# صلت — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AA/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D8%AA/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صلت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AA.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: صلت

ص ت ل
صلت ، لصت ، تلص : ( مستعملة ) .
صلت : قال الليث : الصَّلْتُ : الأَملسُ . رَجُل صَلْتُ الوَجْه والخَدّ ، وصَلْت الجَبين . وسيفٌ صَلْت .
وبعضٌ يقول : لا يقال : الصّلتُ إلا لما كان فيه طولٌ . ويقال : أصلتّ السيفَ : إذا جَرّبته . وسيفٌ صليتٌ ، أي : مُنْصَلتٌ ماضٍ في الضَّريبة . وربّما اشْتَقَّوا نَعْت أفْعَل من إفعِيلِ مثل إبليس ، لأنّ الله عز وجل أبلَسه . ورجل مُنْصَلتٌ وأصلتيّ .
أبو عبيد عن أبي عمرو والفرّاء : الصَّلَتان : الرجل الشديد الصُّلْب ، وكذلك الحِمار .
وقال شمر قال الأصمعيّ : الصَّلتان من الحمير المُنْجَردُ القصيرُ الشَّعر .
وقال : أَخَذه من قولك : هو مِصْلاتُ العُنُق ، أي : بارِزُه مُنجردُه .
أبو عبيد عن الأحمر والفرّاءِ : قالا : الصَّلتان والفَلتان والبَزَوَان والصَّمَيان كلّ هذا من التغلب والوَثب ونحوهِ .
وقال أبو عبيد : الصَّلتُ : السكين الكبير ، وجمعُه أَصلات .
وقال شمر : قال أبو عمرو : وسكِّين
صَلْت ، وسَيْفٌ صَلْت ، ومِخْيَطٌ صَلْت : إذا لم يكن له غِلاف . قال : ويُرْوَى عن العُكْلِيّ أو غيره : جاءوا بصَلْتٍ مِثلِ كَتِفِ الناقة ، أي : بشَفْرَةٍ عظيمة .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : سكّين صَلْتٌ ، وسَيْفٌ صَلْتٌ : انْجَرَدَ من غِمْدِه . وانْصَلَتَ في الأَمر : انْجَرَدَ .
أبو عُبيد يقال : انْصَلَتَ : يَعْدُو ، وانْكَدَرَ في الأمْرِ ، وانْجَرَدَ يَعْدُو : إذا أسرَع بعضَ الإسراع .
قال : وقال أبو عبيدة : يقال : جاءنا بمَرَقٍ يَصْلِتُ ، ولَبَنٍ يَصْلِت : إذا كان قليلَ الدّسَم ، كثيرَ الماء . ويجوز : يَصْلِد بالدال ، بهذا المعنى .
لصت : أبو عُبَيد وغيره في لغة طيء : يقال لِلِّص : لَصْتٌ ، وجمعُه لُصوت ، وأنشد :
فَتَرَكْنَ نَهداً عَيِّلاً أَبْنَاؤُهُمْ
وَبَنِي كِنانَة كاللُّصُوتِ المُردِ
تلص : يقال : دَلَّصَه وتَلَّصَه : إذا مَلَّسَه ولَيَّنَه .

### Türkçe

ص ت ل
**صلت** ، **لصت** ، **تلص** : (kullanılan).
**صلت** : Leys dedi: **الصَّلْتُ**: pürüzsüz olandır. Yüzü ve yanağı pürüzsüz adam; ve alın pürüzsüz. Ve pürüzsüz kılıç.
Ve bazısı der: **الصّلتُ** ancak onda bir uzunluk olana denir. Ve denir: **أصلتّ السيفَ**: onu denediğin zaman. Ve **سيفٌ صليتٌ**; yani: **مُنْصَلتٌ**; darbede keskin, ilerleyici. Ve belki **إبليس** gibi **إفعِيل**’den **أفْعَل** sıfatını türettiler; çünkü Allah عز وجل onu **أبلَسه**. Ve **رجل مُنْصَلتٌ** ve **أصلتيّ**.
Ebû Ubeyd, Ebû Amr ve Ferrâ’dan: **الصَّلَتان**: çok sert, katı adam; ve aynı şekilde eşek.
Ve Şemmer dedi, Asmaî dedi: Eşeklerden **الصَّلتان**: tüysüzleşmiş, kısa tüylü olandır.
Ve dedi: Onu senin sözünden aldı: **هو مِصْلاتُ العُنُق**; yani: boynu belirgin olanı, tüysüzleşmiş olanı.
Ebû Ubeyd, Ahmer ve Ferrâ’dan: ikisi dedi: **الصَّلتان** ve **الفَلتان** ve **البَزَوَان** ve **الصَّمَيان**; bütün bunlar galebe çalma, sıçrama ve benzerindendir.
Ve Ebû Ubeyd dedi: **الصَّلتُ**: büyük bıçak; çoğulu **أَصلات**.
Ve Şemmer dedi: Ebû Amr dedi: ve bıçak
**صَلْت**; ve **سَيْفٌ صَلْت**; ve **مِخْيَطٌ صَلْت**: onun için bir kılıf olmadığı zaman. Dedi: ve Ukleyy’den veya başkasından rivayet olunur: “Devenin kürek kemiği gibi bir **صَلْت** ile geldiler”; yani: çok büyük bir ağızla.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **سكّين صَلْتٌ** ve **سَيْفٌ صَلْتٌ**: kınından sıyrıldı. Ve işte **انْصَلَتَ**: sıyrıldı.
Ebû Ubeyd: denir: **انْصَلَتَ**: koşar; ve işte **انْكَدَرَ**; ve koşarak **انْجَرَدَ**: bir miktar hızlandığı zaman.
Dedi: ve Ebû Ubeyde dedi: denir: bize **مَرَقٍ يَصْلِتُ** ile geldi; ve **لَبَنٍ يَصْلِت**: yağsız, suyu çok olduğu zaman. Ve bu anlamla **يَصْلِد** **بالدال** caizdir.
**لصت** : Ebû Ubeyd ve başkası, Tayy dilinde: hırsıza **لَصْتٌ** denir; çoğulu **لُصوت**. Ve şu beyiti okudu:
فَتَرَكْنَ نَهداً عَيِّلاً أَبْنَاؤُهُمْ
وَبَنِي كِنانَة كاللُّصُوتِ المُردِ
**تلص** : denir: **دَلَّصَه** ve **تَلَّصَه**: onu pürüzsüzleştirdiği ve yumuşattığı zaman.
