# صلح (ص-ل-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir

- Harfler: ص - ل - ح
- Kur'an'da: 180 geçiş · 170 ayet · 41 sîga
- 13 sözlük

## Sîgalar (41)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الصَّالِحَاتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90.md) | الْفَاعِلَاتِ | Uyumlular | 59 | 58 | [2:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:25.md) |
| [صَالِحًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%B5%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8B%D8%A7.md) | فَاعِلًا | Uyumlu | 36 | 36 | [2:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:62.md) |
| [الصَّالِحِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْفَاعِلِينَ | Uyumlular | 19 | 19 | [2:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:130.md) |
| [وَأَصْلَحَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%AD%D9%8E.md) | وَأَفْعَلَ | Ve uyumlu yaptı | 6 | 6 | [5:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/5:39.md) |
| [وَأَصْلَحُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%AD%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَأَفْعَلُوا | Ve uyumlu yaptılar | 5 | 5 | [2:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:160.md) |
| [الصَّالِحُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | الْفَاعِلُونَ | Uyumlular | 3 | 3 | [7:168](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:168.md) |
| [صَالِحِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%B5%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | فَاعِلِينَ | Uyumlular | 3 | 3 | [12:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/12:9.md) |
| [فَأَصْلِحُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فَأَفْعِلُوا | Öyleyse uyumlu yapın | 3 | 2 | [49:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/49:9.md) |
| [إِصْلَاحًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%8B%D8%A7.md) | إِفْعَالًا | Uyumlu yapmak | 2 | 2 | [2:228](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:228.md) |
| [إِصْلَاحِهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | اِفْعَالِهَا | Onu uyumlu yapmak | 2 | 2 | [7:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:56.md) |
| [الصَّالِحَاتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8F.md) | الْفَاعِلَاتُ | Uyumlular | 2 | 2 | [18:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:46.md) |
| [الْمُصْلِحِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | الْمُفْعِلِينَ | Uyumlu yapanlar | 2 | 2 | [7:170](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:170.md) |
| [بِالصَّالِحِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | بِالْفَاعِلِينَ | Uyumlulara | 2 | 2 | [12:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/12:101.md) |
| [صَالِحٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%B5%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8C.md) | فَاعِلٌ | Salih; Uyumlu | 2 | 2 | [9:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/9:120.md) |
| [صَالِحٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%B5%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8D.md) | فَاعِلٍ | Uyumlu | 2 | 2 | [11:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:46.md) |
| [صَلَحَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%B5%D9%8E%D9%84%D9%8E%D8%AD%D9%8E.md) | فَعَلَ | Uyumlu oldu | 2 | 2 | [13:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/13:23.md) |
| [مُصْلِحُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%85%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | مُفْعِلُونَ | Uyumlu yapanlar | 2 | 2 | [2:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:11.md) |
| [وَأَصْلِحْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%92.md) | وَأَفْعِلْ | Ve uyumlu yap | 2 | 2 | [7:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:142.md) |
| [وَالصَّالِحِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | وَالْفَاعِلِينَ | Ve uyumlular | 2 | 2 | [4:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:69.md) |
| [يَاصَالِحُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D8%B5%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F.md) | يَافَاعِلُ | Ey Salih | 2 | 2 | [7:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:77.md) |
| [يُصْلِحُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يُفْعِلُونَ | Uyumlu yaparlar | 2 | 2 | [26:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/26:152.md) |
| [إِصْلَاحٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%8C.md) | إِفْعَالٌ | Uyumlu yapmak | 1 | 1 | [2:220](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:220.md) |
| [إِصْلَاحٍ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%8D.md) | إِفْعَالٍ | Uyumlu yapmak | 1 | 1 | [4:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:114.md) |
| [الصَّالِحُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F.md) | الْفَاعِلُ | Uyumlu | 1 | 1 | [35:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/35:10.md) |
| [الْإِصْلَاحَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%A5%D9%90%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AD%D9%8E.md) | الْإِفْعَالَ | Uyumlu yapmak | 1 | 1 | [11:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:88.md) |
| [الْمُصْلِحِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%90.md) | الْمُفْعِلِ | Uyumlu yapan | 1 | 1 | [2:220](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:220.md) |
| [تُصْلِحُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تُفْعِلُوا | Uyumlu yaparsınız | 1 | 1 | [4:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:129.md) |
| [صَالِحَيْنِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%B5%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%86%D9%90.md) | فَاعِلَيْنِ | İki uyumlu | 1 | 1 | [66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/66:10.md) |
| [صُلْحًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D8%B5%D9%8F%D9%84%D9%92%D8%AD%D9%8B%D8%A7.md) | فُعْلًا | Uzlaşma | 1 | 1 | [4:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:128.md) |
| [فَأَصْلَحَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%AD%D9%8E.md) | فَأَفْعَلَ | Hemen uyumlu yaptı | 1 | 1 | [2:182](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:182.md) |
| [فَالصَّالِحَاتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8E%D9%91%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8F.md) | فَالْفَاعِلَاتُ | Uyumlular | 1 | 1 | [4:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:34.md) |
| [وَأَصْلَحَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%AD%D9%8E%D8%A7.md) | وَأَفْعَلَا | Ve ikisi uyumlu yaptı | 1 | 1 | [4:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:16.md) |
| [وَأَصْلَحْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَأَفْعَلْنَا | Ve uyumlu yaptık | 1 | 1 | [21:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/21:90.md) |
| [وَأَصْلِحُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَأَفْعِلُوا | Ve uyumlu yapın | 1 | 1 | [8:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/8:1.md) |
| [وَالصُّلْحُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%8F%D9%91%D9%84%D9%92%D8%AD%D9%8F.md) | وَالْفُعْلُ | Uzlaşma | 1 | 1 | [4:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:128.md) |
| [وَتُصْلِحُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَتُفْعِلُوا | Ve uyumlu yaparsınız | 1 | 1 | [2:224](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:224.md) |
| [وَصَالِحُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B5%D9%8E%D8%A7%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F.md) | وَفَاعِلُ | Ve uyumlu | 1 | 1 | [66:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/66:4.md) |
| [وَيُصْلِحُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F.md) | وَيُفْعِلُ | Ve uyumlu yapar | 1 | 1 | [47:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/47:5.md) |
| [يُصْلِحَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8E%D8%A7.md) | يُفْعِلَا | İkisi uyumlu yapar | 1 | 1 | [4:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:128.md) |
| [يُصْلِحُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%8F.md) | يُفْعِلُ | Uyumlu yapar | 1 | 1 | [10:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/10:81.md) |
| [يُصْلِحْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%B5%D9%92%D9%84%D9%90%D8%AD%D9%92.md) | يُفْعِلْ | Uyumlu yapar | 1 | 1 | [33:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/33:71.md) |

## Mücavir kökler — 167 mücavir (453 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [عمل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — 93 ortak ayet · G² 357 · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
2. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 82 ortak ayet · G² 146 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
3. [أجر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B1.md) — 25 ortak ayet · G² 76 · (EaCR) “Acur” tuğla demektir
4. [توب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%88%D8%A8.md) — 17 ortak ayet · G² 50 · Eveye yuva demektir
5. [دخل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — 20 ortak ayet · G² 46 · Dahl: Kuytu yer demektir
6. [تحت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%AD%D8%AA.md) — 14 ortak ayet · G² 45 · Ayağın alt tarafı demektir
7. [جنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — 25 ortak ayet · G² 42 · Bahçe demektir
8. [جري](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B1%D9%8A.md) — 12 ortak ayet · G² 28 · Cariye yelkenli sandal demektir
9. [غفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md) — 21 ortak ayet · G² 28 · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır
10. [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — 19 ortak ayet · G² 26 · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
11. [سوأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — 16 ortak ayet · G² 22 · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
12. [فسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF.md) — 9 ortak ayet · G² 21 · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…
13. [نهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%87%D8%B1.md) — 12 ortak ayet · G² 18 · Durgun suyda dibe çöken mile “leyl“ akıp denize giden…
14. [رحم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — 22 ortak ayet · G² 17 · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
15. [خوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%88%D9%81.md) — 12 ortak ayet · G² 16 · Havf : “Hafe” korkulduğu zaman saklanmak için takınılan…
16. [خلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%AF.md) — 10 ortak ayet · G² 15 · Huld : Parçalanmayan sert kaya demektir
17. [روض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 14 · Yeşillik, çimeni bol yer
18. [خلط](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%84%D8%B7.md) — 3 ortak ayet · G² 14 · Bulanık su demektir
19. [وهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) — 5 ortak ayet · G² 13 · Ve hibe ettik
20. [رغب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%BA%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Sel yığıntısı alüvyonlu topraktır
21. [صبأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%A3.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Ve sabiiler
22. [نفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 11 · Enfâl ganimetin devlet için ayrılan beşte birlik kısmıdır
23. [ربب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — 39 ortak ayet · G² 10 · Ribve, tümsek demektir
24. [ضيع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D9%8A%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 10 · Zayi eder
25. [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — 8 ortak ayet · G² 10 · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
26. [بيل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Durum
27. [نشز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B4%D8%B2.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Tümsek yer demektir
28. [وفق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%81%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · “Vefk” yatay demektir
29. [جزي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%B2%D9%8A.md) — 9 ortak ayet · G² 8 · Ceze’e (hemze ile) bir şeyin parçası, bozulmadan bütünden…
30. [فضل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B6%D9%84.md) — 8 ortak ayet · G² 8 · Fadl Deriden yapılan gömlektir
31. [بعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Hurma ağaçları çift evcikli olup erkek ve dişileri vardır
32. [غرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D8%B1%D9%81.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Ğurfe, Çardak denilen yazlık evdir
33. [وزع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Vedia heybe demektir
34. [فوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B2.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Fevz Gölgeliktir
35. [حزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B2%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · “Huzal (he, ze)” zayıf hayvan, semizin zıddı demektir
36. [أبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AF.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Badiye çöl demektir
37. [لحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 7 · Meyve devşirdikten sonra olgunlaşan meyveler demektir
38. [بعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AF.md) — 13 ortak ayet · G² 6 · Baid uzak demektir
39. [نوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%82.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Dişi devedir
40. [سحق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 6 · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir
41. [رزق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — 8 ortak ayet · G² 6 · Üzüm demektir
42. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 66 ortak ayet · G² 6 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
43. [زوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AC.md) — 6 ortak ayet · G² 6 · İlik ve düğme çiftinin her biridir
44. [ذرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 6 · Zerre toz demektir
45. [وصي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B5%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Vesat bohça gibi kıymetli şeylerin bulunduğu, kabı asıp…
46. [بشر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
47. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 8 ortak ayet · G² 5 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
48. [شدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — 7 ortak ayet · G² 5 · Sicim bağıdır
49. [غير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — 9 ortak ayet · G² 5 · Ğayr, Ğayr dışında demektir
50. [ثوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%88%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Sevb dış elbise demektir
51. [ركع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%83%D8%B9.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · “Ruk’a” eğilerek bakılmadan dibi görülmeyen derin yer…
52. [غيظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B8.md) — 2 ortak ayet · G² 5 · Öfke
53. [عبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md) — 13 ortak ayet · G² 5 · Ana kapının önündeki bekçidir
54. [جهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%87%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Cehl fokurdayıp kaynayan kazan demektir
55. [ثمود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%85%D9%88%D8%AF.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Semûd
56. [شقق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%82%D9%82.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · Şıkk, kopmuş parça demektir
57. [منن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%86%D9%86.md) — 3 ortak ayet · G² 5 · “Mülle” içi dolu kapatılmış torba, “imla” içine koymak…
58. [عدن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 4 · “Firdevs“ özel mülkiyetli bahçedir, “aden“ ise yaz ve kış…
59. [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — 10 ortak ayet · G² 4 · Hayr : At sürüsü demektir
60. [وعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — 8 ortak ayet · G² 4 · “Va’id” yağmur bulutu demektir

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D8%AD/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صلح |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md), [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md), [برر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1.md), [عدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [فسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin bozulma, çürüme ve dağılmadan uzak kalarak amacına, yerine ve sistemine tam uygun, elverişli ve işler durumda bulunması |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın ve çevresinin yaratılış gayesine uygun bir düzen içinde bulunması, fesadın giderilmesi, fertler ve topluluklar arası uyumun ve adaletin tesisi |
| Çekirdek Özet 3 | Bütün parçaların birbiriyle kenetlendiği, karşılıklı hak ve işbölümüne dayanan, fonksiyonel ve sürdürülebilir bir nizamın inşası |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca soyut, içsel ve bireysel bir ahlaki dindarlık veya edilgen bir iyilik olarak daraltılıp; yapıcı, onarıcı, işlevsel ve toplumsal nizam kurucu boyutunun göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صل | Katılık, dayanıklılık, kıvamını bulma, sert ve oturmuş bir yapıya kavuşma; nitekim [صلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%A8.md) kökünde omurga ve sertlik, [صلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AF.md) kökünde pürüzsüz sert taş, [صلصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%B5%D9%84.md) kökünde kuruyup tınlayan balçık, [صلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%88.md) ve [صلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%8A.md) köklerinde ise ateşte pişerek kıvama erme ve bağlanma anlamları mevcuttur. | ح | Çit ve sınır imgesi taşıyan harfin eklenmesiyle katılık ve dayanıklılık anlamı, bir sınır içinde korunma, bozulmaya karşı direnç kazanma, fonksiyonel sağlamlık ve başkasıyla uyuşup bir araya gelerek bütünleşme niteliğine dönüşmüştür. |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta, bitki | Bir amaca yönelerek yakalama, kenetlenme, odaklanma ve sıkıca tutunma hareketi. |
| ل | Çoban değneği, üvendire | İdare etme, doğru istikamete sevk etme, boyunduruk veya kural altına alma, bağlama. |
| ح | Çit, duvar | Dış etkenlere karşı koruma, çevirme, sınır çekerek emniyete alma ve muhafaza etme. |
| صلح | Bir amaca odaklanıp sevk edilerek koruma altına alınma | Bir nesnenin veya durumun hedef doğrultusunda kontrol edilip sınırlandırılarak bozulmadan, işlevini yapacak sağlamlıkta tutulması ve uygunluğa ulaştırılması hareketi. |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir aletin, nesnenin veya binek hayvanının işe yarar, tam fonksiyonel, amacına ve yerine elverişli halde bulunması; nitekim devenin bakımının iyi yapılıp iş görecek hale getirilmesine ve ayakkabının yırtığının onarılıp giyilebilir kılınmasına bu kök kullanılmıştır. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şairi Ebu Züeyb el-Hüzelî’ye de nispet edilen beyitte, ana babaya hakaretten sonra artık hiçbir düzelmenin, bağların uyuşmasının ve işlerin yoluna girmesinin mümkün olamayacağı ifade edilirken kökün mastarı kullanılmıştır: فكيف بإطراقي إذا ما شتمتني / وما بعد شتم الوالدين صلوح |
| Erken Arapça kullanım | İslâm öncesi ve erken İslâmî dönemde kabileler arasındaki çatışmaları sonlandırıp anlaşma ve barış düzeni kurma eylemi için kullanılmış; ayrıca şair Hutay’e bir beytinde Âl-i Le’m kabilesinden gıyabında kendisine ulaşan iyilik, yararlılık ve ihsanı anlatırken bu kökün tekil ismini zikretmiştir: كيف الهجاء وما تنفك صالحة / من آل لأم بظهر الغيب تأتيني |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha ve Asās al-Balāgha.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesi genelinde kök, temelde bir amaca uygun olma, iyi işleme, başarı sağlama, uygunluk ve barış yönünde gelişmiştir. İbranicede צָלַח kökü bir işi başarmak, amacına ulaşmak, pürüzsüzce ilerlemek ve uygun gelmek anlamlarına gelirken; Ârâmîce ve Süryanicede ܨܠܰܚ biçimi benzer şekilde yararlı olma, talihin yaver gitmesi ve hedefe ulaşma sahasını gösterir. Arapçada ise kök, somut düzlemdeki aletin veya durumun bozulmamışlığı ve amacına tam oturması fikrinden hareketle, fesadın zıddı olan kapsamlı bir ontolojik ve ahlaki intizam, onarım ve toplumsal barış kavramına dönüşmüştür. Fonetik olarak Sami kök matrisindeki ص-ل-ح dizilimi, düzenin bozulmaya galebe çalmasını ve varlığın kendine takdir edilen işlevi yerine getirebilecek sıhhat ve uyum düzeyini temsil eder.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith ve David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | صلح fiili ve türevleri | Fesadın karşıtı olarak bozukluğun giderilmesi, bir şeyin elverişli kılınması, aradaki kırgınlığın kaldırılıp barış yapılması. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice צָלַח ve Süryanice ܨܠܰܚ | Amaca ulaşma, başarılı olma, uygun düşme ve engelleri aşarak işlerliğini sürdürme anlam alanı. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Güney Arapça ve Habeşçe kök paralelleri | Toplumsal uzlaşı, hakların teslimi ile sağlanan barış ve uygunluk durumları. | Güçlü |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صلح | Anlamlı | Elverişli ve uyumlu olma | Bozulmanın zıddı olarak işe yarar, tam ve barışık halde bulunma. | Hedef köktür; Kur'an'da geçer. |
| [صحل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%AD%D9%84.md) | Anlamlı | Seste çatallanma ve kısıklık | Sesin tabiiliğinin bozulması, boğazdaki kuruluk sebebiyle pürüzlü çıkması. | Kur'an'da geçmez; hedef kökteki uyum ve düzgünlüğün ses bağlamındaki zıddı sayılabilir. |
| لصح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiş ve kullanım alanı kaydedilmemiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| [لحص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AD%D8%B5.md) | Anlamlı | İnceleyip açıklığa kavuşturma | Bir haberi veya meseleyi didik didik edip parça parça ayırarak netleştirme, dar boğaz. | Kur'an'da geçmez; tahlil ve parçaları açığa çıkarma ile ilgilidir. |
| [حصل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B5%D9%84.md) | Anlamlı | Meydana çıkma, toplanma | Bir sürecin sonunda geriye kalan netice, ürünün toplanması, özün belirmesi. | Kur'an'da geçer; amellerin içyüzünün toplanıp açığa çıkması bağlamındadır. |
| حلص | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik lügat geleneğinde mühmel kabul edilmiş, yerleşik bir kök türetimi bulunmamaktadır. | Kur'an'da geçmez. |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صلح | Merkez | Uygunluk ve işlerlik | Bir varlığın veya amelin sistemik gayesine tam uyumlu, bozulmamış ve onarıcı olması. | Sistemin parçalarının birbirine tam oturması ve fonksiyonunu yerine getirmesidir. |
| [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) | Komşu | Güzellik ve iyilik | صلح işlevsel uyum ve sağlamlığı, [حسن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) ise estetik mükemmelliği ve gönül hoşluğu doğuran niteliği öne çıkarır. | Yapılan işin hem özünde hem dış görünüşünde kusursuz ve sevimli olması. |
| [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) | Komşu | Tercihe şayan üstünlük | صلح fesattan uzaklığı ve yapısal sıhhati, [خير](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) ise başkalarına fayda sağlayan mutlak veya izafi üstünlüğü bildirir. | İki veya daha çok durum arasından faydası en yüksek olanın seçilmesi. |
| [برر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1.md) | Komşu | Geniş kapsamlı sadakat ve itaat | صلح fonksiyonel ve pratik tamlığı, [برر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%B1.md) ise derin bir vefa, adanmışlık ve gönüllü itaati ifade eder. | Yaratıcıya ve yaratılmışlara karşı vazifelerin gönül genişliğiyle ifası. |
| [عدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) | Komşu | Denge ve eşitlik | صلح nizama uyumu ve çatışmanın izalesini, [عدل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) ise terazinin tam denk tutulmasını ve hakkın teslimini hedefler. | Her şeye hakkı olan yerin verilmesi ve aşırılıktan kaçınılması. |
| [فسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF.md) | Zıt | Bozulma ve kokuşma | صلح nizamı koruyup işler kılarken, [فسد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF.md) parçaların dengesini yitirip sistemin çökmesi ve işe yaramaz hale gelmesidir. | Çürüme, kokuşma, nizamın dağılması ve faydanın zarara dönüşmesi durumu. |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صلح | Fesadın karşıtı, uygunluk, barış | Maddi ve manevi her alanda bozulmanın giderilmesi, işlevsellik ve ahenk. | Kesin |
| Latince | Aptitudo, Reconciliatio, Sanitas | Uygunluk, uzlaşma, sıhhat | Aptitudo tam uyumu, reconciliatio ihtilafın kaldırılmasını karşılar; ontolojik boyutu eksik bırakır. | Güçlü |
| İngilizce | Righteousness, Reconciliation, Fitness | Doğruluk, uzlaşma, elverişlilik | Righteousness ahlaki yönü, fitness yapısal uygunluğu verir; kökün tek kelimede birleştirdiği onarıcılık tam karşılanamaz. | Güçlü |
| Almanca | Rechtschaffenheit, Versöhnung, Tauglichkeit | Dürüstlük, barışma, işe yararlık | Tauglichkeit nesnenin amaca uygunluğunu, Versöhnung toplumsal barışı verir; kelimeler parçalıdır. | Güçlü |
| Fransızca | Intégrité, Réconciliation, Aptitude | Bütünlük, uzlaşma, kabiliyet | Intégrité bozulmamışlığı, aptitude elverişliliği anlatır; ilahi nizamla örtüşme boyutunu bütünüyle kapsamaz. | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch ve Lane's Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الصَّالِحَاتِ | Sisteme uygun ve yapıcı eylemler | İman ile birlikte anılan, bireysel ve toplumsal nizamı inşa eden bütün yapıcı faaliyetler (Bakara [2:25](https://lisan.digital/tr/ayet/2:25.md), Kehf [18:46](https://lisan.digital/tr/ayet/18:46.md), Secde [32:19](https://lisan.digital/tr/ayet/32:19.md)). |
| صَالِحًا | Fesattan arınmış, doğru ve yerinde amel | Kişinin yaratılış gayesine ve ilahi rızaya uygun düşen pratik eylemleri (Bakara [2:62](https://lisan.digital/tr/ayet/2:62.md), Kehf [18:110](https://lisan.digital/tr/ayet/18:110.md), Talâk [65:11](https://lisan.digital/tr/ayet/65:11.md)). |
| الصَّالِحِينَ | Fıtratı bozulmamış, uyumlu şahsiyetler | Peygamberlerin ve kamil müminlerin ilahi nizamla bütünleşmiş şahsiyet vasfı (Bakara [2:130](https://lisan.digital/tr/ayet/2:130.md), A'râf [7:196](https://lisan.digital/tr/ayet/7:196.md), Kasas [28:27](https://lisan.digital/tr/ayet/28:27.md)). |
| وَأَصْلَحَ / أَصْلَحُوا | Bozukluğu gidermek, onarmak, tövbe ile düzelmek | Hata, günah veya nifaktan sonra durumu ıslah edip fıtrata dönme bağlamı (Mâide [5:39](https://lisan.digital/tr/ayet/5:39.md), En'âm [6:54](https://lisan.digital/tr/ayet/6:54.md), Nûr [24:5](https://lisan.digital/tr/ayet/24:5.md)). |
| فَأَصْلِحُوا / إِصْلَاحٌ | Taraflar arasını bulmak, barıştırmak | Aile içi veya mümin topluluklar arasındaki ihtilafı adaletle çözüp barış sağlama bağlamı (Bakara [2:220](https://lisan.digital/tr/ayet/2:220.md), Nisâ [4:35](https://lisan.digital/tr/ayet/4:35.md), Hucurât [49:9](https://lisan.digital/tr/ayet/49:9.md)). |
| إِصْلَاحِهَا | Yeryüzünün doğal ve ilahi dengesi | Kâinatın kurulu mizanının bozulmaması, ekolojik ve toplumsal fesadın yasaklanması bağlamı (A'râf [7:56](https://lisan.digital/tr/ayet/7:56.md), A'râf [7:85](https://lisan.digital/tr/ayet/7:85.md)). |
| صَالِحٌ | Özel isim | Semûd kavmine gönderilen peygamberin ismi (Tevbe [9:120](https://lisan.digital/tr/ayet/9:120.md), Hûd [11:89](https://lisan.digital/tr/ayet/11:89.md), Şuarâ [26:142](https://lisan.digital/tr/ayet/26:142.md)). |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Aslah nazariyesi ve kulun fiilleri | Allah Teâlâ'nın kulları için en uygun olanı (aslah) yaratmasının vacip olup olmadığı tartışması; Mu'tezile ile Ehl-i Sünnet arasındaki ayrışma. | Yaratılışta ve ilahi fiillerde hikmete uygunluk, en yüksek fayda ve maslahat kavramı üzerine daralma. |
| Fıkıh | Sulh akdi ve maslahat-ı mürsele | Çekişmeyi sona erdiren sulh sözleşmesi, aile hukukunda ıslah girişimleri ve hükümlerin gayesi olan maslahatın tespiti. | Hukuki uyuşmazlıkların giderilmesi, kamu yararının korunması ve fesadın defedilmesi. |
| Tefsir | Salih amel ve arzın ıslahı | İman ile amel-i salih arasındaki ayrılmaz bağ; yeryüzünde fesat çıkarmanın zıddı olarak ıslahın sınırları. | Müminin aktif iyiliği, nizamı tahrip etmekten kaçınması ve amellerin ilahi ölçülere tam uyması. |
| Hadis | Islah-ı zâtü'l-beyn | İnsanların arasını düzeltmenin nafile ibadetlerden üstün tutulması, kalplerin ve amellerin fesattan arındırılması. | Toplumsal dokuyu bir arada tutan ilişkiler ağının tamiri ve ahlaki sıhhat. |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fıtrat ve ibadet nizamı | Salih amel ve takva | Kulun varoluş amacıyla ilahi irade arasındaki tam mutabakatı temin etme | İmanın amelle somutlaşması, ibadetlerin kulun nefsinde ve toplumda fesadı önleyici bir kalkan olması. | Kesin |
| İlmi | Yöntem ve bilginin doğrulanması | Maslahat ve isabetlilik | Verinin, teorinin ve uygulamanın hakikate ve insan fıtratına uygunluğu | Bilginin tahrip edici değil, varlığı ve tabiatı koruyucu, imar edici amaçlarla üretilip kullanılması. | Güçlü |
| Siyasi | Toplumsal barış ve adalet | Sulh ve adil nizam | İhtilafların çatışmaya dönüşmeden çözülmesi, anarşi ve fesadın engellenmesi | Yöneticilerin ve tebaanın ortak faydayı gözeterek adaleti işletmesi, kamusal barışın sürekli tahkimi. | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet, işbölümü ve piyasa | Dayanışma ve üretim dengesi | Kaynakların israf edilmeden, birbirini tamamlayan işbölümü içinde verimli kullanımı | Piyasada hile ve tekelleşmenin önlenmesi, bir somunun cıvataya uyması gibi mesleklerin birbirini tamamlaması. | Güçlü |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fonksiyonel optimizasyon ve homeostazis | Biyolojik sistemlerde organizmanın iç dengesini koruyarak dış tehditlere karşı hayatiyetini sürdürmesi; mühendislikte parçaların tolerans sınırları içinde birbirine tam oturarak mekanizmanın sıfır sürtünmeyle çalışması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Sosyal denge ve pozitif işlevselcilik | Toplumun alt sistemlerinin (hukuk, ekonomi, aile) birbirini dışlamadan, dayanışma ve rol paylaşımı içinde bütünleşerek anomi ve çatışmayı asgariye indirmesi. | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Salih ameli yalnızca bireysel ibadetlere (namaz, oruç vb.) veya pasif bir iyi niyet durumuna indirgemek; sulhu ise haklardan taviz verilerek yapılan ilkesiz bir uzlaşma gibi görmek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün kâinatın fiziksel ve biyolojik dengesinden yeryüzünün imarına, hukuktan iktisadi işbölümüne, aile huzurundan milletlerarası barışa kadar uzanan sistemik onarım ve uygunluk ağını kapsaması. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Müslümanların dünyevi, içtimai ve iktisadi sistem kurma mesuliyetini terk etmelerine yol açması; kötülük ve bozulma karşısında aktif mücadele (ıslah) yerine edilgen bir dindarlıkla yetinilmesi. |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın nihai amacının fertte ahlaki sıhhati, toplumda adaleti ve yeryüzünde fesatsız bir nizamı kurmak olduğunu gösterir; imanın tek başına soyut bir iddia değil, salih amelle sisteme katılan yapıcı bir güç olduğunu ilan eder. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İman ile salih amelin peş peşe zikredildiği kurtuluş ayetlerinde, yeryüzünün fesada verilmesini yasaklayan ekolojik ve siyasi uyarılarda ve ihtilafların çözülmesini emreden sosyal hukuk hükümlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığı sadece camiye ve ritüele hapseden dar bakışı yıkar; işini sağlam yapmanın, hakka ve fıtrata uygun üretimde bulunmanın ve sosyal yaraları sarmanın da ibadet kadar merkezi bir vecibe olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir parçanın, aletin veya durumun amacına tam elverişli, bozulmamış ve birbiriyle kenetlenebilir durumda bulunması.
- Soyut anlam: Varlığın, amelin ve toplumun fesat ve anarşiden arınarak ilahi ve fıtri nizamla tam uyum içinde işlemesi.
- Sistematik karşılık: İman ile hedeflenen hakikat bilgisinin toplumsal işbölümü, adalet ve barışla sürdürülebilir bir medeniyet nizamına dönüştürülmesi.
- LaTeX modeli: $$S = \lim_{\Delta t \to 0} \frac{d}{dt} \left( \sum_{i=1}^{n} u_i \cdot x_i - \Phi \right) \ge 0$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $S$, sistemdeki ıslah ve uygunluk düzeyini temsil eder. $u_i$, $i$ nolu unsurun veya ferdin fonksiyonel uyum ve yetkinlik katsayısını; $x_i$, o unsurun sisteme kattığı yapıcı eylemi (ameli) gösterir. Bu iki değerin çarpımlarının toplamı ($\sum u_i x_i$), toplumdaki dayanışma ve işbölümünün toplam yapıcı enerjisini ifade eder. $\Phi$, sisteme zarar veren bozulma, kokuşma ve fesat katsayısıdır. İfadenin zamana göre türevi ($\frac{d}{dt}$), sistemin çürüme ve fesada galip gelerek daima pozitif yönde bir gelişim ve denge ($\ge 0$) üretmesi gerektiğini simgeler.

## Geçtiği ayetler (170 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D8%AD/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:11.md) — مُصْلِحُونَ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ

Meal (IK): Kendilerine: yeryüzünde bozgun çıkarmayın, denildiğinde, biz ancak ıslah edicileriz, derler.

### [Bakara 2:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:25.md) — الصَّالِحَاتِ

وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ كُلَّمَا رُزِقُوا مِنْهَا مِنْ ثَمَرَةٍ رِزْقًا قَالُوا هَذَا الَّذِي رُزِقْنَا مِنْ قَبْلُ وَأُتُوا بِهِ مُتَشَابِهًا وَلَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَهُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): İman eden, salih ameller işleyenlere; altından ırmaklar akan cennetlerin kendileri için olduğunu müjdele. Onlara ne zaman bunlardan bir meyve rızık olarak verilirse bu, evvelce rızıklandığımız şeydi, derler. Onlara birbirine benzeyen (böyle nimetler) verilecek. Onlar için orada temiz eşler de vardır. Hem onlar orada temelli kalıcıdırlar.

### [Bakara 2:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:62.md) — صَالِحًا

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالنَّصَارَى وَالصَّابِئِينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Şüphesiz ki Mü’minler, Yahudiler, Nasrani ve Sabiilerden; kim Allah’a ve ahiret gününe inanıp, salih amelde bulunursa, elbette onların Rabları katında mükafaatları vardır. Hem onlara bir korku yoktur, mahzun da olacak değildirler.

### [Bakara 2:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:82.md) — الصَّالِحَاتِ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): İman edip, salih ameller işleyenler; işte onlar cennetliklerdir. Onlar orada temelli kalıcıdırlar.

### [Bakara 2:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:130.md) — الصَّالِحِينَ

وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلَّا مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدِ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Kendini bilmezden başka kim İbrahim’in dininden yüz çevirir. And olsun ki dünyada onu seçmiştik. Muhakkak ki o, ahirette de salihlerdendir.

### [Bakara 2:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:160.md) — وَأَصْلَحُوا

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَبَيَّنُوا فَأُولَئِكَ أَتُوبُ عَلَيْهِمْ وَأَنَا التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Ancak tevbe edenler, islah edenler ve (gerçeği) söyleyenler müstesna. Ben; onların tevbelerini kabul ederim. Ve ben Tevvab, Rahim’im.

### [Bakara 2:182](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:182.md) — فَأَصْلَحَ

فَمَنْ خَافَ مِنْ مُوصٍ جَنَفًا أَوْ إِثْمًا فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bununla birlikte, kim vasiyet edenin haksızlığa meylinden, günaha girmesinden korkup aralarını bulursa; ona da bir günah yoktur. Şüphesiz ki Allah, Gafur’dur. Rahim’dir.

### [Bakara 2:220](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:220.md) — إِصْلَاحٌ · الْمُصْلِحِ

فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْيَتَامَى قُلْ إِصْلَاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ وَإِنْ تُخَالِطُوهُمْ فَإِخْوَانُكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ الْمُفْسِدَ مِنَ الْمُصْلِحِ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَأَعْنَتَكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Dünya ve ahiret konusunda. Ve sana yetimlerden soruyorlar. De ki: Onlar için islahta bulunmak hayırlıdır. Eğer kendileriyle bir arada yaşarsanız, onlar sizin kardeşlerinizdir. Allah; bozguncularla islahçı olanları bilir. Eğer Allah dileseydi; sizi muhakkak zahmete sokardı. Şüphe yok ki Allah, Aziz’dir. Hakim’dir.

### [Bakara 2:224](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:224.md) — وَتُصْلِحُوا

وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ أَنْ تَبَرُّوا وَتَتَّقُوا وَتُصْلِحُوا بَيْنَ النَّاسِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Yeminlerinizde; Allah’ı iyilik etmenize, fenalıktan sakınmanıza ve insanların arasını bulmaya engel yapmayın. Allah Semi’dir, Alim’dir.

### [Bakara 2:228](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:228.md) — إِصْلَاحًا

وَالْمُطَلَّقَاتُ يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ ثَلَاثَةَ قُرُوءٍ وَلَا يَحِلُّ لَهُنَّ أَنْ يَكْتُمْنَ مَا خَلَقَ اللَّهُ فِي أَرْحَامِهِنَّ إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَبُعُولَتُهُنَّ أَحَقُّ بِرَدِّهِنَّ فِي ذَلِكَ إِنْ أَرَادُوا إِصْلَاحًا وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَلِلرِّجَالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Boşanmış kadınlar; kendi kendilerine, üç adt ve temizlenme müddeti beklerler. Eğer onlar, Allah’a ve ahiret gününe inanıyorlarsa, Allah’ın kendi rahimlerinde yarattığını gizlemeleri onlara helal olmaz. Eğer barışmak isterlerse; kocaları onları geri almaya daha layıktırlar. Erkeklerin kadınların üzerinde hakları olduğu, gibi, kadınların da onlar üzerinde hakları vardır. Erkekler onların üzerinde bir dereceye sahiptirler. Allah Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Bakara 2:277](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/2:277.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenlerin, namaz kılıp zekat verenlerin Rabbları katında mükafaatları vardır. Onlar için korku yoktur ve üzülecek de değillerdir.

### [Ali İmran 3:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/3:39.md) — الصَّالِحِينَ

فَنَادَتْهُ الْمَلَائِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَى مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): O, mihrabda namaz kılarken melekler ona seslendiler: Allah sana, kendisinden bir kelimeyi tasdik edici bir efendi, nefsine hakim ve salihlerden bir peygamber olmak üzere Yahya’yı müjdeler.

### [Ali İmran 3:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/3:46.md) — الصَّالِحِينَ

وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَمِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Beşiğinde de, yetişkinlik halinde de insanlarla konuşacaktır ve salihlerdendir.

### [Ali İmran 3:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/3:57.md) — الصَّالِحَاتِ

وَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenlere gelince; onların mükafaatları ödenecektir. Ve Allah, zalimleri sevmez.

### [Ali İmran 3:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/3:89.md) — وَأَصْلَحُوا

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ancak bunun ardından tevbe edip islah edenler müstesnadır. Doğrusu Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Ali İmran 3:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/3:114.md) — الصَّالِحِينَ

يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Onlar; Allah’a ve ahiret gününe inanırlar. İyiliği emreder, kötülükten alıkoyarlar. Hayırlara koşuşurlar, işte onlar salihlerdendir.

### [Nisa 4:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:16.md) — وَأَصْلَحَا

وَاللَّذَانِ يَأْتِيَانِهَا مِنْكُمْ فَآذُوهُمَا فَإِنْ تَابَا وَأَصْلَحَا فَأَعْرِضُوا عَنْهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ تَوَّابًا رَحِيمًا

Meal (IK): Sizden fuhuş yapanların her ikisine de eziyet edin. Tevbe edip ıslah olurlarsa; artık onlardan vazgeçin. Çünkü Allah, Tevvab, Rahim olandır.

### [Nisa 4:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:34.md) — فَالصَّالِحَاتُ

الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ وَبِمَا أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوَالِهِمْ فَالصَّالِحَاتُ قَانِتَاتٌ حَافِظَاتٌ لِلْغَيْبِ بِمَا حَفِظَ اللَّهُ وَاللَّاتِي تَخَافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَاهْجُرُوهُنَّ فِي الْمَضَاجِعِ وَاضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَكُمْ فَلَا تَبْغُوا عَلَيْهِنَّ سَبِيلًا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيًّا كَبِيرًا

Meal (IK): Allah’ın kimini kimine üstün kılmış olması ve onların mallarından infak etmeleri sebebiyle erkekler, kadınlar üzerine hakimdirler. İyi kadınlar; itaatli olan ve Allah’ın kendilerini korumasına karşılık, kendileri de gizliyi koruyanlardır. Serkeşlik etmelerinden endişelendiğiniz kadınlara öğüt verin, kendilerini yataklarında yalnız bırakın, (yine uslanmazlarsa) dövün, sizi itaat ederlerse aleyhlerinde bir yol aramayın. Muhakkak ki Allah; Aliyy ve Kebir olandır.

### [Nisa 4:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:35.md) — إِصْلَاحًا

وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا خَبِيرًا

Meal (IK): Eğer aralarının açılmasından endişeye düşerseniz; erkek tarafından bir hakem, kadın tarafından bir hakem gönderin. Bunlar barıştırılmak isterlerse; Allah, onların arasını bulur. Muhakkak ki Allah; Alim, Habir olandır.

### [Nisa 4:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:57.md) — الصَّالِحَاتِ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا لَهُمْ فِيهَا أَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَنُدْخِلُهُمْ ظِلًّا ظَلِيلًا

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenleri; içinde ebedi kalacakları, altından ırmaklar akan cennetlere koyacağız. Onlara orada tertemiz eşler vardır. Onları koyu bir gölgeye sokacağız.

### [Nisa 4:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:69.md) — وَالصَّالِحِينَ

وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا

Meal (IK): Kim, Allah’a ve peygambere itaat ederse; işte onlar, şehidler ve salihlerle birliktedirler. Ne iyi arkadaştır onlar.

### [Nisa 4:114](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:114.md) — إِصْلَاحٍ

لَا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ مِنْ نَجْوَاهُمْ إِلَّا مَنْ أَمَرَ بِصَدَقَةٍ أَوْ مَعْرُوفٍ أَوْ إِصْلَاحٍ بَيْنَ النَّاسِ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ ابْتِغَاءَ مَرْضَاةِ اللَّهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Onların fısıldaşmalarının bir çoğunda hayır yoktur. Ancak sadaka vermeyi, yahut ma’rufu emretmeyi ve insanların arasını düzeltmeyi emreden başka. Kim Allah’ın rızasını arayarak böyle yaparsa; Biz, ona çok büyük bir ecir vereceğiz.

### [Nisa 4:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:122.md) — الصَّالِحَاتِ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَنُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا

Meal (IK): İman edip salih ameller işleyenlere gelince; Biz, onları altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacağız. İşte Allah’ın gerçek vaadi. Allah’dan daha doğru sözlü kim olabilir?

### [Nisa 4:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:124.md) — الصَّالِحَاتِ

وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ نَقِيرًا

Meal (IK): Erkek veya kadın her kim ki; mü’min olarak salih amel işlerse cennete girer. Ve kendilerine zerre kadar zulmedilmez.

### [Nisa 4:128](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:128.md) — يُصْلِحَا · صُلْحًا · وَالصُّلْحُ

وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِنْ بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَنْ يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ وَأُحْضِرَتِ الْأَنْفُسُ الشُّحَّ وَإِنْ تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Eğer kadın; kocasının serkeşliğinden veya yüz çevirmesinden endişe ederse; anlaşma yoluyla aralarını bulmalarında kendileri için bir günah yoktur. Anlaşmak daha hayırlıdır. Nefisler kıskançlığa meyyaldir. Eğer iyi davranır ve sakınırsanız; Allah işlediklerinizden haberdardır.

### [Nisa 4:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:129.md) — تُصْلِحُوا

وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ne kadar isteseniz; yine de kadınlar arasında adalet yapamazsınız. Bari bir tarafa tamamen meyletmeyin ki; öbürünü askıdaymış gibi bırakmayasınız. Eğer arayı düzeltir ve haksızlıktan sakınırsanız; şüphesiz ki Allah; Gafur, Rahim olandır.

### [Nisa 4:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:146.md) — وَأَصْلَحُوا

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا وَأَصْلَحُوا وَاعْتَصَمُوا بِاللَّهِ وَأَخْلَصُوا دِينَهُمْ لِلَّهِ فَأُولَئِكَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ وَسَوْفَ يُؤْتِ اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ أَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Ancak tevbe edenler, ıslah olanlar, Allah’a sarılanlar ve Allah için dinlerine bağlananlar müstenadır. Onlar, mü’minlerle beraberdirler. Allah, mü’minlere büyük bir mükafat vercektir.

### [Nisa 4:173](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/4:173.md) — الصَّالِحَاتِ

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَلَا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

Meal (IK): İman edip salih ameller işleyenlere gelince; onlara mükafatlarını ödeyecek ve daha fazlasını da ihsan edecektir. Kulluk etmekten çekinenleri ve büyüklük taslayanları elem verici bir azaba uğratacaktır. Onlar, kendilerine Allah’tan başka bir dost ve yardımcı bulamazlar.

### [Maide 5:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/5:9.md) — الصَّالِحَاتِ

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Allah; iman edenlere ve salih amel işleyenlere, mağfiret ve büyük bir ecir vaadetmiştir.

### [Maide 5:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/5:39.md) — وَأَصْلَحَ

فَمَنْ تَابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِهِ وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّهَ يَتُوبُ عَلَيْهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Kim de zulmettikten sonra tevbe eder, düzelirse; muhakkak ki Allah, onun tevbesini kabul eder. Gerçekten Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Maide 5:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/5:69.md) — صَالِحًا

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ هَادُوا وَالصَّابِئُونَ وَالنَّصَارَى مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Doğrusu; iman edenler, yahudi olanlar, sabiiler ve hristiyanlardan Allah’a ve ahiret gününe inananlara, salih amel işleyenlere; hiç korku yoktur. Ve onlar, üzülecek de değildir.

### [Maide 5:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/5:84.md) — الصَّالِحِينَ

وَمَا لَنَا لَا نُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا جَاءَنَا مِنَ الْحَقِّ وَنَطْمَعُ أَنْ يُدْخِلَنَا رَبُّنَا مَعَ الْقَوْمِ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Hem, Rabbımızın bizi salihler topluluğuyla beraber bulundurmasını umarken niçin Allah’a ve bize gelen hakikate iman etmeyelim.

### [Maide 5:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/5:93.md) — الصَّالِحَاتِ

لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَآمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَأَحْسَنُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenler, sakınırlar, inanırlar ve salih amel işlerlerse; sonra sakınır ve ihsan ederlerse; daha önce tatmış olduklarından dolayı bir sorumluluk yoktur. Allah, ihsan edenleri sever.

### [En'am 6:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/6:48.md) — وَأَصْلَحَ

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ فَمَنْ آمَنَ وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Biz, peygamberleri ancak müjdeci ve uyarıcı olarak göndeririz. Öyleyse her kim ki inanır ve ıslah ederse; artık onlar için korku yoktur. Ve onlar üzülecek de değillerdir.

### [En'am 6:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/6:54.md) — وَأَصْلَحَ

وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ayetlerimize iman edenler, sana geldiklerinde de ki: Selam size. Rabbınız rahmeti kendi üzerine yazdı. İçinizden her kim ki bilmeyerek bir fenalık yapar da arkasından tevbe eder ve ıslah ederse; şüphesiz O; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [En'am 6:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/6:85.md) — الصَّالِحِينَ

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Zekeriyya’yı, Yahya’yı, İsa’yı ve İlyas’ı da. Hepsi salihlerdendir.

### [Araf 7:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:35.md) — وَأَصْلَحَ

يَابَنِي آدَمَ إِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ رُسُلٌ مِنْكُمْ يَقُصُّونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِي فَمَنِ اتَّقَى وَأَصْلَحَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ

Meal (IK): Ey ademoğulları; içinizden size ayetlerimizi anlatan peygamberler gelince, her kim ki sakınıp düzelirse; artık onlar için bir korku yoktur ve onlar üzülecek de değillerdir.

### [Araf 7:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:42.md) — الصَّالِحَاتِ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): İman edip te salih ameller işleyenlere gelince; Biz, hiç kimseye gücünün yeteceğinden baikasını yüklemeyiz. İşte onlar, cennetliklerdir. Onlar orada temelli kalıcıdırlar.

### [Araf 7:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:56.md) — إِصْلَاحِهَا

وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا وَادْعُوهُ خَوْفًا وَطَمَعًا إِنَّ رَحْمَةَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Islah olmuşken yeryüzünde fesad çıkarmayın ve O’na korka korka ve ümitle yalvarın. Muhakkak ki Allah’ın rahmeti; ihsan edenlere çok yakındır.

### [Araf 7:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:73.md) — صَالِحًا

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Semud’a da kardeşleri Salih’i. Dedi ki: Ey kavmim; Allah’a ibadet edin, sizin için O’ndan başka hiç bir ilah yoktur. Size Rabbınızdan açık bir burhan gelmiştir. İşte size bir ayet olarak Allah’ın dişi devesi. Onu bırakın da Allah’ın toprağında otlasın. Ona bir kötülükle dokunmayın. Yoksa sizi elim bir azab yakalar.

### [Araf 7:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:75.md) — صَالِحًا

قَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا لِمَنْ آمَنَ مِنْهُمْ أَتَعْلَمُونَ أَنَّ صَالِحًا مُرْسَلٌ مِنْ رَبِّهِ قَالُوا إِنَّا بِمَا أُرْسِلَ بِهِ مُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onun kavminden büyüklük taslayan ileri gelenleri; kendilerine hor görünenlere içlerinden iman edenlere: Siz; Salih’in gerçekten Rabbı tarafından gönderilmiş olduğuna inanıyor musunuz? dediler. Onlar da dediler ki: Doğrusu biz, onunla gönderilene inanıyoruz.

### [Araf 7:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:77.md) — يَاصَالِحُ

فَعَقَرُوا النَّاقَةَ وَعَتَوْا عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ وَقَالُوا يَاصَالِحُ ائْتِنَا بِمَا تَعِدُنَا إِنْ كُنْتَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ

Meal (IK): Ve dişi deveyi kesip devirdiler de Rabblarının emrine baş kaldırdılar ve dediler ki: Ey Salih; eğer sen peygamberlerden isen tehdid edip durduğun azabı getir bize.

### [Araf 7:85](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:85.md) — إِصْلَاحِهَا

وَإِلَى مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Medyen’e de kardeşleri Şuayb’ı. Dedi ki: Ey kavmim; Allah’a kulluk edin. Sizin O’ndan başka hiç bir ilahınız yoktur. Rabbınızdan size apaçık bir burhan gelmiştir. O halde ölçüyü ve tartıyı doğru tutun. İnsanların eşyasını eksik vermeyin. Ve o, ıslah olduktan sonra yeryüzünde fesad çıkarmayın. Bunlar, sizin için hayırlıdır, eğer mü’minlerden iseniz.

### [Araf 7:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:142.md) — وَأَصْلِحْ

وَوَاعَدْنَا مُوسَى ثَلَاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْنَاهَا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقَاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً وَقَالَ مُوسَى لِأَخِيهِ هَارُونَ اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَأَصْلِحْ وَلَا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Musa’ya otuz gece vade verdik. Sonra bunu on ile tamamladık. Böylece Rabbının ta’yin ettiği vakit, kırk gece olarak tamamlandı. Musa kardeşi Harun’a dedi ki: Kavmim içinde, benim yerime geç. Islah et ve fesadçıların yoluna uyma.

### [Araf 7:168](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:168.md) — الصَّالِحُونَ

وَقَطَّعْنَاهُمْ فِي الْأَرْضِ أُمَمًا مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ وَمِنْهُمْ دُونَ ذَلِكَ وَبَلَوْنَاهُمْ بِالْحَسَنَاتِ وَالسَّيِّئَاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ

Meal (IK): Biz; onları, yeryüzünde cemaatlere ayırdık. İçlerinden kimisi salihlerdi, kimisi de onlardan aşağıdırlar. Belki dönerler diye onları güzellikler ve kötülüklerle denedik.

### [Araf 7:170](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:170.md) — الْمُصْلِحِينَ

وَالَّذِينَ يُمَسِّكُونَ بِالْكِتَابِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ

Meal (IK): Onlar ki; kitaba sımsıkı sarılırlar ve namazı dosdoğru kılarlar. Elbette Biz, ıslah edenlerin mükafatını zayi’ etmeyiz.

### [Araf 7:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:189.md) — صَالِحًا

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ وَاحِدَةٍ وَجَعَلَ مِنْهَا زَوْجَهَا لِيَسْكُنَ إِلَيْهَا فَلَمَّا تَغَشَّاهَا حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفًا فَمَرَّتْ بِهِ فَلَمَّا أَثْقَلَتْ دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُمَا لَئِنْ آتَيْتَنَا صَالِحًا لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): O’dur, sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan da gönlünün ısınacağı eşini vareden. Eşini örtüp bürüyünce; o, hafif bir yük yüklendi ve onunla bir müddet gider gelirdi. Nihayet ağırlaşınca; karı koca Rabbları olan Allah’a: Eğer bize salih bir çocuk verirsen andolsun ki şükredenlerden oluruz, diye dua ettiler.

### [Araf 7:190](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:190.md) — صَالِحًا

فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهُ شُرَكَاءَ فِيمَا آتَاهُمَا فَتَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Allah onlara salih bir çocuk verince; kendilerine verdiği şey hakkında Allah’a ortaklar koştular. Allah, onların ortak koştukları şeyden münezzeh tir.

### [Araf 7:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/7:196.md) — الصَّالِحِينَ

إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki benim dostum, kitabı indirmiş olan Allah’tır. Ve O, salihleri dost edinir.

### [Enfal 8:1](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/8:1.md) — وَأَصْلِحُوا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَيْنِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Sana ganimetlerden sorarlar. De ki: Ganimetler; Allah’ın ve Rasulünündür. Şu halde eğer mü’minler iseniz Allah’tan korkun, aranızı düzeltin, Allah’a ve peygamberlerine itaat edin.

### [Tevbe 9:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/9:75.md) — الصَّالِحِينَ

وَمِنْهُمْ مَنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِنْ فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): İçlerinden kimi de: Eğer bize lütuf ve kereminden ihsan ederse; andolsun ki, muhakkak tasadduk edeceğiz ve muhakkak salihlerden olacağız, diye Allah’a ahdetmişlerdi.

### [Tevbe 9:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/9:102.md) — صَالِحًا

وَآخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحًا وَآخَرَ سَيِّئًا عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Diğer bir kısımı da günahlarını itiraf ettiler. Onlar iyi ameli kötü ile karıştırdılar. Onlar ki, Allah onların tevbelerini kabul eder. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:120](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/9:120.md) — صَالِحٌ

مَا كَانَ لِأَهْلِ الْمَدِينَةِ وَمَنْ حَوْلَهُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ أَنْ يَتَخَلَّفُوا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ وَلَا يَرْغَبُوا بِأَنْفُسِهِمْ عَنْ نَفْسِهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ لَا يُصِيبُهُمْ ظَمَأٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا مَخْمَصَةٌ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا يَطَئُونَ مَوْطِئًا يَغِيظُ الْكُفَّارَ وَلَا يَنَالُونَ مِنْ عَدُوٍّ نَيْلًا إِلَّا كُتِبَ لَهُمْ بِهِ عَمَلٌ صَالِحٌ إِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Gerek Medine’liler için, gerekse onların çevresinde bulunan Bedeviler için; Allah’ın peygamberinden geri kalmak, kendilerini ona tercih etmek yaraşmaz. Çünkü Allah yolunda susuzluk, yorgunluk, açlık, kafirleri kızdıracak bir yere ayak basmak ve düşmana karşı başarı kazanmak karşılığında; onlara mutlaka bir salih amel yazılır. Muhakkak ki Allah, ihsan edenlerin mükafatını zayi etmez.

### [Yunus 10:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/10:4.md) — الصَّالِحَاتِ

إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا وَعْدَ اللَّهِ حَقًّا إِنَّهُ يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ بِالْقِسْطِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ

Meal (IK): Hepinizin dönüşü O’nadır. Allah’ın vaadi haktır. Doğrusu O, yaratmaya başlar, sonra iman edip iyi amel işleyenlere adaletle karşılık vermek için onu tekrar eder. Küfredenlere de; küfreder olmalarından dolayı kaynar sudan bir içki ve elem verici bir azab vardır.

### [Yunus 10:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/10:9.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ يَهْدِيهِمْ رَبُّهُمْ بِإِيمَانِهِمْ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip salih amellerde bulunanları; Rabbları imanlarına karşılık doğru yola eriştirir. Na’im cennetlerinde altlarından ırmaklar akar.

### [Yunus 10:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/10:81.md) — يُصْلِحُ

فَلَمَّا أَلْقَوْا قَالَ مُوسَى مَا جِئْتُمْ بِهِ السِّحْرُ إِنَّ اللَّهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُصْلِحُ عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Onlar atacaklarını atınca; Musa dedi ki: Bu sizin yaptığınız sihirdir, Allah onu boşa çıkaracaktır. Allah, elbette fesadçıların işini düzeltmez.

### [Hud 11:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:11.md) — الصَّالِحَاتِ

إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Sadece sabredip de güzel ameller işleyenlere; işte onlara mağfiret ve büyük ecir vardır.

### [Hud 11:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:23.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَأَخْبَتُوا إِلَى رَبِّهِمْ أُولَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ

Meal (IK): Doğrusu inanan, salih ameller işleyen ve Rabblarına boyun eğenler; işte onlardır cennetlik olanlar. Orada ebediyyen kalacaklardır.

### [Hud 11:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:46.md) — صَالِحٍ

قَالَ يَانُوحُ إِنَّهُ لَيْسَ مِنْ أَهْلِكَ إِنَّهُ عَمَلٌ غَيْرُ صَالِحٍ فَلَا تَسْأَلْنِ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنِّي أَعِظُكَ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Ey Nuh; o senin ailenden değildir. Çünkü kötü bir iş işlemiştir. Öyleyse bilmediğin şeyi Benden isteme. Cahillerden olmaman için sana öğüt veriyorum.

### [Hud 11:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:61.md) — صَالِحًا

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنْشَأَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُجِيبٌ

Meal (IK): Semud’a da kardeşleri Salih’i, Ey kavmim; Allah’a kulluk edin, sizin O’ndan başka tanrınız yoktur. O’dur sizi yeryüzünden yaratıp orayı i’mar etmenizi isteyen. Mağfiret dileyin O’ndan, sonra da tevbe edin. Şüphesiz Rabbım, size yakındır, kabul edendir, dedi.

### [Hud 11:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:62.md) — يَاصَالِحُ

قَالُوا يَاصَالِحُ قَدْ كُنْتَ فِينَا مَرْجُوًّا قَبْلَ هَذَا أَتَنْهَانَا أَنْ نَعْبُدَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَإِنَّنَا لَفِي شَكٍّ مِمَّا تَدْعُونَا إِلَيْهِ مُرِيبٍ

Meal (IK): Dediler ki: Ey Salih, aramızda bundan önce kendisinden iyilik beklenmiş kimseydin sen. Şimdi kalkıp da babalarımızın taptıklarına tapmaktan bizi vazgeçirmek mi istiyorsun? Doğrusu, bizi çağırdığın şeyden şüphe ve endişe içindeyiz.

### [Hud 11:66](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:66.md) — صَالِحًا

فَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا صَالِحًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَمِنْ خِزْيِ يَوْمِئِذٍ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ الْقَوِيُّ الْعَزِيزُ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Salih’i ve beraberindeki mü’minleri, tarafımızdan bir rahmet ile azabdan ve o günün rüsvaylığından kurtardık. Doğrusu Rabbın; Kavi’dir, Aziz’dir.

### [Hud 11:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:88.md) — الْإِصْلَاحَ

قَالَ يَاقَوْمِ أَرَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَرَزَقَنِي مِنْهُ رِزْقًا حَسَنًا وَمَا أُرِيدُ أَنْ أُخَالِفَكُمْ إِلَى مَا أَنْهَاكُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ

Meal (IK): Dedi ki: Ey kavmim; ben Rabbımdan apaçık bir delil üzere iken O, bana kendisinden güzel bir rızık ihsan etmişse; ne dersiniz? Size yasakladığım şeylere aykırı hareket etmek istemem. Gücümün yettiği kadar islah etmekten başka bir isteğim yoktur. Başarım; ancak Allah’tadır. O’na tevekkül ettim ve O’na yöneliyorum.

### [Hud 11:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:89.md) — صَالِحٍ

وَيَاقَوْمِ لَا يَجْرِمَنَّكُمْ شِقَاقِي أَنْ يُصِيبَكُمْ مِثْلُ مَا أَصَابَ قَوْمَ نُوحٍ أَوْ قَوْمَ هُودٍ أَوْ قَوْمَ صَالِحٍ وَمَا قَوْمُ لُوطٍ مِنْكُمْ بِبَعِيدٍ

Meal (IK): Ey kavmim; bana karşı gelmeniz; Nuh kavminin, Hud kavminin, Salih kavminin başına gelen felaketin benzerini, sakın başınıza getirmesin. Lut kavmi de sizden pek uzak değildir.

### [Hud 11:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/11:117.md) — مُصْلِحُونَ

وَمَا كَانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرَى بِظُلْمٍ وَأَهْلُهَا مُصْلِحُونَ

Meal (IK): Kasabaların halkı ıslah edilip dururken Rabbın haksız yere onları helak etmez.

### [Yusuf 12:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/12:9.md) — صَالِحِينَ

اقْتُلُوا يُوسُفَ أَوِ اطْرَحُوهُ أَرْضًا يَخْلُ لَكُمْ وَجْهُ أَبِيكُمْ وَتَكُونُوا مِنْ بَعْدِهِ قَوْمًا صَالِحِينَ

Meal (IK): Yusuf’u öldürün veya bir yere atın ki, babanızın teveccühü yalnız size kalsın, ondan sonra da tevbe eder, salihler topluluğu olursunuz.

### [Yusuf 12:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/12:101.md) — بِالصَّالِحِينَ

رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَعَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ فَاطِرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ أَنْتَ وَلِيِّي فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ تَوَفَّنِي مُسْلِمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ

Meal (IK): Rabbım; bana Sen mülk verdin ve sözlerin te’vilini öğrettin. Ey göklerin ve yerin yaratanı; Sen, dünyada da, ahirette de benim velimsin. Müslüman olarak canımı al. Ve beni salihlere kat.

### [Rad 13:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/13:23.md) — صَلَحَ

جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ وَالْمَلَائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ مِنْ كُلِّ بَابٍ

Meal (IK): Adn cennetleridir; oraya girerler. Babalarının, eşlerinin, çocuklarının iyi olanları da oraya girerler. Melekler her kapıdan yanlarına gelir.

### [Rad 13:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/13:29.md) — الصَّالِحَاتِ

الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَى لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ

Meal (IK): İnanmış olup salih ameller işleyenler için, hoş bir hayat ve güzel bir gelecek vardır.

### [İbrahim 14:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/14:23.md) — الصَّالِحَاتِ

وَأُدْخِلَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ تَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ

Meal (IK): İman edenler, salih amel işleyenler; altlarından ırmaklar akan cennetlere konulurlar. Rabblarının izni ile orada ebediyyen kalırlar. Onların birbirine sağlık temennileri de; selam’dır.

### [Nahl 16:97](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/16:97.md) — صَالِحًا

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Kadın olsun, erkek olsun; her kim, inanmış olarak iyi amel işlerse; ona hoş bir hayat yaşatacağız. Mükafatlarını yaptıklarından daha güzeli ile ödeyeceğiz.

### [Nahl 16:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/16:119.md) — وَأَصْلَحُوا

ثُمَّ إِنَّ رَبَّكَ لِلَّذِينَ عَمِلُوا السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِهَا لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Hem Rabbın; bilmeyerek kötülük işleyip de tevbe eden ve ıslah olanlardan yanadır. Bundan sonra da Rabbın; muhakkak Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nahl 16:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/16:122.md) — الصَّالِحِينَ

وَآتَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Dünyada ona iyilik verdik. Doğrusu o, ahirette de iyilerdendir.

### [İsra 17:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/17:9.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ هَذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ وَيُبَشِّرُ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا كَبِيرًا

Meal (IK): Muhakkak ki bu Kur’an; en doğru olana götürür. Ve salih amel işleyen mü’ minlere kendileri için büyük bir mükafat olduğunu müjdeler.

### [İsra 17:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/17:25.md) — صَالِحِينَ

رَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَا فِي نُفُوسِكُمْ إِنْ تَكُونُوا صَالِحِينَ فَإِنَّهُ كَانَ لِلْأَوَّابِينَ غَفُورًا

Meal (IK): Rabbınız; nefislerinizde olanı en iyi bilendir. Eğer salihlerden olursanız muhakkak ki O; kendisine dönenler için Gafur’dur.

### [Kehf 18:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:2.md) — الصَّالِحَاتِ

قَيِّمًا لِيُنْذِرَ بَأْسًا شَدِيدًا مِنْ لَدُنْهُ وَيُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِينَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا حَسَنًا

Meal (IK): Kendi katından şiddetli bir baskını haber vermek ve salih amel işleyen mü’minlere güzel bir mükafat olduğunu müjdelemek için.

### [Kehf 18:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:30.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِيعُ أَجْرَ مَنْ أَحْسَنَ عَمَلًا

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip, salih amel işleyenlere gelince; muhakkak ki Biz; iyi hareket edenlerin ecrini zayi etmeyiz.

### [Kehf 18:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:46.md) — الصَّالِحَاتُ

الْمَالُ وَالْبَنُونَ زِينَةُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ أَمَلًا

Meal (IK): Mal ve oğullar dünya hayatının zinetidir. Ama baki kalacak salih ameller, sevab olarak da, amel olarak da Rabbının katında daha hayırlıdır.

### [Kehf 18:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:82.md) — صَالِحًا

وَأَمَّا الْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَامَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِي الْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُ كَنْزٌ لَهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَالِحًا فَأَرَادَ رَبُّكَ أَنْ يَبْلُغَا أَشُدَّهُمَا وَيَسْتَخْرِجَا كَنْزَهُمَا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ وَمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي ذَلِكَ تَأْوِيلُ مَا لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا

Meal (IK): Duvar ise; o şehirdeki iki yetim erkek çocuğa aitti. Altında da onlara ait bir define vardı. Babaları iyi bir kimseydi. Rabbın; onların erginlik çağına ulaşmasını ve Rabbından bir rahmet olarak deefinelerini çıkar malarını istedi. Ben, bunları kendiliğimden yapmadım. İşte dayanamadığın şeylerin tevili budur.

### [Kehf 18:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:88.md) — صَالِحًا

وَأَمَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَلَهُ جَزَاءً الْحُسْنَى وَسَنَقُولُ لَهُ مِنْ أَمْرِنَا يُسْرًا

Meal (IK): Fakat kim de, iman eder ve salih ameller işlerse; ona, mükafat olarak güzel şeyler vardır. Ona emrimizden kolayını da söyleyeceğiz.

### [Kehf 18:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:107.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip salih amel işleyenlerin konakları, Firdevs cennetleridir.

### [Kehf 18:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/18:110.md) — صَالِحًا

قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يُوحَى إِلَيَّ أَنَّمَا إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا

Meal (IK): De ki: Ben de ancak sizin gibi bir beşerim. Yalnız bana tanrınızın tek bir tanrı olduğu vahyediliyor. Artık kim, Rabbına kavuşmayı arzu ediyorsa salih bir amel işlesin. Ve Rabbına ibadette hiç kimseyi ortak koşmasın.

### [Meryem 19:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/19:60.md) — صَالِحًا

إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَلَا يُظْلَمُونَ شَيْئًا

Meal (IK): Ancak tevbe edip iman ederek salih amel işleyenler müstesnadır. Onlar, hiç bir haksızlığa uğratılmadan cennete girerler.

### [Meryem 19:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/19:76.md) — الصَّالِحَاتُ

وَيَزِيدُ اللَّهُ الَّذِينَ اهْتَدَوْا هُدًى وَالْبَاقِيَاتُ الصَّالِحَاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَوَابًا وَخَيْرٌ مَرَدًّا

Meal (IK): Allah, hidayete erenlerin hidayetini artırır. Baki kalacak salih ameller Rabbının katında hem sevab olarak daha hayırlı, hem de netice olarak daha hayırlıdır.

### [Meryem 19:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/19:96.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمَنُ وُدًّا

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip salih amel işleyenleri, Rahman sevgili kılacaktır.

### [Taha 20:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/20:75.md) — الصَّالِحَاتِ

وَمَنْ يَأْتِهِ مُؤْمِنًا قَدْ عَمِلَ الصَّالِحَاتِ فَأُولَئِكَ لَهُمُ الدَّرَجَاتُ الْعُلَى

Meal (IK): Kim de O’na iman etmiş ve salih ameller işlemiş olarak gelirse; işte onlara en üstün dereceler vardır.

### [Taha 20:82](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/20:82.md) — صَالِحًا

وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا ثُمَّ اهْتَدَى

Meal (IK): Muhakkak ki ben; tevbe edeni, inanarak salih amel işleyeni sonra da doğru yola gireni elbette bağışlayanım.

### [Taha 20:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/20:112.md) — الصَّالِحَاتِ

وَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا يَخَافُ ظُلْمًا وَلَا هَضْمًا

Meal (IK): Kim de inanmış olarak salih ameller işlerse; o, zulümden ve hakkının yenmesinden korkmaz.

### [Enbiya 21:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/21:72.md) — صَالِحِينَ

وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ نَافِلَةً وَكُلًّا جَعَلْنَا صَالِحِينَ

Meal (IK): Ona İshak’ı, üstelik bir de Yakub’u ihsan ettik. Ve her birini salih kimseler kıldık.

### [Enbiya 21:75](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/21:75.md) — الصَّالِحِينَ

وَأَدْخَلْنَاهُ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Ve onu rahmetimize kattık. Doğrusu o, salih kimselerdendi.

### [Enbiya 21:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/21:86.md) — الصَّالِحِينَ

وَأَدْخَلْنَاهُمْ فِي رَحْمَتِنَا إِنَّهُمْ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Ve onları rahmetimize kattık. Doğrusu onlar; salih kimselerdendi.

### [Enbiya 21:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/21:90.md) — وَأَصْلَحْنَا

فَاسْتَجَبْنَا لَهُ وَوَهَبْنَا لَهُ يَحْيَى وَأَصْلَحْنَا لَهُ زَوْجَهُ إِنَّهُمْ كَانُوا يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًا وَكَانُوا لَنَا خَاشِعِينَ

Meal (IK): Biz de ona icabet ederek Yahya’yı ihsan etmiş, eşini doğum yapabilecek bir hale getirmiştik. Doğrusu onlar; hayırlı şeylerde yarışıyorlar, korkarak ve umarak bize yalvarıyorlardı. Bize karşı derin saygı duyuyorlardı

### [Enbiya 21:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/21:94.md) — الصَّالِحَاتِ

فَمَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحَاتِ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَا كُفْرَانَ لِسَعْيِهِ وَإِنَّا لَهُ كَاتِبُونَ

Meal (IK): Artık inanmış olarak salih amel işleyenlerin ameli inkar edilmez. Ve Biz onu yazanlarız.

### [Enbiya 21:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/21:105.md) — الصَّالِحُونَ

وَلَقَدْ كَتَبْنَا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُهَا عِبَادِيَ الصَّالِحُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Zikir’den sonra Zebur’da da yazdık ki: Yeryüzüne ancak salih kullarım varis olur.

### [Hac 22:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/22:14.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ مَا يُرِيدُ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah; iman edenleri ve salih ameller işleyenleri altından ırmaklar akan cennetlere koyar. Doğrusu Allah; istediğini yapar.

### [Hac 22:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/22:23.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah; iman edip salih ameller işleyenleri altından ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada altun bilezikler ve inciler takınırlar. Ve oradaki elbiseleri ipektendir.

### [Hac 22:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/22:50.md) — الصَّالِحَاتِ

فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenler için mağfiret ve cömertçe verilmiş rızık vardır.

### [Hac 22:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/22:56.md) — الصَّالِحَاتِ

الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ لِلَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ

Meal (IK): O gün; mülk Allah’ındır. Onların arasında hükmeder. İman edip salih ameller işleyenler; Naim cennetlerindedirler.

### [Müminun 23:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/23:51.md) — صَالِحًا

يَاأَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey peygamberler; temiz şeylerden yeyin ve salih amel işleyin. Doğrusu Ben; yaptığınızı bilirim.

### [Müminun 23:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/23:100.md) — صَالِحًا

لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

Meal (IK): Belki yapmadan bıraktığımı tamamlar ve salih amel işlerim. Hayır, bu söylediği, sadece kendi lafıdır. Tekrar diriltilecekleri güne kadar arkalarında onları geriye dönmekten alıkoyan bir berzah vardır.

### [Nur 24:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/24:5.md) — وَأَصْلَحُوا

إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Meğer ki bundan sonra tevbe edip islah olalar. Şüphesiz ki Allah; Gafur’ dur, Rahim’dir.

### [Nur 24:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/24:32.md) — وَالصَّالِحِينَ

وَأَنْكِحُوا الْأَيَامَى مِنْكُمْ وَالصَّالِحِينَ مِنْ عِبَادِكُمْ وَإِمَائِكُمْ إِنْ يَكُونُوا فُقَرَاءَ يُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): İçinizden bekarları ve kölelerinizden, cariyelerinizden salih olanları evlendirin. Şayet yoksul iseler; Allah onları lutfuyla zenginleştirir. Ve Allah; Vasi’dir, Alim’dir.

### [Nur 24:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/24:55.md) — الصَّالِحَاتِ

وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لَا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ

Meal (IK): Allah; içinizden iman edip salih amel işleyenlere vaad etti ki: Onlardan öncekileri nasıl halef kıldı ise onları da yeryüzüne halef kılacak ve on lar için beğendiği dini temelli yerleştirecek, korkularını emniyete çevirecektir. Çünkü onlar, Bana kulluk eder ve hiç bir şeyi Bana şirk koşmazlar. Kim de bundan sonra inkar ederse; işte onlar fasıkların kendileridir.

### [Furkan 25:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/25:70.md) — صَالِحًا

إِلَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا فَأُولَئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئَاتِهِمْ حَسَنَاتٍ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا

Meal (IK): Ancak tevbe eden, inanıp salih amel işleyenlerin; Allah, işte onların kötülüklerini iyiliklere çevirir. Ve Allah; Gafur ve Rahim olandır.

### [Furkan 25:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/25:71.md) — صَالِحًا

وَمَنْ تَابَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَإِنَّهُ يَتُوبُ إِلَى اللَّهِ مَتَابًا

Meal (IK): Kim de tevbe edip salih amel işlerse; şüphesiz ki o, Allah’a tevbesi kabul edilmiş olarak döner.

### [Şuara 26:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/26:83.md) — بِالصَّالِحِينَ

رَبِّ هَبْ لِي حُكْمًا وَأَلْحِقْنِي بِالصَّالِحِينَ

Meal (IK): Rabbım, bana hüküm ver. Ve beni salihlere kat.

### [Şuara 26:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/26:142.md) — صَالِحٌ

إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ صَالِحٌ أَلَا تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani onlara kardeşleri Salih demişti ki: Siz, sakınmaz mısınız?

### [Şuara 26:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/26:152.md) — يُصْلِحُونَ

الَّذِينَ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ

Meal (IK): Onlar ki yeryüzünde bozgunculuk yaparlar da ıslah etmezler.

### [Şuara 26:227](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/26:227.md) — الصَّالِحَاتِ

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيرًا وَانْتَصَرُوا مِنْ بَعْدِ مَا ظُلِمُوا وَسَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ

Meal (IK): Ancak iman etmiş, salih amel işlemiş, Allah’ı çokça zikretmiş ve zulme uğratıldıktan sonra zafer kazananlar müstesnadır. Zulmedenler göreceklerdir nasıl bir yıkılışla yıkılacaklarını.

### [Neml 27:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/27:19.md) — صَالِحًا · الصَّالِحِينَ

فَتَبَسَّمَ ضَاحِكًا مِنْ قَوْلِهَا وَقَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَدْخِلْنِي بِرَحْمَتِكَ فِي عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Onun bu sözü üzerine gülerek tebessüm etti ve dedi ki: Rabbım; bana ve ana babama verdiğin nimete şükürde ve hoşnud olacağın şeyi yapmakta beni muvaffak kıl ve rahmetinle beni salih kullarının arasına kat.

### [Neml 27:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/27:45.md) — صَالِحًا

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ فَإِذَا هُمْ فَرِيقَانِ يَخْتَصِمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Semud’a da kardeşleri Salih’i; Allah’a ibadet edin, diye gönderdik. Hemen birbirleriyle çekişen iki grup oluverdiler.

### [Neml 27:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/27:48.md) — يُصْلِحُونَ

وَكَانَ فِي الْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَلَا يُصْلِحُونَ

Meal (IK): Şehirde dokuz kişi vardı ki; yeryüzünde bozgunculuk yapıyor ve ıslah etmiyorlardı.

### [Kasas 28:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/28:19.md) — الْمُصْلِحِينَ

فَلَمَّا أَنْ أَرَادَ أَنْ يَبْطِشَ بِالَّذِي هُوَ عَدُوٌّ لَهُمَا قَالَ يَامُوسَى أَتُرِيدُ أَنْ تَقْتُلَنِي كَمَا قَتَلْتَ نَفْسًا بِالْأَمْسِ إِنْ تُرِيدُ إِلَّا أَنْ تَكُونَ جَبَّارًا فِي الْأَرْضِ وَمَا تُرِيدُ أَنْ تَكُونَ مِنَ الْمُصْلِحِينَ

Meal (IK): Derken ikisinin de düşmanı olanı yakalamak isteyince: Ey Musa, dün bir cana kıydığın gibi bana da mı kıymak istiyorsun? Sen ıslah edenlerden olmayı değil, yeryüzünde bir zorba olmayı istiyorsun, dedi.

### [Kasas 28:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/28:27.md) — الصَّالِحِينَ

قَالَ إِنِّي أُرِيدُ أَنْ أُنْكِحَكَ إِحْدَى ابْنَتَيَّ هَاتَيْنِ عَلَى أَنْ تَأْجُرَنِي ثَمَانِيَ حِجَجٍ فَإِنْ أَتْمَمْتَ عَشْرًا فَمِنْ عِنْدِكَ وَمَا أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): O da dedi ki: Bana sekiz yıl çalışmana karşılık, bu iki kızımdan birini sana nıkahlamak istiyorum. Şayet on yıla tamamlarsan o, senden bir lutuf olur. Ama sana zorluk çektirmek istemem. İnşaallah beni salihlerden bulacaksın.

### [Kasas 28:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/28:67.md) — صَالِحًا

فَأَمَّا مَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَعَسَى أَنْ يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِينَ

Meal (IK): Ama tevbe edip inanan ve salih amel işleyen kimsenin, kurtuluşa erenlerden olması ümid edilir.

### [Kasas 28:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/28:80.md) — صَالِحًا

وَقَالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَيْلَكُمْ ثَوَابُ اللَّهِ خَيْرٌ لِمَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا وَلَا يُلَقَّاهَا إِلَّا الصَّابِرُونَ

Meal (IK): Kendilerine bilgi verilmiş olanlar da şöyle demişti: Yazıklar olsun size Allah’ın mükafatı, iman edip salih amel işleyenler için daha hayırlıdır. Ona da ancak sabredenler kavuşabilir.

### [Ankebut 29:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/29:7.md) — الصَّالِحَاتِ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَحْسَنَ الَّذِي كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): İman edip de salih amel işleyenlerin, kötülüklerini andolsun ki örteriz. Onları yaptıklarından daha güzeli ile mükafatlandırırız.

### [Ankebut 29:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/29:9.md) — الصَّالِحَاتِ · الصَّالِحِينَ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِحِينَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenleri de andolsun ki; salihlerin arasına katacağız.

### [Ankebut 29:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/29:27.md) — الصَّالِحِينَ

وَوَهَبْنَا لَهُ إِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَجَعَلْنَا فِي ذُرِّيَّتِهِ النُّبُوَّةَ وَالْكِتَابَ وَآتَيْنَاهُ أَجْرَهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الْآخِرَةِ لَمِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Ve ona İshak ve Ya’kub’u ihsan ettik. Soyundan gelenlere kitab ve peygamberlik verdik. Ona dünyada mükafatını verdik. Doğrusu ahirette de o, salihlerdendir.

### [Ankebut 29:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/29:58.md) — الصَّالِحَاتِ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ مِنَ الْجَنَّةِ غُرَفًا تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ

Meal (IK): İman edip de salih amel işleyenleri altından ırmaklar akan, içinde temelli kalacakları cennetteki köşklere yerleştiririz. Çalışanların mükafatları ne güzeldir.

### [Rum 30:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/30:15.md) — الصَّالِحَاتِ

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ

Meal (IK): İman edip salih amellerde bulunanlar; bir bahçededirler, ağırlanırlar.

### [Rum 30:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/30:44.md) — صَالِحًا

مَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَمَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِأَنْفُسِهِمْ يَمْهَدُونَ

Meal (IK): Kim, küfrederse; küfrü kendi aleyhinedir. Kim de salih amel işlerse; kendisi için rahat bir yer hazırlamış olur.

### [Rum 30:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/30:45.md) — الصَّالِحَاتِ

لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Ki, iman edip salih ameller işleyenleri Allah’ın fazlından mükafatlandırılması içindir bu. Muhakkak ki O; kafirleri sevmez.

### [Lokman 31:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/31:8.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتُ النَّعِيمِ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenlere; muhakkak ki Naim cennetleri vardır.

### [Secde 32:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/32:12.md) — صَالِحًا

وَلَوْ تَرَى إِذِ الْمُجْرِمُونَ نَاكِسُو رُءُوسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ رَبَّنَا أَبْصَرْنَا وَسَمِعْنَا فَارْجِعْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا إِنَّا مُوقِنُونَ

Meal (IK): Suçluları Rabblarının huzurunda başları öne eğilmiş olarak: Rabbımız, gördük ve dinledik. Artık bizi dünyaya geri çevir de salih amel işleyelim. Gerçekten biz, kesin olarak inandık, derlerken bir görsen.

### [Secde 32:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/32:19.md) — الصَّالِحَاتِ

أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوَى نُزُلًا بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenlere gelince; onlar için yapmış oldukları amellere karşılık koymak üzere Me’va Cennetleri vardır.

### [Ahzab 33:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/33:31.md) — صَالِحًا

وَمَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَرَسُولِهِ وَتَعْمَلْ صَالِحًا نُؤْتِهَا أَجْرَهَا مَرَّتَيْنِ وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَرِيمًا

Meal (IK): Sizden her kim de Allah’a ve Rasulüne boyun eğip salih amel işlerse; onun mükafatını da iki kat veririz. Hem Biz, ona cömertçe bir rızık da hazırlamışızdır.

### [Ahzab 33:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/33:71.md) — يُصْلِحْ

يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ فَازَ فَوْزًا عَظِيمًا

Meal (IK): Ki O da işlerinizi düzeltsin ve günahlarınızı bağışlasın. Kim Allah’a ve Rasulüne itaat ederse; gerçekten büyük bir kurtuluşla kurtulmuştur

### [Sebe 34:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/34:4.md) — الصَّالِحَاتِ

لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَرِزْقٌ كَرِيمٌ

Meal (IK): İman etmiş olup da salih amel işleyenleri mükafatlandırması için. İşte onlara mağfiret ve cömertçe verilmiş bir rızık vardır.

### [Sebe 34:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/34:11.md) — صَالِحًا

أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَقَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Geniş zırhlar yap ve dokumasını sağlam tut, diye. Ve salih ameller işleyin. Muhakkak ki Ben; yapmakta olduğunuz şeyi görenim.

### [Sebe 34:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/34:37.md) — صَالِحًا

وَمَا أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنَا زُلْفَى إِلَّا مَنْ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحًا فَأُولَئِكَ لَهُمْ جَزَاءُ الضِّعْفِ بِمَا عَمِلُوا وَهُمْ فِي الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ

Meal (IK): Ne mallarınız, ne de çocuklarınız sizi, Bizim katımıza yaklaştıracak olan. Ancak iman edip salih amel işleyen kimselerin, işte onların yaptıklarına karşılık kkat kat mükafat vardır. Ve onlar, yüksek dereceler içinde emindirler.

### [Fatır 35:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/35:7.md) — الصَّالِحَاتِ

الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَأَجْرٌ كَبِيرٌ

Meal (IK): Küfredenler, işte onlara şiddetli azab vardır. İman etmiş olup da salih ameller işleyenlere de, işte onlara mağfiret ve büyük ecir vardır.

### [Fatır 35:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/35:10.md) — الصَّالِحُ

مَنْ كَانَ يُرِيدُ الْعِزَّةَ فَلِلَّهِ الْعِزَّةُ جَمِيعًا إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَالْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ وَالَّذِينَ يَمْكُرُونَ السَّيِّئَاتِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ وَمَكْرُ أُولَئِكَ هُوَ يَبُورُ

Meal (IK): Kim, izzet istiyorsa; izzet bütünüyle Allah’ındır. Güzel sözler O’na yükselir. Onu da salih amel yükseltir. Kötülükleri tuzak yapanlar için şiddetli bir azab vardır. Onların hilesi, boşa çıkar.

### [Fatır 35:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/35:37.md) — صَالِحًا

وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُمْ مَا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَنْ تَذَكَّرَ وَجَاءَكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ نَصِيرٍ

Meal (IK): Onlar orada bağırışırlar; Rabbımız, bizi çıkar da yapageldiklerimizden farklı olarak salih amel işleyelim. Öğüt alacak kişinin öğüt alacağı kadar bir süre sizi yaşatmadık mı? Ve size uyarıcı da gelmişti. Öyleyse azabı tadın. Zalimler için hiç bir yardımcı yoktur.

### [Saffat 37:100](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/37:100.md) — الصَّالِحِينَ

رَبِّ هَبْ لِي مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Rabbım, bana salihlerden ihsan et.

### [Saffat 37:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/37:112.md) — الصَّالِحِينَ

وَبَشَّرْنَاهُ بِإِسْحَاقَ نَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Ona salihlerden bir peygamber olmak üzere İshak’ı müjdeledik.

### [Sad 38:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/38:24.md) — الصَّالِحَاتِ

قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَى نِعَاجِهِ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ وَظَنَّ دَاوُدُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ

Meal (IK): O da dedi ki: Senin dişi koyununu, kendi dişi koyunlarına katmak için istemekle sana zulmetmiştir. Doğrusu ortakçıların çoğu birbirinin hakkına tecavüz eder. Ancak inanmış olup salih ameller işleyenler müstesnadır. Ama onlar pek azdır. Davud, kendisini imtihan ettiğimizi zannederek Rabbından mağfiret diledi. Rukua kapanarak Allah’a yöneldi.

### [Sad 38:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/38:28.md) — الصَّالِحَاتِ

أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ

Meal (IK): Yoksa Biz; iman etmiş ve salih amel işlemiş olanları, yeryüzünde bozgunculuk edenler gibi mi kılarız? Yoksa Biz; muttakileri, facirler gibi mi tutarız?

### [Mü'min 40:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/40:8.md) — صَلَحَ

رَبَّنَا وَأَدْخِلْهُمْ جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدْتَهُمْ وَمَنْ صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ

Meal (IK): Rabbımız; onları ve babalarından, eşlerinden, soylarından salih olanları kendilerine vaadettiğin Adn cennetlerine girdir. Şüphesiz ki Aziz, Hakim olan Sensin Sen.

### [Mü'min 40:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/40:40.md) — صَالِحًا

مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلَا يُجْزَى إِلَّا مِثْلَهَا وَمَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولَئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فِيهَا بِغَيْرِ حِسَابٍ

Meal (IK): Kim, bir kötülük işlerse; ancak onun benzerleriyle ceza görür. Kadın veya erkek her kim de inanarak salih amel işlerse; işte onlar, cennete girerler ve orada hesapsız şekilde rızıklanırlar.

### [Mü'min 40:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/40:58.md) — الصَّالِحَاتِ

وَمَا يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَلَا الْمُسِيءُ قَلِيلًا مَا تَتَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Körle gören, inanıp salih amel işleyenlerle kötülük yapan bir değildir. Ne de az düşünüyorsunuz.

### [Fussilet 41:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/41:8.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

Meal (IK): Muhakkak ki iman edip salih amel işleyenlere; işte onlara, kesintisiz bir mükafat vardır.

### [Fussilet 41:33](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/41:33.md) — صَالِحًا

وَمَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ وَعَمِلَ صَالِحًا وَقَالَ إِنَّنِي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki ben müslümanlardanım, diyerek salih amel işleyen ve Allah’a çağıran kimseden daha güzel sözlü kim vardır?

### [Fussilet 41:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/41:46.md) — صَالِحًا

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ أَسَاءَ فَعَلَيْهَا وَمَا رَبُّكَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ

Meal (IK): Kim, salih amel işlerse; kendi lehinedir. Kim de kötülük yaparsa; kendi aleyhinedir. Ve Rabbın; kullarına zulmedici değildir.

### [Şura 42:22](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/42:22.md) — الصَّالِحَاتِ

تَرَى الظَّالِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا كَسَبُوا وَهُوَ وَاقِعٌ بِهِمْ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِي رَوْضَاتِ الْجَنَّاتِ لَهُمْ مَا يَشَاءُونَ عِنْدَ رَبِّهِمْ ذَلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ

Meal (IK): Göreceksin ki; zalimler yaptıkları şeyler başlarına gelirken korkudan titrerler. İman edip salih amel işleyenler ise cennet bahçelerindedirler. Rabblarının katında onlara diledikleri vardır. İşte bu; büyük lutfun kendisidir.

### [Şura 42:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/42:23.md) — الصَّالِحَاتِ

ذَلِكَ الَّذِي يُبَشِّرُ اللَّهُ عِبَادَهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ قُلْ لَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى وَمَنْ يَقْتَرِفْ حَسَنَةً نَزِدْ لَهُ فِيهَا حُسْنًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ شَكُورٌ

Meal (IK): İşte Allah’ın iman edip salih ameller işleyen kullarına müjdelediği budur. De ki: Ben, sizden buna karşılık; akrabalıkta sevgiden başka bir ücret istemem. Kim, bir iyilik kazanırsa; Biz onun iyiliğini arttırırız. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Şekur’dur.

### [Şura 42:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/42:26.md) — الصَّالِحَاتِ

وَيَسْتَجِيبُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِهِ وَالْكَافِرُونَ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ

Meal (IK): İman edip salih ameller işleyenlerin duasını kabul buyurur ve onlara lutfundan arttırır. Kafirlere gelince; onlar için şiddetli bir azab vardır.

### [Şura 42:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/42:40.md) — وَأَصْلَحَ

وَجَزَاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُهَا فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Kötülüğün karşılığı; ona denk bir kötülüktür. Kim, affeder ve ıslah ederse; ecri Allah’a aittir. Muhakkak ki Allah; zalimleri sevmez.

### [Casiye 45:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/45:15.md) — صَالِحًا

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا فَلِنَفْسِهِ وَمَنْ أَسَاءَ فَعَلَيْهَا ثُمَّ إِلَى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ

Meal (IK): Her kim, salih amel işlerse; kendi lehinedir. Kim de kötülük yaparsa; aleyhinedir. Sonra Rabbınıza döndürüleceksiniz.

### [Casiye 45:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/45:21.md) — الصَّالِحَاتِ

أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئَاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَوَاءً مَحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ

Meal (IK): Yoksa; kötülükleri kazananlar, ölümlerinde ve sağlıklarında kendilerini iman edip salih amel işleyen kimseler ile bir tutacağımızı mı sandılar? Ne kötü hüküm veriyorlar.

### [Casiye 45:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/45:30.md) — الصَّالِحَاتِ

فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ فِي رَحْمَتِهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْمُبِينُ

Meal (IK): İman edip salih amel işlemiş olanlara gelince; Rabbları onları rahmetine girdirir. Apaçık kurtuluş işte budur.

### [Ahkaf 46:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/46:15.md) — صَالِحًا · وَأَصْلِحْ

وَوَصَّيْنَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَيْهِ إِحْسَانًا حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَى وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ

Meal (IK): Biz; insana, anne ve babasına ihsan etmesini tavsiye ettik. Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu. Taşınması ve sütten kesilmesi otuz aydır. Nihayet erginlik çağına ulaşınca ve kırk yaşına varınca der ki: Rabbım bana; ana-babama verdiğin nimete şükretmemi ve senin hoşnud olacağın salih amel işlememi ilham et. Bana verdiğin gibi soyuma da salah ver. Doğrusu ben, Sana döndüm. Ve gerçekten ben, müslümanlardanım.

### [Muhammed 47:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/47:2.md) — الصَّالِحَاتِ · وَأَصْلَحَ

وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَآمَنُوا بِمَا نُزِّلَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَهُوَ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ كَفَّرَ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَأَصْلَحَ بَالَهُمْ

Meal (IK): İman edip salih ameller işleyenlerin, Muhammed’e indirilene-ki o, Rabblarından olan haktırinananların kötülüklerini örter ve durumlarını ıslah eder.

### [Muhammed 47:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/47:5.md) — وَيُصْلِحُ

سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بَالَهُمْ

Meal (IK): Onları hidayete eriştirir ve durumlarını ıslah eder.

### [Muhammed 47:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/47:12.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ وَالَّذِينَ كَفَرُوا يَتَمَتَّعُونَ وَيَأْكُلُونَ كَمَا تَأْكُلُ الْأَنْعَامُ وَالنَّارُ مَثْوًى لَهُمْ

Meal (IK): Muhakkak ki Allah iman edip salih amel işleyenleri altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. Küfredenler ise, eğlenirler ve hayvanların yediği gibi yerler. Onları yeri de ateştir.

### [Fetih 48:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/48:29.md) — الصَّالِحَاتِ

مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُكَّعًا سُجَّدًا يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَانًا سِيمَاهُمْ فِي وُجُوهِهِمْ مِنْ أَثَرِ السُّجُودِ ذَلِكَ مَثَلُهُمْ فِي التَّوْرَاةِ وَمَثَلُهُمْ فِي الْإِنْجِيلِ كَزَرْعٍ أَخْرَجَ شَطْأَهُ فَآزَرَهُ فَاسْتَغْلَظَ فَاسْتَوَى عَلَى سُوقِهِ يُعْجِبُ الزُّرَّاعَ لِيَغِيظَ بِهِمُ الْكُفَّارَ وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنْهُمْ مَغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): Muhammed; Allah’ın Rasulüdür. Beraberinde bulunanlar da; kafirlere karşı zorlu, kendi aralarında merhametlidirler. Onları rüku’ edenler, secde edenler olarak görürsün. Allah’tan lutuf ve rıza isterler. Onlar; yüzlerindeki izinden tanınırlar. İşte onların Tevrat’taki vasıfları budur. İncil’de de şöyle vasıflandırılmışlardı: Onlat filizini yarıp çıkarmış, gittikçe onu kuvvetlendirerek kalınlaşmış, gövdesi üzerine dikilmiş bir ekine benzerler ki bu, ekicilerin de hoşuna gider. Allah; böylece onları çoğaltıp kuvvetlendirmekle, kafirleri öfkelendirir. Allah; iman edip salih amel işleyenlere hem mağfiret, hem de büyük bir mükafat vaadetmiştir.

### [Hucurat 49:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/49:9.md) — فَأَصْلِحُوا

وَإِنْ طَائِفَتَانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدَاهُمَا عَلَى الْأُخْرَى فَقَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ فَإِنْ فَاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمَا بِالْعَدْلِ وَأَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

Meal (IK): Eğer mü’minlerden iki taife çarpışacak olursa; aralarını düzeltin. Şayet biri diğeri üzerine saldırırsa; saldıranlarla Allah’ın buyruğuna dönünceye kadar savaşın. Eğer dönerlerse; artık adaletle aralarını bulun ve adil davranın. Şüphesiz ki Allah; adil davrananları sever.

### [Hucurat 49:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/49:10.md) — فَأَصْلِحُوا

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): Mü’minler; ancak kardeştirler. Öyle ise iki kardeşinizin arasını düzeltin ve Allah’tan korkun ki; esirgenesiniz.

### [Münafikun 63:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/63:10.md) — الصَّالِحِينَ

وَأَنْفِقُوا مِنْ مَا رَزَقْنَاكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِي إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Birinize ölüm gelip de; Rabbım, beni yakın bir süreye kadar geciktirsen de sadaka versem ve salihlerden olsam, diyeceği zaman gelmezden evvel, size rızık olarak verdiğimizden infak edin.

### [Tegabün 64:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/64:9.md) — صَالِحًا

يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذَلِكَ يَوْمُ التَّغَابُنِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ وَيُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Sizi toplanma günü için topladığı gün; işte o gün, kimin aldandığının açığa çıkacağı gündür. Kim, Allah’a inanır ve salih amel işlerse; Allah onun kötülüklerini örter ve onu, altından ırmaklar akan, içinde ebediyyen kalacakları cennetlere sokar. İşte büyük kurtuluş budur.

### [Talak 65:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/65:11.md) — الصَّالِحَاتِ · صَالِحًا

رَسُولًا يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِ اللَّهِ مُبَيِّنَاتٍ لِيُخْرِجَ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَمَنْ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا قَدْ أَحْسَنَ اللَّهُ لَهُ رِزْقًا

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenleri karanlıklardan aydınlığa çıkarmak için, size Allah’ın apaçık bildiren ayetlerini okuyan bir peygamber gönderdi. Kim Allah’a inanır ve salih amel işlerse; onu, altlarından ırmaklar akan cennetlere girdirir, orada ebediyyen kalırlar. Allah; ona, gerçekten güzel bir rızık vermiştir.

### [Tahrim 66:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/66:4.md) — وَصَالِحُ

إِنْ تَتُوبَا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمَا وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمَلَائِكَةُ بَعْدَ ذَلِكَ ظَهِيرٌ

Meal (IK): Eğer her ikiniz de Allah’a tevbe ederseniz; gerçekten kaymış olan kalbleriniz düzelmiş olur. Şayet ona karşı birbirinize destek olmaya kalkışırsanız; hiç şüphesiz Allah, onun mevlasıdır. Cebrail de, mü’minlerin salih olanı da, bunun ardından bütün melekler de ona yardımcıdırlar.

### [Tahrim 66:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/66:10.md) — صَالِحَيْنِ

ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَةَ نُوحٍ وَامْرَأَةَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ

Meal (IK): Allah; küfredenlere Nuh’un karısıyla Lut’un karısını misal verdi. Onlar, kullarımızdan iki salih kulun nikahında iken hainlik ettiler de, onları Allah’tan hiç bir şeyle kurtaramadılar. O iki kadına; ateşe girenlerle beraber siz de girin, denildi.

### [Kalem 68:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/68:50.md) — الصَّالِحِينَ

فَاجْتَبَاهُ رَبُّهُ فَجَعَلَهُ مِنَ الصَّالِحِينَ

Meal (IK): Rabbı, onu seçti de salihlerden kıldı.

### [Cin 72:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/72:11.md) — الصَّالِحُونَ

وَأَنَّا مِنَّا الصَّالِحُونَ وَمِنَّا دُونَ ذَلِكَ كُنَّا طَرَائِقَ قِدَدًا

Meal (IK): Gerçekten aramızda salihler de vardır ve bundan aşağı olanlar da. Biz, türlü türlü yollara ayrılmışız.

### [İnşikak 84:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/84:25.md) — الصَّالِحَاتِ

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

Meal (IK): Ancak iman edip salih amel işleyenler müstesna. Onlara bitip tükenmeyen bir ecir vardır.

### [Buruc 85:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/85:11.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ذَلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ

Meal (IK): Doğrusu iman edip salih amel işlemiş olanlar için, altlarından ırmaklar akan cennetler vardır. İşte büyük kurtuluş budur.

### [Tin 95:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/95:6.md) — الصَّالِحَاتِ

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ أَجْرٌ غَيْرُ مَمْنُونٍ

Meal (IK): Yalnız iman edip salih amel işleyenler müstesna. Onlara kesintisiz mükafat vardır.

### [Beyyine 98:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/98:7.md) — الصَّالِحَاتِ

إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ

Meal (IK): Muhakkak ki iman etmiş olup salih ameller işleyenler; işte onlar da, yaratıkların en hayırlısıdırlar.

### [Asr 103:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/ayet/103:3.md) — الصَّالِحَاتِ

إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ

Meal (IK): Ancak iman edenler ve salih amel işleyenler müstesnadır. Bir de birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve sabrı tavsiye edenler

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir. Bugün bu kelimenin aldığı mana uygunluk anlamındadır. Bir somun civataya geçiyorsa o somun o civataya salihtir deriz. Burada uygun olan işleri yapmak anlamına gelmektedir. Dişi çoğul kullanılmıştır. Bu çoğul sayıca çoğulu değil de, sistematik çoğulu ifade eder. Topluluklarda herkes ayrı ayrı işler yapar, sonunda o işler birbirini tamamlar ve bir bütün olur. Kişiler kendi hür iradeleri ile  iş yapacaklar, kendi çıkarlarını düşünecekler, bunun yanında başkalarının da çıkarlarını ve onlarla uygunluğunu da hesaba katacaklar. Böyle amele salih amel denmektedir. Dayanışma ve işbölümü esasına dayanan çalışmaları yapan topluluklar ancak çöküntüden kurtulmuş olur. Böylece topluluğun temel iki unsuru ifade edilmiş oluyor.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والصاد واللام معهما
ح ص ل، ص ل ح، ل ح ص، ص ح ل مستعملات
حصل:
حَصَلَ يحصُل حُصُولاً: أي بَقِيَ وثَبَتَ وذَهَبَ ما سِواهُ من حِسابٍ أو عَمَلٍ ونحوه فهو حاصل. والتحصيلُ: تَمييز ما يحصُل. والأسمُ: الحَصليةُ، قال لبيد:
وكلُّ امرئٍ يَوماً سيَعلَم سَعْـيَه		إذا حُصِّلَتْ عند الإِله الحصائل
ويُرَوى: إذا كُشِّفَت عند الإِله. وحَوْصَلةُ الطائر: معرُوف. والحَوْصلةُ: طَيْرٌ أعظَمُ من طَيْر الماء طَويل العُنُقِ، بَحْريَّةٌ جُلُودُها بيضٌ تُلْبَسُ، ويُجمَع حَواصِل. والحَوْصَلُ: الشاةُ التي عَظُمَ ما فَوقَ سُرَّتِها من بَطْنها ويقال: احوَنْصَلَ الطَيْرُ: إذا ثَنَى عُنَقَه وأخرَجَ حوصلته.
صحل:
الصحلّ: صَوْتٌ فيه بُحَّة، صَحِل صوتُه فهو أصحَلُ الصَوْت.
صلح:
الصَلاحُ: نقيض الطلاح. ورجل صالح في نفسه ومُصلِحٌ في أعماله وأمُوره. والصُّلْحُ: تصالُحُ القوم بينهم. وأصلَحْتُ إلى الدابَّة: أحْسَنْتُ إليها. والصِّلْحُ: نهر بمَيْسان.
لحص:
اللَّحْصُ والتَلحيصُ: استقصاء خَبَر الشيء وبيانه، لَحَصَ لي فلان خَبَرك وأمْرَكَ أي بَيَّنَه شَيئاً شَيئاً. وقال في بعض الوصف: أَمْرُ مَناقِع النّزّ ومواقع الرّزّ، حبُّها لا يُجَزُّ، وقصبها يهتزّ، وكتَبْتَ كتابي هذا وقد حَصَّلتُه ولحَّصتْهُ وفَصَّلُته ووَصَّلْتُه وترّصته وفَصَّصْته مُحَصَّلاً مُلَحَّصاً مُفَصَّلاً مُوَصَّلاً مُتَرَّصاً مُفصّصا، وبعض يقول مُلَخَّصاً بالخاء.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الصاد** ve **اللام** onlarla beraber

**ح ص ل**، **ص ل ح**، **ل ح ص**، **ص ح ل** kullanılagelenlerdir.

**حصل**:
**حَصَلَ** **يحصُل** **حُصُولاً**: yani kaldı ve sabit oldu ve onun dışındaki hesap veya amel ve benzeri şeylerden olan şey gitti; o hâlde o, hâsıldır. Ve **التحصيلُ**: hâsıl olan şeyi ayırt etmektir. Ve isim: **الحَصليةُ**. Lebîd dedi ki:
Ve her kişi bir gün sa’yini elbette bilecektir		ilah katında **الحصائل** tahsil olunduğu zaman
Ve rivayet olunur: ilah katında açığa çıkarıldığı zaman. Ve kuşun **حَوْصَلةُ**’si: bilinen(şey)dir. Ve **الحَوْصلةُ**: su kuşundan daha büyük, uzun boyunlu, denizî bir kuştur; derileri beyazdır, giyilir; ve **حَواصِل** diye cem‘ olunur. Ve **الحَوْصَلُ**: karnından göbeğinin üst tarafı büyüyen koyundur. Ve denilir: **احوَنْصَلَ الطَيْرُ**: boynunu büktüğü ve kursağını çıkardığı zaman.

**صحل**:
**الصحلّ**: içinde boğukluk bulunan bir sestir; **صَحِل** sesi; o hâlde o, sesçe **أصحَلُ**dur.

**صلح**:
**الصَلاحُ**: **الطلاح**’ın zıddıdır. Ve (bir) adam, kendi nefsinde **صالح** ve amellerinde ve işlerinde **مُصلِحٌ**dur. Ve **الصُّلْحُ**: kavmin kendi aralarında barışmasıdır. Ve **أصلَحْتُ إلى الدابَّة**: ona iyilik ettim. Ve **الصِّلْحُ**: **مَيْسان**’da bir nehirdir.

**لحص**:
**اللَّحْصُ** ve **التَلحيصُ**: bir şeyin haberini sonuna kadar araştırmak ve onu açıklamaktır; falan bana senin haberini ve işini **لَحَصَ** etti, yani onu şey şey açıkladı. Ve bazı vasıfta dedi: **أَمْرُ مَناقِع النّزّ ومواقع الرّزّ، حبُّها لا يُجَزُّ، وقصبها يهتزّ**. Ve ben bu kitabımı yazdım; hâlbuki onu **حَصَّلتُه** ve **لحَّصتْهُ** ve **فَصَّلُته** ve **وَصَّلْتُه** ve **ترّصته** ve **فَصَّصْته**; **مُحَصَّلاً مُلَحَّصاً مُفَصَّلاً مُوَصَّلاً مُتَرَّصاً مُفصّصا** (olarak). Ve bazısı **مُلَخَّصاً** der, **الخاء** ile.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصَلاحُ: ضدّ الفساد. تقول: صَلَح الشيءُ يَصْلُح صُلوحاً. قال الفراء: وحكى أصحابُنا صَلُح أيضاً بالضم. وهذا الشيءُ يَصْلُح لك، أي هو من بابِتك. والصِلاح بكسر الصاد: المَصالحة، والاسم الصُلْح، يذكّر ويؤنّث. وقد اصْطَلَحا وتصالَحا واصَّالحا أيضاً مشدّدة الصاد. والإصلاح: نقيض الإفْساد. والمَصْلَحة: واحدة المصالح. والاسْتِصْلاحُ: نقيض الاستفساد.

##### Türkçe

**الصَلاحُ**: fesadın zıddı. Dersin ki: **صَلَح** şey **يَصْلُح** **صُلوحاً**. **الفراء** dedi: Bizim ashabımız **صَلُح**’u da (ضمة ile) rivayet etti. Ve bu şey **يَصْلُح** sana; yani o, senin kapından (senin işinden)dir. Ve **الصِلاح** (صاد’ın kesresiyle): barışma; isim **الصُلْح**’tur; müzekker de olur müennes de. Ve ikisi **اصْطَلَحا** ve **تصالَحا** ve ayrıca **اصَّالحا** (صاد’ı şeddeli) oldular. Ve **الإصلاح**: **الإفْساد**’ın nakîzidir. Ve **المَصْلَحة**: **المصالح**’in bir tanesidir. Ve **الاسْتِصْلاحُ**: **الاستفساد**’ın nakîzidir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ص ل
حصل ، لحص ، صلح ، صحل : مستعملة .
حصل : قال الليث : تقول : حَصَلَ الشيءُ يحصلُ حُصولاً ، قال : والحاصِل من كل شيءٍ : ما بقي وثبَتَ وذهب ما سواه يكون من الحساب والأعمال ونحوِها . والتحصيل : تمييز ما يَحصُل ، والاسم الحَصِيلَةُ . وقال لبيد : وكل امرىءٍ يَوْماً سَيُعْلم سَعْيُه إذا حُصِّلت عند الإله الحصائِلُ وقال الفرّاء في قوله تعالى : ( ? لْقُبُورِ وَحُصِّلَ مَا فِى ? لصُّدُورِ ) ( العَاديَات : 10 ) أي بُيِّن . وقال غيره : مُيِّزَ . وقال بعضهم : جُمِعَ . الليث : الحَوْصَلة : حَوْصَلَة الطَّائر ، ويقال للشاة التي عَظُم من بطنها ما فوق سُرَّتها حَوْصلٌ وأنشد : أو ذات أَوْنَيْن لها حَوْصلُ قال : والطائر إذا ثَنَى عُنُقه وأخرج حَوْصَلَته يقال : قد احوَنْصَل . وقال أبو النَّجم : وأصبَح : الروضُ لَوِيّاً حَوْصَلهُ وحَوْصلُ الروض : قَرَارُه ، وهو أبطؤها هَيْجاً ، وبه سُمِّيت حوصلةُ الطائر ، لأنها قرار ما يأكله .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : زَاوِرةُ القَطَاة : ما تحمل فيه الماء لفراخها ، وهي حَوْصَلتها ، قال : والغَرَاغِرُ : الحَوَاصِلُ ، ويقال : حَوْصلَة وحَوْصلَّة وحَوْصِلاء ممدود بمعنى واحد . أبو زيد : الحَوْصلَّةُ للطير بمنزلة المعدة للإسنان ، وهي المصارين لِذي الظِّلْفِ والخُفِّ ، والقانصةُ من الطير تُدْعَى الْجِرِّيئَةُ مهموزة على فِعِّيلَة . وقال ابن شميل : من أدواء الخيل : الحَصَلُ والقَصَلُ ، قال : والحَصَلُ : سَفُّ الفرسِ التُّرابَ من البَقْل فيجتمِعُ منه ترابٌ في بطنه فيقتله ، قال : فإن قَتَله الحصَلُ قيل : إنه لَحَصِلٌ . وقال ابن الأعرابي : الحَصلُ في أولاد الإبل : أن تأكل التراب ، ولا تُخرِجَ الجِرَّة وربما قتَلها ذلك . أبو العباس عن ابن الأعرابي قال : وفي الطعام مُرَيْرَاؤه وحَصَلُه وغَفَاه وفَغَاهُ وحُثَالتُه وحُفالتُه بمعنى واحد . قال : وحصَّلَ النخل إذا استدار بلَحُه . وقال غيره : أحصل القومُ فهم مُحْصِلون إذا حصَّلَ نخْلُهم : وذلك إذا استبان البُسْرُ وتدحْرَج . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الحاصل : ما خَلَصَ من الفِضَّة من حجارة المَعْدِن ، ويقال للذي يُخَلِّصه مُحَصِّل ، وأنشد : أَلاَ رَجُلٌ جَزَاهُ الله خيراً يَدُلُّ عَلَى مُحَصِّلةٍ تُبِيتُ أي تُبِيتُني عندها لأُجَامِعها صحل : قال الليث : الصّحَل . صَوتٌ فيه بُحَّة ، يقال : صَحِلَ صوتُه صَحَلاً فهو صَحِلُ الصوت . وفي صفة رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) حين وصَفَتْه بها أُمُّ مَعْبَد : ( وفي صوتِه صَحَلٌ ) أرادت أنَّ فيه كالبُحّة ، وهو ألاّ يكون حادّاً . وقال ابن شُمَيل : الأصْحَل : دون الأبَحّ ، إنما الصَّحَل : جُشوءٌ في الصوت إذا لم يكن صافياً وليس بالشديد ، ولكنه حَسَنٌ ، يوصف به الظِّباء ، وأنشد : إن لها لَسَائقاً إن صَحَّا لا صَحِلَ الصوتِ ولا أَبَحّا إذا السُّقَاةُ عَرَّدُوا أَلَحَّا صلح : الليث : الصُّلْح : تَصالُح القوم بينهم ، والصَّلاَح : نقيض الفساد ، والإصلاح : نقيض الإفساد ، ورجُلٌ صالح : مُصلحٌ ، والصالح في نفسه ، والمصلح في أعماله وأُموره ، وتقول : أصلحتُ إلى الدابة إذا أحسنتَ إليها . والصِّلْحُ : نهر بمَيْسان . ويقال : صلَح فلانٌ صُلُوحاً وصَلاحاً ، وأنشد أبو زيد : فكيفَ بأطرافي إذا ماشَتَمْتَني وما بعد شَتْم الوالدين صُلُوح والصِّلاَح بمعنى المصالحة ، والعرب تؤنِّثها ، ومنه قول بِشْر بن أبي خازم : يَسُومون الصِّلاح بذاتِ كَهْفٍ وما فيها لهم سَلَعٌ وَقَارُ وقوله : وما فيها أي في المصالحة ولذلك أنّث الصِّلاَح .
وصَلاَحِ : اسم لِمَكَّة على فَعَالِ . والمصْلَحَةُ : الصَّلاَح . وتصالح القوم واصّالحوا واصطلحوا بمعنى واحد . لحص : قال الليث : اللَّحْص والتَّلْحِيص : استقصاءُ خبر الشيء وبيانه ، تقول : قد لحص لي فلان خبرَك وأمرَك إذا بيّن ذلك كله شيئاً بعد شيء ، وكتب بعض الفصحاء إلى بعض إخوانه كتاباً في بعض الوصف فقال : وقد كتبت كتابي هذا إليك وقد حَصَّلتُه ولَحّصْتُه وفَصَّلته ووصّلْتُه وبعض يقول : لَخَّصتُه بالخاء . وأخبرني المنذري أنه سأل أبا الهيثم عن قول أُمَيَّة بن أبي عائذ الهُذَليّ : قد كنتُ ولاَّجاً خروجاً صَيْرَفا لم تَلْتَحِصْنِي حَيْصَ بَيْصَ لحَاص فقال : لحَاص أخرجه مُخْرَجَ قَطَام وحَذَامِ ، قال وقوله : لم تَلْتَحِصْنِي أي لم تُثَبِّطْنِي . يقال : لحصتُ فلاناً عن كذا ، والْتَحصْتُه أي حَبَسْتُه وثَبَّطْتُه . قال : وأخبرني الحرّاني عن ابن السكيت في قوله : لم تَلْتَحِصْني أي لم أَنْشَب فيها . ولَحَاصِ فَعَال منه . غيره : لَحِصَتْ عينُه والْتَحَصَتْ إذا الْتَزَقَت من الرَّمَص . وقال اللِّحياني : الْتَحَصَ فُلانٌ البيضَةَ إذا تَحَسَّاها ، والتحصَ الذئبُ عينَ الشاة ، والْتَحَصَ بيضَ النَّعَام إذا شَرِبَ ما فيها من المحِّ والبياضِ .

##### Türkçe

**ح ص ل**
**حصل** ، **لحص** ، **صلح** ، **صحل** : kullanımdadır.

**حصل** : Leys dedi: dersin ki: **حَصَلَ** şey **يحصلُ** **حُصولاً**; dedi: ve her şeyden **الحاصِل**: geri kalan ve sabit kalan, ondan başkası giden şeydir; hesaplardan, amellerden ve benzerlerinden olur. Ve **التحصيل**: **يَحصُل** olanı ayırt etmektir; isim **الحَصِيلَةُ**’dır. Lebîd dedi:
Ve her kişi bir gün çabası bilinecektir
Allah katında **الحصائِلُ** elde edilip çıkarıldığında.

Ferrâ, Yüce Allah’ın sözü hakkında dedi: (وَحُصِّلَ مَا فِى الصُّدُورِ) (العَاديَات: 10) yani: açıklığa kavuşturuldu. Başkası dedi: ayırt edildi. Bazıları dedi: toplandı.

Leys: **الحَوْصَلة**: kuşun **حَوْصَلَة**’sidir; ve göbeğinin üst tarafı karnından büyüyen koyuna **حَوْصلٌ** denir. Ve şu beyit okundu:
Ya da iki güç sahibi, onun için **حَوْصلُ** vardır.

Dedi: Kuş boynunu büker ve **حَوْصَلَته**’sini çıkarırsa: **احوَنْصَل** denir. Ebû’n-Necm dedi:
Ve sabahladı: çayır, **حَوْصَلهُ**’si bükülmüş (eğilmiş) olarak.

Ve çayırın **حَوْصلُ**’ü: onun tabanıdır; o, onun en yavaş kabaranıdır; ve bununla kuşun **حوصلةُ**’sine ad verildi; çünkü o, yediğinin karar (yerleşme) yeridir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **زَاوِرةُ القَطَاة**: yavruları için suyu taşıdığı şeydir; o, onun **حَوْصَلتها**’sıdır. Dedi: ve **الغَرَاغِرُ**: **الحَوَاصِلُ**’dir. Ve denir: **حَوْصلَة** ve **حَوْصلَّة** ve **حَوْصِلاء** (uzatılmış) tek bir mânâdadır.

Ebû Zeyd: **الحَوْصلَّةُ** kuş için, insanlara göre mide menzilesindedir; ve o, tırnaklı ve toynaklı için bağırsaklardır. Ve kuşlardan taşlık, **الْجِرِّيئَةُ** diye adlandırılır; hemzeli olarak **فِعِّيلَة** vezni üzerinedir.

İbn Şümeyl dedi: atların hastalıklarından: **الحَصَلُ** ve **القَصَلُ**. Dedi: ve **الحَصَلُ**: atın, ottan (ayırarak) toprağı yutmasıdır; ondan toprağın birikmesi karnında toplanır da onu öldürür. Dedi: eğer **الحصَلُ** onu öldürürse: “o, elbette **لَحَصِلٌ**” denir.

İbnü’l-A‘râbî dedi: deve yavrularında **الحَصلُ**: toprağı yemesidir; ve gevişi çıkarmamasıdır; belki bu onu öldürür.

Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: yemekte onun **مُرَيْرَاؤه**’su ve **حَصَلُه**’u ve **غَفَاه**’ı ve **فَغَاهُ**’u ve **حُثَالتُه**’si ve **حُفالتُه**’si tek bir mânâdadır. Dedi: ve hurma ağacını **حصَّلَ** etti: olgunlaşmamış hurması yuvarlaklaştığında. Başkası dedi: kavim **أحصل** etti, onlar **مُحْصِلون**’dur; hurmaları **حصَّلَ** ettiğinde: bu, **البُسْرُ** belirginleşip yuvarlandığı zamandır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dedi: **الحاصل**: maden taşlarından gümüşten arınıp çıkan şeydir. Ve onu arındırana **مُحَصِّل** denir. Ve şu beyit okundu:
Dikkat, Allah ona hayır versin bir adam (yok mu)
Bir **مُحَصِّلةٍ**’ye delâlet eder, **تُبِيتُ**
Yani: beni onun yanında geceletir ki onunla birleşeyim.

**صحل** : Leys dedi: **الصّحَل**: içinde kısıklık bulunan bir sestir. Denir: sesi **صَحِلَ** **صَحَلاً**; o, sesçe **صَحِلُ**’dür.

Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) sıfatında, Ümmü Ma‘bed’in onunla onu vasfettiği sırada: (Ve sesinde **صَحَلٌ** vardır) dedi; muradı: onda kısıklık gibi bir şey olmasıdır; o da keskin olmamasıdır.

İbn Şümeyl dedi: **الأصْحَل**: **الأبَحّ**’tan aşağıdır; ancak **الصَّحَل**: ses saf olmadığında seste bir pürüzlenmedir; şiddetli değildir, fakat güzeldir; onunla ceylanlar vasfedilir. Ve şu beyit okundu:
Şüphesiz onun için bir sürücü vardır, eğer doğrulursa
Ne sesçe **صَحِلَ** ne de **أَبَحّا**
Sakalar uzaklaşıp ısrar ettiklerinde.

**صلح** : Leys: **الصُّلْح**: kavmin aralarında barışmasıdır. **الصَّلاَح**: fesadın zıddıdır. **الإصلاح**: ifsadın zıddıdır. Ve **صالح** adam: ıslah edici; ve kendi nefsinde salih; ve **المصلح** amellerinde ve işlerinde. Ve dersin ki: bineğe doğru **أصلحتُ**: ona iyi davrandığında.

Ve **الصِّلْحُ**: Meysân’da bir nehirdir. Ve denir: falan **صلَح** **صُلُوحاً** ve **صَلاحاً**. Ebû Zeyd şu beyiti okudu:
Uçlarım nasıl olur, beni sövdüğünde
Ana-babaya sövmeden sonra **صُلُوح** yoktur.

Ve **الصِّلاَح** musalaha mânâsınadır; Araplar onu müennes yaparlar. Ondan, Bişr b. Ebî Hâzim’in sözü:
Zât-ı Kehf’te **الصِّلاح**’ı pazarlık ederler
Onda onlar için ne **سَلَعٌ** ne de **وَقَارُ** vardır.

Ve onun sözü: “ve onda” yani musalahada; bu yüzden **الصِّلاَح**’ı müennes yaptı.

Ve **صَلاَحِ**: **فَعَالِ** vezni üzere Mekke’nin bir adıdır. Ve **المصْلَحَةُ**: **الصَّلاَح**’tır. Ve kavim **تصالح** etti ve **اصّالحوا** ve **اصطلحوا**: tek bir mânâdadır.

**لحص** : Leys dedi: **اللَّحْص** ve **التَّلْحِيص**: bir şeyin haberini sonuna kadar araştırmak ve onu açıklamaktır. Dersin ki: falan senin haberini ve işini bana **لحص** etti; yani bunu bütünüyle, şey şey (parça parça) açıkladığında. Ve fasihlerden bazısı, kardeşlerinden bazısına bazı vasıf hakkında bir mektup yazdı da dedi: “Bu mektubumu sana yazdım; onu **حَصَّلتُه** ve **لَحّصْتُه** ve **فَصَّلته** ve **وصّلْتُه**.” Bazıları der: **لَخَّصتُه** (خ ile).

Münzirî bana haber verdi: Ebû’l-Heysem’e Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî’nin sözü hakkında sorduğunu:
قد كنتُ ولاَّجاً خروجاً صَيْرَفا
لم تَلْتَحِصْنِي حَيْصَ بَيْصَ لحَاص

Dedi ki: **لحَاص** onu **قَطَام** ve **حَذَامِ**’ın çıkarılış tarzı üzere çıkardı. Dedi: ve onun sözü **لم تَلْتَحِصْنِي** yani: beni gevşetmedi. Denir: falanı şundan **لحصتُ**; ve onu **الْتَحصْتُه**: yani onu hapsettim ve gevşettim (oyaladım). Dedi: ve Harrânî bana İbnü’s-Sikkît’ten onun sözü hakkında haber verdi: **لم تَلْتَحِصْني** yani: onda takılıp kalmadım. Ve **لَحَاصِ** bundan **فَعَال** veznidir.

Başkası: gözü **لَحِصَتْ** ve **الْتَحَصَتْ**: çapaktan yapıştığında. Lihyânî dedi: falan yumurtayı **الْتَحَصَ** etti: onu yudumladı (içti)ğinde. Ve kurt koyunun gözünü **التحصَ** etti. Ve devekuşunun yumurtasını **الْتَحَصَ** etti: içindeki sarıyı ve beyazı içtiğinde.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الصاد واللام وما يثلثهما)
(صلم) الصاد واللام والميم أصلٌ واحدٌ يدلُّ على قطع واستئصال. يقال صَلَمَ أُذُنَه، إذا استأصَلها. واصْطُلِمَت الأُذُن. أنشد الفرّاء:
مثل النَّعامةِ كانت وهي سالمةٌ *** أذْنَاءَ حتَّى زَهَاهَا الحَيْنُ والجُبُنُ([1])جاءت لتشرِيَ قَرناً أو تعوِّضَه *** والدّهر فيه رَبَاحُ البيع والغَبَنُ
فقيل أُذْناكِ ظَلْمٌ ثُمّت اصطُلِمَتْ  *** إلى الصِّماخ فلا قَرْنٌ ولا أُذُنُ
والصَّيْلم: الدَّاهِية، والأمر العظيم، وكأنَّه سمِّي بذلك لأنَّه يَصْطَلِم. فأمَّا الصَّلامَة، ويقال بالكسر الصِّلاَمة، فهي الفِرقة من النّاس، وسمّيت بذلك لانقطاعِها عن الجماعة الكثيرة. قال:
لأمِّكم الويلاتُ أنّى أتيتُم *** وأنتم صَِـلاَماتٌ كثيرٌ عديدُها([2])(صلي) الصاد واللام والحرف المعتل أصلان: أحدهما النار وما أشبهها من الحُمَّى، والآخر جنسٌ من العبادة.
فأمَّا الأوّل فقولهم: صَلَيْتُ العُودَ بالنار([3]). والصَّلَى صَلَى النّار. واصطّليتُ بالنَّار. والصِّلاَء: ما يُصْطَلَى بِهِ وما يُذكَى به النَّار ويُوقَد. وقال([4]):
تَجْعَلُ العودَ واليَلَنْجُوجَ والرَّنْـ *** ـدَ صِلاَءً لَها على الكَانونِ([5])وأمَّا الثاني : فالصَّلاَةُ وهي الدُّعاء. وقال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "إِذا دُعِيَ أحدُكم إلى طَعامٍ فليُجِبْ، فإِنْ كان مفطراً فليأكلْ، وإِنْ كانَ صائماً فليصلّ"، أي فليَدْعُ لهم بالخير والبركة. قال الأعشى:
تقول بِنْتي وقد قرَّبتُ مُرْتَحَلاً *** ياربِّ جنِّبْ أبي الأوصابَ والوَجَعَا([6])عليكِ مثلُ الذي صَلَّيتِ فاغتَمِضِي *** نوماً فإنَّ لِجَنْبِ المرءِ مُضْطَجَعا
وقال في صفة الخمر:
وقابَلَها الرِّيحُ في دَنِّها *** وصلَّى على دَنِّها وارتَسمْ([7])والصلاة هي التي جاء بها الشَّرع من الركوع والسُّجود وسائرِ حدودِ الصلاة. فأمَّا الصَّلاة من الله تعالى فالرَّحمة، ومن ذلك الحديث: "اللهمَّ صلِّ على آل أبي أوْفى". يريد بذلك الرَّحمة.
ومما شذَّ عن الباب كلمةٌ جاءت في الحديث: "إنَّ للشّيطان فُخوخاً وَمَصَالِيَ"، قال: هي الأشراك، واحدتها مِصْلاَةٌ.
(صلب) الصاد واللام والباء أصلان: أحدهما يدلُّ على الشدّة والقوّة، والآخر جنس من الوَدَك.
فالأوَّل الصُّلب، وهو الشيء الشَّديد. وكذلك سُمِّيَ الظَّهر صُلْباً لقوّته. ويقال إنَّ الصَّلَبَ الصُّلْبُ. ويُنشَد:
* في صَلَبٍ مثلِ العِنانِ المُؤْدَم([8]) *
ومن ذلك الصَّالب من الحُمَّى، وهيَ الشَّديدة. قال:
وماؤُكما العذب الذي لو شربتُهُ *** وبي صالبُ الحمَّى إِذاً لَشَفَاني([9])وحكى الكسائيّ: صَلَبَتْ عليه الحمَّى، إذا دامت عليه واشتدَّت، فهو مصلوبٌ عليه.
ومن الباب الصُّلّبيَّة: حجارة المِسَنّ([10])، يقال سِنان مصَلَّبٌ، أي مسنون. ومنه التّصليب، وهو* بلوغ الرُّطَب اليُبس؛ يقال صَلَّبَ. ومن الباب الصَّليب، وهو العَلَم. قال النابغة:
ظلَّتْ أقاطيعُ أنعامٍ مؤبّلةٍ  *** لدى صَلِيبٍ على الزوراءِ منصوبِ([11])وأما الأصل الآخر فالصَّليب، وهو وَدَك العَظْم. يقال اصطَلَبَ الرجُل، إِذا جَمَع العظامَ فاستخرج وَدَكها ليأْتدِم به. وأنشد:
* وباتَ شَيخ العِيال يَصطَلِبُ([12]) *
قالوا: وسمِّيَ المصلوبُ بذلك كأنَّ السِّمَن يجري على وجهه.([13])[والصليب: المصلوب]، ثمَّ سمِّي الشيء الذي يُصلَب عليه صَليباً على المجاورة. وثوب مُصَلَّبٌ، إذا كان عليه نقشُ صَليب. وفي الحديث في الثوب المصلَّب، أن رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم "كان إِذا رآه في ثوبٍ قَضَبه"، أي قَطَعَه. فأمَّا الذي يقال، إنَّ الصَّولَبَ البَذْر يُنْثَر على وجه الأرض ثم يُكرَبُ عليه، فمن الكلام المولّد الذي لا أصلَ له.
(صلت) الصاد واللام والتاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على بروزِ الشيء ووضوحه. من ذلك الصُّلْت، وهو الجبين الواضح؛ يقال صَلْت الجبين، يُمدَح بذلك. قال كُثَيِّر:
صَلْت الجبين إِذا تبسَّم ضاحكاً *** غلِقَتْ لِضَحْكَتِهِ رقابُ المالِ
وهذا مأخوذٌ من السَّيف الصَّلْت والإِصليت، وهو الصَّقيل. يقال: أَصْلَتَ فلانٌ سيفَهُ، إِذا شامَهُ من قِرابِهِ.
ومن الباب الصُّلت([14]) وهو السّكّين، وجمعه أصلات. ويقال: ضَرَبَهُ بالسيف صَلْتاً وصُلْتاً. ومن الباب: الحمار الصَّلَتان، كأنَّه إذا عدا انصلت، أي تبرَّز وظَهَرَ. ومن الباب قولهم: جاء بمرَق يَصْلِت، إِذا كان قليلَ الدَّسَمِ كثيرَ الماءِ. وإِنَّما قيل ذلك  لبُروزِ مائِهِ وظُهورهِ، من قلّة الدَّسَمِ على وجهه.
(صلج) الصاد واللام والجيم ليس بشيءٍ، لقلّة ائتلافِ الصاد مع الجيم. وحكيت فيه كلماتٌ لا أصل لها في قديم كلام العرب. من ذلك الصَّولَج، وهي فيما زعموا الفضَّة الجيدة. يقال هذه فضَّةٌ صوْلج. ومنه الصَّولَجان. ويقال: الأصلج: الأملس الشَّديد. وكلُّ ذلك لا معنى له.
(صلح) الصاد واللام والحاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خِلاف الفَساد. يقال صلُحَ الشَّيءُ يصلُحُ صلاحاً. ويقال صَلَح بفتح اللام. وحكى ابنُ السكِّيت صلَحَ وصلُح. ويقال صَلَح صُلوحاً. قال:
وكيف بأطْرافي  إِذا ما شتمتَني *** وما بعد شَتْم الوالِدَينِ صُلوحُ([15])وقال بعض أهل العلم: إنَّ مكة تسمَّى صَلاحاً([16]).
(صلخ) الصاد واللام والخاء فيه كلمة واحدة. يقال إنَّ الأَصلَخَ الأصمّ. قال سَلَمَة: قَال الفرّاء: "كان الكميتُ أصمَّ أَصْلَخَ".
(صلد) الصاد واللام والدال أصلٌ واحدٌ صحيح، يدلُّ على صلابةٍ ويُبْس. من ذلك الحجر الصَّلْد، وهو الصُّلْب. ثم يُحْمَل [عليه] قولُهم: صَلِدَ الزّندُ، إِذا صلع
لم يُخرِج نارَه. وأصْلَدته أنا. ومنه الرّأسُ الصَّلْد الذي لا يُنبِتُ شعراً، كالأرضِ التي لا تُنبِتُ شيئاً. قال رؤبة:
* برّاقَ أصلادِ الجبينِ الأجلهِ([17]) *
ويقال للبخيل أَصْلَد، فهو إمَّا من المكان الذي لا يُنبِت، أو الزَّنْد الذي لا يُورِي. ويقال ناقةٌ صلودٌ، أي بكِيئَةٌ قليلة اللّبَن غليظةُ جلدِ الضَّرع. ومنه الفَرسُ الصَّلُود، وهو الذي لا يَعرَق. فإِذا نُتِجَت النّاقةُ ولم يكن لها لبنٌ قيل ناقة مِصلادٌ.
(صلع) الصاد واللام والعين أصلٌ صحيح يدلُّ على ملاسةٍ. من ذلك الصَّلَع في الرّأْس، وأصله مأخوذٌ من الصُّلاَّع، وهو العريض من الصَّخر الأملس، الواحد صُلاَّعة. وجبلٌ [صليع([18])]: أملس لا ينبت شيئاً. قال عمرو بن معد يكرب:
[وزَحفُ كتيبةٍ للقاء أخرى  *** كأنَّ زهاءَها رأسٌ صليع]([19])ويقال للعُرفُطةِ إِذا سقطت رؤوسُ أغصانِها: صَلْعَاء. وتسمَّى الداهية صلعاء، أي بارزة ظاهرة لا يَخْفَى أمرُها. والصَّلْعة([20]): موضع الصَّلَع من الرَّأْس. والصَّلْعاء من الرمال: ما لا يُنبِتُ شيئاً من نَجْم ولا شجر. ويقال * لجنسٍ من الحيات: الأُصَيْلِع، وهو مثل الذي جاء في الحديث: "يجيء كَنْزُ أحدهم يومَ القيامة شجاعاً أَقْرَع([21])". ويريد بذلك الذي انمارَ ([22]) شعَر رأسه، لكثرة سِمَنه. قال الشاعر:
قَرَى السُّمَّ حتَّى انمارَ فروةُ رأسِهِ *** عن العظم صِلٌّ فاتكُ اللَّسْعِ ماردُ([23])(صلغ) الصاد واللام والغين ليس بأصلٍ؛ لأنّه من باب الإِبدال. يقال للذي تَمَّ سِنُّه من الضَّأنِ في السَّنةِ الخامسة: صالغ. وقد صَلَغ صُلُوغاً.
(صلف) الصاد واللام والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على شِدّةٍ وكَزازة.  من ذلك الصَّلَف، وهو قِلّة نَزَلِ الطّعام([24]). ويقولون في الأمثال: "صَلَفٌ تحت الرّاعِدة"، يقال ذلك لمن يُكثِر كلامه ويَمدح نفسَه ولا خير عنده.
ومن الباب: قولهم: صَلِفَت المرأةُ عند زوجها، إِذا لم تَحْظَ عنده. وهي بيِّنة الصَّلَف. قال:
* وآبَ إِليها الحزْنُ والصَّلَفُ([25]) *
قال الشيبانيّ: يقال للمرأة : أَصلَفَ اللهُ رُفْغَها([26]). وذلك أن يبغّضَها إلى زوجها.
والأصل في هذا الباب قولهم للأرض الصُّلْبَة صَلْفاء، وللمكان الصُّلب أصلف. والصَّلِيفُ([27]): عُرْض العُنُق، وهو صلْبٌ. والصَّلِيفان: عُودانِ يعترضانِ على الغَبيطِ تَشَدُّ بهما المَحامِل. قال:
* أقبُّ كأنَّ هادِيَهُ الصَّليفُ([28]) *
فأمّا الرَّجل الصَّلِف فهو من هذا، وهو من الكَزازة وقِلّة الخير. وكان الخليل يقول: الصَّلف مجاوزة قدر الظَّرف، والادِّعاءُ فوق ذلك.
(صلق) الصاد واللام والقاف أصلٌ واحدٌ يدلُّ على صيحةٍ بقوّة وصَدْمةٍ وما أشبَهَ ذلك. فالصَّلْق: الصوت الشَّديد. قال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم: "ليس مِنَّا مَنْ صَلَقَ أو حَلَقَ". يريد شدّة الصِّياح عند المصيبةِ تَنْزِل. والصَّلاَّق والمِصلاق: الشديد الصوت. والصَّلْقة: الصَّدْمة والوقعة المُنكَرة. قال لبيد:
فصَلَقْنا  في مُرادٍ  صَلْقةً *** وصُداءٍ ألحَقَتْهم بالثَّلَلْ([29])قال الكسائي: الصَّلْقة الصِّياح، وقد أصلَقُوا إصلاقاً. واحتجَّ بهذا البيت. وقال أبو زيد: صَلَقَه بالعصا: ضَرَبَه. والصَّلْق : صَدم الخَيل في الغارة. ويقال صَلَقَ بنو فلانٍ بني فلان، إِذا أوقعوا بهم فقتلوهم قتلاً ذَريعاً. ويقال تصلَّقت الحاملُ، إِذا أخذها الطَّلْق فألقت بنفسها [على] جَنْبَيْها([30]) مرَّةً كذا ومرَّة كذا. والفحل يُصْلِق بنابه إِصلاقاً، وذلك صَريفُهُ. والصَّلَقات: أنياب الإِبل التي تَصْلِق. قال:
لم تَبْكِ حولك نِيبُها وتقاذفَتْ *** صَلَقاتُها كَمَنابتِ الأشجارِ([31])فأمَّا القاع المستدير فيقال لـه الصَّلَق، وليس هو من هذا، لأنَّه من باب الإبدال وفيه يقال السَّلَق، وقد مضى ذِكره. وينشد بيت أبي دؤاد بالسين والصاد:
تَرى فاه إذا أقبـ *** ـل مثل الصَّلَقِ الجَدْبِ([32])ولا انكر أن يكون هذا البابُ كلُّه محمولاً على الإِبدال. فأمَّا الصَّلائق فيقال هو الخبز الرّقيق، الواحدة صليقة، فقد يقال بالراء الصريقة، ويقال بالسين السَّلائق. ولعلَّه من المولّد.
---------------------ـ
([1]) كذا جاء على الصواب في الأصل واللسان (جنن). والجنن بضمتين: الجنون. وفي المجمل : "والجبن" تحريف. وفي أمثال الميداني عند قولهم: (كطالب القرن جدعت أذنه): "حتى زهاها الحين والحبن"، تحريف أيضاً.
([2]) في الأصل: "أي أتيتم صلامات"، وتصحيحه وإكماله من المجمل.
([3]) زاد في المجمل: "إذا لينته".
([4]) هو أبو دهبل الجمحي كما في شرح القصائد السبع لابن الأنباري في البيت السابع من القصيدة السادسة.
([5]) الرند: العود الذي يتبخر به. وفي الأصل: "الزند"، تحريف.
([6]) ديوان الأعشى 73.
([7]) ديوان الأعشى 29 واللسان (رسم). وروي في الديوان: "وارتشم".
([8]) البيت للعجاج كما في إصلاح المنطق 46، 98. وليس في ديوانه.
([9]) لطهمان بن عمرو الكلابي، كما في معجم البلدان (دمخ)، من أبيات سبق أحدها (دمخ).
([10]) شاهده قول امرئ القيس:
* كحد السنان الصلبي النحيض *    أراد بالسنان: المسن.
([11]) ديوان النابغة: 11.
([12]) للكميت الأسدي، في اللسان (صلب 16)، وإصلاح المنطق 46. وصدره:
* واحتل برك الشتاء منزله *.
([13]) في المجمل: "لأن ماء السمن يجري فيه".
([14]) يقال بفتح الصاد وضمها.
([15]) إصلاح المنطق 124. وقال: وأطرافه: أبواه وإخوته وأعمامه وكل قريب لـه محرم". وفي اللسان (صلح): "بإطراقي"، تحريف. وسيأتي في (طرف).
([16]) ويقال أيضاً: "صلاح" كقطام.
([17]) قبله في ديوانه 165 واللسان (جله):
* لما رأتني خلق المموه *.
([18]) التكملة من جمهرة ابن دريد (3: 77).
([19]) البيت ساقط من الأصل، وليس في المجمل. وإثباته من الجمهرة في الموضع السالف. وفي الأصمعيات 44: "وسوق كتيبة دلفت لأخرى".
([20]) تقال بالتحريك، وبالضم أيضاً.
([21]) سبق الحديث في مادة (شجع) ص 248.
([22]) في الأصل: "انماز" في هذا الموضع والبيت التالي، تحريف. وانمار الشعر: انتتف.
([23]) قرى السم: جمعه. وفي الأصل: "ترى"، تحريف.
([24]) النّزل، بالتحريك وبالضم: البركة. وفي الأصل: "ترك الطعام"، تحريف، صوابه في المجمل واللسان.
([25]) من بيت للأعشى، وهو بتمامه كما في الديوان 210 والجمهرة (3: 81):
إذا آب جارتها الحسناء قيمها  *** ركضا وآب إليها الحزن والصلف
    ويروى : "الثكل والتلف".
([26]) الرفغ، بالضم: واحد الأرفاغ، وهي المغابن من الآباط وأصول الفخذين، وفي الأصل: "رفعها" تحريف. وفي المجمل واللسان:"رفغك".
([27]) بدلها في الأصل: "وهو"، وأثبت ما في المجمل واللسان.
([28]) صدره في تاج العروس:
* ويحمل بزه في كل هيجا *.
([29]) سبق  البيت وتخريجه في (1: 369).
([30]) في الأصل: "جبينها"، وتصحيحها والتكملة قبلها من المجمل واللسان.
([31]) في الأصل: "لمنابت الأشجار"، صوابه من اللسان (صلق).
([32]) البيت مع قرين له في اللسان (صلق).

ـ

##### Türkçe

(باب **الصاد** ve **اللام** ve onları üçleyen şeyler)

(**صلم**) **الصاد** ve **اللام** ve **الميم** tek bir asıldır; kesmeye ve kökünden söküp atmaya delâlet eder. “**صَلَمَ** onun kulağını” denir; onu kökünden söküp attığı zaman. Ve “kulak **اصْطُلِمَت**” (kökünden söküldü). el-Ferrâ’ okudu:
devekuşu gibi idi, o ise sağlam iken *** kulaklı; ta ki onu zaman ve delilik (yahut korkaklık) götürünceye dek([1])
bir boynuz satın almak yahut onu telâfi etmek için geldi *** oysa dehrde satışın kârı ve zararı vardır
“kulakların zulümdür” denildi; sonra kökünden söküldü *** kulak deliğine kadar; artık ne boynuz var ne kulak

Ve **الصَّيْلم**: musibet, ve büyük iş; sanki buna onunla adlandırıldı; çünkü o kökünden söküp atar. Ama **الصَّلامَة**; ve kesre ile **الصِّلاَمة** denir; o, insanlardan bir fırkadır; çok kalabalık cemaatten kopukluğu sebebiyle bununla adlandırıldı. Dedi:
ananıza helâkler olsun; nereden geldiniz *** siz ise **صَِـلاَماتٌ**sınız; sayısı çoktur([2])

(**صلي**) **الصاد** ve **اللام** ve illetli harf iki asıldır: birincisi ateş ve ona benzeyen hummâdan olan şey; ikincisi ibadetten bir cinstir.
Birincisine gelince: “**صَلَيْتُ** odunu ateşle” sözleridir([3]). Ve **الصَّلَى**: ateşin **صَلَى**’sı. Ve “ateşle **اصطّليتُ**” (ısındım). Ve **الصِّلاَء**: onunla ısınılan şey ve onunla ateşin tutuşturulup yakıldığı şeydir. Ve dedi([4]):
odunu, ve **اليَلَنْجُوج**’u, ve **الرَّنْـد**’i *** ona ocak üzerinde **صِلاَءً** kılarsın([5])

İkincisine gelince: **الصَّلاَةُ**, o da duadır. Ve Allah’ın elçisi صلى الله عليه وآله وسلم dedi: “Sizden birinize yemeğe çağrı yapılırsa icabet etsin; eğer iftar etmişse yesin; eğer oruçlu ise **فليصلّ**”; yani onlar için hayır ve bereketle dua etsin. el-A‘şâ dedi:
kızım der ki, ben göç yükünü yaklaştırmışken *** ey Rabbim, babamı ağrılardan ve acıdan uzaklaştır([6])
senin üzerine, senin **صَلَّيتِ**’in misli vardır; öyleyse gözlerini kapa *** uyku ile; çünkü kişinin yanı için bir yatacak yer vardır

Ve şarabın vasfında dedi:
rüzgâr ona küpünde karşılık verdi *** ve küpüne **صلَّى** etti ve iz bıraktı([7])

Ve **الصلاة** şeriatın getirdiği rükû ve secde ve namazın diğer sınırlarıdır. Ama Allah تعالى’dan **الصَّلاة** rahmettir; bundan da hadis: “Allah’ım, Ebû Evfâ’nın âline **صلِّ**.” Bununla rahmeti kasteder.
Ve babdan şâz olanlardan: hadiste gelen bir kelime: “Şeytanın tuzakları ve **وَمَصَالِيَ** vardır”; dedi: onlar kapanlardır; tekili **مِصْلاَةٌ**’dır.

(**صلب**) **الصاد** ve **اللام** ve **الباء** iki asıldır: birincisi şiddete ve kuvvete delâlet eder; diğeri içyağından bir cinstir.
Birincisi **الصُّلب**’dür; o, sert şeydir. Ve sırt da kuvveti sebebiyle **صُلْباً** diye adlandırıldı. Ve denir ki **الصَّلَبَ** **الصُّلْبُ**’dür. Ve şu okunur:
* **صَلَبٍ** içinde, yağlanmış dizgin gibi([8]) *

Bundan: hummânın **الصَّالب**’ı; o, şiddetli olandır. Dedi:
sizin tatlı suyunuz ki onu içseydim *** bende hummânın **صالبُ**’ı varken, o vakit beni elbette iyileştirirdi([9])

el-Kisâî nakletti: “hummâ ona **صَلَبَتْ**” denir; ona devam edip şiddetlendiği zaman; o da onun üzerinde **مصلوبٌ**’dur.
Ve babdan: **الصُّلّبيَّة**: bileği taşı taşlarıdır([10]); “**سِنان** **مصَلَّبٌ**” denir; yani bilenmiş. Ve ondan **التّصليب**; o, yaş hurmanın kuruluğa erişmesidir; “**صَلَّبَ**” denir. Ve babdan **الصَّليب**; o, alâmettir. en-Nâbiga dedi:
işaretlenmiş deve sürülerinin parçaları durdu *** **صَلِيبٍ** yanında, **الزوراءِ** üzerinde dikilmiş([11])

Diğer asla gelince: **الصَّليب**; o, kemiğin içyağıdır. “Adam **اصطَلَبَ**” denir; kemikleri toplayıp içyağını çıkararak onunla katık edindiği zaman. Ve şu okunur:
* çoluk çocuğun şeyhi geceleyin **يَصطَلِبُ**([12]) *

Dediler: ve **المصلوب** bununla adlandırıldı; sanki yağ yüzünde akıyor gibidir.([13]) [Ve **الصليب**: **المصلوب**] sonra, üzerine gerilen şeye komşuluk sebebiyle **صَليباً** adı verildi. Ve **ثوب مُصَلَّبٌ**: üzerinde **صَليب** nakşı bulunduğu zaman. Ve hadiste **الثوب المصلَّب** hakkında: Allah’ın elçisi صلى الله عليه وآله وسلم “onu bir elbisede gördüğünde onu **قَضَبه** idi”; yani onu kesti. Ama denilen şu ki: **الصَّولَبَ** tohumdur; yerin yüzüne serpilir, sonra üzerine sürülür; bu, aslı olmayan sonradan türetilmiş sözlerdendir.

(**صلت**) **الصاد** ve **اللام** ve **التاء** tek bir asıldır; şeyin belirginleşmesine ve açıklığına delâlet eder. Bundan: **الصُّلْت**; o, açık alın’dır; “**صَلْت الجبين**” denir; bununla övülür. Kuseyyir dedi:
gülen bir tebessümle gülümsediğinde açık alınlıdır *** onun gülüşü için malın boyunları kilitlendi

Bu, **السَّيف الصَّلْت** ve **الإِصليت**’ten alınmıştır; o, cilalıdır. “Falan kılıcını **أَصْلَتَ**” denir; onu kınından çekip gösterdiği zaman.
Ve babdan **الصُّلت**([14]); o, bıçaktır; çoğulu **أصلات**. Ve “onu kılıçla **صَلْتاً** ve **صُلْتاً** vurdu” denir. Ve babdan: **الحمار الصَّلَتان**; sanki koştuğunda **انصلت** eder; yani belirginleşir ve görünür. Ve babdan onların sözü: “yağsız çorba getirdi, **يَصْلِت**”; az yağlı, çok sulu olduğu zaman. Bu ancak suyunun belirginleşmesi ve görünmesi sebebiyledir; yüzünde yağın azlığından.

(**صلج**) **الصاد** ve **اللام** ve **الجيم** bir şey değildir; **الصاد**’ın **الجيم** ile uyuşmasının azlığından. Onda, eski Arap sözünde aslı olmayan kelimeler nakledildi. Bundan: **الصَّولَج**; onların zannettiklerine göre iyi gümüştür. “Bu, **صوْلج** gümüştür” denir. Ve ondan **الصَّولَجان**. Ve denir: **الأصلج**: sert, düz (pürüzsüz) olan. Bütün bunların mânası yoktur.

(**صلح**) **الصاد** ve **اللام** ve **الحاء** tek bir asıldır; fesadın zıddına delâlet eder. “Şey **صلُحَ**; **يصلُحُ**; **صلاحاً**” denir. Ve **اللام**’ı fetha ile “**صَلَح**” denir. İbnü’s-Sikkît **صلَحَ** ve **صلُحَ**’u nakletti. Ve “**صَلَح صُلوحاً**” denir. Dedi:
uçlarımla nasıl olur, beni sövdüğünde *** ana-babaya sövmeden sonra **صُلوحُ** yoktur([15])

Ve ilim ehlinden bazıları dedi: Mekke **صَلاحاً** diye adlandırılır([16]).

(**صلخ**) **الصاد** ve **اللام** ve **الخاء**’da tek bir kelime vardır. Denir ki **الأَصلَخَ** sağırdır. Seleme dedi: el-Ferrâ’ dedi: “Kumeyt sağır idi; **أَصْلَخَ**.”

(**صلد**) **الصاد** ve **اللام** ve **الدال** sahih tek bir asıldır; sertliğe ve kuruluğa delâlet eder. Bundan: **الحجر الصَّلْد**; o, sert olandır. Sonra bunun üzerine onların sözü taşınır: “**صَلِدَ الزّندُ**”; kıvılcım çıkarmayıp ateşini çıkarmadığı zaman. Ve ben onu **أصْلَدته**. Ve ondan: saç bitirmeyen **الرّأسُ الصَّلْد**; hiçbir şey bitirmeyen yer gibi. Ru’be dedi:
* parlak, alın’ın **أصلادِ**’ı, yücesi([17]) *

Ve cimriye **أَصْلَد** denir; o, ya bitirmeyen yerden, yahut kıvılcım vermeyen **الزَّنْد**’dendir. Ve “**ناقةٌ صلودٌ**” denir; yani az sütlü, memenin derisi kalın. Ve ondan: **الفَرسُ الصَّلُود**; o, terlemeyen attır. Deve doğurup da sütü olmazsa “**ناقة مِصلادٌ**” denir.

(**صلع**) **الصاد** ve **اللام** ve **العين** sahih bir asıldır; pürüzsüzlüğe delâlet eder. Bundan: baştaki **الصَّلَع**; aslı **الصُّلاَّع**’dan alınmıştır; o, düz kayadan geniş olandır; tekili **صُلاَّعة**. Ve dağ [**صليع**([18])]: pürüzsüz; hiçbir şey bitirmez. ‘Amr b. Ma‘dîkerib dedi:
[bir bölüğün başka bir bölükle karşılaşmaya yürüyüşü *** sanki onun parlaklığı kel bir baştır, **صليع**]([19])

Ve **العُرفُطة**’ya, dallarının başları düştüğünde: **صَلْعَاء** denir. Ve musibete **صلعاء** denir; yani belirgin, açık; işi gizli kalmaz. Ve **الصَّلْعة**([20]): baştaki kellik yeri. Ve kumlardan **الصَّلْعاء**: ne ot ne ağaç hiçbir şey bitirmeyen. Ve yılanlardan bir cinse: **الأُصَيْلِع** denir; o, hadiste gelenin benzeridir: “Onlardan birinin hazinesi kıyamet günü **شجاعاً أَقْرَع**([21]) olarak gelir.” Bununla, başının saçı çok semizliğinden dökülmüş olanı kasteder. Şair dedi:
zehri yuttu; ta ki başının derisi döküldü *** kemikten; bir yılan; öldürücü sokmalı, azgın([23])

(**صلغ**) **الصاد** ve **اللام** ve **الغين** asıl değildir; çünkü o, بدل بابındandır. Koyundan beşinci yılda dişi tamam olan için **صالغ** denir. Ve **صَلَغ صُلُوغاً** olmuştur.

(**صلف**) **الصاد** ve **اللام** ve **الفاء** sahih bir asıldır; şiddete ve katılığa delâlet eder. Bundan: **الصَّلَف**; o, yemeğin az bereketidir([24]). Ve darbımesellerde derler: “**صَلَفٌ تحت الرّاعِدة**”; bu, çok konuşup kendini öven, yanında hayır olmayan kimse için söylenir.
Ve babdan: “kadın kocasının yanında **صَلِفَت**” sözleri; kocasının yanında itibar bulmadığı zaman. O, **الصَّلَف**’ı açık olandır. Dedi:
* ona hüzün ve **الصَّلَفُ** döndü([25]) *

eş-Şeybânî dedi: kadına “Allah onun **رُفْغَها**’sını **أَصلَفَ** etsin” denir([26]); bu, onu kocasına sevimsiz kılmasıdır.
Bu babda asıl: sert toprağa **صَلْفاء** demeleridir; sert yere **أصلف**. Ve **الصَّلِيفُ**([27]): boynun eni; o, serttir. Ve **الصَّلِيفان**: **الغَبيط** üzerine enlemesine konan iki çubuk; yükler onlarla bağlanır. Dedi:
* kamburumsu; sanki onun kılavuzu **الصَّليفُ**’tir([28]) *

Ama **الرَّجل الصَّلِف** bundan olup; katılıktan ve hayrın azlığındandır. Halîl derdi ki: **الصَّلف** zarafet ölçüsünü aşmaktır; ve bunun üstünde iddiada bulunmaktır.

(**صلق**) **الصاد** ve **اللام** ve **القاف** tek bir asıldır; kuvvetli bir çığlığa, bir çarpmaya ve buna benzer şeye delâlet eder. **الصَّلْق**: şiddetli sestir. Allah’ın elçisi صلى الله عليه وآله وسلم dedi: “Bizden değildir; kim **صَلَقَ** yahut **حَلَقَ**.” Bununla, inen musibet sırasında bağırmanın şiddetini kasteder. Ve **الصَّلاَّق** ve **المِصلاق**: sesi şiddetli olan. Ve **الصَّلْقة**: çarpma ve yadırganan vuruştur. Lebîd dedi:
**مُراد**’da bir **صَلْقةً** ile **فصَلَقْنا** ettik *** ve bir **صُداءٍ** ki onları zayıflığa kattı([29])

el-Kisâî dedi: **الصَّلْقة** bağırıştır; ve onlar **إصلاقاً** **أصلَقُوا**. Bu beyitle delil getirdi. Ebû Zeyd dedi: “ona sopayla **صَلَقَه**”: onu dövdü. Ve **الصَّلْق**: baskında atların çarpışmasıdır. Ve “falan oğulları falan oğullarını **صَلَقَ**” denir; onlara saldırıp onları çokça öldürdükleri zaman. Ve hamile kadın **تصلَّقت** denir; doğum sancısı onu tuttuğunda, kendini iki yanının üzerine([30]) bir böyle bir böyle attığı zaman. Ve aygır dişiyle **إِصلاقاً** **يُصْلِق** eder; bu, onun gıcırdamasıdır. Ve **الصَّلَقات**: develerin **تَصْلِق** eden (gıcırdayan) köpekdişleridir. Dedi:
çevrende onun dişileri ağlamadı; ve fırlatıştı *** onun **صَلَقاتُها**’sı, ağaçların filizleri gibi([31])

Ama yuvarlak düzlük yere **الصَّلَق** denir; bu bundan değildir; çünkü بدل بابındandır; onda **السَّلَق** denir; onun zikri geçti. Ve Ebû Duâd’ın beyti **السين** ve **الصاد** ile okunur:
onun ağzını görürsün, yaklaştığında *** kurak **الصَّلَقِ** gibi([32])

Bu babın tümünün بدل üzerine taşınmış olmasını inkâr etmem. Ama **الصَّلائق** denir; o, ince ekmektir; tekili **صليقة**; bazen **الراء** ile **الصريقة** denir; ve **السين** ile **السَّلائق** denir. Belki de sonradan türetilmiştir.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الصلاح: ضد الفساد، وهما مختصان في أكثر الاستعمال بالأفعال، وقوبل في القرآن تارة بالفساد، وتارة بالسيئة. قال تعالى: ﴿خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا﴾ [التوبة/102]، ﴿ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها﴾ [الأعراف /56]، ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات﴾ [البقرة/82]، في مواضع كثيرة. والصلح يختص بإزالة النفار بين الناس، يقال منه: اصطلحوا وتصالحوا، قال: ﴿أن يصلحا بينهما صلحا والصلح خير﴾ [النساء/128]، ﴿وإن تصلحوا وتتقوا﴾ [النساء/129]، ﴿فأصلحوا بينهما﴾ [الحجرات/9]، ﴿فأصحلوا بين أخويكم﴾ [الحجرات/10]، وإصلاح الله تعالى الإنسان يكون تارة بخلقه إياه صالحا، وتارة بإزالة ما فيه من فساد بعد وجوده، وتارة يكون بالحكم له بالصلاح. قال تعالى: ﴿وأصلح بالهم﴾ [محمد/2]، ﴿ويصلح لكم أعمالكم﴾ [الأحزاب/71]، ﴿وأصلح لي في ذريتي﴾ [الأحقاف/15]، ﴿إن الله لا يصلح عمل المفسدين﴾ [يونس/81]، أي: المفسد يضاد الله في فعله؛ فإنه يفسد والله تعالى يتحرى في جميع أفعاله الصلاح، فهو إذا لا يصلح عمله، وصالح: اسم للنبي عليه السلام. قال تعالى: ﴿يا صالح قد كنت فينا مرجوا﴾ [هود/ 62].

##### Türkçe

- **الصلاح**: bozulmanın zıddıdır; ve bu ikisi, kullanımların çoğunda fiillere mahsustur. Kur’ân’da bazen bozulma ile, bazen de kötü iş ile karşılaştırılmıştır. Yüce Allah dedi ki: ﴿**خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا**﴾ [التوبة/102]، ﴿**ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها**﴾ [الأعراف /56]، ﴿**والذين آمنوا وعملوا الصالحات**﴾ [البقرة/82]، birçok yerde. Ve **الصلح**, insanlar arasındaki nefretleşmeyi gidermeye mahsustur; ondan: **اصطلحوا** ve **تصالحوا** denir. Dedi ki: ﴿**أن يصلحا بينهما صلحا والصلح خير**﴾ [النساء/128]، ﴿**وإن تصلحوا وتتقوا**﴾ [النساء/129]، ﴿**فأصلحوا بينهما**﴾ [الحجرات/9]، ﴿**فأصحلوا بين أخويكم**﴾ [الحجرات/10]. Ve Yüce Allah’ın insanı ıslah etmesi, bazen onu salih olarak yaratmasıyla olur; bazen onda bulunan bozulmayı, var olduktan sonra gidermekle olur; bazen de ona صلاح ile hükmetmekle olur. Yüce Allah dedi ki: ﴿**وأصلح بالهم**﴾ [محمد/2]، ﴿**ويصلح لكم أعمالكم**﴾ [الأحزاب/71]، ﴿**وأصلح لي في ذريتي**﴾ [الأحقاف/15]، ﴿**إن الله لا يصلح عمل المفسدين**﴾ [يونس/81]؛ yani: bozguncu, fiilinde Allah’a karşıt olur; çünkü o bozar, Yüce Allah ise bütün fiillerinde **الصلاح**ı gözetir; öyleyse o, onun amelini ıslah etmez. Ve **صالح**: peygamber için bir isimdir, عليه السلام. Yüce Allah dedi ki: ﴿**يا صالح قد كنت فينا مرجوا**﴾ [هود/ 62].

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ص ل ح
صلحت حال فلان وهو على حال صالحة‏.‏
وأتتني صالحة من فلان‏.‏
ولا تعد صالحاته وحسناته‏.‏
قال الحطيئة‏:‏ كيف الهجاء وما تنفك صالحة من آل لأم بظهر الغيب تأتيني وصلح الأمر وأصلحته وأصلحت النعل وأصلح الله تعالى الأمير وأصلح الله تعالى في ذريته وماله وسعى في إصلاح ذات البين‏.‏
وأمر الله تعالى ونهى لاستصلاح العباد‏.‏
وصلح فلان بعد الفساد‏.‏
وصالح العدو ووقع بينهما الصلح‏.‏
وصالحه على كذا وتصالحا عليه واصطلحا‏.‏
وهم لنا صلح أي مصالحون‏.‏
ورأى الإمام المصلحة في ذلك‏.‏
ونظر في مصالح المسلمين‏.‏
وهو من أهل المفاسد لا المصالح‏.‏
وفلان من الصلحاء ومن أهل الصلاح‏.‏
وتقول‏:‏ كيف لا يكون من أهل الصلاح من هو من أهل صلاح وهو من أسماء مكة شرفها الله تعالى‏.‏
قال حرب بن أمية لأبي مطر الحضرميّ يوم الفجار‏:‏ أبا مطر هلم إلى صلاح فتكفيك الندامى من قريش وفلان من أهل فم الصلح وهو نهر بميسان‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هذا الأديم يصلح للنعل‏:‏ وفلان لا يصلح لصحبتك‏.‏
وأصلح إلى دابته‏:‏ أحسن إليها وتعهدها‏.‏

##### Türkçe

ص ل ح
**صلحت** falanın hâli; ve o, salih bir hâl üzeredir.
Ve falandan bana bir **صالحة** geldi.
Ve onun **صالحاته**’ini ve **حسناته**’ini sayma.
**الحطيئة** dedi:
Nasıl hiciv olur; hâlbuki **صالحة** (bir iyilik) gizlide, alçak bir kavimden, bana gelmekten geri kalmaz.
Ve iş **صلح** oldu; ve onu **أصلحته**. Ve nalı **أصلحت**. Ve Allah Teâlâ emiri **أصلح** etti. Ve Allah Teâlâ onun zürriyetinde ve malında **أصلح** etti. Ve **إصلاح ذات البين**’de sa‘y etti.
Ve Allah Teâlâ emretti ve nehyetti; kulların **استصلاح**’ı için.
Ve falan fesattan sonra **صلح** oldu.
Ve düşmanla **صالح** oldu; ve ikisi arasında **الصلح** vuku buldu.
Ve onunla şu üzere **صالحه** oldu; ve ikisi onun üzerinde **تصالحا** ettiler; ve **اصطلحا** ettiler.
Ve onlar bize **صلح**tur; yani musalihlerdir.
Ve imam bunda **المصلحة**’yı gördü.
Ve Müslümanların **مصالح**’ine baktı.
Ve o, **المفاسد** ehlindendir; **المصالح** değil.
Ve falan **الصلحاء**dandır ve **الصلاح** ehlindendir.
Ve dersin: **الصلاح** ehlinden olan kimse, nasıl **أهل صلاح**dan olmaz? Ve o, Allah Teâlâ onu şereflendirsin, Mekke’nin isimlerindendir.
**حرب بن أمية**, **الفجار** günü **أبي مطر الحضرميّ**’ye dedi: **أبا مطر**! **صلاح**’a gel; böylece Kureyş’ten nedimler sana yeter. Ve falan **فم الصلح** ehlindendir; ve o, Meysan’da bir nehirdir.
Mecazdandır: Bu deri nal için **يصلح**: ve falan senin sohbetin için **لا يصلح**.
Ve binitine doğru **أصلح** etti: ona ihsan etti ve onu gözetti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصَّلاح: ضدّ الفساد؛ صَلَح يَصْلَحُ ويَصْلُح صَلاحاً وصُلُوحاً؛ وأَنشد أَبو زيد:
فكيفَ بإِطْراقي إِذا ما شَتَمْتَني؟
وما بعدَ شَتْمِ الوالِدَيْنِ صُلُوحُ
وهو صالح وصَلِيحٌ، الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، والجمع صُلَحاءُ وصُلُوحٌ؛ وصَلُح: كصَلَح، قال ابن دريد: وليس صَلُحَ بثَبَت. ورجل صالح في نفسه من قوم صُلَحاء ومُصْلِح في أَعماله وأُموره، وقد أَصْلَحه الله، وربما كَنَوْا بالصالح عن الشيء الذي هو إِلى الكثرة كقول يعقوب: مَغَرَتْ في الأَرض مَغْرَةٌ من مطر؛ هي مَطَرَةٌ صالحة، وكقول بعض النحويين، كأَنه ابن جني: أُبدلت الياء من الواو إِبدالاً صالحاً. وهذا الشيء يَصْلُح لك أَي هو من بابَتِك. والإِصلاح: نقيض الإِفساد.
والمَصْلَحة: الصَّلاحُ. والمَصعلَحة واحدة المصالح. والاسْتِصْلاح: نقيض الاستفساد.
وأَصْلَح الشيءَ بعد فساده: أَقامه. وأَصْلَحَ الدابة: أَحسن إِليها فَصَلَحَتْ. وفي التهذيب: تقول أَصْلَحْتُ إِلى الدابة إِذا أَحسنت إِليها.والصُّلْحُ: تَصالُح القوم بينهم. والصُّلْحُ: السِّلْم. وقد اصْطَلَحُوا وصالحوا واصَّلَحُوا وتَصالحوا واصَّالحوا، مشدّدة الصاد، قلبوا التاء صاداً وأَدغموها في الصاد بمعنى واحد. وقوم صُلُوح: مُتصالِحُون، كأَنهم وصفوا بالمصدر.
والصِّلاحُ، بكسر الصاد: مصدر المُصالَحةِ، والعرب تؤنثها، والاسم الصُّلح، يذكر ويؤنث. وأَصْلَح ما بينهم وصالَحهم مُصالَحة وصِلاحاً؛ قال بِشْرُ ابن أَبي خازم:
يَسُومُونَ الصِّلاحَ بذاتِ كَهْفٍ،
وما فيها لهمْ سَلَعٌ وقارُ
وقوله: وما فيها أَي وما في المُصالَحة، ولذلك أَنَّث الصِّلاح. وصَلاحِ وصَلاحٌ: من أَسماء مكة، شرفها الله تعالى، يجوز أَن يكون من الصُّلْح لقوله عز وجل: حَرَماً آمناً؛ ويجوز أَن يكون من الصَّلاحِ، وقد ُصرف؛ قال حَرْبُ بن أُمية يخاطب أَبا مَطَرٍ الحَضْرَمِيَّ؛ وقيل هو للحرث بن أُمية:
أَبا مَطَرٍ هَلُمَّ إِلى صَلاحٍ،
فَتَكْفِيكَ النَّدَامَى من قُرَيْشِ
وتَأْمَنُ وَسْطَهُمْ وتَعِيشُ فيهم،
أَبا مَطَرٍ، هُدِيتَ بخَيْرِ عَيْشِ
وتَسْكُنُ بَلْدَةً عَزَّتْ لَقاحاً،
وتأْمَنُ أَن يَزُورَك رَبُّ جَيْشِ
قال ابن بري: الشاهد في هذا الشعر صرف صلاح؛ قال: والأَصل فيها أَن تكون مبنية كقطام. ويقال: حَيٌّ لَقاحٌ إِذا لم يَدينوا للمَلِك؛ قال: وأَما الشاهد على صلاحِ بالكسر من غير صَرْف، فقول الآخر:
مِنَّا الذي بصَلاحِ قامَ مُؤَذِّناً،
لم يَسْتَكِنْ لِتَهَدُّدٍ وتَنَمُّرِ
يعني خُبَيْبَ بنَ عَدِيٍّ.
قال ابن بري: وصَلاحِ اسم علم لمكة.
وقد سمَّت العربُ صالحاً ومُصْلِحاً وصُلَيحاً.
والصِّلْحُ: نهر بمَيْسانَ.

##### Türkçe

**الصَّلاح**: bozulmanın zıddı; **صَلَح** **يَصْلَحُ** ve **يَصْلُح** **صَلاحاً** ve **صُلُوحاً**;

Ebû Zeyd inşad etti:
فكيفَ بإِطْراقي إِذا ما شَتَمْتَني؟
وما بعدَ شَتْمِ الوالِدَيْنِ صُلُوحُ

Ve o, **صالح** ve **صَلِيحٌ**’tir; sonuncusu İbnü’l-A‘râbî’den (rivayetle); çoğulu **صُلَحاءُ**
ve **صُلُوحٌ**’tur; ve **صَلُح**: **صَلَح** gibi; İbn Düreyd dedi: **صَلُحَ** sabit (sağlam rivayetli) değildir. Ve kişi, kendi nefsinde **صالح**,
**صُلَحاء** kavminden; ve amellerinde ve işlerinde **مُصْلِح**; ve Allah onu **أَصْلَحه**. Ve bazen
çokluğa doğru olan şey hakkında **الصالح** ile kinaye ettiler; Ya‘kūb’un sözü gibi: “Yerde bir yağmurdan **مَغْرَةٌ** aktı”; o, **مَطَرَةٌ صالحة**’dır. Ve bazı nahivcilerin sözü gibi, sanki o
İbn Cinnî’dir: **الياء** **الواو**’dan **إِبدالاً صالحاً** olarak ibdal edildi. Ve bu şey sana **يَصْلُح**,
yani o senin kapından (senin işinden/alanından)dır. Ve **الإِصلاح**: **الإِفساد**’ın nakîzidir.

Ve **المَصْلَحة**: **الصَّلاحُ**’tır. Ve **المَصعلَحة** masâlihin bir tanesidir. Ve **الاسْتِصْلاح**:
**الاستفساد**’ın nakîzidir.

Ve bozulmasından sonra şeyi **أَصْلَح**: onu ikame etti (düzeltti). Ve binek hayvanını **أَصْلَحَ**: ona iyilik etti
de o **فَصَلَحَتْ**. Ve Tehzîb’de: “Binek hayvanına **أَصْلَحْتُ إِلى الدابة** dersin; ona iyilik ettiğin zaman.” Ve **الصُّلْحُ**: kavmin kendi aralarında uzlaşmasıdır. Ve **الصُّلْحُ**: **السِّلْم**’dir. Ve
**اصْطَلَحُوا** ve **صالحوا** ve **اصَّلَحُوا** ve **تَصالحوا** ve **اصَّالحوا**; **الصاد**’ı şeddeli; **التاء**’yı **صاد**’a çevirdiler
ve onu **الصاد**’a idgam ettiler; tek bir mânâ ile. Ve **صُلُوح** kavim: uzlaşanlardır; sanki onlar
masdar ile vasfedilmişlerdir.

Ve **الصِّلاحُ**, **الصاد**’ın kesresiyle: **المُصالَحةِ**’nin masdarıdır; ve Araplar onu müennes yaparlar; isim
**الصُّلح**’tur; müzekker de gelir müennes de. Ve aralarındakini **أَصْلَح** ve onlarla **صالَحهم** **مُصالَحة** ve **صِلاحاً**; Bişr b. Ebî Hâzim dedi:
يَسُومُونَ الصِّلاحَ بذاتِ كَهْفٍ،
وما فيها لهمْ سَلَعٌ وقارُ
Ve onun sözü: “**وما فيها**” yani “musalaha içinde olan yoktur”; bu sebeple **الصِّلاح**’ı müennes yaptı.

Ve **صَلاحِ** ve **صَلاحٌ**: Mekke’nin isimlerindendir; Allah Teâlâ onu şereflendirsin; şu caizdir ki o **الصُّلْح**’tan olsun; Aziz ve Celîl olanın sözü için: **حَرَماً آمناً**; ve caizdir ki o **الصَّلاحِ**’tan olsun; ve (tenvin alarak) sarf edilmiştir; Harb b. Ümeyye, Ebû Maṭar el-Ḥaḍramî’ye hitap ederek dedi; ve denildi ki o
Hâris b. Ümeyye’nindir:
أَبا مَطَرٍ هَلُمَّ إِلى صَلاحٍ،
فَتَكْفِيكَ النَّدَامَى من قُرَيْشِ
وتَأْمَنُ وَسْطَهُمْ وتَعِيشُ فيهم،
أَبا مَطَرٍ، هُدِيتَ بخَيْرِ عَيْشِ
وتَسْكُنُ بَلْدَةً عَزَّتْ لَقاحاً،
وتأْمَنُ أَن يَزُورَك رَبُّ جَيْشِ

İbn Berrî dedi: Bu şiirdeki şahit, **صلاح**’ın sarf edilmesidir; dedi: ve aslında onun, **قطام** gibi mebnî olmasıdır. Ve denilir: **حَيٌّ لَقاحٌ**; melike boyun eğmedikleri zaman; dedi: ve **صَلاحِ**’a, kesre ile, sarfsız olarak şahit ise, başkasının sözü:
مِنَّا الذي بصَلاحِ قامَ مُؤَذِّناً،
لم يَسْتَكِنْ لِتَهَدُّدٍ وتَنَمُّرِ
yani Hubeyb b. ‘Adî’yi kasteder.

İbn Berrî dedi: Ve **صَلاحِ** Mekke için özel isimdir.

Ve Araplar **صالحاً** ve **مُصْلِحاً** ve **صُلَيحاً** isimlendirmişlerdir.

Ve **الصِّلْحُ**: Meysân’da bir nehirdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ص ل ح * * الصَّلاحُ * ضد الفساد وبابه دخل ونقل الفراء صلُح أيضا بالضم وهذا يصلح لك أي هو من بابتك و * الصِّلاَحُ * بالكسر مصدر * المُصالَحةِ * والاسم * الصُّلْحُ * يُذكر ويُؤنث وقد * اصْطَلَحا * و * تَصالَحا * و * اصَّالَحا * بتشديد الصاد و * الإصْلاحُ * ضد الإفساد و * المَصْلَحةُ * واحدة * المَصالِح * و * الاسْتِصلاحُ * ضد الاستفساد

##### Türkçe

* ص ل ح * * **الصَّلاحُ** * bozulmanın zıddıdır; babı **دخل**’dir. Ferrâ **صلُح**’u da (lâmın) dammesiyle nakletti. “Bu sana **يصلح**” yani o senin babındandır. Ve * **الصِّلاَحُ** * (sâdın) kesresiyle, **المُصالَحةِ**’nin masdarıdır; isim ise * **الصُّلْحُ** *’tur; müzekker de gelir müennes de. Ve (iki kişi) **اصْطَلَحا** etti, ve **تَصالَحا** etti, ve sâdın şeddelenmesiyle **اصَّالَحا** etti. Ve * **الإصْلاحُ** * ifsâdın zıddıdır. Ve * **المَصْلَحةُ** * **المَصالِح**’in bir tanesidir. Ve * **الاسْتِصلاحُ** * istifsâdın zıddıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الصلاح: ضد الفساد  -وقد يوصف به آحاد الأمة، ولا يوصف به الأنبياء والرسل عليهم السلام. قال شيخنا: وخالف في ذلك السبكي وصحح أنهم يوصفون به، وهو الذي صححه جماعة، ونقله الشهاب في مواضع من شرح الشفاء-  كالصلوح  ، بالضم. وأنشد أبو زيد:
  فكيف بأطرافي إذا ما شتمتني                      وما بعد شتم الوالدين صلوح

  وقد  صلح كمنع  ، وهي أفصح، لأنها على القياس، وقد أهملها الجوهري،  وكرم  ، حكاها الفراء عن أصحابه؛ كما في الصحاح. وفي اللسان: قال ابن دريد: وليس صلح بثبت -وأغفل المصنف اللغة المشهورة، وهي صلح كنصر- يصلح ويصلح، صلاحا وصلوحا، وقد ذكرها الجوهري والفيومي وابن القطاع والسرقسطي في الأفعال وغير واحد.  وهو صلح، بالكسر، وصالح وصليح  ، الأخيرة عن ابن الأعرابي. وهو مصلح في أموره وأعماله. وقد أصلحه الله تعالى. والجمع صلحاء وصلوح.  وأصلحه: ضد أفسده  ، وقد أصلح الشيء بعد فساده: أقامه. من المجاز: أصلح  إليه، أحسن  . يقال: أصلح الدابة: إذا أحسن إليها فصلحت. وفي التهذيب: تقول: أصلحت إلى الدابة، إذا أحسنت إليها. وعبارة الأساس: وأصلح إلى دابته: أحسن إليها وتعهدها. يقال: وقع بينهما صلح.  الصلح، بالضم  : تصالح القوم بينهم، وهو  السلم  بكسر السين المهملة وفتحها، يذكر  ويؤنث. الصلح أيضا:  اسم جماعة  متصالحين. يقال: هم لنا صلح، أي مصالحون. هو من أهل نهر فم الصلح،  بالكسر  ، هكذا قيدوه، وعبارة الزمخشري تشير إلى الضم، وهو  نهر بميسان  ، بفتح الميم. ومنه علي بن الحسن بن علي بن معاذ الصلحي، راوي تاريخ واسط. قد  صالحه مصالحة، وصلاحا  ، بالكسر على القياس. قال بشر بن أبي خازم:
  يسومون الصلاح بذات كهف                      وما فيها لهم سلـع وقـار قوله: وما فيها. أي وما في المصالحة، ولذلك أنث الصلاح. وهكذا أورده ابن السيد في الفرق. واصطلحا واصالحا  مشددة الصاد، قلبوا التاء صادا، وادغموها في الصاد،  وتصالحا واصتلحا  بالتاء بدل الطاء: كل ذلك بمعنى واحد. من سجعات الأساس: كيف لا يكون من أهل الصلاح، من هو من أهل  صلاح، كقطام  ، يجوز أن يكون من الصلح، لقوله عز وجل  حرما آمنا  ويجوز أن يكون من الصلاح،  وقد يصرف  : من أسماء  مكة  شرفها الله تعالى. قال حرب بن أمية يخاطب أبا مطر الحضرمي، وقيل: هو للحارث بن أمية:
  أبا مطر هلم إلـى صـلاح                      فتكفيك الندامى من قـريش
  وتأمن وسطهم وتعيش فيهـم                      أبا مطر هديت بخير عـيش
  وتسكن بلدة عزت لـقـاحـا                      وتأمن أن يزورك رب جيش قال ابن بري: الشاهد في هذا الشعر صرف صلاح. قال: والأصل فيها أن تكون مبنية كقطام: وأما الشاهد على صلاح، بالكسر من غير صرف، فقول الآخر:
  منا الذي بصلاح قام مؤذنا                      لم يستكن لتهدد وتنـمـر

  يعني خبيب بن عدي. رأى الإمام  المصلحة  في كذا،  واحدة المصالح  ، أي الصلاح. ونظر في مصالح الناس. وهم من أهل المصال لا المفاسد.  واستصلح: نقيض استفسد  . من المجاز:  هذا يصلح لك، كينصر، أي من بابتك  ؛ هذا نص عبارة الجوهري. والبابة: النوع، وقد تقدم.  وروح بن صلاح: محدث  .  وصالحان: محلة بأصبهان  . منها أبو ذر محمد بن إبراهيم بن علي الواعظ، عن أبي الشيخ الحافظ وغيره، وعنه حفيده أبو بكر محمد ابن علي، توفي سنة 440. ومفتي أصبهان أبو عبد الله أحمد بن محمد ابن أيوب الصالحاني، ولده أبو محمد عبد الله، حدث عن ابن مندة، وعنه ابن مردويه.  والصالحية: ة قرب الرهى  ، من إنشاء الملك الصالح. الصالحية:  محلة ببغداد، و: ة، بها وبظاهر دمشق، و: ة، بمصر  نسبتا إلى الملك الصالح صلاح الدين يوسف بن أيوب والد الملوك سلطان مصر والشام.  وسموا صلاحا  كسحاب  وصلحا  ، بالضم  ومصلحا  ، كمحسن،  وصليحا، كزبير  . ومما يستدرك عليه: قو صلوح: متصالحون، كأنهم وصفوا بالمصدر. ومطرة صالحة، أي كثيرة، من باب الكناية. ومنه قول ابن جني: أبدلت الياء من الواو إبدالا صالحا، أي كثيرا. وصلاحية الشيء، مخففة كطواعية: مصدر صلح، وليس في كلامهم فعالية مشددة؛ كذا نقلوه. وصلحت حال فلان. وهو على حالة صالحة. وأتتني صالحة من فلان. ولا تعد صالحاته وحسناته. وصالح النبي عليه السلام من مشاهير الأنبياء، كانت منازل قومه في الحجر، وهو بين تبوك والحجاز. والاصطلاح على أمر مخصوص؛ قاله الخفاجي. ومن المجاز: هذا أديم يصلح للنعل. والصالحيون: محدثون، نسبة إلى جدهم. وبنو الصليحي: ملوك اليمن. وجعفر بن أحمد بن صليح الصلحي بضم الصاد وفتح اللام: محدث.

##### Türkçe

**الصلاح**: bozulmanın zıddı. —Ve onunla ümmetin fertleri vasıflandırılabilir; onunla peygamberler ve resuller عليهم السلام vasıflandırılmaz. Şeyhimiz dedi: Ve bu hususta Sübkî muhalefet etti ve onların onunla vasıflandırıldıklarını sahih gördü; bu, bir cemaatin sahih gördüğü şeydir; Şihâb onu Şifâ’nın şerhinden yerlerde nakletti— **كالصلوح** , damme ile. Ebû Zeyd inşad etti:
  “Peki uçlarım nasıl olur, beni sövdüğün vakit                      Ve ana-babaya sövmeden sonra **صلوح** yoktur”

  Ve muhakkak **صلح** ( **كمنع** gibi) (gelmiştir); ve o daha fasîhtir; çünkü o kıyasa göredir; Cevherî onu ihmal etmiştir. Ve **كرم** (gibi) (gelmiştir); Ferrâ onu ashabından hikâye etti; **الصحاح**’ta olduğu gibi. **اللسان**’da: İbn Düreyd dedi: Ve **صلح** sabit değildir. —Ve musannif meşhur lugatı gözden kaçırdı; o da **صلح كنصر**’dır— **يصلح** ve **يصلح**; **صلاحا** ve **صلوحا**; Cevherî, Feyyûmî, İbnü’l-Kattâ‘, Serakustî onu **الأفعال**’da ve birden başkası zikretmiştir. Ve o **صلح**’tır, kesre ile; ve **صالح** ve **صليح**; sonuncusu İbnü’l-A‘râbî’den. Ve o, işlerinde ve amellerinde **مصلح**’tır. Ve Allah Teâlâ onu ıslah etti. Ve cem‘i **صلحاء** ve **صلوح**’tur. Ve **أصلحه**: **أفسده**’nin zıddı. Ve muhakkak o, şey’i bozulmasından sonra ıslah etti: onu doğrulttu. Mecazdan: **أصلح إليه**: iyilik etti. Denilir: **أصلح الدابة**: ona iyilik ettiğinde, o da düzeldi. **التهذيب**’de: dersin: **أصلحت إلى الدابة**; ona iyilik ettiğinde. **الأساس**’ın ibaresi: Ve **أصلح إلى دابته**: ona iyilik etti ve onu gözetti. Denilir: İkisi arasında **صلح** vuku buldu. **الصلح** (damme ile): kavim aralarında barıştı; ve o **السلم**’dir; ihmâl edilmiş **السين**’in kesresiyle ve fethasıyla; müzekker de gelir müennes de. **الصلح** ayrıca: barışmışların **اسم جماعة**’sıdır. Denilir: Onlar bize **صلح**’tur; yani barışanlardır. O, **نهر فم الصلح** ehlindendir; kesre ile; onu böyle kaydettiler; Zemahşerî’nin ibaresi dammeye işaret eder; ve o, **ميسان**’da bir nehirdir; **الميم**’in fethasıyla. Ondan: Vâsıt Tarihi’nin râvisi Ali b. el-Hasen b. Ali b. Muâz **الصلحي**. Muhakkak o, onunla **مصالحة** etti; ve **صلاحا** (kesre ile, kıyasa göre). Bişr b. Ebî Hâzim dedi:
  “**الصلاح**’ı Zât-ı Kehf’te pazarlıyorlar                      Ve onda onlar için meta‘ ve vakar yoktur”
  Sözü: “Ve onda.” Yani: ve musâlahada yoktur; bu yüzden **الصلاح**’ı müennes yaptı. İbnü’s-Seyyid bunu **الفرق**’ta böylece getirdi. Ve **اصطلحا** ve **اصالحا** ( **الصاد** şeddeli): **التاء**’yı **صاد**’a çevirdiler ve onu **الصاد**’a idgam ettiler. Ve **تصالحا** ve **اصتلحا** ( **التاء** ile, **الطاء** yerine): bütün bunlar tek bir mânâdadır. **الأساس**’ın seci‘lerinden: Nasıl **الصلاح** ehlinden olmasın; kim **صلاح** ehlindendir; **كقطام** gibi; **الصلح**’tan olması caizdir; Aziz ve Celîl’in sözü sebebiyle: **حرما آمنا**. Ve **الصلاح**’tan olması da caizdir; ve sarf olunabilir: Allah Teâlâ onu şereflendirdiği **مكة**’nin isimlerindendir. Harb b. Ümeyye, Ebû Matar el-Hadramî’ye hitap ederek dedi; ve denildi: o, Hâris b. Ümeyye’nindir:
  “Ey Ebû Matar, gel **إلـى صـلاح**’a                      Kureyş’ten nedimler sana yeter
  Onların ortasında emniyette olursun ve onların içinde yaşarsın                      Ey Ebû Matar, en hayırlı yaşayışla hidayet olundun
  Sütü bolca aziz olmuş bir beldede oturursun                      Ve bir ordu sahibinin seni ziyaret etmesinden emniyette olursun”
İbn Berrî dedi: Bu şiirde şahit, **صلاح**’ın sarf olunmasıdır. Dedi: Ve aslında onun, **قطام** gibi mebnî olmasıdır. Ve **صلاح**’a (kesre ile), sarfsız olarak şahit ise, başkasının sözü:
  “Bizden o kimse ki **بصلاح**’ta kalkıp ezan okudu                      Tehdit ve hırlamaya boyun eğmedi”

  Yani Hubeyb b. Adî. İmam, şunda **المصلحة**’yı gördü; **المصالح**’ın bir tanesi; yani **الصلاح**. Ve insanların maslahatlarına baktı. Ve onlar, bozgunculuklar değil **المصال** ehlindendir. Ve **استصلح**: **استفسد**’in nakîzidir. Mecazdan: “Bu sana **يصلح**” ( **كينصر** gibi); yani senin babındandır; bu, Cevherî’nin ibaresinin nassıdır. Ve **البابة**: türdür; ve geçti. Ve Rûh b. **صلاح**: muhaddis. Ve **صالحان**: İsfahan’da bir mahalle. Ondan: Ebû Zerr Muhammed b. İbrâhîm b. Ali el-Vâiz; Ebû’ş-Şeyh el-Hâfız ve başkasından; ondan da torunu Ebû Bekr Muhammed b. Ali; 440 senesinde vefat etti. Ve İsfahan müftüsü Ebû Abdillah Ahmed b. Muhammed b. Eyyûb **الصالحاني**; oğlu Ebû Muhammed Abdillah; İbn Mende’den hadis rivayet etti; ondan da İbn Merdûye. Ve **الصالحية**: er-Ruhâ’ya yakın bir köy; el-Melik es-Sâlih’in inşasındandır. **الصالحية**: Bağdat’ta bir mahalle; ve: bir köy; Şam’ın içinde ve Şam’ın dışında; ve: bir köy; Mısır’da; Mısır ve Şam sultanı, meliklerin babası el-Melik es-Sâlih Selâhaddîn Yûsuf b. Eyyûb’a nisbetle. Ve **صلاحا** diye isimlendirdiler, **كسحاب** gibi; ve **صلحا** (damme ile); ve **مصلحا** ( **كمحسن** gibi); ve **صليحا** ( **كزبير** gibi). Ve ona istidrâk olunacaklardandır: “Kavm **صلوح**”: barışanlar; sanki masdar ile vasıflandırıldılar. Ve “**مطرة صالحة**”: yani çok; kinaye babındandır. Ondan İbn Cinnî’nin sözü: “**أبدلت الياء من الواو إبدالا صالحا**”; yani çok. Ve “Şey’in **صلاحية**’si” ( **طواعية** gibi muhaffefe): **صلح**’un masdarıdır; onların كلامında şeddeli **فعالية** yoktur; böyle naklettiler. Ve falanın hâli **صلحت**. Ve o, **حالة صالحة** üzerinedir. Ve falandan bana bir **صالحة** geldi. Ve onun **صالحات**’ı ve **حسنات**’ı sayılmaz. Ve Nebî عليه السلام’in meşhurlarından **صالح**; kavminin meskenleri **الحجر**’de idi; o, Tebûk ile Hicaz arasındadır. Ve **الاصطلاح** belirli bir iş üzerine (olmak): Hufâcî söyledi. Mecazdan: Bu deri, nal için **يصلح**. Ve **الصالحيون**: muhaddisler; dedelerine nisbet. Ve **بنو الصليحي**: Yemen melikleri. Ve Ca‘fer b. Ahmed b. **صليح** **الصلحي** ( **الصاد**’ın dammesi ve **اللام**’ın fethasıyla): muhaddis.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

صَلَحَ
1 صَلَحَ ذ , (S, Mgh, Msb, &c.,) aor. صَلُحَ , (S, MA, Mgh, Msb,) the well-known form, though omitted in the K, (TA,) and صَلَحَ , (MA, K, Msb,) [said by some to be] the more chaste, because agreeable with analogy, (TA,) [but the former is the more common,] inf. n. صُلُوحٌ (S, MA, Mgh, Msb, K * [in the CK الصَّلُوح is erroneously put for الصُّلُوح]) and صَلَاحٌ (S, * MA, Mgh, Msb, K *) and مَصْلَحَةٌ; (MA;) and صَلُحَ, aor. صَلُحَ , (S, MA, Mgh, Msb, K,) mentioned by Fr, on the authority of his companions, (S, TA,) but said by IDrd to be not well established, (TA,) inf. n. صَلَاحٌ and صَلَاحَةٌ, (MA,) or صَلَاحِيَةٌ; (TA;) said of a thing, (S, Mgh, Msb,) and of a man, (TA,) It, and he, was, or became, good, incorrupt, right, just, righteous, virtuous, or honest; it was or became, in a good, incorrupt, sound, right, or proper, state, or in a state of order; he, or it, throve; contr. of فسد [i. e. فَسَدَ and فَسُدَ]; (MA; [and S and A and Mgh and K by implication; see صَلَاحٌ below;]) in Pers. نيك شد; (MA;) [and ↓ استصلح signifies the same, for] صَلَاحٌ and اِسْتِصْلَاحٌ both signify in Pers. نيك شدن. (KL.) One says, صَلَحَتْ حَالُ فُلَانٍ [The state, or condition, of such a one became good, right, or proper]. (A, TA.) ― -b2- [Hence,] هٰذَا أَدِيمٌ يَصْلُحُ لِلنَّعْلِ (tropical:) [This is leather that is suitable for the sandal]. (A.) And هٰذَا الشَّىْءُ يَصْلُحُ لَكَ (tropical:) This thing is suitable to thee; or fit, or meet, for thee. (S, K, * TA.) And فُلَانٌ لَا يَصْلُحُ لِصُحْبَتِكَ (tropical:) [Such a one is not fit for being thy companion]. (A.)

صالحهُ
3 صالحهُ ذ , (A, Msb, K,) inf. n. صَلَاحٌ (S, Msb, K) and مُصَالَحَةٌ, (S, K,) the former of which is made fem. in a verse of Bishr Ibn-Abee-Hلzim, (TA,) [He made peace, or became at peace or reconciled, with him; or he reconciled himself with him: for] مُصَالَحَةٌ is the contr. of مُخَاصَمَةٌ. (Mgh.) And صالحهُ عَلَى كَذَا He made peace, or reconciliation, [or a compromise,] with him on the condition of such a thing. (MA.) And صالحهُ عَلَى بَعْضِ مَا لَهُ [He compounded with him for part of what was owed to him; he made a compromise with him on the condition of receiving part of what was due to him]; said of a creditor and debtor. (Mgh in art. ضغط.) And صَالَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ, inf. n. مُصَالَحَةٌ, I made peace, or a reconciliation, between the people, or party; syn. لَآءَمْتُ. (Msb in art. لأم. [See also 4.])

اصلحهُ
4 اصلحهُ ذ , (A, Mgh, Msb, K,) inf. n. اـِصْلَاحٌ, (S, A,) and quasi-inf. n. صَلَاحٌ, (L in art. لقح,) said of a man, (A, Msb,) and of God, (TA,) [and of a thing,] He, and it, made, or rendered, it, or him, good, incorrupt, right, just, righteous, virtuous, or honest; constituted it, disposed it, arranged it, or qualified it, well, rightly, or properly; rectified, corrected, redressed, or reformed, it; put it into a good, incorrupt, sound, right, or proper, state; or restored it to such a state; put it to rights, or in a state of order; set it right, set it in order, ordered it, managed it well, cultured it; adjusted, dressed, or trimmed, it; prepared it properly for use; repaired, mended, amended, or improved, it; made it, or him, to thrive; contr. of أَفْسَدَهُ. (S, * K. [And so by implication in the Mgh &c.]) One says, أَصْلَحْتُ القِدْرَ بِالتَّابَلِ [I made good, qualified properly, or seasoned, (the contents of) the cooking-pot with the seeds that are used in cooking]. (Msb in art. تبل.) And أَصْلَحْتُ السِّقَآءَ بِالرُّبِّ [I seasoned the skin with rob, or inspissated juice]. (S in art. رب.) And أَصْلَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ [in which الأَمْرَ is understood, so that the meaning is I rectified, or reformed, or amended, the circumstances subsisting between the people, or party; or] I made peace, or I effected a rectification of affairs, an agreement, a harmony, a reconciliation, an accomodation, or an adjustment; [or I adjusted the affair;] between the people, or party. (Msb.) And سَعَى فِى اـِصْلاَحِ ذَاتِ البَيْنِ [He laboured in rectifying, or improving, the bad, or the good, state of circumstances, or the disunion or union, subsisting between people]. (A.) One says also, اصلح الدَّابَّةَ, (TA,) and اصلح اـِلَى الدَّابَّةِ, (T, A, Mgh, TA,) the latter because اصلح implies the meaning of أَحْسَنَ, (Mgh,) (tropical:) He acted well to the beast, (T, A, TA,) and put it into a good, or right, or proper, state, or took care of it, or paid frequent attention to it. (A, TA.) And اصلح اـِلَيْهِ (tropical:) He acted well to him, did good to him, or benefited him. (K, TA.) And اصلح [alone] (assumed tropical:) He did that which was good, right, or just. (Msb.)

٦
6 تصالحا ذ and اِصَّالَحَا &c.: see 8, in four places.

انصلح
7 انصلح ذ [quasi-pass. of أَصْلَحَهُ; thus signifying It became rectified, &c.: see تَشَعَّبَ]. (K in art. شعب.)

اصطلحا
8 اصطلحا ذ (S, A, K) and اصتلحا, (K,) and ↓ تصالحا (S, A, K) and ↓ اِصَّالَحَا, (S, K,) [the last a var. of تصالحا,] all signify the same, (TA,) and القَوْمُ ↓ تصالح, and اصطلحوا, (Mgh,) [They two, (i. e. two persons or two parties,) and] the people, or party, made peace, or became at peace or reconciled, [each with the other, and] one with another: (Msb:) [اِصْطِلَاحٌ is the contr. of اِخْتِصَامٌ and] ↓ تَصَالُحٌ is the contr. of تَخَاصُمٌ. (Mgh.) ― -b2- And اصطلحوا عَلَى أَمْرٍ They (a particular class of persons) agreed together, or among themselves, respecting a particular thing. (ElKhafلjee, MF.) ― -b3- [Hence,] اِصْطِلَاحٌ signifies also The agreement of a people to name a thing by any name turned from the primary application. (KT.) ― -b4- And [as an inf. n. used in the sense of a pass. part. n., for مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ,] Conventional [or technical] language: and a conventional [or technical] term: opposed to [لُغَةٌ and] تَوْقِيفٌ. (Mz 1st نوع.)

استصلح
10 استصلح ذ is the contr. of استفسد: (S, L, K:) [i. e. it signifies He regarded, or esteemed, a thing good, incorrupt, right, just, or the like; as expl. in the TK; and in like manner, a man. ― -b2- He wished, or desired, a thing to be good, incorrupt, right, just, &c.; as in the TK; and in like manner, a man. ― -b3- And He sought to render good, incorrupt, &c. ― -b4- And hence, He treated in such a manner as to render well affected, or obedient.] -A2- Also He sought to do good or to act well [اـِلَى فُلَانٍ to such a one]. (KL.) ― -b2- And He sought peace, or concord. (KL.) ― -b3- And It happened well. (KL.) ― -b4- See also 1.

صُلْحٌ
صُلْحٌ ذ a subst. from مُصَالَحَةٌ, (S, Msb, KT,) syn. with the latter; (Mgh;) masc. and fem.; (S, K;) Peace, reconciliation, or agreement, (Mgh, Msb, K, KT, TA,) after contention: and in the law it means a compact to give over, or relinquish, contention. (KT.) One says, وَقَعَ بَيْنَهُمَا صُلْحٌ (A, TA) Peace, or reconciliation, took place between them two. (TA.) [And أُخِذَ صُلْحًا It (a fortress or the like) was taken peacefully, or by surrender.] ― -b2- Also That in respect of which there has been made a peaceful compact: or which has been taken in the way of peace. (Mgh.) ― -b3- And A party at peace with others. (TA.) You say, هُمْ لَنَا صُلْحٌ They are [a party] at peace with us. (A, TA.) And you say also ↓ قَوْمٌ صُلُوحٌ A people, or party, who are at peace: the latter word in this case being app. an inf. n. used as an epithet. (TA. [See also صَالِحٌ.])

صَلْحٌ
صَلْحٌ ذ : see صَالِحٌ.

صَلَاحٌ
صَلَاحٌ ذ an inf. n. of صَلَحَ (MA, Mgh, Msb) and of صَلُحَ: (MA:) [used as a simple subst, it signifies Goodness, incorruptness, rightness or rectitude, justness, righteousness, virtue, honesty; &c.: see 1:] contr. of فَسَادٌ; (S, A, Mgh, K;) as also ↓ صُلُوحٌ: (K, TA: [الصَّلُوح in the CK being a mistake for الصُّلُوح:]) accord. to some, it is not used as an attribute of a prophet nor of an apostle, but only of a person inferior to these: accord. to others, however, this restriction is wrong. (MF.) ― -b2- Also quasi-inf. n. of 4. (L in art. لقح.) ― -b3- And [hence,] A thing that is good, and right. (Msb.) See also مَصْلَحَةٌ. -A2- صَلَاحِ, like قَطَامِ, is a name of Mekkeh; (S, A, K;) either from الصُّلْحُ or from الصَّلَاحُ; (TA;) and sometimes it is perfectly decl. [pronounced صَلَاحٌ]. (S, K.)

صُلُوحٌ
صُلُوحٌ ذ : see صُلْحٌ, and صَلَاحٌ: ― -b2- and see also صَالِحٌ.

صَلِيحٌ
صَلِيحٌ ذ : see what next follows.

صَالِحٌ
صَالِحٌ ذ , (MA, L, Msb, K,) from صَلَحَ; (MA;) and ↓ صَلِيحٌ, (IAar, L, K,) from صَلُحَ; (MA;) and ↓ صِلْحٌ; (K;) applied to a thing, (Msb,) and to a man, (MA,) Good, incorrupt, right, just, righteous, virtuous, or honest; &c.; [see 1; contr. of فَاسِدٌ:] (MA, L, K:) pl. صُلَحَآءُ [accord. to general analogy of صَلِيحٌ, and app. applied only to rational beings, like صَالِحُونَ,] and ↓ صُلُوحٌ [q. v.; this being said by some to be a pl. of صَالِحٌ; and by others, to be originally an inf. n.; like as is said of شُهُودٌ]. (L.) One says رَجُلٌ صَالِحٌ فِى نَفْسِهِ [A man good, incorrupt, &c., in himself], مِنْ قَوْمٍ صُلَحَآءَ [of a people good, incorrupt, &c.]. (L.) And هُوَ عَلَى حَالَةٍ صَالِحَةٍ [He is in a good, right, or proper, state or condition]. (TA.) ― -b2- [Hence,] صَالِحٌ signifies also (assumed tropical:) Suitable, fit, or meet: so in the saying, هُوَ صَالِحٌ لِلْوِلَايَةِ (assumed tropical:) [He is fit for the office of prefect, or the like]. (Msb.) ― -b3- And (tropical:) Much, copious, or frequent: one says مَطْرَةٌ صَالِحَةٌ (tropical:) A copious rain. (Yaakoob, L, TA.) And hence the saying of IJ, أُبْدِلَتِ التَّآءُ مِنَ الوَاوِ اـِبْدَالًا صَالِحًا, meaning (tropical:) [ت is substituted for و] frequently. (TA.) ― -b4- The ا in صَالِحٌ is [often] omitted in writing [though not in pronunciation] when it is used as a proper name [so that the name is written صلح, or more properly صٰلِحٌ]. (Durrat el-Ghowwلs in De Sacy's Anthol. Gram. Ar. p. 66 of the Arabic text.)

صَالِحَةٌ
صَالِحَةٌ ذ [a subst. from صَالِحٌ, made so by the affix ة; A good deed or action; an act of beneficence; a benefit]. One says, لَا تُعَدُّ صَالِحَاتُهُ [His good deeds, or beneficent actions, are not to be numbered]. (A, TA.) And أَتَتْنِى صَالِحَةٌ مِنْ فُلَانٍ [A benefit came to me from such a one]. (TA.)

اِصْطِلَاحٌ
اِصْطِلَاحٌ ذ [for مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ: see 8, last sentence].

اِصْطِلَاحِىٌّ
اِصْطِلَاحِىٌّ ذ Conventional [or technical] language: opposed to [لُغَوِىٌّ and] تَوْقِيفِىٌّ. (Mz 1st نوع.)

مُصْلِحٌ
مُصْلِحٌ ذ [act. part. n. of 4, q. v.]. One says, رَجُلٌ مُصْلِحٌ فِى أُمُورِهِ وَأَعْمَالِهِ [A man who does well, rightly, justly, or properly, in his affairs and his actions]. (L.)

مَصْلَحَةٌ
مَصْلَحَةٌ ذ A cause, a means, or an occasion, of good; a thing, an affair, or a business, conducive to good, or that is for good; [and hence it may often be rendered simply an affair, when the context shows it to mean what is conducive to good or done for a good purpose;] contr. of مَفْسَدَةٌ; (S and Msb and K in art. فسد;) a good, right, or virtuous, affair; (KL;) a thing that is good and right; syn. ↓ صَلَاحٌ [q. v.]: pl. مَصَالِحُ. (S, A, Msb, K.) One says, نَظَرَ فِى مَصالِحِ النَّاسِ [He considered the things that were for the good of the people]. (A, TA.) And هُمْ مِنْ أَهْلِ المَفَاسِدِ لَا المَصَالِحِ [They are of the people who occupy themselves in the things conducive to evil, not the things conducive to good]. (A, TA. *) And فِى الأَمْرِ مَصْلَحَةٌ In the affair is that which is good: (Msb:) [or a cause of good.] And رَأَى الاـِمَامُ المَصْلَحَةَ فِى كَذَا The Imلm saw what was good and right [or what was conducive to good] in such a thing. (TA.) ― -b2- It is also an inf. n. of صَلَحَ. (MA.)

مُتَصَلَّحٌ
مُتَصَلَّحٌ ذ A place, of a garment [&c.], that is to be repaired, or mended; syn. مُتَرَدَّمٌ. (T in art. ردم.)

##### Türkçe

**صَلَحَ**
1 **صَلَحَ** ذ, (S, Mgh, Msb, &c.,) muzâri‘i **صَلُحَ**, (S, MA, Mgh, Msb,) bilinen kalıp; fakat K’da hazfedilmiştir, (TA,) ve **صَلَحَ**, (MA, K, Msb,) [bazılarınca] daha fasih olduğu söylenmiştir; çünkü kıyasa uygundur, (TA,) [lâkin birincisi daha yaygındır,] mastarı **صُلُوحٌ** (S, MA, Mgh, Msb, K * [CK’da **الصَّلُوح** yanlışlıkla **الصُّلُوح** yerine konmuştur]) ve **صَلَاحٌ** (S, * MA, Mgh, Msb, K *) ve **مَصْلَحَةٌ**; (MA;) ve **صَلُحَ**, muzâri‘i **صَلُحَ**, (S, MA, Mgh, Msb, K,) Fr tarafından, arkadaşlarının rivayetine dayanarak zikredilmiştir, (S, TA,) fakat IDrd tarafından sağlam yerleşmiş olmadığı söylenmiştir, (TA,) mastarı **صَلَاحٌ** ve **صَلَاحَةٌ**, (MA,) yahut **صَلَاحِيَةٌ**; (TA;) bir şey hakkında, (S, Mgh, Msb,) ve bir adam hakkında, (TA,) O, ve o (adam), iyi oldu, bozulmaz oldu, doğru oldu, âdil oldu, sâlih oldu, faziletli oldu, yahut dürüst oldu; iyi, bozulmaz, sağlam, doğru, yahut uygun bir hâlde oldu veya bir düzen hâlinde oldu; o (adam) yahut o (şey) gelişti; **فسد**’in zıddıdır [yani **فَسَدَ** ve **فَسُدَ**]; (MA; [ve S ve A ve Mgh ve K delâlet yoluyla; aşağıda **صَلَاحٌ**’a bak;]) Farsçada نيك شد; (MA;) [ve ↓ **استصلح** aynı mânâyı ifade eder; zira] **صَلَاحٌ** ve **اِسْتِصْلَاحٌ** ikisi de Farsçada نيك شدن mânâsına gelir. (KL.) Denir ki, **صَلَحَتْ حَالُ فُلَانٍ** [Falancanın hâli iyi oldu, doğru oldu, yahut uygun oldu]. (A, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **هٰذَا أَدِيمٌ يَصْلُحُ لِلنَّعْلِ** (mecaz:) [Bu, nalın için uygun olan deridir]. (A.) Ve **هٰذَا الشَّىْءُ يَصْلُحُ لَكَ** (mecaz:) Bu şey sana uygundur; yahut sana elverişlidir, yahut sana münasiptir. (S, K, * TA.) Ve **فُلَانٌ لَا يَصْلُحُ لِصُحْبَتِكَ** (mecaz:) [Falanca, senin arkadaşın olmaya elverişli değildir]. (A.)

**صالحهُ**
3 **صالحهُ** ذ, (A, Msb, K,) mastarı **صَلَاحٌ** (S, Msb, K) ve **مُصَالَحَةٌ**, (S, K,) bunlardan birincisi Bişr İbn-Ebî-Hلzim’in bir beytinde müennes yapılmıştır, (TA,) [Onunla barıştı, yahut onunla barışık oldu veya uzlaştı; yahut kendini onunla uzlaştırdı: zira] **مُصَالَحَةٌ**, **مُخَاصَمَةٌ**’nin zıddıdır. (Mgh.) Ve **صالحهُ عَلَى كَذَا** Onunla, böyle bir şey şartı üzerine barış yaptı, yahut uzlaşma yaptı, [yahut bir sulh/kompromi yaptı]. (MA.) Ve **صالحهُ عَلَى بَعْضِ مَا لَهُ** [Ona borçlu olunan şeyin bir kısmı üzerine onunla sulh oldu; ona, kendisine düşen şeyin bir kısmını almak şartıyla uzlaştı]; alacaklı ve borçlu hakkında söylenir. (Mgh, md. ضغط’ta.) Ve **صَالَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ**, mastarı **مُصَالَحَةٌ**, kavim arasında, yahut grup arasında barış yaptım, yahut uzlaştırdım; müradifi **لَآءَمْتُ**. (Msb, md. لأم’da. [Ayrıca 4’e de bak.])

**اصلحهُ**
4 **اصلحهُ** ذ, (A, Mgh, Msb, K,) mastarı **اـِصْلَاحٌ**, (S, A,) ve şibh-mastar **صَلَاحٌ**, (L, md. لقح’ta,) bir adam hakkında, (A, Msb,) ve Allah hakkında, (TA,) [ve bir şey hakkında,] O, ve o (şey), onu yahut onu (adamı) iyi kıldı, bozulmaz kıldı, doğru kıldı, âdil kıldı, sâlih kıldı, faziletli kıldı, yahut dürüst kıldı; onu iyi, doğru, yahut uygun biçimde kurdu, düzenledi, tertip etti, yahut ehil kıldı; onu doğrulttu, düzeltti, giderdi, yahut ıslah etti; onu iyi, bozulmaz, sağlam, doğru, yahut uygun bir hâle koydu; yahut onu böyle bir hâle geri döndürdü; onu yoluna koydu, yahut düzen hâline koydu; onu doğru yaptı, onu düzene koydu, onu düzenledi, onu iyi idare etti, onu işledi; onu ayarladı, tanzim etti, yahut budadı; onu kullanıma uygun biçimde hazırladı; onu tamir etti, onardı, tashih etti, yahut iyileştirdi; onu yahut onu (adamı) gelişir kıldı; **أَفْسَدَهُ**’nin zıddıdır. (S, * K. [Ve Mgh &c.’de de delâlet yoluyla böyledir.]) Denir ki, **أَصْلَحْتُ القِدْرَ بِالتَّابَلِ** [Tencereyi, pişirmede kullanılan tohumlarla iyi yaptım, uygun kıldım, yahut baharatladım (içindekini)]. (Msb, md. تبل’de.) Ve **أَصْلَحْتُ السِّقَآءَ بِالرُّبِّ** [Tulumu, ربّ ile, yani koyulaştırılmış şıra ile terbiye ettim]. (S, md. رب’de.) Ve **أَصْلَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ** [burada **الأَمْرَ** takdir edilir; böylece mânâ: kavim arasında, yahut grup arasında mevcut olan hâlleri doğrulttum, yahut ıslah ettim, yahut düzelttim; yahut] barış yaptım, yahut işleri düzeltmeyi, bir anlaşmayı, bir uyumu, bir uzlaşmayı, bir telifi, yahut bir ayarlamayı gerçekleştirdim; [yahut işi ayarladım;] kavim arasında, yahut grup arasında. (Msb.) Ve **سَعَى فِى اـِصْلاَحِ ذَاتِ البَيْنِ** [İnsanlar arasında mevcut olan kötü yahut iyi hâli, yahut ayrılığı yahut birliği düzeltmede yahut iyileştirmede çalıştı]. (A.) Yine denir: **اصلح الدَّابَّةَ**, (TA,) ve **اصلح اـِلَى الدَّابَّةِ**, (T, A, Mgh, TA,) ikincisi, çünkü **اصلح** fiili **أَحْسَنَ** mânâsını tazammun eder, (Mgh,) (mecaz:) O, hayvana iyi davrandı, (T, A, TA,) ve onu iyi, yahut doğru, yahut uygun bir hâle koydu, yahut onunla ilgilendi, yahut ona sık sık ihtimam gösterdi. (A, TA.) Ve **اصلح اـِلَيْهِ** (mecaz:) Ona iyi davrandı, ona iyilik etti, yahut ona fayda verdi. (K, TA.) Ve **اصلح** [yalnız] (mecaz kabul edilerek:) İyi, doğru, yahut âdil olanı yaptı. (Msb.)

٦
6 **تصالحا** ذ ve **اِصَّالَحَا** &c.: 8’e bak, dört yerde.

**انصلح**
7 **انصلح** ذ [**أَصْلَحَهُ**’nin şibh-meçhûlü; böylece “düzeldi, &c.” mânâsına gelir: **تَشَعَّبَ**’a bak]. (K, md. شعب’ta.)

**اصطلحا**
8 **اصطلحا** ذ (S, A, K) ve **اصتلحا**, (K,) ve ↓ **تصالحا** (S, A, K) ve ↓ **اِصَّالَحَا**, (S, K,) [sonuncusu **تصالحا**’nın bir varyantıdır,] hepsi aynı mânâyı ifade eder, (TA,) ve **القَوْمُ** ↓ **تصالح**, ve **اصطلحوا**, (Mgh,) [İkisi (yani iki kişi yahut iki taraf), ve] kavim, yahut grup, barış yaptı, yahut barışık oldu veya uzlaştı, [birbirleriyle, ve] birbirleriyle: (Msb:) [**اِصْطِلَاحٌ**, **اِخْتِصَامٌ**’ın zıddıdır ve] ↓ **تَصَالُحٌ**, **تَخَاصُمٌ**’un zıddıdır. (Mgh.) ― -b2- Ve **اصطلحوا عَلَى أَمْرٍ** Onlar (belirli bir zümre) belirli bir şey hakkında birlikte, yahut kendi aralarında, anlaştılar. (ElKhafلjee, MF.) ― -b3- [Bundan dolayı,] **اِصْطِلَاحٌ** ayrıca, bir kavmin, bir şeye, aslî kullanımdan çevrilmiş herhangi bir adla ad vermek üzere anlaşması mânâsına gelir. (KT.) ― -b4- Ve [**مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ** mânâsında, mef‘ûl ism-i fâil yerine kullanılan bir mastar olarak,] örfî [yahut ıstılahî] dil: ve örfî [yahut ıstılahî] bir terim: [**لُغَةٌ** ve] **تَوْقِيفٌ**’e karşıttır. (Mz, 1. نوع.)

**استصلح**
10 **استصلح** ذ, **استفسد**’in zıddıdır: (S, L, K:) [yani, TK’da açıklandığı üzere, bir şeyi iyi, bozulmaz, doğru, âdil, yahut benzeri gördü yahut öyle saydı; ve aynı şekilde bir adamı. ― -b2- Bir şeyin iyi, bozulmaz, doğru, âdil, &c. olmasını istedi yahut arzuladı; TK’da olduğu üzere; ve aynı şekilde bir adamı. ― -b3- İyi kılmayı, bozulmaz kılmayı, &c. talep etti. ― -b4- Ve bundan dolayı, iyi meyilli yahut itaatkâr kılacak biçimde muamele etti.] -A2- Ayrıca, iyilik yapmayı yahut iyi davranmayı aradı [**اـِلَى فُلَانٍ** falancaya]. (KL.) ― -b2- Ve barışı, yahut uyuşmayı aradı. (KL.) ― -b3- Ve iyi vuku buldu. (KL.) ― -b4- 1’e de bak.

**صُلْحٌ**
**صُلْحٌ** ذ, **مُصَالَحَةٌ**’dan bir isimdir, (S, Msb, KT,) onunla eşanlamlıdır; (Mgh;) müzekker ve müennestir; (S, K;) çekişmeden sonra barış, uzlaşma, yahut anlaşma; (Mgh, Msb, K, KT, TA,) ve fıkıhta, çekişmeyi bırakmak üzere yapılan bir akit mânâsınadır. (KT.) Denir ki, **وَقَعَ بَيْنَهُمَا صُلْحٌ** (A, TA) İkisi arasında barış, yahut uzlaşma, vuku buldu. (TA.) [Ve **أُخِذَ صُلْحًا** O (bir kale yahut benzeri) sulhen, yahut teslim yoluyla alındı.] ― -b2- Ayrıca, hakkında sulh akdi yapılmış olan şey: yahut sulh yoluyla alınmış olan şey. (Mgh.) ― -b3- Ve başkalarıyla barış hâlinde olan bir topluluk. (TA.) Dersin ki, **هُمْ لَنَا صُلْحٌ** Onlar bizimle [bir topluluk olarak] barış hâlindedir. (A, TA.) Ve yine dersin ki ↓ **قَوْمٌ صُلُوحٌ** Barış hâlinde olan bir kavim, yahut grup: bu durumda son kelime görünüşe göre bir sıfat olarak kullanılan bir mastardır. (TA. [Ayrıca **صَالِحٌ**’e de bak.])

**صَلْحٌ**
**صَلْحٌ** ذ : **صَالِحٌ**’e bak.

**صَلَاحٌ**
**صَلَاحٌ** ذ, **صَلَحَ**’ın (MA, Mgh, Msb) ve **صَلُحَ**’ın mastarıdır: (MA:) [yalın bir isim olarak kullanıldığında, iyilik, bozulmazlık, doğruluk yahut istikamet, adaletlilik, salâh, fazilet, dürüstlük; &c. mânâsına gelir: 1’e bak:] **فَسَادٌ**’ın zıddıdır; (S, A, Mgh, K;) ve ayrıca ↓ **صُلُوحٌ**: (K, TA: [CK’daki **الصَّلُوح**, **الصُّلُوح** yerine bir hatadır:]) bazılarına göre, bir peygamberin yahut bir resulün sıfatı olarak kullanılmaz; ancak bunlardan aşağı derecede olan bir kimse için kullanılır: başkalarına göre ise bu kayıt yanlıştır. (MF.) ― -b2- Ayrıca 4’ün şibh-mastarıdır. (L, md. لقح’ta.) ― -b3- Ve [bundan dolayı,] iyi ve doğru olan bir şey. (Msb.) **مَصْلَحَةٌ**’ya da bak. -A2- **صَلَاحِ**, **قَطَامِ** gibi, Mekke’nin bir adıdır; (S, A, K;) ya **الصُّلْحُ**’tan ya da **الصَّلَاحُ**’tan; (TA;) ve bazen tamamen munsariftir [**صَلَاحٌ** diye okunur]. (S, K.)

**صُلُوحٌ**
**صُلُوحٌ** ذ : **صُلْحٌ**’a ve **صَلَاحٌ**’a bak: ― -b2- ve ayrıca **صَالِحٌ**’e de bak.

**صَلِيحٌ**
**صَلِيحٌ** ذ : hemen ardından gelene bak.

**صَالِحٌ**
**صَالِحٌ** ذ, (MA, L, Msb, K,) **صَلَحَ**’tan; (MA;) ve ↓ **صَلِيحٌ**, (IAar, L, K,) **صَلُحَ**’tan; (MA;) ve ↓ **صِلْحٌ**; (K;) bir şeye, (Msb,) ve bir adama, (MA,) uygulanır: iyi, bozulmaz, doğru, âdil, sâlih, faziletli, yahut dürüst; &c.; [1’e bak; **فَاسِدٌ**’in zıddı:] (MA, L, K:) çoğulu **صُلَحَآءُ** [**صَلِيحٌ**’in genel kıyasına göre; ve görünüşe göre **صَالِحُونَ** gibi yalnız akıllı varlıklara uygulanır,] ve ↓ **صُلُوحٌ** [bk. o; bunun bazılarınca **صَالِحٌ**’in çoğulu olduğu, başkalarınca ise aslının bir mastar olduğu söylenmiştir; **شُهُودٌ** hakkında söylendiği gibi]. (L.) Denir ki **رَجُلٌ صَالِحٌ فِى نَفْسِهِ** [Kendi nefsinde iyi, bozulmaz, &c. bir adam], **مِنْ قَوْمٍ صُلَحَآءَ** [iyi, bozulmaz, &c. bir kavimden]. (L.) Ve **هُوَ عَلَى حَالَةٍ صَالِحَةٍ** [O, iyi, doğru, yahut uygun bir hâl yahut durum üzerindedir]. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **صَالِحٌ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) uygun, elverişli, yahut münasip mânâsına gelir: şu sözde olduğu gibi, **هُوَ صَالِحٌ لِلْوِلَايَةِ** (mecaz kabul edilerek:) [O, valilik yahut benzeri bir görev için elverişlidir]. (Msb.) ― -b3- Ve (mecaz:) çok, bol, yahut sık: denir ki **مَطْرَةٌ صَالِحَةٌ** (mecaz:) bol bir yağmur. (Yaakoob, L, TA.) Ve bundan dolayı IJ’nin şu sözü: **أُبْدِلَتِ التَّآءُ مِنَ الوَاوِ اـِبْدَالًا صَالِحًا**, mânâsı (mecaz:) [**ت**, **و** yerine] sıkça ikame edilmiştir. (TA.) ― -b4- **صَالِحٌ**’daki ا, [çoğu kez] özel ad olarak kullanıldığında yazıda hazfedilir [telaffuzda değil] [böylece ad **صلح**, yahut daha doğru olarak **صٰلِحٌ** diye yazılır]. (Durrat el-Ghowwلs, De Sacy’nin Anthol. Gram. Ar.’ında, Arapça metnin 66. s.)

**صَالِحَةٌ**
**صَالِحَةٌ** ذ [**صَالِحٌ**’tan, ة eklenmesiyle isim yapılmış; iyi bir amel yahut fiil; bir ihsan fiili; bir fayda]. Denir ki, **لَا تُعَدُّ صَالِحَاتُهُ** [Onun iyi amelleri, yahut ihsan fiilleri sayılmaz]. (A, TA.) Ve **أَتَتْنِى صَالِحَةٌ مِنْ فُلَانٍ** [Falancadan bana bir fayda geldi]. (TA.)

**اِصْطِلَاحٌ**
**اِصْطِلَاحٌ** ذ [**مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ** yerine: 8’in son cümlesine bak].

**اِصْطِلَاحِىٌّ**
**اِصْطِلَاحِىٌّ** ذ Örfî [yahut ıstılahî] dil: [**لُغَوِىٌّ** ve] **تَوْقِيفِىٌّ**’ye karşıttır. (Mz, 1. نوع.)

**مُصْلِحٌ**
**مُصْلِحٌ** ذ [4’ün ism-i fâili, bk. o]. Denir ki, **رَجُلٌ مُصْلِحٌ فِى أُمُورِهِ وَأَعْمَالِهِ** [İşlerinde ve amellerinde iyi, doğru, âdil, yahut uygun davranan bir adam]. (L.)

**مَصْلَحَةٌ**
**مَصْلَحَةٌ** ذ İyiliğin bir sebebi, bir vasıtası, yahut bir vesilesi; iyiliğe götüren bir şey, bir iş, yahut bir meşgale, yahut iyilik için olan; [ve bundan dolayı bağlam, iyiliğe götüreni yahut iyi bir maksat için yapılanı kastettiğini gösterdiğinde çoğu kez yalnız “iş” diye tercüme edilebilir;] **مَفْسَدَةٌ**’nin zıddı; (S ve Msb ve K, md. فسد’te;) iyi, doğru, yahut faziletli bir iş; (KL;) iyi ve doğru olan bir şey; müradifi ↓ **صَلَاحٌ** [bk. o]: çoğulu **مَصَالِحُ**. (S, A, Msb, K.) Denir ki, **نَظَرَ فِى مَصالِحِ النَّاسِ** [İnsanların iyiliğine olan şeylere baktı]. (A, TA.) Ve **هُمْ مِنْ أَهْلِ المَفَاسِدِ لَا المَصَالِحِ** [Onlar, iyiliğe götüren şeylerle değil, kötülüğe götüren şeylerle meşgul olanlardandır]. (A, TA. *) Ve **فِى الأَمْرِ مَصْلَحَةٌ** İşte iyi olan şey vardır: (Msb:) [yahut iyiliğin bir sebebi vardır.] Ve **رَأَى الاـِمَامُ المَصْلَحَةَ فِى كَذَا** İmam, böyle bir şeyde iyi ve doğru olanı [yahut iyiliğe götüreni] gördü. (TA.) ― -b2- Ayrıca **صَلَحَ**’ın bir mastarıdır. (MA.)

**مُتَصَلَّحٌ**
**مُتَصَلَّحٌ** ذ Bir elbisede [&c.] tamir edilecek yahut onarılacak yer; müradifi **مُتَرَدَّمٌ**. (T, md. ردم’de.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

صَلَُحَ
صَلَُحَ A ,  U ( n. ac. صَلَاْح 22 ,  صَلَاْحَة 22t ,  صُلُوْح 27 ),
a.  Was good, sound; was virtuous, upright, honest.

b.  [ La ], Suited, was suitable for, to.

صَاْلَحَ
صَاْلَحَ III ,
a.  Became reconciled, made peace with.

b.  [ acc. &  'Ala ], Came to an understanding with..... about.

أَصْلَحَ
أَصْلَحَ IV ,
a.  Arranged, adjusted; made, set right, rectified, corrected; redressed; reformed.

b.  [ Ila ], Acted well towards, did good to.

c.  [ Bain ], Made peace between.

تَصَاْلَحَ
تَصَاْلَحَ VI ,
a.  Became reconciled, made peace.

b.  [ 'Ala ], Agreed about, to, upon.

اِنْصَلَحَ
اِنْصَلَحَ VII ,
a.  Was arranged, put right.

اِصْتَلَحَ
اِصْتَلَحَ VIII (
a.  ط or ص ),  see VI (a) .

b.  [ coll. ], Was corrected, put right; was amended, improved.

اِسْتَصْلَحَ
اِسْتَصْلَحَ X ,
a.  Regarded as, wished to find, good, right, proper.

b.  Asked to make peace.

صُلْح
صُلْح 3 ,
a.  Peace; reconciliation.

مَصْلَحَة
مَصْلَحَة 17t , ( pl. مَصَاْلِحُ 44 ),
a.  Affair; business; occupation, employment, situation.

b.  Advantage, utility.

صَاْلِح
صَاْلِح 21 , ( pl. reg. &  صُلَّاْح 29 ),
a.  Good: sound; right, proper; virtuous, honest, upright.

b.  [ coll. ], One's own good or interest, personal advantage.

صَلَاْح
صَلَاْح 22 ,
a.  Soundness; good state; good order; goodness; rectitude; good behaviour; good principles, morals.

صَلِيْح
صَلِيْح 25 , ( pl. صُلَحَآءُ 43 ),
a.  Good, virtuous, moral; upright.

مُصَالَحَة
مُصَالَحَة [ N. Ac. صَاْلَحَ III ( صِلْح 2 )],
a.  Reconciliation.

مُصْلِح
مُصْلِح [ N. Ag.
a.  IV], Corrector; reformer.

b.  Pacifier.

اِصْطِلَاح
اِصْطِلَاح [ N. Ac. اِصْتَلَحَ VIII ( T )], ( pl.

اِصْطِلَاحَات
اِصْطِلَاحَات ),
a.  Conventional word or language; technicality.

اِصْطِلَاحِيّ
اِصْطِلَاحِيّ
a.  Technical, conventional.

##### Türkçe

**صَلَُحَ**
**صَلَُحَ** A , U ( n. ac. **صَلَاْح** 22 ,  **صَلَاْحَة** 22t ,  **صُلُوْح** 27 ),
a. İyi, sağlam idi; faziletli, dosdoğru, dürüst idi.

b. [ La ], Uygun oldu, -e/-a uygun idi.

**صَاْلَحَ**
**صَاْلَحَ** III ,
a. Barıştı, -ile barış yaptı.

b. [ acc. &  'Ala ], ..... hakkında ..... ile bir anlayışa vardı.

**أَصْلَحَ**
**أَصْلَحَ** IV ,
a. Düzenledi, ayarladı; doğru yaptı, düzeltti, tashih etti; telafi etti; ıslah etti.

b. [ Ila ], -e karşı iyi davrandı, -e iyilik yaptı.

c. [ Bain ], -in arasını barıştırdı.

**تَصَاْلَحَ**
**تَصَاْلَحَ** VI ,
a. Barıştı, barış yaptı.

b. [ 'Ala ], -hakkında/-üzerine anlaştı.

**اِنْصَلَحَ**
**اِنْصَلَحَ** VII ,
a. Düzenlendi, düzeltilmiş oldu.

**اِصْتَلَحَ**
**اِصْتَلَحَ** VIII (
a. **ط** veya **ص** ), VI (a)’ya bak.

b. [ coll. ], Düzeltildi, doğru hâle getirildi; tadil edildi, iyileştirildi.

**اِسْتَصْلَحَ**
**اِسْتَصْلَحَ** X ,
a. İyi, doğru, münasip olarak gördü; iyi, doğru, münasip bulmayı istedi.

b. Barış yapmasını istedi.

**صُلْح**
**صُلْح** 3 ,
a. Barış; uzlaşma.

**مَصْلَحَة**
**مَصْلَحَة** 17t , ( pl. **مَصَاْلِحُ** 44 ),
a. İş; meşgale; uğraş, istihdam, durum.

b. Fayda, yarar.

**صَاْلِح**
**صَاْلِح** 21 , ( pl. reg. &  **صُلَّاْح** 29 ),
a. İyi: sağlam; doğru, münasip; faziletli, dürüst, dosdoğru.

b. [ coll. ], Kişinin kendi iyiliği veya menfaati, şahsî yarar.

**صَلَاْح**
**صَلَاْح** 22 ,
a. Sağlamlık; iyi hâl; iyi düzen; iyilik; doğruluk; iyi davranış; iyi ilkeler, ahlâk.

**صَلِيْح**
**صَلِيْح** 25 , ( pl. **صُلَحَآءُ** 43 ),
a. İyi, faziletli, ahlâklı; dosdoğru.

**مُصَالَحَة**
**مُصَالَحَة** [ N. Ac. **صَاْلَحَ** III ( **صِلْح** 2 )],
a. Uzlaşma.

**مُصْلِح**
**مُصْلِح** [ N. Ag.
a. IV], Düzelten; ıslah eden.

b. Barıştıran.

**اِصْطِلَاح**
**اِصْطِلَاح** [ N. Ac. **اِصْتَلَحَ** VIII ( T )], ( pl.

**اِصْطِلَاحَات**
**اِصْطِلَاحَات** ),
a. Uzlaşımsal kelime veya dil; terim.

**اِصْطِلَاحِيّ**
**اِصْطِلَاحِيّ**
a. Terimsel, uzlaşımsal.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

صلح
صَلَحَ - يَصْلُحُ (صَلَحَ - يَصْلَحُ) - صُلْح - صَالِح - صَالِحُوْن - صَالِحَة - صَالِحَات - أَصْلَحَ - يُصْلِحُ - إِصْلاح - مُصْلِح - مُصْلِحُوْن - صَالِح (النبي عليه السلام)
صَلَحَ - يَصْلُحُ (صَلَحَ - يَصْلَحُ) + الكائن: ضد: فسد - يفسد: يكون مفيداً نافعاً: يكون فعله وعمله مطابقاً للمراد من بنائه وخلقه وتكوينه، وكذلك يكون بناؤه وخلقه وتكوينه مناسباً ومنسجماً مع ما هو مطلوب منه فعله وعمله
صَالِح: اسم فاعل صفة مشبهة من " صَلَحَ - يَصْلُحُ ": وعندما يكون اللفظ اسم فاعل، يكون المعنى: من يكون خلقه مناسب للفعل المراد منه، أو من يكون فعله مناسب للخلق الذي جعل عليه
وعندما يكون اللفظ صفة مشبهة يكون المعنى: يكون البناء أو التكوين أو الخلق صالحاً، أو يكون الفعل أو العمل صالحاً: والصالح في الاصطلاح الشرعي والقرآن: هو الذي يكون فعله موافقاً لأوامر الله، فيكون فعله موافقاً لما أراده الله من خلقه وتكوينه على الأرض
وهوكذلك اسم النبي صالح عليه السلام
صَالِحُوْن: جمع " صَالِح "
صَالِحَة: مؤنث " صَالِح ": وهو كذلك فاعل مرة: الفعل أو العمل الخاص الذي يعتبره آخرون صالحاً: فِعْلة صالحة
صَالِحَات - الصالِحات: جمع " صَالِحَة "
صُلْح - الصلح: اسم فعل بمعنى مفعول من " صَلَحَ - يَصْلُحُ ": الوضع السوي والمناسب والمنسجم بين كائنين من غير فساد أو شقاق: وهواصطلاحاً: الإصلاح بين كائنين لمرة واحدة مرادة بعينها دون غيرها
أَصْلَحَ - يُصْلِحُ + كائن + نَفْسَه أو كائناً أو فعلاً: على وزن" أفعل " من " صَلَحَ - يَصْلُحُ ": جعله " يَصْلُحُ ": عمل على تصويب وتقويم فعله أو خلقه، ليكون مناسباً ومنسجماً مع ما خلق له
أَصْلَحَ - يُصْلِحُ + كائن + بين كائنين أوأكثر: جعل ما بين الكائنين " يَصْلُحُ ": جعل العلاقة والعمل بين الكائنين " تََصْلُحُ "
إِصْلاح: اسم فعل " أَصْلَح - يُصْلِحُ "
مُصْلِح: اسم فاعل صفة مشبهة من " أَصْلَح - يُصْلِحُ "
مُصْلِحُون: جمع"مُصْلِح "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " السلامة والأمن والاستمرار نافعاً صالحاً " وهي:
أَمِنَ - يَأْمَنُ، حَصُنَ - يَحْصُنُ، سَلِمَ - يَسْلَمُ، بَرَّ - يَبَرُّ (اللازم)، صَلَحَ - يَصْلُحُ (صَلَحَ - يَصْلَحُ)، ليَسَ - يَلْيِسُ

صَلَحَ - يَصْلُحُ
	﴿جنات عدن يدخلونها ومن صلح من آبائهم وأزواجهم وذرياتهم والملائكة يدخلون عليهم من كل باب(23)﴾ الرعد ﴿ربنا وأدخلهم جنات عدن التي وعدتهم ومن صلح من آبائهم وأزواجهم وذرياتهم إنك أنت العزيز الحكيم(8)﴾ غافر
الصلح
	﴿وإن امرأة خافت من بعلها نشوزا أو إعراضا فلا جناح عليهما أن يصلحا بينهما صلحا والصلح خير وأحضرت الأنفس الشح وإن تحسنوا وتتقوا فإن الله كان بما تعملون خبيرا(128)﴾ النساء ﴿ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم فلا تميلوا كل الميل فتذروها كالمعلقة وإن تصلحوا وتتقوا فإن الله كان غفورا رحيما(129)﴾ النساء
صالح - صالحات - الصالحون - الصالحات
الصالحين
من النساء والرجال
من الإنس والجن﴿وأنا منا الصالحون ومنا دون ذلك كنا طرائق قددا(11)﴾ الجن ﴿وقطعناهم في الأرض أمما منهم الصالحون ومنهم دون ذلك وبلوناهم بالحسنات والسيئات لعلهم يرجعون(168)﴾ الأعراف
من الأولاد يؤتيهم صالحاً	﴿هو الذي خلقكم من نفس واحدة وجعل منها زوجها ليسكن إليها فلما تغشاها حملت حملا خفيفا فمرت به فلما أثقلت دعوا الله ربهما لئن آتيتنا صالحا لنكونن من الشاكرين(189)﴾ الأعراف ﴿فلما آتاهما صالحا جعلا له شركاء فيما آتاهما فتعالى الله عما يشركون(190)﴾ الأعراف
يهب من الصالحين	﴿رب هب لي من الصالحين (100)﴾ الصافات
من العبيد والإماء	﴿وأنكحوا الأيامى منكم والصالحين من عبادكم وإمائكم إن يكونوا فقراء يغنهم الله من فضله والله واسع عليم(32)﴾ النور
من المؤمنين
يكون صالحاً﴿ربكم أعلم بما في نفوسكم إن تكونوا صالحين فإنه كان للأوابين غفورا (25)﴾ الإسراء ﴿وأما الجدار فكان لغلامين يتيمين في المدينة وكان تحته كنز لهما وكان أبوهما صالحا فأراد ربك أن يبلغا أشدهما ويستخرجا كنزهما رحمة من ربك وما فعلته عن أمري ذلك تأويل ما لم تستطع عليه صبرا(82)﴾ الكهف
	﴿وأنفقوا من ما رزقناكم من قبل أن يأتي أحدكم الموت فيقول رب لولا أخرتني إلى أجل قريب فأصدق وأكن من الصالحين(10)﴾ المنافقون ﴿ومنهم من عاهد الله لئن آتانا من فضله لنصدقن ولنكونن من الصالحين (75)﴾ التوبة
يلحق بالصالحين
﴿رب قد آتيتني من الملك وعلمتني من تأويل الأحاديث فاطر السماوات والأرض أنت ولي في الدنيا والآخرة توفني مسلما وألحقني بالصالحين (101)﴾ يوسف ﴿رب هب لي حكما وألحقني بالصالحين(83)﴾ الشعراء
يدخل بالصالحين
القوم الصالحون﴿وما لنا لا نؤمن بالله وما جاءنا من الحق ونطمع أن يدخلنا ربنا مع القوم الصالحين (84)﴾ المائدة ﴿اقتلوا يوسف أو اطرحوه أرضا يخل لكم وجه أبيكم وتكونوا من بعده قوما صالحين (9)﴾ يوسف
العباد الصالحون	﴿فتبسم ضاحكا من قولها وقال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاهوأدخلني برحمتك في عبادك الصالحين(19)﴾ النمل
	﴿ولقد كتبنا في الزبور من بعد الذكر أن الأرض يرثها عبادي الصالحون (105)﴾ الأنبياء ﴿ضرب الله مثلا للذين كفروا امرأة نوح وامرأة لوط كانتا تحت عبدين من عبادنا صالحين فخانتاهما فلم يغنيا عنهما من الله شيئا وقيل ادخلا النار مع الداخلين(10)﴾ التحريم
من الصالحين
﴿ومن يطع الله والرسول فأولئك مع الذين أنعم الله عليهم من النبيين والصديقين والشهداء والصالحين وحسن أولئك رفيقا (69)﴾ النساء ﴿يؤمنون بالله واليوم الآخر ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر ويسارعون في الخيرات وأولئك من الصالحين (114)﴾ آل عمران
	﴿وأدخلناه في رحمتنا إنه من الصالحين (75)﴾ الأنبياء ﴿وأدخلناهم في رحمتنا إنهم من الصالحين (86)﴾ الأنبياء
	﴿ومن يرغب عن ملة إبراهيم إلا من سفه نفسه ولقد اصطفيناه في الدنيا وإنه في الآخرة لمن الصالحين (130)﴾ البقرة ﴿وآتيناه في الدنيا حسنة وإنه في الآخرة لمن الصالحين (122)﴾ النحل
	﴿ووهبنا له إسحاق ويعقوب وجعلنا في ذريته النبوة والكتاب وآتيناه أجره في الدنيا وإنه في الآخرة لمن الصالحين (27)﴾ العنكبوت ﴿فاجتباه ربه فجعله من الصالحين (50)﴾ القلم
	﴿ووهبنا له إسحاق ويعقوب نافلة وكلا جعلنا صالحين (72)﴾ الأنبياء ﴿وزكريا ويحيى وعيسى وإلياس كل من الصالحين(85)﴾ الأنعام
	﴿وبشرناه بإسحاق نبيا من الصالحين (112)﴾ الصافات ﴿فنادته الملائكة وهو قائم يصلي في المحراب أن الله يبشرك بيحيى مصدقا بكلمة من الله وسيدا وحصورا ونبيا من الصالحين(39)﴾ آل عمران
	﴿ويكلم الناس في المهد وكهلا ومن الصالحين (46)﴾ آل عمران
من الصالحين	﴿قال إني أريد أن أنكحك إحدى ابنتي هاتين على أن تأجرني ثمانية حجج فإن أتممت عشرا فمن عندك وما أريد أن أشق عليك ستجدني إن شاء الله من الصالحين (27)﴾ القصص

﴿الرجال قوامون على النساء بما فضل الله بعضهم على بعض وبما أنفقوا من أموالهم فالصالحات قانتات حافظات للغيب بما حفظ الله واللاتي تخافون نشوزهن فعظوهن واهجروهن في المضاجع واضربوهن فإن أطعنكم فلا تبغوا عليهن سبيلا إن الله كان عليا كبيرا(34)﴾ النساء
	﴿إن تتوبا إلى الله فقد صغت قلوبكما وإن تظاهرا عليه فإن الله هو مولاه وجبريل وصالح المؤمنين والملائكة بعد ذلك ظهير (4)﴾ التحريم
	﴿إن وليي الله الذي نزل الكتاب وهو يتولى الصالحين (196)﴾ الأعراف
العمل الصالح - الأعمال الصالحات
﴿وآخرون اعترفوا بذنوبهم خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا عسى الله أن يتوب عليهم إن الله غفور رحيم(102)﴾ التوبة ﴿قال يانوح إنه ليس من أهلك إنه عمل غير صالح فلا تسألني ما ليس لك به علم إني أعظك أن تكون من الجاهلين(46)﴾ هود ﴿قل إنما أنا بشر مثلكم يوحى إلي أنما إلهكم إله واحد فمن كان يرجوا لقاء ربه فليعمل عملا صالحا ولا يشرك بعبادة ربه أحدا (110)﴾ الكهف ﴿ومن تاب وعمل صالحا فإنه يتوب إلى الله متابا(71)﴾ الفرقان ﴿من كفر فعليه كفره ومن عمل صالحا فلأنفسهم يمهدون (44)﴾ الروم ﴿ومن يقنت منكن لله ورسوله وتعمل صالحا نؤتها أجرها مرتين وأعتدنا لها رزقا كريما(31)﴾ الأحزاب ﴿ومن أحسن قولا ممن دعا إلى الله وعمل صالحا وقال إنني من المسلمين(33)﴾ فصلت
	﴿المال والبنون زينة الحياة الدنيا والباقيات الصالحات خير عند ربك ثوابا وخير أملا(46)﴾ الكهف ﴿ويزيد الله الذين اهتدوا هدى والباقيات الصالحات خير عند ربك ثوابا وخير مردا(76)﴾ مريم
	﴿من عمل صالحا فلنفسه ومن أساء فعليها وما ربك بظلام للعبيد(46)﴾ فصلت ﴿من عمل صالحا فلنفسه ومن أساء فعليها ثم إلى ربكم ترجعون(15)﴾ الجاثية
	﴿ولو ترى إذ المجرمون ناكسوا رءوسهم عند ربهم ربنا أبصرنا وسمعنا فارجعنا نعمل صالحا إنا موقنون(12)﴾ السجدة ﴿وهم يصطرخون فيها ربنا أخرجنا نعمل صالحا غير الذي كنا نعمل أولم نعمركم ما يتذكر فيه من تذكر وجاءكم النذير فذوقوا فما للظالمين من نصير(37)﴾ فاطر
	﴿لعلي أعمل صالحا فيما تركت كلا إنها كلمة هو قائلها ومن ورائهم برزخ إلى يوم يبعثون (100)﴾ المؤمنون
	﴿فتبسم ضاحكا من قولها وقال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاهوأدخلني برحمتك في عبادك الصالحين(19)﴾ النمل ﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين(15)﴾ الأحقاف
	﴿ياأيها الرسل كلوا من الطيبات واعملوا صالحا إني بما تعملون عليم(51)﴾ المؤمنون ﴿أن اعمل سابغات وقدر في السرد واعملوا صالحا إني بما تعملون بصير(11)﴾ سبأ
	﴿ما كان لأهل المدينة ومن حولهم من الأعراب أن يتخلفوا عن رسول الله ولا يرغبوا بأنفسهم عن نفسه ذلك بأنهم لا يصيبهم ظمأ ولا نصب ولا مخمصة في سبيل الله ولا يطئون موطئا يغيظ الكفار ولا ينالون من عدو نيلا إلا كتب لهم به عمل صالح إن الله لا يضيع أجر المحسنين(120)﴾ التوبة ﴿من كان يريد العزة فلله العزة جميعا إليه يصعد الكلم الطيب والعمل الصالح يرفعه والذين يمكرون السيئات لهم عذاب شديد ومكر أولئك هو يبور(10)﴾ فاطر
الذين أمنوا وعملوا الصالحات
1) طريقة معاملتهم ومحاسبتهم
أ - التفريق بالمعاملة عن غير المؤمن العامل
﴿أم نجعل الذين آمنوا وعملوا الصالحات كالمفسدين في الأرض أم نجعل المتقين كالفجار(28)﴾ ص ﴿أم حسب الذين اجترحوا السيئات أن نجعلهم كالذين آمنوا وعملوا الصالحات سواء محياهم ومماتهم ساء ما يحكمون(21)﴾ الجاثية	ليسوا سواء
﴿وما يستوي الأعمى والبصير والذين آمنوا وعملوا الصالحات ولا المسيء قليلا ما تتذكرون(58)﴾ غافر	ليسوا سواء
﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك هم خير البرية (7)﴾ البينة ﴿والعصر(1)إن الإنسان لفي خسر(2) إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات وتواصوا بالحق وتواصوا بالصبر(3)﴾ العصر
﴿وقال الذين أوتوا العلم ويلكم ثواب الله خير لمن آمن وعمل صالحا ولا يلقاها إلا الصابرون (80)﴾ القصص
﴿ومن يعمل من الصالحات وهو مؤمن فلا يخاف ظلما ولا هضما (112)﴾ طه ﴿فمن يعمل من الصالحات وهو مؤمن فلا كفران لسعيه وإنا له كاتبون(94)﴾ الأنبياء	لا كفران لسعيه
﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات إنا لا نضيع أجر من أحسن عملا (30)﴾ الكهف ﴿إليه مرجعكم جميعا وعد الله حقا إنه يبدأ الخلق ثم يعيده ليجزي الذين آمنوا وعملوا الصالحات بالقسط والذين كفروا لهم شراب من حميم وعذاب أليم بما كانوا يكفرون(4)﴾ يونس	لا يضيع أجرهم
﴿وأما الذين آمنوا وعملوا الصالحات فيوفيهم أجورهم والله لا يحب الظالمين(57)﴾ آل عمران ﴿فأما الذين آمنوا وعملوا الصالحات فيوفيهم أجورهم ويزيدهم من فضله وأما الذين استنكفوا واستكبروا فيعذبهم عذابا أليما ولا يجدون لهم من دون الله وليا ولا نصيرا(173)﴾ النساء	يوفيهم أجورهم
﴿فأما الذين آمنوا وعملوا الصالحات فيوفيهم أجورهم ويزيدهم من فضله وأما الذين استنكفوا واستكبروا فيعذبهم عذابا أليما ولا يجدون لهم من دون الله وليا ولا نصيرا(173)﴾ النساء ﴿ويستجيب الذين آمنوا وعملوا الصالحات ويزيدهم من فضله والكافرون لهم عذاب شديد(26)﴾ الشورى	ويزيدهم من فضله
﴿من عمل صالحا من ذكر أو أنثى وهو مؤمن فلنحيينه حياة طيبة ولنجزينهم أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون (97)﴾ النحل ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات لنكفرن عنهم سيئاتهم ولنجزينهم أحسن الذي كانوا يعملون(7)﴾ العنكبوت	يجزون بأحسن ما كانوا يعملون
﴿الذين آمنوا وعملوا الصالحات طوبى لهم وحسن مآب (29)﴾ الرعد	طوبى لهم وحسن مآب
﴿وأما من آمن وعمل صالحا فله جزاء الحسنى وسنقول له من أمرنا يسرا(88)﴾ الكهف ﴿ليجزي الذين آمنوا وعملوا الصالحات من فضله إنه لا يحب الكافرين(45)﴾ الروم
أنواع الجزاء الذي ينتظرهم
في الدنيا :
1 - البشارة :
(1) الأجر ولا خوف ولا حزن
﴿إن الذين آمنوا والذين هادوا والنصارى والصابئين من آمن بالله واليوم الآخر وعمل صالحا فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (62)﴾ البقرة ﴿إن الذين آمنوا والذين هادوا والصابئون والنصارى من آمن بالله واليوم الآخر وعمل صالحا فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون (69)﴾ المائدةلا خوف عليهم ولا هم يحزنون
﴿وما نرسل المرسلين إلا مبشرين ومنذرين فمن آمن وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون (48)﴾ الأنعام ﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات وأقاموا الصلاة وآتوا الزكاة لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (277)﴾ البقرة	لا خوف عليهم ولا هم يحزنون
﴿إن الذين آمنوا والذين هادوا والنصارى والصابئين من آمن بالله واليوم الآخر وعمل صالحا فلهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (62)﴾ البقرة ﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات وأقاموا الصلاة وآتوا الزكاة لهم أجرهم عند ربهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون (277)﴾ البقرة	أن لهم أجرهم ولا خوف عليهم ولا هم يحزنون
﴿إن هذا القرآن يهدي للتي هي أقوم ويبشر المؤمنين الذين يعملون الصالحات أن لهم أجرا كبيرا (9)﴾ الإسراء ﴿قيما لينذر بأسا شديدا من لدنه ويبشر المؤمنين الذين يعملون الصالحات أن لهم أجرا حسنا (2)﴾ الكهف	أن لهم أجرا كبيرا
﴿ذلك الذي يبشر الله عباده الذين آمنوا وعملوا الصالحات قل لا أسألكم عليه أجرا إلا المودة في القربى ومن يقترف حسنة نزد له فيها حسنا إن الله غفور شكور(23)﴾ الشورى
﴿إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم أجر غير ممنون (25)﴾ الإنشقاق ﴿إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات فلهم أجر غير ممنون (6)﴾ التين	أن لهم أجر غير ممنون
﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم أجر غير ممنون (8)﴾ فصلت
﴿وما أموالكم ولا أولادكم بالتي تقربكم عندنا زلفى إلا من آمن وعمل صالحا فأولئك لهم جزاء الضعف بما عملوا وهم في الغرفات آمنون (37)﴾ سبأ	أن لهم جزاء الضعف
﴿ومن يأته مؤمنا قد عمل الصالحات فأولئك لهم الدرجات العلا (75)﴾ طه	الدرجات العلا
﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات لندخلنهم في الصالحين (9)﴾ العنكبوت ﴿فأما الذين آمنوا وعملوا الصالحات فيدخلهم ربهم في رحمته ذلك هو الفوز المبين(30)﴾ الجاثية	لندخلنهم في الصالحين
(2) الغفران
﴿فالذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم مغفرة ورزق كريم (50)﴾ الحج ﴿ليجزي الذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك لهم مغفرة ورزق كريم (4)﴾ سبأأن لهم مغفرة ورزق كريم
﴿محمد رسول الله والذين معه أشداء على الكفار رحماء بينهم تراهم ركعا سجدا يبتغون فضلا من الله ورضوانا سيماهم في وجوههم من أثر السجود ذلك مثلهم في التوراة ومثلهم في الإنجيل كزرع أخرج شطأه فآزره فاستغلظ فاستوى على سوقه يعجب الزراع ليغيظ بهم الكفار وعد الله الذين آمنوا وعملوا الصالحات منهم مغفرة وأجرا عظيما (29)﴾ الفتح ﴿وعد الله الذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم مغفرة وأجر عظيم(9)﴾ المائدة	أن لهم مغفرة وأجر عظيم
﴿الذين كفروا لهم عذاب شديد والذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم مغفرة وأجر كبير (7)﴾ فاطر ﴿إلا الذين صبروا وعملوا الصالحات أولئك لهم مغفرة وأجر كبير(11)﴾ هود	مغفرة وأجر كبير
﴿وإني لغفار لمن تاب وآمن وعمل صالحا ثم اهتدى (82)﴾ طه ﴿إلا من تاب وآمن وعمل عملا صالحا فأولئك يبدل الله سيئاتهم حسنات وكان الله غفورا رحيما (70)﴾ الفرقان	للتائبين
﴿يوم يجمعكم ليوم الجمع ذلك يوم التغابن ومن يؤمن بالله ويعمل صالحا يكفر عنه سيئاته ويدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا ذلك الفوز العظيم(9)﴾ التغابن ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات لنكفرن عنهم سيئاتهم ولنجزينهم أحسن الذي كانوا يعملون(7)﴾ العنكبوت	أنه يكفر عنهم سيئاتهم
﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات وآمنوا بما نزل على محمد وهو الحق من ربهم كفر عنهم سيئاتهم وأصلح بالهم (2)﴾ محمد	وأصلح بالهم
2 - الهداية
﴿رسولا يتلو عليكم آيات الله مبينات ليخرج الذين آمنوا وعملوا الصالحات من الظلمات إلى النور ومن يؤمن بالله ويعمل صالحا يدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا قد أحسن الله له رزقا(11)﴾ الطلاق ﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات يهديهم ربهم بإيمانهم تجري من تحتهم الأنهار في جنات النعيم (9)﴾ يونس
3 - الود
﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات سيجعل لهم الرحمان ودا (96)﴾ مريم
4 - الاستخلاف
﴿وعد الله الذين آمنوا منكم وعملوا الصالحات ليستخلفنهم في الأرض كما استخلف الذين من قبلهم وليمكنن لهم دينهم الذي ارتضى لهم وليبدلنهم من بعد خوفهم أمنا يعبدونني لا يشركون بي شيئا ومن كفر بعد ذلك فأولئك هم الفاسقون(55)﴾ النور
﴿من عمل صالحا من ذكر أو أنثى وهو مؤمن فلنحيينه حياة طيبة ولنجزينهم أجرهم بأحسن ما كانوا يعملون (97)﴾ النحل
5 - الاستجابة
﴿ويستجيب الذين آمنوا وعملوا الصالحات ويزيدهم من فضله والكافرون لهم عذاب شديد(26)﴾ الشورى
﴿ويستجيب الذين آمنوا وعملوا الصالحات ويزيدهم من فضله والكافرون لهم عذاب شديد(26)﴾ الشورى ﴿ليجزي الذين آمنوا وعملوا الصالحات من فضله إنه لا يحب الكافرين(45)﴾ الروم	من فضله
في الآخرة
لهم جنات
﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات سندخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا لهم فيها أزواج مطهرة وندخلهم ظلا ظليلا(57)﴾ النساء ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات سندخلهم جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا وعد الله حقا ومن أصدق من الله قيلا(122)﴾ النساء
﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون (82)﴾ البقرة ﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات وأخبتوا إلى ربهم أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون (23)﴾ هود
﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات لا نكلف نفسا إلا وسعها أولئك أصحاب الجنة هم فيها خالدون (42)﴾ الأعراف
﴿إن الله يدخل الذين آمنوا وعملوا الصالحات جنات تجري من تحتها الأنهار إن الله يفعل ما يريد(14)﴾ الحج ﴿إن الله يدخل الذين آمنوا وعملوا الصالحات جنات تجري من تحتها الأنهاريحلون فيها من أساور من ذهب ولؤلؤا ولباسهم فيها حرير(23)﴾ الحج
﴿إن الله يدخل الذين آمنوا وعملوا الصالحات جنات تجري من تحتها الأنهار والذين كفروا يتمتعون ويأكلون كما تأكل الأنعام والنار مثوى لهم(12)﴾ محمد
﴿رسولا يتلو عليكم آيات الله مبينات ليخرج الذين آمنوا وعملوا الصالحات من الظلمات إلى النور ومن يؤمن بالله ويعمل صالحا يدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا قد أحسن الله له رزقا(11)﴾ الطلاق ﴿يوم يجمعكم ليوم الجمع ذلك يوم التغابن ومن يؤمن بالله ويعمل صالحا يكفر عنه سيئاته ويدخله جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها أبدا ذلك الفوز العظيم(9)﴾ التغابن	يدخله جنات
﴿ومن يعمل من الصالحات من ذكر أو أنثى وهو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة ولا يظلمون نقيرا(124)﴾ النساء ﴿من عمل سيئة فلا يجزى إلا مثلها ومن عمل صالحا من ذكر أو أنثى وهو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة يرزقون فيها بغير حساب (40)﴾ غافر	يدخلون الجنة
﴿من عمل سيئة فلا يجزى إلا مثلها ومن عمل صالحا من ذكر أو أنثى وهو مؤمن فأولئك يدخلون الجنة يرزقون فيها بغير حساب (40)﴾ غافر ﴿وبشر الذين آمنوا وعملوا الصالحات أن لهم جنات تجري من تحتها الأنهار كلما رزقوا منها من ثمرة رزقا قالوا هذا الذي رزقنا من قبل وأتوا به متشابها ولهم فيها أزواج مطهرة وهم فيها خالدون(25)﴾ البقرة	يرزقون
﴿وأدخل الذين آمنوا وعملوا الصالحات جنات تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها بإذن ربهم تحيتهم فيها سلام(23)﴾ ابراهيم
﴿الملك يومئذ لله يحكم بينهم فالذين آمنوا وعملوا الصالحات في جنات النعيم(56)﴾ الحج ﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم جنات النعيم (8)﴾ لقمان ﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات يهديهم ربهم بإيمانهم تجري من تحتهم الأنهار في جنات النعيم (9)﴾ يونس	النعيم
﴿فأما الذين آمنوا وعملوا الصالحات فهم في روضة يحبرون (15)﴾ الروم ﴿ترى الظالمين مشفقين مما كسبوا وهو واقع بهم والذين آمنوا وعملوا الصالحات في روضات الجنات لهم ما يشاءون عند ربهم ذلك هو الفضل الكبير(22)﴾ الشورى	روضات
﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات لنبوئنهم من الجنة غرفا تجري من تحتها الأنهار خالدين فيها نعم أجر العاملين(58)﴾ العنكبوت ﴿وما أموالكم ولا أولادكم بالتي تقربكم عندنا زلفى إلا من آمن وعمل صالحا فأولئك لهم جزاء الضعف بما عملوا وهم في الغرفات آمنون (37)﴾ سبأ	غرف
﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات كانت لهم جنات الفردوس نزلا(107)﴾ الكهف ﴿أما الذين آمنوا وعملوا الصالحات فلهم جنات المأوى نزلا بما كانوا يعملون(19)﴾ السجدة	جنات الفردوس المأوى
﴿إن الذين آمنوا وعملوا الصالحات لهم جنات تجري من تحتها الأنهار ذلك الفوز الكبير(11)﴾ البروج
﴿فأما من تاب وآمن وعمل صالحا فعسى أن يكون من المفلحين (67)﴾ القصص ﴿إلا من تاب وآمن وعمل صالحا فأولئك يدخلون الجنة ولا يظلمون شيئا (60)﴾ مريم
﴿ليس على الذين آمنوا وعملوا الصالحات جناح فيما طعموا إذا ما اتقوا وآمنوا وعملوا الصالحات ثم اتقوا وآمنوا ثم اتقوا وأحسنوا والله يحب المحسنين(93)﴾ المائدة
﴿قال لقد ظلمك بسؤال نعجتك إلى نعاجه وإن كثيرا من الخلطاء ليبغي بعضهم على بعض إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات وقليل ما هم وظن داوود أنما فتناه فاستغفر ربه وخر راكعا وأناب(24)﴾ ص ﴿ألم ترى أنهم في كل واد يهيمون(225)وأنهم يقولون ما لا يفعلون(226)إلا الذين آمنوا وعملوا الصالحات وذكروا الله كثيرا وانتصروا من بعد ما ظلمواوسيعلم الذين ظلموا أي منقلب ينقلبون(227)﴾ الشعراء
أصلح - يصلح
أصلح عمله
الله يصلح عمل الناس
﴿فلما ألقوا قال موسى ما جئتم به السحر إن الله سيبطله إن الله لا يصلح عمل المفسدين (81)﴾ يونس ﴿يصلح لكم أعمالكم ويغفر لكم ذنوبكم ومن يطع الله ورسوله فقد فاز فوزا عظيما(71)﴾ الأحزاب
الله يصلح ذرية الناس
﴿ووصينا الإنسان بوالديه إحسانا حملته أمه كرها ووضعته كرها وحمله وفصاله ثلاثون شهرا حتى إذا بلغ أشده وبلغ أربعين سنة قال رب أوزعني أن أشكر نعمتك التي أنعمت علي وعلى والدي وأن أعمل صالحا ترضاه وأصلح لي في ذريتي إني تبت إليك وإني من المسلمين(15)﴾ الأحقاف ﴿فاستجبنا له ووهبنا له يحيى وأصلحنا له زوجه إنهم كانوا يسارعون في الخيرات ويدعوننا رغبا ورهبا وكانوا لنا خاشعين(90)﴾ الأنبياء
الله يصلح بال الناس
﴿سيهديهم ويصلح بالهم (5)﴾ محمد ﴿والذين آمنوا وعملوا الصالحات وآمنوا بما نزل على محمد وهو الحق من ربهم كفر عنهم سيئاتهم وأصلح بالهم (2)﴾ محمد
الناس يصلحون عملهم
﴿وما نرسل المرسلين إلا مبشرين ومنذرين فمن آمن وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون (48)﴾ الأنعام ﴿يابني آدم إما يأتينكم رسل منكم يقصون عليكم آياتي فمن اتقى وأصلح فلا خوف عليهم ولا هم يحزنون(35)﴾ الأعراف
﴿إلا الذين تابوا وأصلحوا وبينوا فأولئك أتوب عليهم وأنا التواب الرحيم(160)﴾ البقرة ﴿إلا الذين تابوا وأصلحوا واعتصموا بالله وأخلصوا دينهم لله فأولئك مع المؤمنين وسوف يؤت الله المؤمنين أجرا عظيما(146)﴾ النساء
﴿إلا الذين تابوا من بعد ذلك وأصلحوا فإن الله غفور رحيم (89)﴾ آل عمران ﴿إلا الذين تابوا من بعد ذلك وأصلحوا فإن الله غفور رحيم (5)﴾ النور
﴿وإذا جاءك الذين يؤمنون بآياتنا فقل سلام عليكم كتب ربكم على نفسه الرحمة أنه من عمل منكم سوءا بجهالة ثم تاب من بعده وأصلح فأنه غفور رحيم (54)﴾ الأنعام ﴿ثم إن ربك للذين عملوا السوء بجهالة ثم تابوا من بعد ذلك وأصلحوا إن ربك من بعدها لغفور رحيم (119)﴾ النحل
﴿فمن تاب من بعد ظلمه وأصلح فإن الله يتوب عليه إن الله غفور رحيم(39)﴾ المائدة
﴿وجزاء سيئة سيئة مثلها فمن عفا وأصلح فأجره على الله إنه لا يحب الظالمين(40)﴾ الشورى
﴿واللذان يأتيانها منكم فآذوهما فإن تابا وأصلحا فأعرضوا عنهما إن الله كان توابا رحيما (16)﴾ النساء
﴿وواعدنا موسى ثلاثين ليلة وأتممناها بعشر فتم ميقات ربه أربعين ليلة وقال موسى لأخيه هارون اخلفني في قومي وأصلح ولا تتبع سبيل المفسدين(142)﴾ الأعراف
﴿الذين يفسدون في الأرض ولا يصلحون (152)﴾ الشعراء ﴿وكان في المدينة تسعة رهط يفسدون في الأرض ولا يصلحون (48)﴾ النمل
أصلح العلاقة ين الناس
﴿وإن طائفتان من المؤمنين اقتتلوا فأصلحوا بينهما فإن بغت إحداهما على الأخرى فقاتلوا التي تبغي حتى تفيء إلى أمر الله فإن فاءت فأصلحوا بينهما بالعدل وأقسطوا إن الله يحب المقسطين(9)﴾ الحجرات ﴿إنما المؤمنون إخوة فأصلحوا بين أخويكم واتقوا الله لعلكم ترحمون(10)﴾ الحجراتالإصلاح بين المؤمنين
﴿يسألونك عن الأنفال قل الأنفال لله والرسول فاتقوا الله وأصلحوا ذات بينكم وأطيعوا الله ورسوله إن كنتم مؤمنين(1)﴾ الأنفال
﴿فمن خاف من موص جنفا أو إثما فأصلح بينهم فلا إثم عليه إن الله غفور رحيم(182)﴾ البقرة	الإصلاح بين الورثة
﴿وإن امرأة خافت من بعلها نشوزا أو إعراضا فلا جناح عليهما أن يصلحا بينهما صلحا والصلح خير وأحضرت الأنفس الشح وإن تحسنوا وتتقوا فإن الله كان بما تعملون خبيرا(128)﴾ النساء ﴿ولن تستطيعوا أن تعدلوا بين النساء ولو حرصتم فلا تميلوا كل الميل فتذروها كالمعلقة وإن تصلحوا وتتقوا فإن الله كان غفورا رحيما(129)﴾ النساء	الإصلاح بين الزوجين
﴿لا خير في كثير من نجواهم إلا من أمر بصدقة أو معروف أو إصلاح بين الناس ومن يفعل ذلك ابتغاء مرضاة الله فسوف نؤتيه أجرا عظيما(114)﴾ النساء ﴿ولا تجعلوا الله عرضة لأيمانكم أن تبروا وتتقوا وتصلحوا بين الناس والله سميع عليم(224)﴾ البقرة	الإصلاح بين الناس
إصلاح
﴿ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها وادعوه خوفا وطمعا إن رحمة الله قريب من المحسنين(56)﴾ الأعراف ﴿وإلى مدين أخاهم شعيبا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم فأوفوا الكيل والميزان ولا تبخسوا الناس أشياءهم ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها ذلكم خير لكم إن كنتم مؤمنين(85)﴾ الأعراف
﴿وإن خفتم شقاق بينهما فابعثوا حكما من أهله وحكما من أهلها إن يريدا إصلاحا يوفق الله بينهما إن الله كان عليما خبيرا(35)﴾ النساء ﴿والمطلقات يتربصن بأنفسهن ثلاثة قروء ولا يحل لهن أن يكتمن ما خلق الله في أرحامهن إن كن يؤمن بالله واليوم الآخر وبعولتهن أحق بردهن في ذلك إن أرادوا إصلاحا ولهن مثل الذي عليهن بالمعروف وللرجال عليهن درجة والله عزيز حكيم(228)﴾ البقرة
﴿قال ياقوم أرأيتم إن كنت على بينة من ربي ورزقني منه رزقا حسنا وما أريد أن أخالفكم إلى ما أنهاكم عنه إن أريد إلا الإصلاح ما استطعت وما توفيقي إلا بالله عليه توكلت وإليه أنيب(88)﴾ هود
﴿في الدنيا والآخرة ويسألونك عن اليتامى قل إصلاح لهم خير وإن تخالطوهم فإخوانكم والله يعلم المفسد من المصلح ولو شاء الله لأعنتكم إن الله عزيز حكيم(220)﴾ البقرة
﴿لا خير في كثير من نجواهم إلا من أمر بصدقة أو معروف أو إصلاح بين الناس ومن يفعل ذلك ابتغاء مرضاة الله فسوف نؤتيه أجرا عظيما(114)﴾ النساء ﴿ولا تجعلوا الله عرضة لأيمانكم أن تبروا وتتقوا وتصلحوا بين الناس والله سميع عليم(224)﴾ البقرة
مصلح - مصلحون
	﴿وإذا قيل لهم لا تفسدوا في الأرض قالوا إنما نحن مصلحون(11)﴾ البقرة ﴿في الدنيا والآخرة ويسألونك عن اليتامى قل إصلاح لهم خير وإن تخالطوهم فإخوانكم والله يعلم المفسد من المصلح ولو شاء الله لأعنتكم إن الله عزيز حكيم(220)﴾ البقرة
	﴿والذين يمسكون بالكتاب وأقاموا الصلاة إنا لا نضيع أجر المصلحين (170)﴾ الأعراف ﴿وما كان ربك ليهلك القرى بظلم وأهلها مصلحون (117)﴾ هود ﴿فلما أن أراد أن يبطش بالذي هو عدو لهما قال ياموسى أتريد أن تقتلني كما قتلت نفسا بالأمس إن تريد إلا أن تكون جبارا في الأرض وما تريد أن تكون من المصلحين(19)﴾ القصص
النبي صالح عليه السلام
﴿قال الملأ الذين استكبروا من قومه للذين استضعفوا لمن آمن منهم أتعلمون أن صالحا مرسل من ربه قالوا إنا بما أرسل به مؤمنون(75)﴾ الأعراف ﴿فلما جاء أمرنا نجينا صالحا والذين آمنوا معه برحمة منا ومن خزي يومئذ إن ربك هو القوي العزيز(66)﴾ هود ﴿وياقوم لا يجرمنكم شقاقي أن يصيبكم مثل ما أصاب قوم نوح أو قوم هود أو قوم صالح وما قوم لوط منكم ببعيد(89)﴾ هود
﴿وإلى ثمود أخاهم صالحا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم هذه ناقة الله لكم آية فذروها تأكل في أرض الله ولا تمسوها بسوء فيأخذكم عذاب أليم(73)﴾ الأعراف ﴿وإلى ثمود أخاهم صالحا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره هو أنشأكم من الأرض واستعمركم فيها فاستغفروه ثم توبوا إليه إن ربي قريب مجيب(61)﴾ هود
﴿ولقد أرسلنا إلى ثمود أخاهم صالحا أن اعبدوا الله فإذا هم فريقان يختصمون(45)﴾ النمل
﴿إذ قال لهم أخوهم صالح ألا تتقون (142)﴾ الشعراء
﴿فعقروا الناقة وعتوا عن أمر ربهم وقالوا ياصالح ائتنا بما تعدنا إن كنت من المرسلين (77)﴾ الأعراف ﴿قالوا ياصالح قد كنت فينا مرجوا قبل هذا أتنهانا أن نعبد ما يعبد آباؤنا وإننا لفي شك مما تدعونا إليه مريب(62)﴾ هود
مختار الصحاح
● [صلح] ص ل ح: الصَّلاحُ ضد الفساد وبابه دخل ونقل الفراء صلُح أيضا بالضم وهذا يصلح لك أي هو من بابتك و الصِّلاَحُ بالكسر مصدر المُصالَحةِ والاسم الصُّلْحُ يُذكر ويُؤنث وقد اصْطَلَحا و تَصالَحا و اصَّالَحا بتشديد الصاد و الإصْلاحُ ضد الإفساد و المَصْلَحةُ واحدة المَصالِح و الاسْتِصلاحُ ضد الاستفساد
الراغب
صلح
- الصلاح: ضد الفساد، وهما مختصان في أكثر الاستعمال بالأفعال، وقوبل في القرآن تارة بالفساد، وتارة بالسيئة. قال تعالى: }خلطوا عملا صالحا وآخر سيئا﴿[التوبة/102]،﴾ولا تفسدوا في الأرض بعد إصلاحها﴿[الأعراف /56]،﴾والذين آمنوا وعملوا الصالحات﴿[البقرة/82]، في مواضع كثيرة. والصلح يختص بإزالة النفار بين الناس، يقال منه: اصطلحوا وتصالحوا، قال:﴾أن يصلحا بينهما صلحا والصلح خير﴿[النساء/128]،﴾وإن تصلحوا وتتقوا﴿[النساء/129]،﴾فأصلحوا بينهما﴿[الحجرات/9]،﴾فأصحلوا بين أخويكم﴿[الحجرات/10]، وإصلاح الله تعالى الإنسان يكون تارة بخلقه إياه صالحا، وتارة بإزالة ما فيه من فساد بعد وجوده، وتارة يكون بالحكم له بالصلاح. قال تعالى:﴾وأصلح بالهم﴿[محمد/2]،﴾ويصلح لكم أعمالكم﴿[الأحزاب/71]،﴾وأصلح لي في ذريتي﴿[الأحقاف/15]،﴾إن الله لا يصلح عمل المفسدين﴿[يونس/81]، أي: المفسد يضاد الله في فعله؛ فإنه يفسد والله تعالى يتحرى في جميع أفعاله الصلاح، فهو إذا لا يصلح عمله، وصالح: اسم للنبي عليه السلام. قال تعالى:﴾يا صالح قد كنت فينا مرجوا{ [هود/ 62].
ملخص اللسان
1.     صلح: الصَّلاح: ضدّ الفساد؛ صَلَح يَصْلَحُ ويَصْلُح صَلاحاً وصُلُوحاً
2.     والإِصلاح: نقيض الإِفساد ،
3. وأَصْلَح الشيءَ بعد فساده: أَقامه
4.     والصُّلْحُ: تَصالُح القوم بينهم.
5.     والصُّلْحُ: السِّلْم
لسان العرب
● -   صلح: الصَّلاح: ضدّ الفساد؛ صَلَح يَصْلَحُ ويَصْلُح صَلاحاً وصُلُوحاً؛  وأَنشد أَبو زيد:  فكيفَ بإِطْراقي إِذا ما شَتَمْتَني؟  وما بعدَ شَتْمِ الوالِدَيْنِ صُلُوحُ  وهو صالح وصَلِيحٌ، الأَخيرة عن ابن الأَعرابي، والجمع صُلَحاءُ  وصُلُوحٌ؛ وصَلُح: كصَلَح، قال ابن دريد: وليس صَلُحَ بثَبَت. ورجل صالح في نفسه  من قوم صُلَحاء ومُصْلِح في أَعماله وأُموره، وقد أَصْلَحه الله، وربما  كَنَوْا بالصالح عن الشيء الذي هو إِلى الكثرة كقول يعقوب: مَغَرَتْ في  الأَرض مَغْرَةٌ من مطر؛ هي مَطَرَةٌ صالحة، وكقول بعض النحويين، كأَنه  ابن جني: أُبدلت الياء من الواو إِبدالاً صالحاً. وهذا الشيء يَصْلُح لك  أَي هو من بابَتِك. والإِصلاح: نقيض الإِفساد.  والمَصْلَحة: الصَّلاحُ. والمَصعلَحة واحدة المصالح. والاسْتِصْلاح:  نقيض الاستفساد.  وأَصْلَح الشيءَ بعد فساده: أَقامه. وأَصْلَحَ الدابة: أَحسن إِليها  فَصَلَحَتْ. وفي التهذيب: تقول أَصْلَحْتُ إِلى الدابة إِذا أَحسنت  إِليها.والصُّلْحُ: تَصالُح القوم بينهم. والصُّلْحُ: السِّلْم. وقد  اصْطَلَحُوا وصالحوا واصَّلَحُوا وتَصالحوا واصَّالحوا، مشدّدة الصاد، قلبوا التاء  صاداً وأَدغموها في الصاد بمعنى واحد. وقوم صُلُوح: مُتصالِحُون، كأَنهم  وصفوا بالمصدر.  والصِّلاحُ، بكسر الصاد: مصدر المُصالَحةِ، والعرب تؤنثها، والاسم  الصُّلح، يذكر ويؤنث. وأَصْلَح ما بينهم وصالَحهم مُصالَحة وصِلاحاً؛ قال  بِشْرُ ابن أَبي خازم:  يَسُومُونَ الصِّلاحَ بذاتِ كَهْفٍ،  وما فيها لهمْ سَلَعٌ وقارُ  وقوله: وما فيها أَي وما في المُصالَحة، ولذلك أَنَّث الصِّلاح.  وصَلاحِ وصَلاحٌ: من أَسماء مكة، شرفها الله تعالى، يجوز أَن يكون من  الصُّلْح لقوله عز وجل: حَرَماً آمناً؛ ويجوز أَن يكون من الصَّلاحِ، وقد  صرف؛ قال حَرْبُ بن أُمية يخاطب أَبا مَطَرٍ الحَضْرَمِيَّ؛ وقيل هو  للحرث بن أُمية:  أَبا مَطَرٍ هَلُمَّ إِلى صَلاحٍ،  فَتَكْفِيكَ النَّدَامَى من قُرَيْشِ  وتَأْمَنُ وَسْطَهُمْ وتَعِيشُ فيهم،  أَبا مَطَرٍ، هُدِيتَ بخَيْرِ عَيْشِ  وتَسْكُنُ بَلْدَةً عَزَّتْ لَقاحاً،  وتأْمَنُ أَن يَزُورَك رَبُّ جَيْشِ  قال ابن بري: الشاهد في هذا الشعر صرف صلاح؛ قال: والأَصل فيها أَن تكون  مبنية كقطام. ويقال: حَيٌّ لَقاحٌ إِذا لم يَدينوا للمَلِك؛ قال: وأَما  الشاهد على صلاحِ بالكسر من غير صَرْف، فقول الآخر:  مِنَّا الذي بصَلاحِ قامَ مُؤَذِّناً،  لم يَسْتَكِنْ لِتَهَدُّدٍ وتَنَمُّرِ  يعني خُبَيْبَ بنَ عَدِيٍّ.  قال ابن بري: وصَلاحِ اسم علم لمكة.  وقد سمَّت العربُ صالحاً ومُصْلِحاً وصُلَيحاً.  والصِّلْحُ: نهر بمَيْسانَ.
مقاييس اللغة:
(صلح) الصاد واللام والحاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على خِلاف الفَساد. يقال صلُحَ الشَّيءُ يصلُحُ صلاحاً. ويقال صَلَح بفتح اللام. وحكى ابنُ السكِّيت صلَحَ وصلُح. ويقال صَلَح صُلوحاً. قال:
وكيف بأطْرافي  إِذا ما شتمتَني *** وما بعد شَتْم الوالِدَينِ صُلوحُ([15])
وقال بعض أهل العلم: إنَّ مكة تسمَّى صَلاحاً([16]).
القاموس المحيط:
الصَّلاحُ ضِدُّ الفَسادِ، كالصُّلوحِ. صَلَحَ، كمَنَعَ وكَرُمَ، وهو صِلْحٌ، بالكسر، وصالِحٌ وصَليحٌ.
وأصْلَحَه: ضِدُّ أفْسَدَه، وإليه: أحْسَنَ. والصُّلْحُ، بالضم: السِّلْمُ، ويُؤَنَّثُ، واسمُ جماعةٍ، وبالكسر: نَهْرٌ بِمَيْسانَ. وصالَحَهُ مصالَحَةً وصِلاحاً، واصْطَلَحا، واصَّالَحا، وتَصالَحا، واصْتَلَحا. وصَلاحِ، كقَطامِ، وقد يُصْرَفُ: مَكَّةُ. والمَصْلَحَةُ: واحِدَةُ المَصالِحِ. واسْتَصْلَحَ: نَقيضُ اسْتَفْسَدَ.
وهذا يَصْلُحُ لك، كيَنْصُرُ، أي: من بابَتِكَ. ورَوْحُ بنُ صَلاحٍ: مُحَدِّثٌ. وصالِحانُ: مَحَلَّةٌ بِأَصْبَهانَ. والصَّالِحِيَّةُ: ة قُرْبَ الرُّهَى، ومَحَلَّةٌ بِبَغْدادَ، وة بها، وبظاهِرِ دِمَشْقَ، وة بمِصْرَ. سَمَّوا: صَلاحاً وصُلْحاً ومُصْلِحاً وصُلَيْحاً، كزُبَيْرٍ.
تاج العروس:
صلح
" الصَّلاَح : ضِدُّ الفَسَادِ " - وقد يُوصف به آحادُ الأُمّةِ ولا يُوصَف به الأَنبياءُ والرُّسلُ عليهم السّلامُ . قال شيخُنَا : وخالَفَ في ذلك السُّبْكيّ وصَحَّحَ أَنهم يُوصَفون به وهو الّذِي صَحَّحَه جَماعةٌ ونَقَلَه الشِّهَابُ في مَواضِعَ من شَرْحِ الشِّفَاءِ - " كالصُّلُوح " بالضّمّ . وأَنشد أَبو زيد :
فكَيْفَ بأَطْرَافِي إِذا ما شَتَمْتَني ... وما بَعْدَ شَتْمِ الوَالِدَيْنِ صُلُوحُ
وقد " صَلَحَ كَمنَعَ " وهي أَفْصَحُ لأَنّها على القِيَاس وقد أَهملَها الجوهريّ " وكَرُمَ " حكاها الفرّاءُ عن أَصحابه ؛ كما في الصّحاح . وفي اللِّسَان : قال ابن دُرَيْد : وليس صَلُحَ بثَبتٍ - وأَغفل المُصنِّف اللُّغَةَ المَشْهُورَة وهي صَلَحَ كنَصَر - يَصْلَح ويَصْلُح صَلاَحاً وصُلُوحاً وقد ذكَرها الجَوهريّ والفَيّوميّ وابن القَطّاع والسَّرَقُسْطِيّ في الأَفعال وغيرُ واحد . " وهو صِلْحٌ بالكسر وصالِحٌ وصَلِيحٌ " الأَخيرة عن ابن الأَعرابيّ . وهو مُصْلِحٌ في أُمورِه وأَعمالِه . وقد أَصْلَحه اللهُ تعالى . والجمع صُلَحاءُ وصُلُوحٌ . " وأَصْلَحه : ضِدّ أَفْسَدَه " وقد أَصْلَحَ الشِّيْءَ بعدَ فَساده : أَقامَه . من المجَاز : أَصْلَحَ " إِليه أَحْسَن " . يقال : أَصْلحَ الدّابّةَ : إِذَا أَحْسَنَ إِليها فصَلَحْتُ . وفي التّهذيب : تقول : أَصْلَحْتُ إِلى الدَّابّةِ إِذا أَحسنْت إِليها . وعبارة الأَساس : وأَصْلَحَ إِلى دابَّته : أَحْسَنَ إِليها وتَعَهَّدَها . يقال : وَقَعَ بينهما صُلْحٌ . " الصُّلْح بالضَّمّ " : تصالُحُ القوْمِ بينهم وهو " السَّلْم " بكسر السين المهملة وفتحها يُذَكَّر " ويُؤنَّث . الصُّلْح أَيضاً : " اسمُ جَماعَةٍ " مُتصالِحِين . يقال : هم لنا صُلْحٌ أَي مُصالِحون . هو من أَهل نَهْرِ فمِ الصِّلْح " بالكسر " هكذا قَيَّدوه وعِبَارة الزَّمَخْشَرِيّ تُشِيرَ إِلى الضَّمّ وهو " نَهْرٌ بمَيْسانَ " بفتح الميم . ومنه عليُّ بنُ الحَسنِ بنِ عليِّ بنِ مُعَاذٍ الصِّلْحيّ راوي تاريخِ وَاسِطَ . قد " صَالَحه مُصَالحةً وصِلاَحاً " بالكسر على القياس . قال بِشْر بن أَبي خازِم :
يَسُومونَ الصِّلاحَ بذَاتِ كَهْفٍ ... وما فيها لهم سَلَعٌ وقَارُ قوله : وما فيها . أَي وما في المُصَالحة ولذلك أَنَّثَ الصِّلاح . وهكذا أَوردَه ابنُ السِّيد في الفَرْق . واصْطَلحَا واصّالَحَا " مشددة الصادِ قَلَبوا التّاءَ صاداً وادغَموها في الصّاد " وتَصَالَحا واصْتَلَحَا " بِالتاءِ بَدَل الطّاءِ : كلّ ذلك بمعنىً واحدٍ . من سَجعات الأَساس : كيف لا يكون من أَهل الصَّلاح مَنْ هو من أَهْل " صلاَح كقَطَامِ " يجوز أَن يكون من الصُّلْح لقوله عزّ وجلّ " حَرَماً آمناً " ويجوز أَن يكون من الصَّلاَح " وقد يُصْرَف " : من أَسماءِ " مَكّة " شَرّفَها الله تعالى . قال حَرْبُ بنُ أُمَيَّةَ يخَاطبُ أَبا مَطَرٍ الحَضْرَميّ وقيل : هو للحارثِ بن أُمَيَّة :
أَبا مَطَرٍ هَلُمَّ إِلى صَلاحٍ ... فتَكْفِيك النَّدَامَى من قُرَيْشِ
وتَأْمَنُ وَسْطُهم وتَعِيشُ فيهم ... أَبا مَطَر هُدِيَت بخَيْرِ عَيْشِ
وتَسْكُنُ بَلْدَةً عَزَّتْ لَقَاحاً ... وتَأْمَنُ أَنْ يَزُورَكَ رَبُّ جَيْشٍ قال ابن بَرِّيّ : الشّاهِد في هذا الشِّعْرِ صَرْفُ صَلاَح . قال : والأَصلُ فيها أَن تكون مَبنيَّةً كقَطامِ : وأَمّا الشاهِدُ على صَلاَحِ بالكسر من غير صَرْفٍ فقول الآخَرِ :
مِنّا الّذي بصَلاحِ قام مُؤذِّناً ... لم يَستَكِنْ لتَهَدُّدٍ وتَنَمُّرِ
يعنِي خُبَيبَ بنَ عَدِيّ . رأَى الإِمامُ " المَصْلَحَة " في كذا " واحِدَة المَصَالِح " أَي الصَّلاَح . ونَظَر في مَصَالِح النّاسِ . وهم من أَهْلِ المَصَالِ لا المَفَاسِد . " واسْتَصْلَح : نَقيضُ اسْتَفْسَدَ " . من المجاز : " هذا يَصْلُح لك كيَنْصُر أَي مِن بابَتِك " ؛ هذا نَصُّ عبارةِ الجَوْهريّ . والبَابَةُ : النَّوْع وقد تقدّم . " ورَوْحُ بنُ صَلاَحٍ : مُحَدِّث " . " وصالِحَانُ : مَحَلَّةٌ بأَصْبَهانَ " . منها أَبو ذَرٍّ محمّدُ بن إِبراهِيم بن عليّ الواعظ عن أَبي الشَّيخِ الحافظ وغيرِه وعنه حَفيدُه أَبو بكرٍ محمدُ ابنُ عليّ تُوفِّيَ سنة 440 . ومُفْتِي أَصْبَهَانَ أَبو عبد اللهِ أَحمدُ بنُ محمّدِ ابنِ أَيُّوبَ الصَّالِحَانيّ وَلدُه أَبو محمّدٍ عبدُ الله حَدَّثَ عن ابن مَنْدَة وعنه ابنُ مَرْدوَيْه . " والصَّالِحيَّة : ة قُرْبَ الرُّهَى " من إِنشاءِ الملك الصَّالِح . الصّالِحِيَّة : " مَحَلَّةٌ ببَغْدَادَ و : ة بها وبظاهِرِ دِمَشْق و : ة بمِصْر " نُسِبتَا إِلى الملك الصّالحِ صلاحِ الدِّين يُوسفُ بنِ أَيُّوبَ والدِ المُلوك سُلطَان مِصْر والشام . " وسَمُّوْا صَلاَحاً " كسَحَاب " وصُلْحاً " بالضَّمِّ " ومُصْلِحاً " كمُحْسِن " وصُلَيْحاً كزُبَيْرٍ " . ومما يستدرك عليه : قَوٌ صُلُوحٌ : متصالِحون كأَنَّهُم وُصِفُوا بالمَصْدرِ . ومَطَرَةٌ صالِحَةٌ أَي كثيرةٌ من بابِ الكِناية . ومنه قولُ ابن جِنّي : أُبْدِلَت اليَاءُ من الواوِ إِبدالاً صالِحاً أَي كثيراً . وصَلاَحِيَةُ الشَّيْءِ مخَفّفَةً كطَوَاعِيَة : مصدرُ صَلَحَ وليس في كلامهم فَعالِيَّة مشدَّدةً ؛ كذا نقلوه . وصَلَحَتْ حالُ فُلانٍ . وهو على حالة صالحة . وأَتتْني صَالِحَةٌ من فُلانٍ . ولا تُعدُّ صالِحَاتُه وحَسناتُه . وصالحٌ النّبيّ عليه السّلام من مشاهير الأَنبياءِ كانت منازِلُ قومِه في الحِجْر وهو بين تَبوكَ والحِجازِ . والاصْطِلاحُ على أَمْرٍ مخصوصٍ ؛ قاله الخَفاجيّ . ومن المجاز : هذا أَدِيمٌ يَصْلُحُ للنَّعْل . والصّالِحِيّون : مُحَدِّثون نِسبة إِلى جَدِّهم . وبنو الصُّلَيْحِيّ : ملوكُ اليَمن . وجَعفرُ بنُ أَحمدَ بن صُلَيحٍ الصُّلَحيّ بضَمّ الصّاد وفتح اللاّم : مُحدِّث

##### Türkçe

**صلح**
**صَلَحَ - يَصْلُحُ** (**صَلَحَ - يَصْلَحُ**) - **صُلْح** - **صَالِح** - **صَالِحُوْن** - **صَالِحَة** - **صَالِحَات** - **أَصْلَحَ** - **يُصْلِحُ** - **إِصْلاح** - **مُصْلِح** - **مُصْلِحُوْن** - **صَالِح** (**النبي عليه السلام**)

**صَلَحَ - يَصْلُحُ** (**صَلَحَ - يَصْلَحُ**) + varlık: zıddı: **فسد - يفسد**: faydalı, yararlı olur: fiili ve ameli, bina edilmesinden, yaratılmasından ve teşekkülünden murad edilene uygun olur; yine onun bina edilmesi, yaratılması ve teşekkülü, kendisinden fiil ve amel olarak istenen şeye uygun ve uyumlu olur.

**صَالِح**: “**صَلَحَ - يَصْلُحُ**”tan ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe: ve lafız ism-i fâil olduğunda mana: ahlâkı kendisinden murad edilen fiile uygun olan; yahut fiili, üzerine kılındığı yaratılışa uygun olan.
Ve lafız sıfat-ı müşebbehe olduğunda mana: bina yahut teşekkül yahut yaratılış صالح olur; yahut fiil yahut amel صالح olur: ve şer‘î ıstılahta ve Kur’an’da **الصالح**: fiili Allah’ın emirlerine uygun olan kimsedir; böylece fiili, Allah’ın onu yeryüzünde yaratmasından ve teşekkül ettirmesinden murad ettiğine uygun olur.
Ve o, كذلك, peygamberin adı **صالح عليه السلام**’dır.

**صَالِحُوْن**: “**صَالِح**”ın çoğulu.

**صَالِحَة**: “**صَالِح**”ın müennesi: ve o, كذلك, bir kereye mahsus fâildir: başkalarının صالح saydığı özel fiil yahut amel: صالح bir **فِعْلة**.

**صَالِحَات - الصالِحات**: “**صَالِحَة**”ın çoğulu.

**صُلْح - الصلح**: “**صَلَحَ - يَصْلُحُ**”tan mef‘ûl manasında ism-i fiil: iki varlık arasında bozulma yahut ayrılık olmaksızın düzgün, uygun ve uyumlu durum: ve ıstılah olarak: iki varlık arasında, başkası değil bizzat belirli bir kere murad edilen ıslah.

**أَصْلَحَ - يُصْلِحُ** + varlık + **نَفْسَه** yahut bir varlığı yahut bir fiili: “**صَلَحَ - يَصْلُحُ**”tan “**أفعل**” vezninde: onu “**يَصْلُحُ**” kıldı: fiilini yahut ahlâkını düzeltip doğrultmaya çalıştı; kendisi için yaratıldığı şeye uygun ve uyumlu olsun diye.

**أَصْلَحَ - يُصْلِحُ** + varlık + iki varlık yahut daha fazlası arasında: iki varlık arasındakini “**يَصْلُحُ**” kıldı: iki varlık arasındaki ilişkiyi ve işi “**تََصْلُحُ**” kıldı.

**إِصْلاح**: **أَصْلَح - يُصْلِحُ**’un ism-i fiili.

**مُصْلِح**: **أَصْلَح - يُصْلِحُ**’tan ism-i fâil, sıfat-ı müşebbehe.

**مُصْلِحُون**: “**مُصْلِح**”in çoğulu.

Ve lafız, “**السلامة والأمن والاستمرار نافعاً صالحاً**” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**أَمِنَ - يَأْمَنُ**، **حَصُنَ - يَحْصُنُ**، **سَلِمَ - يَسْلَمُ**، **بَرَّ - يَبَرُّ** (**اللازم**)، **صَلَحَ - يَصْلُحُ** (**صَلَحَ - يَصْلَحُ**)، **ليَسَ - يَلْيِسُ**

**صَلَحَ - يَصْلُحُ**
	﴿Adn cennetleri; onlara girerler; babalarından, eşlerinden ve zürriyetlerinden **صلح** eden kimse de; ve melekler her kapıdan onların üzerine girer (23)﴾ الرعد ﴿Rabbimiz, onları kendilerine vaad ettiğin Adn cennetlerine sok; babalarından, eşlerinden ve zürriyetlerinden **صلح** eden kimseyi de; şüphesiz Sen, Sen azîz, hakîmsin (8)﴾ غافر

**الصلح**
	﴿Ve bir kadın, kocasından bir **نشوزا** yahut bir **إعراضا**’dan korkarsa, ikisinin arasında bir **صلحا** ile **يصلحا** etmelerinde ikisine de günah yoktur; ve **الصلح** hayırlıdır; nefisler cimriliğe hazır kılınmıştır; eğer ihsan eder ve sakınırsanız, şüphesiz Allah yaptıklarınızdan haberdardır (128)﴾ النساء ﴿Ve kadınlar arasında adalet yapmaya asla güç yetiremezsiniz, hırs gösterseniz bile; öyleyse bütünüyle meyletmeyin de onu asılı gibi bırakmayın; eğer **تصلحوا** eder ve sakınırsanız, şüphesiz Allah çok bağışlayıcı, çok merhametlidir (129)﴾ النساء

**صالح - صالحات - الصالحون - الصالحات**
**الصالحين**
kadınlardan ve erkeklerden
inslerden ve cinlerden ﴿Ve bizden **الصالحون** vardır ve bizden bunun aşağısı vardır; biz türlü türlü yollar idik (11)﴾ الجن ﴿Ve onları yeryüzünde ümmetler olarak parçaladık; onlardan **الصالحون** vardır ve onlardan bunun aşağısı vardır; ve onları iyiliklerle ve kötülüklerle denedik; umulur ki dönerler (168)﴾ الأعراف

evlâttan onlara **صالحاً** verir ﴿Sizi tek bir nefisten yaratan ve ondan eşini kılan O’dur; ona sükûn bulsun diye; onunla örtüşünce hafif bir حمل taşıdı da onunla geçti; ağırlaşınca ikisi Rableri Allah’a dua ettiler: “Bize **صالحا** verirsen elbette şükredenlerden olacağız” (189)﴾ الأعراف ﴿Onlara **صالحا** verince, kendilerine verdiği şeyde O’na ortaklar kıldılar; Allah, ortak koştuklarından yücedir (190)﴾ الأعراف

**الصالحين**’den bağışlar ﴿Rabbim, bana **الصالحين**’den bağışla (100)﴾ الصافات

kölelerden ve cariyelerden ﴿Sizden bekârları ve kölelerinizden ve cariyelerinizden **الصالحين**’i evlendirin; eğer fakir olurlarsa Allah onları fazlından zengin eder; Allah vâsi‘dir, alîmdir (32)﴾ النور

müminlerden
**صالحاً** olur ﴿Rabbiniz, nefislerinizde olanı daha iyi bilir; eğer **صالحين** olursanız, şüphesiz O, çokça dönenler için çok bağışlayıcıdır (25)﴾ الإسراء ﴿Duvar ise şehirde iki yetim oğlan içindi; altında onlara ait bir hazine vardı; babaları **صالحا** idi; Rabbin diledi ki ikisi güçlerine erişsinler ve hazinelerini çıkarsınlar; Rabbinden bir rahmet olarak; ve ben onu emrimden yapmadım; işte, üzerine sabredemediğin şeyin te’vili budur (82)﴾ الكهف

	﴿Size rızık olarak verdiklerimizden infak edin; sizden birine ölüm gelmeden önce; sonra der ki: “Rabbim, beni yakın bir ecele kadar geciktirseydin de sadaka versem ve **الصالحين**’den olsam” (10)﴾ المنافقون ﴿Onlardan kimi Allah’a ahd etti: “Eğer bize fazlından verirse elbette sadaka vereceğiz ve elbette **الصالحين**’den olacağız” (75)﴾ التوبة

**الصالحين**’e ilhak olunur
﴿Rabbim, bana mülkten verdin ve bana hadislerin te’vilinden öğrettin; göklerin ve yerin yaratıcısı; Sen dünyada ve âhirette velîmsin; beni müslim olarak vefat ettir ve beni **بالصالحين**’e ilhak et (101)﴾ يوسف ﴿Rabbim, bana bir hüküm bağışla ve beni **بالصالحين**’e ilhak et (83)﴾ الشعراء

**الصالحين** ile girer
**القوم الصالحون** ﴿Bize ne oluyor ki Allah’a ve bize gelen hakka iman etmiyoruz; ve Rabbimizin bizi **مع القوم الصالحين** ile sokmasını umuyoruz (84)﴾ المائدة ﴿Yusuf’u öldürün yahut onu bir yere atın; babanızın yüzü size kalsın; ve ondan sonra **قوما صالحين** olursunuz (9)﴾ يوسف

**العباد الصالحون** ﴿Onun sözünden gülerek tebessüm etti ve dedi: “Rabbim, bana ilham et ki bana ve anne-babama verdiğin nimetine şükredeyim ve razı olacağın **صالحا** bir amel işleyeyim; ve beni rahmetinle **في عبادك الصالحين**’e sok” (19)﴾ النمل

	﴿Andolsun, Zebr’de zikrden sonra yazdık ki: yeryüzüne **عبادي الصالحون** vâris olur (105)﴾ الأنبياء ﴿Allah, kâfir olanlara misal verdi: Nûh’un karısı ve Lût’un karısı; ikisi, kullarımızdan iki **صالحين** kulun altında idi; ikisine hıyanet ettiler; böylece Allah’tan onlardan hiçbir şeyi gideremediler; ve denildi: “İkiniz de girin ateşe, girenlerle beraber” (10)﴾ التحريم

**الصالحين**’den
﴿Kim Allah’a ve resule itaat ederse, işte onlar, Allah’ın kendilerine nimet verdiği peygamberlerle, sıddîklarla, şehidlerle ve **الصالحين** ile beraberdir; ne güzel refîk olarak onlar (69)﴾ النساء ﴿Allah’a ve âhiret gününe iman ederler; ma‘rûfu emrederler ve münkerden nehyederler; hayırlarda yarışırlar; işte onlar **من الصالحين**’dendir (114)﴾ آل عمران

	﴿Ve onu rahmetimize soktuk; şüphesiz o **من الصالحين**’dendir (75)﴾ الأنبياء ﴿Ve onları rahmetimize soktuk; şüphesiz onlar **من الصالحين**’dendir (86)﴾ الأنبياء

	﴿İbrahim’in milletinden kim yüz çevirir? ancak nefsini sefih kılan kimse; andolsun onu dünyada seçtik; ve şüphesiz o âhirette elbette **لمن الصالحين**’dendir (130)﴾ البقرة ﴿Ve ona dünyada bir güzellik verdik; ve şüphesiz o âhirette elbette **لمن الصالحين**’dendir (122)﴾ النحل

	﴿Ve ona İshak’ı ve Yakub’u bağışladık; ve zürriyetinde nübüvveti ve kitabı kıldık; ve ona dünyada ecrini verdik; ve şüphesiz o âhirette elbette **لمن الصالحين**’dendir (27)﴾ العنكبوت ﴿Sonra Rabbi onu seçti de onu **من الصالحين** kıldı (50)﴾ القلم

	﴿Ve ona İshak’ı ve Yakub’u nafile olarak bağışladık; ve her birini **صالحين** kıldık (72)﴾ الأنبياء ﴿Ve Zekeriyya’yı ve Yahyâ’yı ve Îsâ’yı ve İlyâs’ı; hepsi **من الصالحين**’dendir (85)﴾ الأنعام

	﴿Ve ona İshak’ı müjdeledik; **من الصالحين** bir peygamber olarak (112)﴾ الصافات ﴿Melekler ona nida etti; o mihrapta ayakta namaz kılıyordu: “Allah seni Yahyâ ile müjdeliyor; Allah’tan bir kelimeyi tasdik edici, seyyid, hasûr ve **من الصالحين** bir peygamber olarak” (39)﴾ آل عمران

	﴿Ve insanlarla beşikte ve yetişkin iken konuşur; ve **من الصالحين**’dendir (46)﴾ آل عمران

**من الصالحين** ﴿Dedi: “Şüphesiz ben, şu iki kızımın birini sana nikâhlamak istiyorum; bana sekiz yıl ücretli çalışman şartıyla; eğer on yılı tamamlarsan, o senden; ve ben sana zorluk çıkarmak istemiyorum; inşallah beni **من الصالحين** bulacaksın” (27)﴾ القصص
