبُ** evin kendisiyle direklendirildiği bir direkten ibarettir; ve denildi ki: o, evin ortasındaki en uzun direkten ibarettir; çoğulu **صُقُوبٌ**dur.

Ve **صَقَبَ** binayı ve başkasını yükseltti. Ve **صُقُوبُ الإِبِلِ**: onun ayaklarıdır; onun **سُقُوبِها**sında bir lugattır; bunu İbnü’l-A‘râbî nakletti. Dedi: ve ben bunu **القاف**ın yeri sebebiyle görüyorum; **السِّين**in yerine **صاد** koydular; çünkü o, **السين**den daha yaygındır ve **القاف**a **الإِطْباقِ**ta uygundur ki amel tek bir yönden olsun. Dedi: ve bu, bu türden **الـمُضارَعَةِ**de Sîbeveyh’in ta‘lîlidir.

Ve **الصَّقَبُ**: yakınlıktır. Ve Sîbeveyh, kendisinden öncekinden ayırdığı zarflar içinde, mânâlarını açıklamak için, çünkü onlar gariptirler, şunu nakletti: “o, **صَقَبُك**tur”; mânâsı yakınlıktır. Ve **مَكانٌ صَقَبٌ** ve **صَقِبٌ**: yakın. Ve “bu, bundan **أَصْقَبُ**tur” yani daha yakındır.

Ve onların evi **أَصْقَبَتْ** ve **صَقِـبَت** (kesre ile) ve **أَسْقَبَتْ**: yaklaştı ve yakın oldu. Ve hadiste: “komşu, **بِصَقَبه** daha hak sahibidir”; İbnü’l-Enbârî dedi: **الصَّقَب** ile bitişikliği ve yakınlığı murad etti; bununla murad edilen **الشُّفْعَةُ**dır; sanki, kendisini izleyeni murad etti; ve bazısı dedi: ortağı murad etti; ve bazısı dedi: bitişiği murad etti; Ebû Ubeyd: yakınlığı kastediyor, dedi. Ve ondan Ali’nin hadisi, عليه السلام: ona, iki köy arasında bulunmuş bir öldürülmüş getirildiğinde, onu, kendisine daha yakın olan iki köyün **أَصْقَبِ**ine, yani ikisinin daha yakınına yükletirdi; **السين** ile de rivayet olunur. Ve İbnü’r-Ruqayyât’tan şu beyti okudu:
كُوفِـيَّةٌ، نازِحٌ مَحِلَّتُها، *  لا أَمَمٌ دارُها ولا صَقَبُ
Dedi: hadisin mânâsı, komşunun, komşu olmayan kimseden **الشُّفْعَةُ**ya daha hak sahibi olmasıdır. Ve evim, onun evinden **بِسَقَبٍ** ve **صَقَبٍ** ve **زَمَمٍ** ve **أَمَمٍ** ve **صَدَدٍ** iledir; yani yakındır. Ve denir: o, benim komşumdur, **مُصَاقِـبـي**dir, ve **مُطانبي**dir, ve **مُؤَاصِري**dir
\<ص:526>
yani onun evinin **صَقْبُ**u (1)
(1 “**صقب داره**” sözü: yani evinin direği, benim evimin direğinin hizasındadır. Ve **إصاره**si: yani çadırın altını kazığa bağlamakla bağlanan kısa ip, benim kısa ipimin hizasında olan kısa ip veya benim kazığımın hizasında olan kazık. Ve **طنبه**si: yani evinin uzun ipi, benim uzun ipimin hizasında olan uzun ip. Uygun olan budur; şârihin olanla aldanmasın.) ve onun **إِصارهُ**su ve **طُنُبُه**u, benim evimin **صَقْب**unun ve benim **إِصاري**min hizasındadır. Ve denildi ki: av sana **أَصْقَبَك** olduysa onu at; yani sana yaklaştı ve onu atman sana mümkün oldu.

Ve dersin: onu **أَصْقَبَه** de o **فَصَقِب** oldu; yani onu yaklaştırdı da o yaklaştı. Ve onlarla **صاقَبْناهُم** **مُصاقَبَـةً** ve **صِقاباً**: onlara yaklaştık. Ve onu **مُصاقَبَةً** olarak, ve **صِقاباً** ve **صِفاحاً** olarak, **الصِّراح** gibi, yani yüz yüze (karşı karşıya) olarak gördüm. Ve **الصَّقْب**: topluluktur.

Ve **وصقَبَ قفَاهُ**: onu, onun **بِصَقْبِه**siyle vurdu. Ve **الصَّقْب**: her katı, kuru şey üzerine vuruştur. Ve **صَقَبَ الطائرُ**: ses çıkardı; Kurâ‘dan. Ve **الصَّاقِبُ**: bilinen bir dağdır; İbn Berî, Benî Âmir beldelerinde diye ekledi; dedi:
رُمِـيَتْ بأَثْقَلَ مِن جِـبالِ الصَّاقِبِ
ve **السين**(2)
(2 “**والسين** ilh.” sözü: elimizdeki nüshalardan, “**من جبال الصاقب**” sözünden sonra, Kāmûs şârihinin Lisân’dan naklen açıkça belirttiği şu ibare düşmüştür: “ve başkası dedi:
على السيد الصعب لو أَنه *  يقوم على ذروة الصاقب”)
bütün bunlarda bir lugattır.
