# صلخ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AE/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D8%AE/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صلخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AE.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: صلخ

الأَصْلَخُ: الأَصَمُّ، كذلك قال الفراء وأَبو عبيد؛ قال ابن الأَعرابي: فهؤلاء الكوفيون أَجمعوا على هذا الحرف بالخاء المعجمة، وأَمَّا أَهل البصرة ومن في ذلك الشق من العرب فإِنهم يقولون الأَصلج، بالجيم، قال الأَزهري: وسمعت أَعرابيّاً يقول: فلان يتصالج علينا أَي يتصامم. قال: ورأَيت أَمة صماء كانت تعرف بالصلجاء، قال: فهما لغتان جيدتان بالخاءِ والجيم.
وقد صَلِخَ سَمعُهُ وصَلِخَ؛ الأَخيرةُ عن ابن الأَعرابي: ذهب فلا يسمع شيئاً البتة. ورجل أَصلخ بَيِّن الصَّلَخِ، قال ابن الأَعرابي: فإِذا بالغوا بالأَصم قالوا: أَصم أَصلخ؛ قال الشاعر:
لو أَبْصَرَتْ أَبْكمَ أَعمى أَصلَخا
إِذاً لَسَمَّى، واهتَدى أَنَّى وَخَى
أَي أَنَّى توجه. يقال: وخَى يَخِي وَخْياً. وإِذا دُعي على الرجل قيل: صَلْخاً كصَلْخِ النعام لأَن النعام كله أَصلخُ، وكان الكميت أَصم أَصلخ. وجَمَلٌ أَصلخ وناقة صلخاء وإِبل صلخى: وهي الجُِرب. والجرَب الصالِخُ: وهو الناخس الذي يقع في دَبَرِه فلا يشك أَنه سيصلخه، وصلخه إِياه أَي أَنه يشمل بدنه. والعرب تقول للأَسود من الحيات: صالِخٌ وسالِخٌ، حكاه أَبو حاتم بالصاد والسين؛ غيره: أَقْتَلُ ما يكونُ من الحيات إِذا صَلَخَتْ جلدها. ويقال للأَبرص الأَصلخ.

### Türkçe

**الأَصْلَخُ**: **الأَصَمُّ**; böylece **الفراء** ve **أَبو عبيد** söyledi; **ابن الأَعرابي** dedi ki: Şu hâlde bu Kûfeliler bu harf üzerinde **الخاء المعجمة** ile ittifak ettiler; fakat Basralılar ve Araplardan o şıkta olanlar ise **الأَصلج** derler, **الجيم** ile. **الأَزهري** dedi ki: Bir bedevîyi “Falan bize karşı **يتصالج** ediyor” derken işittim; yani **يتصامم** (sağır taklidi yapıyor). Dedi ki: Sağır bir cariye gördüm, **الصلجاء** diye bilinirdi. Dedi ki: Şu hâlde ikisi de iki iyi lugattır; **الخاء** ile ve **الجيم** ile.

Ve onun işitmesi **صَلِخَ** oldu ve **صَلِخَ**; sonuncusu **ابن الأَعرابي**’dendir: Gitti; artık hiçbir şeyi asla işitmez. Ve bir adam **أَصلخ**; **الصَّلَخِ**i apaçık. **ابن الأَعرابي** dedi ki: Sağırda mübalağa ettiklerinde “**أَصم أَصلخ**” derler. Şair dedi ki:
لو أَبْصَرَتْ أَبْكمَ أَعمى أَصلَخا
إِذاً لَسَمَّى، واهتَدى أَنَّى وَخَى

Yani: Nereye yöneldi. Denir: **وخَى يَخِي وَخْياً**. Ve bir adama beddua edildiğinde denir: **صَلْخاً**; devekuşunun **صَلْخِ**i gibi; çünkü devekuşunun hepsi **أَصلخُ**tur. Ve **الكميت** sağır **أَصلخ** idi. Ve bir deve **أَصلخ** ve bir dişi deve **صلخاء** ve develer **صلخى**: o da **الجُِرب**dir.

Ve **الجرَب الصالِخُ**: o, kıçında meydana gelen **الناخس**tir; artık şüphe etmez ki onu **سيصلخه**; ve onu **وصلخه إِياه**: yani onun bedenini kaplar. Ve Araplar yılanlardan siyah olana **صالِخٌ** ve **سالِخٌ** derler; bunu **أَبو حاتم** **الصاد** ve **السين** ile rivayet etti; başkası: Yılanların en öldürücüsü, derisini **صَلَخَتْ** olduğu zamandır. Ve alaca hastalığı olan için **الأَصلخ** denir.
