# صلخم — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AE%D9%85/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D8%AE%D9%85/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صلخم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AE%D9%85.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: صلخم

الخاء والصاد
دخرص: الدِّخْريص لغة في التِّخْريص، وهو التيريز من الثوب والأرض.
صلخم: وجمل صِلَّخْمٌ وصِلَّخْدٌ وصَلَخْدَمٌ كله: الماضي، قال الشاعر:
وأتلع صِلَّخْمٍ صِلَخْدٍ صَلَخْدَمِ
وقالوا: الصَّلَخْدَم أخِذَ من الصِّلَّخْم. الدال زائدة أم الميم? ويقال: بل هي كلمة بنيت خماسية فاشتبهت الحروف والمعنى واحد، فاحتمل على اشتباه الحروف.
وبعير صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ، قال الشاعر:
على مُصْلَخِمٍّ ما يكادُ جَسيمُه		يمدُّ بِعطْفَيْهِ الوضيم المُسَمَّما
وجسيمه: صاحبه، والمُصْلَخِمُّ: الساكت الغضبان، والسُّمُوم: الودع الصغِّارُ. ومعناه: لا يكاد يرقي بين طَرَفَيْ الوضعين من عظم جوزه.
ويقال للجبل الصغير المنيع "صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ" .
وفي الحديث: "عُرِضَتِ الأمانَةُ على الصُّمِّ الصَّلاخِمِ" .
وقال:
ورأس عز راسياً صِلَّخُما
خربص: الخَرْبَصيصةُ: هَنَةٌ في الرمل، لها بصيص كأنها عين الجرادة. ويقال: هي نبات له حب يتخذ منه طعام فيؤكل، وتجمع بغير هاء.
والخَرْبَصيصُ: القرط، قال امرؤ القيسك
جَعَلَتْ في أخراصِها خربَصيصاً		من جُمانٍ قد زان وَجْهاً جميلاً
وامرأة خَرْبَصةٌ: شابَّةٌ ذات نزارة، وتُجمَعُ: خَرابَصَ.
صملخ: الصُّمالِخ: اللَّبَّنُ الخالص المُتَكَبِّدُ.
والصُّمْلُوخ والصِّمْلاخُ: وسَخُ الأذن، والصُّمالِخ أيضا. والجميع: الصِّماليخُ.

### Türkçe

**الخاء** ve **الصاد**
**دخرص**: **الدِّخْريص**, **التِّخْريص**’ta bir lugattır; o, elbiseden ve yerden **التيريز**’dir.
**صلخم**: ve bir deve **صِلَّخْمٌ** ve **صِلَّخْدٌ** ve **صَلَخْدَمٌ**; hepsi: geçmiş (yaşlı), şair dedi ki:
Ve **صِلَّخْمٍ** **صِلَخْدٍ** **صَلَخْدَمِ** bir **أتلع**
Ve dediler: **الصَّلَخْدَم** **الصِّلَّخْم**’dan alınmıştır. **الدال** زائد midir yoksa **الميم** mi? Ve denilir: bilakis o, beşli olarak bina edilmiş bir kelimedir; harfler karışık göründü ve mana birdir; böylece harflerin karışıklığı üzerine hamledildi.
Ve bir deve **صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ**; şair dedi ki:
Bir **مُصْلَخِمٍّ** üzerinde; neredeyse onun **جَسيمُه**’i		iki **عطْف**’uyla zehirlenmiş **الوضيم**’i uzatır
Ve **جسيمه**: onun sahibi; ve **المُصْلَخِمُّ**: suskun öfkeli; ve **السُّمُوم**: küçük **الودع**. Manası: iki **الوضعين**’in iki ucu arasında, cevizinin büyüklüğünden dolayı, neredeyse yükselmez.
Ve sağlam küçük dağa "**صِلَّخْمٌ مُصْلَخِمٌّ**" denilir.
Ve hadiste: "**عُرِضَتِ الأمانَةُ على الصُّمِّ الصَّلاخِمِ**".
Ve dedi:
Bir izzet başı, sabit olarak **صِلَّخُما**
**خربص**: **الخَرْبَصيصةُ**: kumda bir şey; onun bir parıltısı vardır, çekirgenin gözü gibi. Ve denilir: o, bir bitkidir; onun bir tanesi vardır, ondan yiyecek yapılır da yenir; ve **هاء** olmaksızın cem‘ edilir.
Ve **الخَرْبَصيصُ**: küpe; İmru’ul-Kays dedi ki
Onun kulak deliklerine **خربَصيصاً** yaptı		**جُمانٍ**’dan; güzel bir yüzü süslemişti
Ve bir kadın **خَرْبَصةٌ**: azığı olan genç; ve cem‘ edilir: **خَرابَصَ**.
**صملخ**: **الصُّمالِخ**: saf, ciğerleşmiş (katılaşmış) yoğurt.
Ve **الصُّمْلُوخ** ve **الصِّمْلاخُ**: kulağın kiri; ve **الصُّمالِخ** da. Ve hepsi: **الصِّماليخُ**.
