# صلح — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D8%AD/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صلح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: صلح

صَلَحَ
1 صَلَحَ ذ , (S, Mgh, Msb, &c.,) aor. صَلُحَ , (S, MA, Mgh, Msb,) the well-known form, though omitted in the K, (TA,) and صَلَحَ , (MA, K, Msb,) [said by some to be] the more chaste, because agreeable with analogy, (TA,) [but the former is the more common,] inf. n. صُلُوحٌ (S, MA, Mgh, Msb, K * [in the CK الصَّلُوح is erroneously put for الصُّلُوح]) and صَلَاحٌ (S, * MA, Mgh, Msb, K *) and مَصْلَحَةٌ; (MA;) and صَلُحَ, aor. صَلُحَ , (S, MA, Mgh, Msb, K,) mentioned by Fr, on the authority of his companions, (S, TA,) but said by IDrd to be not well established, (TA,) inf. n. صَلَاحٌ and صَلَاحَةٌ, (MA,) or صَلَاحِيَةٌ; (TA;) said of a thing, (S, Mgh, Msb,) and of a man, (TA,) It, and he, was, or became, good, incorrupt, right, just, righteous, virtuous, or honest; it was or became, in a good, incorrupt, sound, right, or proper, state, or in a state of order; he, or it, throve; contr. of فسد [i. e. فَسَدَ and فَسُدَ]; (MA; [and S and A and Mgh and K by implication; see صَلَاحٌ below;]) in Pers. نيك شد; (MA;) [and ↓ استصلح signifies the same, for] صَلَاحٌ and اِسْتِصْلَاحٌ both signify in Pers. نيك شدن. (KL.) One says, صَلَحَتْ حَالُ فُلَانٍ [The state, or condition, of such a one became good, right, or proper]. (A, TA.) ― -b2- [Hence,] هٰذَا أَدِيمٌ يَصْلُحُ لِلنَّعْلِ (tropical:) [This is leather that is suitable for the sandal]. (A.) And هٰذَا الشَّىْءُ يَصْلُحُ لَكَ (tropical:) This thing is suitable to thee; or fit, or meet, for thee. (S, K, * TA.) And فُلَانٌ لَا يَصْلُحُ لِصُحْبَتِكَ (tropical:) [Such a one is not fit for being thy companion]. (A.)

صالحهُ
3 صالحهُ ذ , (A, Msb, K,) inf. n. صَلَاحٌ (S, Msb, K) and مُصَالَحَةٌ, (S, K,) the former of which is made fem. in a verse of Bishr Ibn-Abee-Hلzim, (TA,) [He made peace, or became at peace or reconciled, with him; or he reconciled himself with him: for] مُصَالَحَةٌ is the contr. of مُخَاصَمَةٌ. (Mgh.) And صالحهُ عَلَى كَذَا He made peace, or reconciliation, [or a compromise,] with him on the condition of such a thing. (MA.) And صالحهُ عَلَى بَعْضِ مَا لَهُ [He compounded with him for part of what was owed to him; he made a compromise with him on the condition of receiving part of what was due to him]; said of a creditor and debtor. (Mgh in art. ضغط.) And صَالَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ, inf. n. مُصَالَحَةٌ, I made peace, or a reconciliation, between the people, or party; syn. لَآءَمْتُ. (Msb in art. لأم. [See also 4.])

اصلحهُ
4 اصلحهُ ذ , (A, Mgh, Msb, K,) inf. n. اـِصْلَاحٌ, (S, A,) and quasi-inf. n. صَلَاحٌ, (L in art. لقح,) said of a man, (A, Msb,) and of God, (TA,) [and of a thing,] He, and it, made, or rendered, it, or him, good, incorrupt, right, just, righteous, virtuous, or honest; constituted it, disposed it, arranged it, or qualified it, well, rightly, or properly; rectified, corrected, redressed, or reformed, it; put it into a good, incorrupt, sound, right, or proper, state; or restored it to such a state; put it to rights, or in a state of order; set it right, set it in order, ordered it, managed it well, cultured it; adjusted, dressed, or trimmed, it; prepared it properly for use; repaired, mended, amended, or improved, it; made it, or him, to thrive; contr. of أَفْسَدَهُ. (S, * K. [And so by implication in the Mgh &c.]) One says, أَصْلَحْتُ القِدْرَ بِالتَّابَلِ [I made good, qualified properly, or seasoned, (the contents of) the cooking-pot with the seeds that are used in cooking]. (Msb in art. تبل.) And أَصْلَحْتُ السِّقَآءَ بِالرُّبِّ [I seasoned the skin with rob, or inspissated juice]. (S in art. رب.) And أَصْلَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ [in which الأَمْرَ is understood, so that the meaning is I rectified, or reformed, or amended, the circumstances subsisting between the people, or party; or] I made peace, or I effected a rectification of affairs, an agreement, a harmony, a reconciliation, an accomodation, or an adjustment; [or I adjusted the affair;] between the people, or party. (Msb.) And سَعَى فِى اـِصْلاَحِ ذَاتِ البَيْنِ [He laboured in rectifying, or improving, the bad, or the good, state of circumstances, or the disunion or union, subsisting between people]. (A.) One says also, اصلح الدَّابَّةَ, (TA,) and اصلح اـِلَى الدَّابَّةِ, (T, A, Mgh, TA,) the latter because اصلح implies the meaning of أَحْسَنَ, (Mgh,) (tropical:) He acted well to the beast, (T, A, TA,) and put it into a good, or right, or proper, state, or took care of it, or paid frequent attention to it. (A, TA.) And اصلح اـِلَيْهِ (tropical:) He acted well to him, did good to him, or benefited him. (K, TA.) And اصلح [alone] (assumed tropical:) He did that which was good, right, or just. (Msb.)

٦
6 تصالحا ذ and اِصَّالَحَا &c.: see 8, in four places.

انصلح
7 انصلح ذ [quasi-pass. of أَصْلَحَهُ; thus signifying It became rectified, &c.: see تَشَعَّبَ]. (K in art. شعب.)

اصطلحا
8 اصطلحا ذ (S, A, K) and اصتلحا, (K,) and ↓ تصالحا (S, A, K) and ↓ اِصَّالَحَا, (S, K,) [the last a var. of تصالحا,] all signify the same, (TA,) and القَوْمُ ↓ تصالح, and اصطلحوا, (Mgh,) [They two, (i. e. two persons or two parties,) and] the people, or party, made peace, or became at peace or reconciled, [each with the other, and] one with another: (Msb:) [اِصْطِلَاحٌ is the contr. of اِخْتِصَامٌ and] ↓ تَصَالُحٌ is the contr. of تَخَاصُمٌ. (Mgh.) ― -b2- And اصطلحوا عَلَى أَمْرٍ They (a particular class of persons) agreed together, or among themselves, respecting a particular thing. (ElKhafلjee, MF.) ― -b3- [Hence,] اِصْطِلَاحٌ signifies also The agreement of a people to name a thing by any name turned from the primary application. (KT.) ― -b4- And [as an inf. n. used in the sense of a pass. part. n., for مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ,] Conventional [or technical] language: and a conventional [or technical] term: opposed to [لُغَةٌ and] تَوْقِيفٌ. (Mz 1st نوع.)

استصلح
10 استصلح ذ is the contr. of استفسد: (S, L, K:) [i. e. it signifies He regarded, or esteemed, a thing good, incorrupt, right, just, or the like; as expl. in the TK; and in like manner, a man. ― -b2- He wished, or desired, a thing to be good, incorrupt, right, just, &c.; as in the TK; and in like manner, a man. ― -b3- And He sought to render good, incorrupt, &c. ― -b4- And hence, He treated in such a manner as to render well affected, or obedient.] -A2- Also He sought to do good or to act well [اـِلَى فُلَانٍ to such a one]. (KL.) ― -b2- And He sought peace, or concord. (KL.) ― -b3- And It happened well. (KL.) ― -b4- See also 1.

صُلْحٌ
صُلْحٌ ذ a subst. from مُصَالَحَةٌ, (S, Msb, KT,) syn. with the latter; (Mgh;) masc. and fem.; (S, K;) Peace, reconciliation, or agreement, (Mgh, Msb, K, KT, TA,) after contention: and in the law it means a compact to give over, or relinquish, contention. (KT.) One says, وَقَعَ بَيْنَهُمَا صُلْحٌ (A, TA) Peace, or reconciliation, took place between them two. (TA.) [And أُخِذَ صُلْحًا It (a fortress or the like) was taken peacefully, or by surrender.] ― -b2- Also That in respect of which there has been made a peaceful compact: or which has been taken in the way of peace. (Mgh.) ― -b3- And A party at peace with others. (TA.) You say, هُمْ لَنَا صُلْحٌ They are [a party] at peace with us. (A, TA.) And you say also ↓ قَوْمٌ صُلُوحٌ A people, or party, who are at peace: the latter word in this case being app. an inf. n. used as an epithet. (TA. [See also صَالِحٌ.])

صَلْحٌ
صَلْحٌ ذ : see صَالِحٌ.

صَلَاحٌ
صَلَاحٌ ذ an inf. n. of صَلَحَ (MA, Mgh, Msb) and of صَلُحَ: (MA:) [used as a simple subst, it signifies Goodness, incorruptness, rightness or rectitude, justness, righteousness, virtue, honesty; &c.: see 1:] contr. of فَسَادٌ; (S, A, Mgh, K;) as also ↓ صُلُوحٌ: (K, TA: [الصَّلُوح in the CK being a mistake for الصُّلُوح:]) accord. to some, it is not used as an attribute of a prophet nor of an apostle, but only of a person inferior to these: accord. to others, however, this restriction is wrong. (MF.) ― -b2- Also quasi-inf. n. of 4. (L in art. لقح.) ― -b3- And [hence,] A thing that is good, and right. (Msb.) See also مَصْلَحَةٌ. -A2- صَلَاحِ, like قَطَامِ, is a name of Mekkeh; (S, A, K;) either from الصُّلْحُ or from الصَّلَاحُ; (TA;) and sometimes it is perfectly decl. [pronounced صَلَاحٌ]. (S, K.)

صُلُوحٌ
صُلُوحٌ ذ : see صُلْحٌ, and صَلَاحٌ: ― -b2- and see also صَالِحٌ.

صَلِيحٌ
صَلِيحٌ ذ : see what next follows.

صَالِحٌ
صَالِحٌ ذ , (MA, L, Msb, K,) from صَلَحَ; (MA;) and ↓ صَلِيحٌ, (IAar, L, K,) from صَلُحَ; (MA;) and ↓ صِلْحٌ; (K;) applied to a thing, (Msb,) and to a man, (MA,) Good, incorrupt, right, just, righteous, virtuous, or honest; &c.; [see 1; contr. of فَاسِدٌ:] (MA, L, K:) pl. صُلَحَآءُ [accord. to general analogy of صَلِيحٌ, and app. applied only to rational beings, like صَالِحُونَ,] and ↓ صُلُوحٌ [q. v.; this being said by some to be a pl. of صَالِحٌ; and by others, to be originally an inf. n.; like as is said of شُهُودٌ]. (L.) One says رَجُلٌ صَالِحٌ فِى نَفْسِهِ [A man good, incorrupt, &c., in himself], مِنْ قَوْمٍ صُلَحَآءَ [of a people good, incorrupt, &c.]. (L.) And هُوَ عَلَى حَالَةٍ صَالِحَةٍ [He is in a good, right, or proper, state or condition]. (TA.) ― -b2- [Hence,] صَالِحٌ signifies also (assumed tropical:) Suitable, fit, or meet: so in the saying, هُوَ صَالِحٌ لِلْوِلَايَةِ (assumed tropical:) [He is fit for the office of prefect, or the like]. (Msb.) ― -b3- And (tropical:) Much, copious, or frequent: one says مَطْرَةٌ صَالِحَةٌ (tropical:) A copious rain. (Yaakoob, L, TA.) And hence the saying of IJ, أُبْدِلَتِ التَّآءُ مِنَ الوَاوِ اـِبْدَالًا صَالِحًا, meaning (tropical:) [ت is substituted for و] frequently. (TA.) ― -b4- The ا in صَالِحٌ is [often] omitted in writing [though not in pronunciation] when it is used as a proper name [so that the name is written صلح, or more properly صٰلِحٌ]. (Durrat el-Ghowwلs in De Sacy's Anthol. Gram. Ar. p. 66 of the Arabic text.)

صَالِحَةٌ
صَالِحَةٌ ذ [a subst. from صَالِحٌ, made so by the affix ة; A good deed or action; an act of beneficence; a benefit]. One says, لَا تُعَدُّ صَالِحَاتُهُ [His good deeds, or beneficent actions, are not to be numbered]. (A, TA.) And أَتَتْنِى صَالِحَةٌ مِنْ فُلَانٍ [A benefit came to me from such a one]. (TA.)

اِصْطِلَاحٌ
اِصْطِلَاحٌ ذ [for مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ: see 8, last sentence].

اِصْطِلَاحِىٌّ
اِصْطِلَاحِىٌّ ذ Conventional [or technical] language: opposed to [لُغَوِىٌّ and] تَوْقِيفِىٌّ. (Mz 1st نوع.)

مُصْلِحٌ
مُصْلِحٌ ذ [act. part. n. of 4, q. v.]. One says, رَجُلٌ مُصْلِحٌ فِى أُمُورِهِ وَأَعْمَالِهِ [A man who does well, rightly, justly, or properly, in his affairs and his actions]. (L.)

مَصْلَحَةٌ
مَصْلَحَةٌ ذ A cause, a means, or an occasion, of good; a thing, an affair, or a business, conducive to good, or that is for good; [and hence it may often be rendered simply an affair, when the context shows it to mean what is conducive to good or done for a good purpose;] contr. of مَفْسَدَةٌ; (S and Msb and K in art. فسد;) a good, right, or virtuous, affair; (KL;) a thing that is good and right; syn. ↓ صَلَاحٌ [q. v.]: pl. مَصَالِحُ. (S, A, Msb, K.) One says, نَظَرَ فِى مَصالِحِ النَّاسِ [He considered the things that were for the good of the people]. (A, TA.) And هُمْ مِنْ أَهْلِ المَفَاسِدِ لَا المَصَالِحِ [They are of the people who occupy themselves in the things conducive to evil, not the things conducive to good]. (A, TA. *) And فِى الأَمْرِ مَصْلَحَةٌ In the affair is that which is good: (Msb:) [or a cause of good.] And رَأَى الاـِمَامُ المَصْلَحَةَ فِى كَذَا The Imلm saw what was good and right [or what was conducive to good] in such a thing. (TA.) ― -b2- It is also an inf. n. of صَلَحَ. (MA.)

مُتَصَلَّحٌ
مُتَصَلَّحٌ ذ A place, of a garment [&c.], that is to be repaired, or mended; syn. مُتَرَدَّمٌ. (T in art. ردم.)

### Türkçe

**صَلَحَ**
1 **صَلَحَ** ذ, (S, Mgh, Msb, &c.,) muzâri‘i **صَلُحَ**, (S, MA, Mgh, Msb,) bilinen kalıp; fakat K’da hazfedilmiştir, (TA,) ve **صَلَحَ**, (MA, K, Msb,) [bazılarınca] daha fasih olduğu söylenmiştir; çünkü kıyasa uygundur, (TA,) [lâkin birincisi daha yaygındır,] mastarı **صُلُوحٌ** (S, MA, Mgh, Msb, K * [CK’da **الصَّلُوح** yanlışlıkla **الصُّلُوح** yerine konmuştur]) ve **صَلَاحٌ** (S, * MA, Mgh, Msb, K *) ve **مَصْلَحَةٌ**; (MA;) ve **صَلُحَ**, muzâri‘i **صَلُحَ**, (S, MA, Mgh, Msb, K,) Fr tarafından, arkadaşlarının rivayetine dayanarak zikredilmiştir, (S, TA,) fakat IDrd tarafından sağlam yerleşmiş olmadığı söylenmiştir, (TA,) mastarı **صَلَاحٌ** ve **صَلَاحَةٌ**, (MA,) yahut **صَلَاحِيَةٌ**; (TA;) bir şey hakkında, (S, Mgh, Msb,) ve bir adam hakkında, (TA,) O, ve o (adam), iyi oldu, bozulmaz oldu, doğru oldu, âdil oldu, sâlih oldu, faziletli oldu, yahut dürüst oldu; iyi, bozulmaz, sağlam, doğru, yahut uygun bir hâlde oldu veya bir düzen hâlinde oldu; o (adam) yahut o (şey) gelişti; **فسد**’in zıddıdır [yani **فَسَدَ** ve **فَسُدَ**]; (MA; [ve S ve A ve Mgh ve K delâlet yoluyla; aşağıda **صَلَاحٌ**’a bak;]) Farsçada نيك شد; (MA;) [ve ↓ **استصلح** aynı mânâyı ifade eder; zira] **صَلَاحٌ** ve **اِسْتِصْلَاحٌ** ikisi de Farsçada نيك شدن mânâsına gelir. (KL.) Denir ki, **صَلَحَتْ حَالُ فُلَانٍ** [Falancanın hâli iyi oldu, doğru oldu, yahut uygun oldu]. (A, TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **هٰذَا أَدِيمٌ يَصْلُحُ لِلنَّعْلِ** (mecaz:) [Bu, nalın için uygun olan deridir]. (A.) Ve **هٰذَا الشَّىْءُ يَصْلُحُ لَكَ** (mecaz:) Bu şey sana uygundur; yahut sana elverişlidir, yahut sana münasiptir. (S, K, * TA.) Ve **فُلَانٌ لَا يَصْلُحُ لِصُحْبَتِكَ** (mecaz:) [Falanca, senin arkadaşın olmaya elverişli değildir]. (A.)

**صالحهُ**
3 **صالحهُ** ذ, (A, Msb, K,) mastarı **صَلَاحٌ** (S, Msb, K) ve **مُصَالَحَةٌ**, (S, K,) bunlardan birincisi Bişr İbn-Ebî-Hلzim’in bir beytinde müennes yapılmıştır, (TA,) [Onunla barıştı, yahut onunla barışık oldu veya uzlaştı; yahut kendini onunla uzlaştırdı: zira] **مُصَالَحَةٌ**, **مُخَاصَمَةٌ**’nin zıddıdır. (Mgh.) Ve **صالحهُ عَلَى كَذَا** Onunla, böyle bir şey şartı üzerine barış yaptı, yahut uzlaşma yaptı, [yahut bir sulh/kompromi yaptı]. (MA.) Ve **صالحهُ عَلَى بَعْضِ مَا لَهُ** [Ona borçlu olunan şeyin bir kısmı üzerine onunla sulh oldu; ona, kendisine düşen şeyin bir kısmını almak şartıyla uzlaştı]; alacaklı ve borçlu hakkında söylenir. (Mgh, md. ضغط’ta.) Ve **صَالَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ**, mastarı **مُصَالَحَةٌ**, kavim arasında, yahut grup arasında barış yaptım, yahut uzlaştırdım; müradifi **لَآءَمْتُ**. (Msb, md. لأم’da. [Ayrıca 4’e de bak.])

**اصلحهُ**
4 **اصلحهُ** ذ, (A, Mgh, Msb, K,) mastarı **اـِصْلَاحٌ**, (S, A,) ve şibh-mastar **صَلَاحٌ**, (L, md. لقح’ta,) bir adam hakkında, (A, Msb,) ve Allah hakkında, (TA,) [ve bir şey hakkında,] O, ve o (şey), onu yahut onu (adamı) iyi kıldı, bozulmaz kıldı, doğru kıldı, âdil kıldı, sâlih kıldı, faziletli kıldı, yahut dürüst kıldı; onu iyi, doğru, yahut uygun biçimde kurdu, düzenledi, tertip etti, yahut ehil kıldı; onu doğrulttu, düzeltti, giderdi, yahut ıslah etti; onu iyi, bozulmaz, sağlam, doğru, yahut uygun bir hâle koydu; yahut onu böyle bir hâle geri döndürdü; onu yoluna koydu, yahut düzen hâline koydu; onu doğru yaptı, onu düzene koydu, onu düzenledi, onu iyi idare etti, onu işledi; onu ayarladı, tanzim etti, yahut budadı; onu kullanıma uygun biçimde hazırladı; onu tamir etti, onardı, tashih etti, yahut iyileştirdi; onu yahut onu (adamı) gelişir kıldı; **أَفْسَدَهُ**’nin zıddıdır. (S, * K. [Ve Mgh &c.’de de delâlet yoluyla böyledir.]) Denir ki, **أَصْلَحْتُ القِدْرَ بِالتَّابَلِ** [Tencereyi, pişirmede kullanılan tohumlarla iyi yaptım, uygun kıldım, yahut baharatladım (içindekini)]. (Msb, md. تبل’de.) Ve **أَصْلَحْتُ السِّقَآءَ بِالرُّبِّ** [Tulumu, ربّ ile, yani koyulaştırılmış şıra ile terbiye ettim]. (S, md. رب’de.) Ve **أَصْلَحْتُ بَيْنَ القَوْمِ** [burada **الأَمْرَ** takdir edilir; böylece mânâ: kavim arasında, yahut grup arasında mevcut olan hâlleri doğrulttum, yahut ıslah ettim, yahut düzelttim; yahut] barış yaptım, yahut işleri düzeltmeyi, bir anlaşmayı, bir uyumu, bir uzlaşmayı, bir telifi, yahut bir ayarlamayı gerçekleştirdim; [yahut işi ayarladım;] kavim arasında, yahut grup arasında. (Msb.) Ve **سَعَى فِى اـِصْلاَحِ ذَاتِ البَيْنِ** [İnsanlar arasında mevcut olan kötü yahut iyi hâli, yahut ayrılığı yahut birliği düzeltmede yahut iyileştirmede çalıştı]. (A.) Yine denir: **اصلح الدَّابَّةَ**, (TA,) ve **اصلح اـِلَى الدَّابَّةِ**, (T, A, Mgh, TA,) ikincisi, çünkü **اصلح** fiili **أَحْسَنَ** mânâsını tazammun eder, (Mgh,) (mecaz:) O, hayvana iyi davrandı, (T, A, TA,) ve onu iyi, yahut doğru, yahut uygun bir hâle koydu, yahut onunla ilgilendi, yahut ona sık sık ihtimam gösterdi. (A, TA.) Ve **اصلح اـِلَيْهِ** (mecaz:) Ona iyi davrandı, ona iyilik etti, yahut ona fayda verdi. (K, TA.) Ve **اصلح** [yalnız] (mecaz kabul edilerek:) İyi, doğru, yahut âdil olanı yaptı. (Msb.)

٦
6 **تصالحا** ذ ve **اِصَّالَحَا** &c.: 8’e bak, dört yerde.

**انصلح**
7 **انصلح** ذ [**أَصْلَحَهُ**’nin şibh-meçhûlü; böylece “düzeldi, &c.” mânâsına gelir: **تَشَعَّبَ**’a bak]. (K, md. شعب’ta.)

**اصطلحا**
8 **اصطلحا** ذ (S, A, K) ve **اصتلحا**, (K,) ve ↓ **تصالحا** (S, A, K) ve ↓ **اِصَّالَحَا**, (S, K,) [sonuncusu **تصالحا**’nın bir varyantıdır,] hepsi aynı mânâyı ifade eder, (TA,) ve **القَوْمُ** ↓ **تصالح**, ve **اصطلحوا**, (Mgh,) [İkisi (yani iki kişi yahut iki taraf), ve] kavim, yahut grup, barış yaptı, yahut barışık oldu veya uzlaştı, [birbirleriyle, ve] birbirleriyle: (Msb:) [**اِصْطِلَاحٌ**, **اِخْتِصَامٌ**’ın zıddıdır ve] ↓ **تَصَالُحٌ**, **تَخَاصُمٌ**’un zıddıdır. (Mgh.) ― -b2- Ve **اصطلحوا عَلَى أَمْرٍ** Onlar (belirli bir zümre) belirli bir şey hakkında birlikte, yahut kendi aralarında, anlaştılar. (ElKhafلjee, MF.) ― -b3- [Bundan dolayı,] **اِصْطِلَاحٌ** ayrıca, bir kavmin, bir şeye, aslî kullanımdan çevrilmiş herhangi bir adla ad vermek üzere anlaşması mânâsına gelir. (KT.) ― -b4- Ve [**مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ** mânâsında, mef‘ûl ism-i fâil yerine kullanılan bir mastar olarak,] örfî [yahut ıstılahî] dil: ve örfî [yahut ıstılahî] bir terim: [**لُغَةٌ** ve] **تَوْقِيفٌ**’e karşıttır. (Mz, 1. نوع.)

**استصلح**
10 **استصلح** ذ, **استفسد**’in zıddıdır: (S, L, K:) [yani, TK’da açıklandığı üzere, bir şeyi iyi, bozulmaz, doğru, âdil, yahut benzeri gördü yahut öyle saydı; ve aynı şekilde bir adamı. ― -b2- Bir şeyin iyi, bozulmaz, doğru, âdil, &c. olmasını istedi yahut arzuladı; TK’da olduğu üzere; ve aynı şekilde bir adamı. ― -b3- İyi kılmayı, bozulmaz kılmayı, &c. talep etti. ― -b4- Ve bundan dolayı, iyi meyilli yahut itaatkâr kılacak biçimde muamele etti.] -A2- Ayrıca, iyilik yapmayı yahut iyi davranmayı aradı [**اـِلَى فُلَانٍ** falancaya]. (KL.) ― -b2- Ve barışı, yahut uyuşmayı aradı. (KL.) ― -b3- Ve iyi vuku buldu. (KL.) ― -b4- 1’e de bak.

**صُلْحٌ**
**صُلْحٌ** ذ, **مُصَالَحَةٌ**’dan bir isimdir, (S, Msb, KT,) onunla eşanlamlıdır; (Mgh;) müzekker ve müennestir; (S, K;) çekişmeden sonra barış, uzlaşma, yahut anlaşma; (Mgh, Msb, K, KT, TA,) ve fıkıhta, çekişmeyi bırakmak üzere yapılan bir akit mânâsınadır. (KT.) Denir ki, **وَقَعَ بَيْنَهُمَا صُلْحٌ** (A, TA) İkisi arasında barış, yahut uzlaşma, vuku buldu. (TA.) [Ve **أُخِذَ صُلْحًا** O (bir kale yahut benzeri) sulhen, yahut teslim yoluyla alındı.] ― -b2- Ayrıca, hakkında sulh akdi yapılmış olan şey: yahut sulh yoluyla alınmış olan şey. (Mgh.) ― -b3- Ve başkalarıyla barış hâlinde olan bir topluluk. (TA.) Dersin ki, **هُمْ لَنَا صُلْحٌ** Onlar bizimle [bir topluluk olarak] barış hâlindedir. (A, TA.) Ve yine dersin ki ↓ **قَوْمٌ صُلُوحٌ** Barış hâlinde olan bir kavim, yahut grup: bu durumda son kelime görünüşe göre bir sıfat olarak kullanılan bir mastardır. (TA. [Ayrıca **صَالِحٌ**’e de bak.])

**صَلْحٌ**
**صَلْحٌ** ذ : **صَالِحٌ**’e bak.

**صَلَاحٌ**
**صَلَاحٌ** ذ, **صَلَحَ**’ın (MA, Mgh, Msb) ve **صَلُحَ**’ın mastarıdır: (MA:) [yalın bir isim olarak kullanıldığında, iyilik, bozulmazlık, doğruluk yahut istikamet, adaletlilik, salâh, fazilet, dürüstlük; &c. mânâsına gelir: 1’e bak:] **فَسَادٌ**’ın zıddıdır; (S, A, Mgh, K;) ve ayrıca ↓ **صُلُوحٌ**: (K, TA: [CK’daki **الصَّلُوح**, **الصُّلُوح** yerine bir hatadır:]) bazılarına göre, bir peygamberin yahut bir resulün sıfatı olarak kullanılmaz; ancak bunlardan aşağı derecede olan bir kimse için kullanılır: başkalarına göre ise bu kayıt yanlıştır. (MF.) ― -b2- Ayrıca 4’ün şibh-mastarıdır. (L, md. لقح’ta.) ― -b3- Ve [bundan dolayı,] iyi ve doğru olan bir şey. (Msb.) **مَصْلَحَةٌ**’ya da bak. -A2- **صَلَاحِ**, **قَطَامِ** gibi, Mekke’nin bir adıdır; (S, A, K;) ya **الصُّلْحُ**’tan ya da **الصَّلَاحُ**’tan; (TA;) ve bazen tamamen munsariftir [**صَلَاحٌ** diye okunur]. (S, K.)

**صُلُوحٌ**
**صُلُوحٌ** ذ : **صُلْحٌ**’a ve **صَلَاحٌ**’a bak: ― -b2- ve ayrıca **صَالِحٌ**’e de bak.

**صَلِيحٌ**
**صَلِيحٌ** ذ : hemen ardından gelene bak.

**صَالِحٌ**
**صَالِحٌ** ذ, (MA, L, Msb, K,) **صَلَحَ**’tan; (MA;) ve ↓ **صَلِيحٌ**, (IAar, L, K,) **صَلُحَ**’tan; (MA;) ve ↓ **صِلْحٌ**; (K;) bir şeye, (Msb,) ve bir adama, (MA,) uygulanır: iyi, bozulmaz, doğru, âdil, sâlih, faziletli, yahut dürüst; &c.; [1’e bak; **فَاسِدٌ**’in zıddı:] (MA, L, K:) çoğulu **صُلَحَآءُ** [**صَلِيحٌ**’in genel kıyasına göre; ve görünüşe göre **صَالِحُونَ** gibi yalnız akıllı varlıklara uygulanır,] ve ↓ **صُلُوحٌ** [bk. o; bunun bazılarınca **صَالِحٌ**’in çoğulu olduğu, başkalarınca ise aslının bir mastar olduğu söylenmiştir; **شُهُودٌ** hakkında söylendiği gibi]. (L.) Denir ki **رَجُلٌ صَالِحٌ فِى نَفْسِهِ** [Kendi nefsinde iyi, bozulmaz, &c. bir adam], **مِنْ قَوْمٍ صُلَحَآءَ** [iyi, bozulmaz, &c. bir kavimden]. (L.) Ve **هُوَ عَلَى حَالَةٍ صَالِحَةٍ** [O, iyi, doğru, yahut uygun bir hâl yahut durum üzerindedir]. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **صَالِحٌ** ayrıca (mecaz kabul edilerek:) uygun, elverişli, yahut münasip mânâsına gelir: şu sözde olduğu gibi, **هُوَ صَالِحٌ لِلْوِلَايَةِ** (mecaz kabul edilerek:) [O, valilik yahut benzeri bir görev için elverişlidir]. (Msb.) ― -b3- Ve (mecaz:) çok, bol, yahut sık: denir ki **مَطْرَةٌ صَالِحَةٌ** (mecaz:) bol bir yağmur. (Yaakoob, L, TA.) Ve bundan dolayı IJ’nin şu sözü: **أُبْدِلَتِ التَّآءُ مِنَ الوَاوِ اـِبْدَالًا صَالِحًا**, mânâsı (mecaz:) [**ت**, **و** yerine] sıkça ikame edilmiştir. (TA.) ― -b4- **صَالِحٌ**’daki ا, [çoğu kez] özel ad olarak kullanıldığında yazıda hazfedilir [telaffuzda değil] [böylece ad **صلح**, yahut daha doğru olarak **صٰلِحٌ** diye yazılır]. (Durrat el-Ghowwلs, De Sacy’nin Anthol. Gram. Ar.’ında, Arapça metnin 66. s.)

**صَالِحَةٌ**
**صَالِحَةٌ** ذ [**صَالِحٌ**’tan, ة eklenmesiyle isim yapılmış; iyi bir amel yahut fiil; bir ihsan fiili; bir fayda]. Denir ki, **لَا تُعَدُّ صَالِحَاتُهُ** [Onun iyi amelleri, yahut ihsan fiilleri sayılmaz]. (A, TA.) Ve **أَتَتْنِى صَالِحَةٌ مِنْ فُلَانٍ** [Falancadan bana bir fayda geldi]. (TA.)

**اِصْطِلَاحٌ**
**اِصْطِلَاحٌ** ذ [**مُصْطَلَحٌ عَلَيْهِ** yerine: 8’in son cümlesine bak].

**اِصْطِلَاحِىٌّ**
**اِصْطِلَاحِىٌّ** ذ Örfî [yahut ıstılahî] dil: [**لُغَوِىٌّ** ve] **تَوْقِيفِىٌّ**’ye karşıttır. (Mz, 1. نوع.)

**مُصْلِحٌ**
**مُصْلِحٌ** ذ [4’ün ism-i fâili, bk. o]. Denir ki, **رَجُلٌ مُصْلِحٌ فِى أُمُورِهِ وَأَعْمَالِهِ** [İşlerinde ve amellerinde iyi, doğru, âdil, yahut uygun davranan bir adam]. (L.)

**مَصْلَحَةٌ**
**مَصْلَحَةٌ** ذ İyiliğin bir sebebi, bir vasıtası, yahut bir vesilesi; iyiliğe götüren bir şey, bir iş, yahut bir meşgale, yahut iyilik için olan; [ve bundan dolayı bağlam, iyiliğe götüreni yahut iyi bir maksat için yapılanı kastettiğini gösterdiğinde çoğu kez yalnız “iş” diye tercüme edilebilir;] **مَفْسَدَةٌ**’nin zıddı; (S ve Msb ve K, md. فسد’te;) iyi, doğru, yahut faziletli bir iş; (KL;) iyi ve doğru olan bir şey; müradifi ↓ **صَلَاحٌ** [bk. o]: çoğulu **مَصَالِحُ**. (S, A, Msb, K.) Denir ki, **نَظَرَ فِى مَصالِحِ النَّاسِ** [İnsanların iyiliğine olan şeylere baktı]. (A, TA.) Ve **هُمْ مِنْ أَهْلِ المَفَاسِدِ لَا المَصَالِحِ** [Onlar, iyiliğe götüren şeylerle değil, kötülüğe götüren şeylerle meşgul olanlardandır]. (A, TA. *) Ve **فِى الأَمْرِ مَصْلَحَةٌ** İşte iyi olan şey vardır: (Msb:) [yahut iyiliğin bir sebebi vardır.] Ve **رَأَى الاـِمَامُ المَصْلَحَةَ فِى كَذَا** İmam, böyle bir şeyde iyi ve doğru olanı [yahut iyiliğe götüreni] gördü. (TA.) ― -b2- Ayrıca **صَلَحَ**’ın bir mastarıdır. (MA.)

**مُتَصَلَّحٌ**
**مُتَصَلَّحٌ** ذ Bir elbisede [&c.] tamir edilecek yahut onarılacak yer; müradifi **مُتَرَدَّمٌ**. (T, md. ردم’de.)
