# صلي — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%8A/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84%D9%8A/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صلي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84%D9%8A.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: صلي

صَلَيْتُ العصا بالنار، إذا ليَّنْتَها وقوّستها. وقال قيس بن زُهير العبسيّ:
فلا تَعْجَلْ بأمرك واسْتَدِمْهُفما صَلَّى عَصاكَ كمُسْتَديمِ
أي قَوَّمَ. والصَلايَةُ: الفِهْرُ. قال أميّة يصف السماء:
سَراةُ صَلايَةٍ خَلْقاءَ صيغَتْتُزِلُّ الشمسَ ليس لها رِئَابُ
وإنَّما قال امرؤ القيس:
مَداكَ عَروسٍ أو صَلايَةً حَنْظَلِ
فأضافها إليه لأنَّه يُفلَّق بها إذا يبس. والصَلاءَةُ بالهمز مثله. وصلَيْتُ اللحم وغيره أَصْليهِ صَلْياً، إذا شويته. وفي الحديث أنّه عليه السلام أُتِيَ بشاةٍ مصلّيةٍ، أي مشويّةٍ. ويقال أيضاً: صَلَيْتُ الرجل ناراً، إذا أدخلته النار وجعلته يَصْلاها. فإن ألقيته فيها إلقاءً كأنَّك تريد إحراقه قلت: أَصْلَيْتُهُ بالألف، وصَلَّيْتُهُ تَصْلِيَةً. وقرئ: "ويُصَلَّى سعيراً" ومن خفَّف فهو من قولهم: صَلِيَ فلان النار بالكسر يَصْلَى صُلِيّاً: احترق. قال الله تعالى: "أَوْلى بها صُلِيّاً". قال الزفيان:
تاللهِ لولا النارُ أنْ نَصْلاها
ويقال أيضاً: صلِيَ بالأمر، إذا قاسى حرّه وشدَّته. قال الطهويّ:
ولا تَبْلى بَسالَتُهُـمْ وإنْ هُـمْ		صَلوا بالحرب حيناً بعد حينِ
واصْطَلَيْتُ بالنار وتَصَلِّيْتُ بها. وفلانٌ لا يُصْطَلى بناره، إذا كان شجاعاً لا يُطاق. وصَلَيْتُ لفلانٍ، إذا عمِلت له في أمرٍ تريد أن تمحل به فيه وتوقعه في هَلَكةٍ؛ ومنه المَصالي وهي الأشراك تُنصَب للطير وغيرها. والصِلاءُ: الشِواء؛ لأنَّ يُصْلى بالنار. والصِلاءُ: أيضاً: صِلاءُ النار، فإن فتحت الصادَ قصرت وقلت صَلا النار.

### Türkçe

**صَلَيْتُ** değneği ateşle (yaptım), onu yumuşattığın ve onu eğip büktüğün zaman. Kays b. Züheyr el-Absî dedi ki:
“İşinde acele etme ve onu sürdür; çünkü değneğini **صَلَّى** eden, sürdüren gibi değildir.”
Yani: doğrulttu.

**الصَلايَةُ**: **الفِهْرُ**. Ümeyye göğü vasfederek dedi ki:
“Yıpranmış bir **صَلايَةٍ**’nin yüksek kısmı; biçimlendirilmiştir;
Güneşi kaydırır; onun için bağlar yoktur.”

İmru’ul-Kays ancak şöyle dedi:
“Bir gelinin **مَداكَ**’ı yahut bir **صَلايَةً** **حَنْظَلِ**.”
Onu ona izafe etti; çünkü kuruduğu zaman onunla yarılır.

**الصَلاءَةُ** hemzeyle de onun gibidir.

Eti ve başkasını **صلَيْتُ**; onu **أَصْليهِ صَلْياً** (yaptım), onu kızarttığın zaman. Hadiste: onun (aleyhisselâm) kendisine **مصلّيةٍ** bir koyun getirildiği (vardır); yani: kızartılmış.

Yine denir: **صَلَيْتُ** adamı ateşe, onu ateşe soktuğun ve onu ona **يَصْلاها** kıldığın zaman. Eğer onu içine bir atışla atarsan, sanki onu yakmak istiyormuşsun gibi, **أَصْلَيْتُهُ** (elif ile) dersin; ve **صَلَّيْتُهُ تَصْلِيَةً**.

Şöyle okunmuştur: “ve **يُصَلَّى** alevli bir ateşe” ve kim hafifletirse, o onların sözünden (gelir): **صَلِيَ** falan ateşi (kesre ile) **يَصْلَى صُلِيّاً**: yandı. Allah Teâlâ dedi ki: “**أَوْلى بها صُلِيّاً**.” ez-Zufyân dedi ki:
“Allah’a yemin olsun, ateş olmasaydı onu **نَصْلاها** (yapmazdık).”

Yine denir: **صلِيَ** işle, onun hararetini ve şiddetini çektiği zaman. et-Tahavî dedi ki:
“Onların yiğitliği eskimez; isterlerse
Savaşa **صَلوا** bir zaman, zaman sonra.”

Ateşle **واصْطَلَيْتُ** ve onunla **تَصَلِّيْتُ**.

Ve falan, onun ateşiyle **لا يُصْطَلى** (olunmaz), o cesur olup katlanılamaz olduğu zaman.

Ve falan için **صَلَيْتُ**, bir işte ona karşı onda hile yapmak ve onu bir helâke düşürmek istediğin zaman; bundan **المَصالي** (vardır) ve o, kuş ve başkası için kurulan tuzaklardır.

**الصِلاءُ**: kızartma; çünkü ateşle **يُصْلى** olunur.

**الصِلاءُ**: ayrıca: ateşin **صِلاءُ**’u; eğer **الصادَ**’ı fetha edersen kısaltırsın ve **صَلا النار** dersin.
