# صك — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%83/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%83/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%83.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: صك

صَكَّهُ
1 صَكَّهُ ذ , (S, O, Msb, K,) aor. صَكُ٣َ , (TA,) inf. n. صَكٌّ, (Mgh, * Msb, TA,) He struck him, or it: (S, Mgh, O:) or he struck him, or it, vehemently, with a broad thing; or in a general sense, (K, TA,) with anything whatever: (TA:) or he slapped him with his hand, i. e. struck him with his expanded hand, (Msb,) like لَطَمَهُ, (TA in art. لطث, &c.,) upon the back of his neck, and upon his face. (Msb.) Hence, in the Kur [li. 29], فَصَكَّتْ وَجْهَهَا (S, TA) And she slapped her face with her hand; syn. لَطَمَتْهُ. (Jel.) And صَكَّ البَازِى صَيْدَهُ The hawk, or falcon, struck his prey with his foot, and so cast it down. (Ham p. 799.) And [hence, app.,] one says, خُذْ هٰذَا أَوَّلَ صَكٍّ, meaning أَوَّلَ مَا أَصُكُّ بِهِ [Take thou this on my first striking with it]: and so أَوَّلَ صَوْكٍ (O, TA.) ― -b2- Also He pushed him, or thrust him; (As, TA;) like دَكَّهُ and لَكَّهُ. (TA in art. دك.) ― -b3- And صَكَّ البَابَ He shut, or closed the door: (S, O, Msb, K:) or he locked the door. (Lth, O, K.) -A2- And صَكَّ, aor. and inf. n. as above, He wrote what is termed a صَكّ [expl. below]. (Msb.) -A3- صَكِكْتَ, (S, O, K,) like مَلِلْتَ, (K,) third pers. صَككَ, (MA, in which it is mentioned as said of an ass,) [and it is also implied in the TA that the third pers. is صَكِكَ, like لَحِحَتْ said of the eye, and some other instances, which are extr.,] a verb of the class of تَعِبَ, (Msb,) inf. n. صَكَكٌ, (S, Mgh, * O, Msb, K, TA,) [in the CK صَكِيكًا is erroneously put for صَكَكًا, and it seems from what follows that صَكٌّ is also an inf. n. like صَكَكٌ,] Thou wast knock-kneed: (S, O, Msb:) or thou hadst a colliding (اِضْطِرَاب) of the knees, and [when used in relation to an ostrich or a horse or the like] of the عُرْقُوبَانِ [which evidently means here, as in many other instances, the hocks]: (K:) [for] the verb is used in relation to a man, (S, O, K, TA,) and to other than man: (TA: [and the same is implied in the S and O, as is shown voce أَصَكُّ:]) صَكَكٌ [sometimes particularly] signifies the colliding of the knees [or of the hocks] in running, so that it makes a mark, or scar, upon each of them: (TA:) [and it is said that] this word, (Mgh,) or صَكٌّ, (TA, [perhaps a mistranscription for صَكَكٌ,]) signifies the colliding of the عُرْقُوبَانِ. (Mgh, TA.)

صاكّهُ
3 صاكّهُ ذ [He struck him, or it; or struck him, or it, vehemently, with a broad thing, or with anything; or slapped him with his hand; being struck, &c., by him]. (Ham p. 313.)

اِصْطَكَّا
8 اِصْطَكَّا ذ They (two men, O, TA, and two bodies, TA) struck each other. (O, TA.) One says, تَصْطَكُّ رُكْبَتَاهُ [His two knees collide, or knock together]. (S, O, Msb. *) And اِصْطَكُّوا بِالسُّيُوفِ They struck one another with the swords. (TA.)

صَكٌّ
صَكٌّ ذ inf. n. of صَكَّ. (Mgh, * Msb, TA.) -A2- Also a Pers. word (S, O) arabicized, (S, Mgh, O, TA,) A certain writing, (S, O, K, *) called in Pers. جَك, (O,) or چَكْ; (TA;) a debenture, or written acknowledgement of a debt (Mgh, Msb) of money or property, or of some other thing: (Mgh:) and a written statement of a commercial transaction, purchase or sale, transfer, bargain, contract, or the like: (Msb, TA:) i. q. سِجِلٌّ [in this last sense or in the senses next following]: (S and TA in art. سجل:) a سِجِلّ of a قَاضِى [i. e. a sealed, or signed and sealed, statement of a judicial decision; a judicial record; or the record of a judge, in which his sentence is written]: (KL:) and a written order for the payment of subsistence-money, or of a stipend, salary, pension, or allowance; which some persons used to sell, but the selling of which is forbidden: (Msb, TA:) pl. [of pauc.] أَصُكٌّ and [of mult.] صِكَاكٌ and صُكُوكٌ. (S, O, Msb, K.) [Hence,] لَيْلَةُ الصَّكِّ The night of the middle [of the month] of Shaa- bلn; because in it are written the صِكَاك of the allowances of subsistence [of individuals]: also called لَيْلَةُ البَرَآءَةِ. (O, TA.) [Hence also] صَكُّ المُسَافِرِ The traveller's pass, given him to prevent any one's offering opposition to him. (A and Mgh in art. جوز.)

صَكَّةٌ
صَكَّةٌ ذ The vehemence of the midday-heat in summer: (K:) or the most vehement heat of midday in summer: (S:) and it is prefixed to عُمَىّ: (K:) one says, لَقِيُتُه صَكَّةَ عُمَىٍّ, (S, O,) a prov., meaning I met him in the most vehement heat of midday in summer when the heat almost blinded by its vehemence: (Lh, O, TA:) for عُمَىّ is said to be an abbreviated dim. of أَعْمَى: (S, O, TA:) and by it is said to be meant the gazelle, because he is dazzled and confounded in the midday-heats of summer, and knocks against the thing that is before him: some say, صَكَّةَ حُمَىٍّ, from حَمِيَتِ الشَّمْسُ: and some assert that عُمَىّ means the heat, itself: (O, TA:) or it is the name of a certain man [as will be found expl. in art. عمى, with variations of this saying]. (S, O, K, TA.)

صُكَاكٌ
صُكَاكٌ ذ The air [or atmosphere, between heaven and earth]; like سُكَاكٌ; (Ibn-'Abbلd, O, K;) a dial. var. of the latter word. (Ibn-'Abbلd, O.)

صَكِيكٌ
صَكِيكٌ ذ Weak: (IAmb, Hr, K, TA:) of the measure فَعِيلٌ in the sense of the measure مَفْعُولٌ; [lit.] meaning one who is struck much, or often, because deemed weak. (TA.)

صَكَّاكٌ
صَكَّاكٌ ذ [A writer of the statements termed صِكَاك, pl. of صَكٌّ: or, accord. to Golius, as on the authority of Meyd, an actuary, who commits to writing the sentences of the judge].

أَصَكُّ
أَصَكُّ ذ Knock-kneed: (S, O, Msb:) or having a colliding (اِضْطِرَاب) of the knees, and [when used in relation to an ostrich or a horse or the like] of the عُرْقُوبَانِ [which evidently means here, as in many other instances, the hocks]; as also ↓ مِصَكٌّ; (K;) which latter [in this sense is rare, and is written in the CK مَصَكٌّ, but] is with kesr to the م: (TA:) thus applied to a man; (S, O, K, TA;) and to other than man; (TA;) [i. e.] applied also to a horse; (O;) and to an ostrich, because he is long in step, long-legged, and sometimes, or often, his رُكْبَتَانِ [here improperly used as meaning “ hocks ”] being near together, his legs strike each other: (S, O:) and a man is also said to be أَصَكُّ الرِّجْلَيْنِ: (TA:) the fem. is صَكَّآءُ: (Mgh, Msb:) and the pl. is صُكٌّ. (TA.) ― -b2- Also One whose teeth, both the أَسْنَان and the أَضْرَاس, cleave close together: like أَلَصُّ. (Az, TA.) ― -b3- See also the next paragraph.

مِصَكٌّ
مِصَكٌّ ذ Strong: (S, O, K;) applied to a man; and to other than man; (K;) [i. e.] applied to a camel, and to an ass, (S, O,) as in a verse cited in the last paragraph of art. سهر; (O;) and ↓ أَصَكُّ signifies the same: (K:) the fem. of the former is with ة; (S, O, TA;) which is held by Sb to be rare; for epithets of the measures مِفْعَلٌ and مِفْعَالٌ seldom have ة affixed to denote the fem. (TA.) ― -b2- One says also رَأْسٌ مِصَكٌّ لِلرُّؤُوسِ [app. meaning A head strong to butt, or knock, against other heads]. (K in art. رأس.) ― -b3- See also أَصَكُّ. -A2- Also A lock; syn. مِغْلَاقٌ. (K.)

مُصَكَّكٌ
مُصَكَّكٌ ذ : see what follows.

مَصْكُوكٌ
مَصْكُوكٌ ذ and ↓ مُصَكَّكٌ are epithets applied to a camel, [app. as meaning Fleshy;] as though flesh were thrust (صُكَّ, i. e. شُكَّ,) into him. (O.)

### Türkçe

**صَكَّهُ**
1 **صَكَّهُ** ذ, (S, O, Msb, K,) muzâri‘i **صَكُ٣َ**, (TA,) mastarı **صَكٌّ**, (Mgh, * Msb, TA,) Ona, yahut ona (şeye) vurdu: (S, Mgh, O:) yahut ona, yahut ona (şeye), geniş bir şeyle şiddetle vurdu; yahut genel mânada, (K, TA,) her ne olursa olsun herhangi bir şeyle: (TA:) yahut ona eliyle tokat attı; yani onu açılmış eliyle vurdu, (Msb,) **لَطَمَهُ** gibi, (TA, madde **لطث**’te, vb.,) ensesinin arkasına ve yüzüne. (Msb.) Bundan dolayı Kur’ân’da [li. 29], **فَصَكَّتْ وَجْهَهَا** (S, TA) “Ve yüzüne eliyle tokat attı”; eşanlamlısı **لَطَمَتْهُ**. (Jel.) Ve **صَكَّ البَازِى صَيْدَهُ**: Doğan, yahut şahin, avını ayağıyla vurdu ve böylece onu yere attı. (Ham s. 799.) Ve [bundan, görünüşe göre,] denir ki: **خُذْ هٰذَا أَوَّلَ صَكٍّ**, bununla **أَوَّلَ مَا أَصُكُّ بِهِ** kastedilerek [“Bunu benim onunla ilk vuruşum olarak al”]: ve böylesi **أَوَّلَ صَوْكٍ** (O, TA.) ― -b2- Ayrıca onu itti, yahut dürttü; (As, TA;) **دَكَّهُ** ve **لَكَّهُ** gibi. (TA, madde **دك**’ta.) ― -b3- Ve **صَكَّ البَابَ**: Kapıyı kapattı: (S, O, Msb, K:) yahut kapıyı kilitledi. (Lth, O, K.) -A2- Ve **صَكَّ**, muzâri‘i ve mastarı yukarıdaki gibi, “**صَكّ**” denilen şeyi yazdı. (Msb.) -A3- **صَكِكْتَ**, (S, O, K,) **مَلِلْتَ** gibi, (K,) üçüncü şahsı **صَككَ**, (MA, onda bunun bir eşek hakkında söylendiği zikredilir,) [ve TA’da da üçüncü şahsın, göz hakkında söylenen **لَحِحَتْ** gibi **صَكِكَ** olduğu da ima edilir; ve başka bazı örnekler; ki bunlar nadirdir,] **تَعِبَ** bâbından bir fiildir, (Msb,) mastarı **صَكَكٌ**, (S, Mgh, * O, Msb, K, TA,) [CK’de yanlışlıkla **صَكِيكًا** **صَكَكًا** yerine konmuştur; ve aşağıdakinden anlaşılıyor ki **صَكٌّ** da **صَكَكٌ** gibi bir mastardır,] Sen çarpık dizli idin: (S, O, Msb:) yahut dizlerde bir çarpışma (**اِضْطِرَاب**) vardı; ve [devekuşu yahut at vb. hakkında kullanıldığında] **عُرْقُوبَانِ**’da [ki bu burada, birçok başka yerde olduğu gibi, açıkça “aşık kemikleri/arka ayak bilekleri (hock)” demektir]: (K:) [çünkü] fiil insana nispetle kullanılır, (S, O, K, TA,) ve insandan başkasına da: (TA: [ve aynı şey S ve O’da da, **أَصَكُّ** maddesinde görüldüğü üzere, ima edilir:]) **صَكَكٌ** [bazen özellikle] koşarken dizlerin [yahut aşıkların] çarpışması demektir; öyle ki her birinin üzerinde bir iz yahut yara izi bırakır: (TA:) [ve denilmiştir ki] bu kelime, (Mgh,) yahut **صَكٌّ**, (TA, [belki **صَكَكٌ** yerine bir yanlış yazımdır,]) **عُرْقُوبَانِ**’ın çarpışması demektir. (Mgh, TA.)

**صاكّهُ**
3 **صاكّهُ** ذ [Ona, yahut ona (şeye) vurdu; yahut ona, yahut ona (şeye), geniş bir şeyle şiddetle vurdu, yahut herhangi bir şeyle; yahut ona eliyle tokat attı; onun tarafından vurulmak, vb.]. (Ham s. 313.)

**اِصْطَكَّا**
8 **اِصْطَكَّا** ذ Onlar (iki adam, O, TA, ve iki cisim, TA) birbirlerine vurdular. (O, TA.) Denir ki: **تَصْطَكُّ رُكْبَتَاهُ** [Onun iki dizi çarpışır, yahut birbirine vurur]. (S, O, Msb. *) Ve **اِصْطَكُّوا بِالسُّيُوفِ**: Kılıçlarla birbirlerine vurdular. (TA.)

**صَكٌّ**
**صَكٌّ** ذ **صَكَّ**’ın mastarıdır. (Mgh, * Msb, TA.) -A2- Ayrıca Farsça bir kelimedir (S, O) Arapçalaştırılmıştır, (S, Mgh, O, TA,) belirli bir yazı, (S, O, K, *) Farsçada **جَك** diye adlandırılır, (O,) yahut **چَكْ**; (TA;) para yahut mal, yahut başka bir şey hakkında bir borç senedi, yahut borcun yazılı ikrarı: (Mgh, Msb) (Mgh:) ve bir ticari muamelenin, satın almanın yahut satmanın, devrin, pazarlığın, akdin, yahut benzerinin yazılı beyanı: (Msb, TA:) **سِجِلٌّ** ile aynı mânadadır [bu son mânada yahut aşağıdaki mânalarda]: (S ve TA, madde **سجل**’de:) bir **قَاضِى**’nin **سِجِلّ**’i [yani mühürlü, yahut imzalı ve mühürlü, bir hüküm beyanı; bir yargı kaydı; yahut hâkimin sicili, içinde hükmünün yazıldığı]: (KL:) ve nafaka parasının, yahut bir tahsisatın, maaşın, emekli aylığının, yahut ödeneğin ödenmesi için yazılı bir emir; ki bazı kimseler bunu satarlardı, fakat bunun satılması yasaklanmıştır: (Msb, TA:) çoğulu [kıllet] **أَصُكٌّ** ve [kesret] **صِكَاكٌ** ve **صُكُوكٌ**. (S, O, Msb, K.) [Bundan dolayı,] **لَيْلَةُ الصَّكِّ**: Şa‘bân ayının ortası gecesi; çünkü onda kişilerin nafaka tahsisatlarının **صِكَاك**’ı yazılır: ayrıca **لَيْلَةُ البَرَآءَةِ** diye de adlandırılır. (O, TA.) [Bundan dolayı ayrıca] **صَكُّ المُسَافِرِ**: Yolcunun geçiş belgesi; herhangi birinin ona karşı çıkmasını önlemek için ona verilir. (A ve Mgh, madde **جوز**’da.)

**صَكَّةٌ**
**صَكَّةٌ** ذ Yazın öğle sıcağının şiddeti: (K:) yahut yazın öğle vaktinin en şiddetli sıcağı: (S:) ve **عُمَىّ**’nın başına getirilir: (K:) denir ki: **لَقِيُتُه صَكَّةَ عُمَىٍّ**, (S, O,) bir darbımeseldir; mânası: Onu, şiddetinden neredeyse kör eden yaz öğlesinin en şiddetli sıcağında gördüm: (Lh, O, TA:) çünkü **عُمَىّ**’nın **أَعْمَى**’nın kısaltılmış bir tasğîri olduğu söylenir: (S, O, TA:) ve bununla ceylanın kastedildiği söylenir; çünkü yazın öğle sıcağında kamaşır ve şaşırır, ve önündeki şeye çarpar: bazıları **صَكَّةَ حُمَىٍّ** der, **حَمِيَتِ الشَّمْسُ**’tan; ve bazıları **عُمَىّ**’nın bizzat sıcağın kendisi demek olduğunu ileri sürer: (O, TA:) yahut o, belirli bir adamın adıdır [bunun açıklaması, değişik rivayetlerle, madde **عمى**’da bulunacaktır]. (S, O, K, TA.)

**صُكَاكٌ**
**صُكَاكٌ** ذ Hava [yahut gök ile yer arasındaki atmosfer]; **سُكَاكٌ** gibi; (Ibn-‘Abbâd, O, K;) son kelimenin bir lehçe varyantıdır. (Ibn-‘Abbâd, O.)

**صَكِيكٌ**
**صَكِيكٌ** ذ Zayıf: (IAmb, Hr, K, TA:) **فَعِيلٌ** vezninde olup **مَفْعُولٌ** vezni mânasında; [lafzen] çok, yahut sık vurulan kimse demektir; zayıf sayıldığı için. (TA.)

**صَكَّاكٌ**
**صَكَّاكٌ** ذ [**صَكٌّ**’ün çoğulu olan **صِكَاك** diye adlandırılan beyanları yazan kimse: yahut, Golius’a göre, Meyd’in rivayetine dayanarak, hâkimin hükümlerini yazıya geçiren kâtip].

**أَصَكُّ**
**أَصَكُّ** ذ Çarpık dizli: (S, O, Msb:) yahut dizlerde bir çarpışma (**اِضْطِرَاب**) bulunan; ve [devekuşu yahut at vb. hakkında kullanıldığında] **عُرْقُوبَانِ**’da [ki bu burada, birçok başka yerde olduğu gibi, açıkça “aşıklar/arka ayak bilekleri (hock)” demektir]; bunun gibi ↓ **مِصَكٌّ** da: (K;) ki bu ikincisi [bu mânada nadirdir ve CK’de **مَصَكٌّ** diye yazılmıştır; fakat] **م**’e kesre iledir: (TA:) böylece insana nispetle kullanılır; (S, O, K, TA;) ve insandan başkasına da; (TA;) [yani] ata da uygulanır; (O;) ve devekuşuna da; çünkü o adımda uzundur, bacakları uzundur, ve bazen yahut çoğu kez **رُكْبَتَانِ**’ı [burada yanlış olarak “aşıklar” mânasında kullanılmıştır] birbirine yakın olduğundan bacakları birbirine vurur: (S, O:) ve bir adam için de **أَصَكُّ الرِّجْلَيْنِ** denir: (TA:) müennesi **صَكَّآءُ**’dur: (Mgh, Msb:) ve çoğulu **صُكٌّ**’dur. (TA.) ― -b2- Ayrıca **أَسْنَان** ve **أَضْرَاس** olmak üzere dişleri birbirine sıkı yapışık olan kimse: **أَلَصُّ** gibi. (Az, TA.) ― -b3- Bir sonraki paragrafa da bak.

**مِصَكٌّ**
**مِصَكٌّ** ذ Güçlü: (S, O, K;) insana uygulanır; ve insandan başkasına da; (K;) [yani] deveye ve eşeğe de uygulanır, (S, O,) madde **سهر**’in son paragrafında zikredilen bir beyitte olduğu gibi; (O;) ve ↓ **أَصَكُّ** de aynı mânaya gelir: (K:) birincisinin müennesi **ة** iledir; (S, O, TA;) ki bunun Sb tarafından nadir olduğu kabul edilir; çünkü **مِفْعَلٌ** ve **مِفْعَالٌ** vezinlerindeki sıfatlara müennesi göstermek için **ة** nadiren eklenir. (TA.) ― -b2- Şu da söylenir: **رَأْسٌ مِصَكٌّ لِلرُّؤُوسِ** [görünüşe göre mânası: başka başlara tos vurmak, yahut çarpmak için güçlü bir baş]. (K, madde **رأس**’ta.) ― -b3- **أَصَكُّ**’e de bak. -A2- Ayrıca kilit; eşanlamlısı **مِغْلَاقٌ**. (K.)

**مُصَكَّكٌ**
**مُصَكَّكٌ** ذ: aşağıdakine bak.

**مَصْكُوكٌ**
**مَصْكُوكٌ** ذ ve ↓ **مُصَكَّكٌ**, deveye uygulanan sıfatlardır, [görünüşe göre “etli” mânasında;] sanki et onun içine itilmiş (**صُكَّ**, yani **شُكَّ**) gibidir. (O.)
