# صل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: صل

صَلَّ
1 صَلَّ ذ , aor. يَصِلُّ, inf. n. صَلِيلٌ, It sounded; or made, produced, emitted, or sent forth, a sound; (S, M, O, K;) as also ↓ صَلْصَلَ, inf. n. صَلْصَلَةٌ and مُصَلْصَلٌ, (M, K, [in the CK صَلْصَلًا is erroneously put for مُصَلْصَلًا,]) or مُصَلْصَلٌ may be a n. of place; (M;) and صَلْصَلَةٌ [sometimes, or always, implies repetition, as will be shown by what follows, or], accord. to Lth, is more intensive, or more vehement, than صَلِيلٌ: (TA:) the former verb is said of iron [when struck with iron or the like, (see Ham p. 353, and what here follows,) meaning it made a clashing, or a ringing, sound], as also ↓ صَلْصَلَ; (TA;) of a nail &c., (S, O,) of a nail when struck so that it is forced to enter into a thing, (M, K,) as in a verse of Lebeed cited in art. حكم, conj. 4; (S, M, O;) of helmets of iron (بَيْض) when struck with swords, meaning they made a ringing sound; (M, K; *) [see an ex. of the inf. n. voce رَعْدٌ;] also of an empty jar when it is struck; (TA;) and of any dry clay, or baked pottery: (M:) also of a لِجَام [i. e. bit], meaning it made a prolonged sound; (M, K;) and ↓ صَلْصَلَ, (M, K,) inf. n. صَلْصَلَةٌ, (S,) said of the same, (S, M, * K, *) it made repeated sounds, (S, M, K,) and so ↓ تَصَلْصَلَ; (M, K;) which last is also said of a woman's, or other, ornament, meaning it made a [tinkling, or ringing,] sound; (S, K;) and of clay mixed with sand when it has become dry [app. as meaning it made a crackling sound when trodden upon]; (S;) mention is also made, in a trad., of the ↓ صَلْصَلَة [i. e. ringing, or tinkling,] or a bell; (K;) and [its verb] صَلْصَلَ is said of anything dry [as meaning it made a sound, or noise, when struck, or put in motion]; (Lth, TA;) and also of thunder, meaning it made a clear sound. (M, K.) ― -b2- [Hence,] صَلَّتِ الاـِبِلُ, (M, K,) aor. تَصِلُّ, (M,) inf. n. صَلِيلٌ, The camels made a [rumbling] sound to be heard on the occasion of drinking in consequence of their intestines' having become dry: (M, K:) [and in like manner الخَيْلُ the horses:] one says, جَآءَتِ الخَيْلُ تَصِلُّ عَطَشًا The horses came making a [rumbling] sound to be heard from their bellies in consequence of thirst: (S, O:) and سَمِعْتُ لِجَوْفِهِ صَلِيلًا مِنَ العَطَشِ [I heard a rumbling sound of his belly in consequence of thirst]. (T, TA.) And صَلَّ السِّقَآءُ, inf. n. صَلِيلٌ, (tropical:) The water-skin became dry, (M, TA,) not having any water in it, so that it was such as would make a kind of clattering or crackling noise (يَتَقَعْقَعُ) [when struck or shaken or bent]. (TA.) And صَلِيلٌ also signifies The sounding of the entering of water into the earth, or ground. (M in art. صم.) -A2- صَلَّ, (S, M, O, K,) aor. يَصِلُّ, (S, M, O,) inf. n. صُلُولٌ; (S, M, O, K;) and also, sec. pers. صَلِلْتَ, aor. تَصَلُّ; (O, TA;) and ↓ اصلّ; (S, M, O, K;) or only the latter; (Zj, TA;) or it may be الصُّلُولُ is said, as it occurs in a verse of El-Hotei-ah, and not صَلَّ; like العَطَآءُ from أَعْطَى, and القُلُوعُ from أَقْلَعَتِ الحُمَّى; (IB, TA;) It was, or became, stinking; said of flesh-meat, (S, M, O, K,) whether cooked or raw; (S, O;) said by some to be used only in relation to that which is raw; but ↓ أَصَلَّتْ occurs, in a verse of Zuheyr, said of a مُضْغَة [or bit of flesh-meat that is chewed], which indicates that it is used in relation to that which is cooked and roasted; or, accord. to some, the verb here means أَثْقَلَت [which has rendered heavy the eater]: (M:) and one says also اللِّحَامُ ↓ صَلَّلَتِ [the flesh-meats were, or became stinking (in both of my copies of the S اللِّجَامُ is erroneously put for اللِّحَامُ, the reading in other copies of the S and in the O)]; the verb in this instance being with teshdeed لِلْكَثْرَةِ [i. e. because of its relation to many subjects, or to a pl.]. (S, O.) In the Kur [xxxii. 9], some read أَاـِذَا صَلَلْنَا فِى الْأَرْضِ, (M, O, TA,) [instead of the common reading, which is ضَلَلْنَا, with ض,] and some read صَلِلْنَا, (O, TA,) which has two meanings: i. e. When we shall have become stinking, in the earth, and altered in ourselves and in our forms? and when we shall have become dried up? from صَلَّةٌ meaning “ dry ground. ” (TA.) ― -b2- And صَلَّ, (M, K,) inf. n. صُلُولٌ, (TA,) is also said of water, meaning It became altered for the worse in taste and colour. (M, K.) -A3- صَلَّتْهُمُ الصَّالَّةُ, (S, M, O, K,) aor. تَصُلُّهُمْ, (S, O,) (tropical:) Calamity, or the calamity, befell them. (S, M, O, K, TA.) -A4- صَلَّ الشَّرَابَ, (M, K,) aor. يَصُلُّهُ, (TA,) inf. n. صَلٌّ, He cleared the wine, or beverage. (M, K.) ― -b2- And صَلَلْنَا الحَبَّ, (O,) or صَلَلْنَا الحَبَّ المُخْتَلِطَ بِالتُّرَابِ, (K,) [We cleared the grain that was mixed with dust, or earth, from the dust, or earth, by pouring water upon it; or] we poured water upon the grain that was mixed with earth, or dust, so that each became separated from the other: (O, K:) one says, ↓ هٰذِهِ صُلَالَتُهُ [app. meaning This is its water with which it has been washed; like as one says referring to anything that has been washed, هٰذِهِ غُسَالَتُهُ, and مُوَاصَتَهُ, meaning as above]. (K.) -A5- صَلَلْتُ الخُفَّ: see the next paragraph.

صَلَّلَتِ اللِّحَامُ
2 صَلَّلَتِ اللِّحَامُ ذ : see 1, latter half. -A2- صَلَّلْتُ الخُفَّ; (so in my copies of the S;) or ↓ صَلَلْتُ الخُفَّ, (so accord. to the O and TA,) inf. n. صَلٌّ; (TA;) [meaning, as is indicated by what immediately precedes in the S and O, He put a piece of skin such as is termed صَلَّة to the boot, app., to its sole (see صَلَّةٌ): or, as is indicated by what immediately precedes in the TA, he put a lining (termed صَلَالَة) to the boot: the verb without teshdeed (written in the O صَللْتُ) I think to be a mistranscription, notwithstanding the inf. n. assigned to it in the TA: general analogy is in favour of its being with teshdeed; and it is said that] تَصْلِيلٌ signifies The putting skin upon a thing. (KL.)

4 أَصْلَ٣َ see 1, latter half, in two places. -A2- اصلّ المَآءَ It (oldness) altered the water for the worse in taste and colour. (M, K.)

صَلْصَلَ
R. Q. 1 صَلْصَلَ ذ : see 1, former half, in four places. ― -b2- Also He threatened, or menaced; and frightened, or terrified. (IDrd, O, K.) ― -b3- And He slew the chief man of the army. (IDrd, O, K.) -A2- And صلصل الكَلِمَةَ (tropical:) He uttered the كلمة [or sentence] with a feigning, or making a show, of skilfulness. (Z, O, TA.)

تَصَلْصَلَ
R. Q. 2 تَصَلْصَلَ ذ : see 1, former half. ― -b2- It is also said of a pool of water left by a torrent, as meaning Its black mud became dry [app. because such dry mud makes a crackling sound when trodden upon]. (IDrd, O, K.)

صَلٌّ
صَلٌّ ذ : see صَلَّةٌ, latter part.

صُلٌّ
صُلٌّ ذ Flesh-meat, &c., altered [for the worse]. (K.)

صِلٌّ
صِلٌّ ذ A serpent: (K:) or a serpent against which charming is of no avail: (S, O:) or a serpent that kills at once when it bites: (M:) or a yellow serpent (K) in the case of which charming is of no avail: (TA:) or a yellow serpent that is found in the sand; when a man sees it, he ceases not to tremble until he dies: (Har p. 102:) pl. أَصْلَالٌ. (S, M, * O, K. *) One says, اـِنَّهَا لَصِلُّ صَفًا [lit. Verily it is a deadly serpent of smooth stones; i. e., such as is found among smooth stones;] meaning, an abominable serpent like the viper. (S, O.) And اـِنَّهُ لَصِلُّ أَصْلَالٍ [lit.] (assumed tropical:) Verily he is a serpent of serpents; thus one says of a man, likening him to a serpent; (S, O;) meaning cunning, or crafty, and abominable, (S, M, O, K,) in contention, (M,) or in contention and in other cases: (M, K:) like as one says ضِلُّ أَضْلَالٍ, and ضِرُّ أَضْرَارٍ. (TA in art. ضر.) ― -b2- And (tropical:) A calamity, or misfortune; as also ↓ صَالَّةٌ. (M, K, TA.) So the former in the saying, مُنِىَ فُلَانٌ بِصِلٍّ (tropical:) [Such a one was tried with a calamity]. (TA.) ― -b3- And (tropical:) A sharp sword: pl. as above. (A, O, K, TA.) ― -b4- And (tropical:) An equal, or a match. (Z, K, TA.) One says, هٰذَا صِلُّ هٰذَا (tropical:) This is the equal, or match, of this. (Z, TA.) And هُمَا صِلَّانِ (assumed tropical:) They two are likes. (Kr, M.) -A2- See also صَلَّةٌ, latter part. -A3- Also A certain plant: (S, O:) or a species of trees. (M, K.)

صَلَّةٌ
صَلَّةٌ ذ [as an inf. n. of un.] The sound of a nail and the like, when it is struck with force; as also ↓ صِلَّةٌ. (K.) And The sound of the لِجَام [or bit]. (K.) -A2- Also Dry ground: (S, M, O, K:) or ground, or land, not rained upon, between two tracts of ground, or land, that are rained upon; (M, K;) because, being dry, it makes a sound [when trodden upon]: (M:) or accord. to IDrd, ground, or land, rained upon, between two tracts not rained upon; (O:) or simply ground, or land, (M, K,) whatever it be; like سَاهِرَةٌ: (M:) pl. صِلَالٌ. (M, O, K.) ― -b2- And A sole: (K:) [ISd says,] خُفٌّ جَيِّدُ الصَّلَّةِ means [A boot good] in respect of the sole; which is thus called by the name of the ground, not otherwise; in my opinion because of its dryness, and its making a sound on the occasion of treading. (M. [See also another explanation of this phrase in what follows.]) ― -b3- Also Skin: one says خُفٌّ جَيِّدُ الصَّلَّةِ [A boot good in respect of the skin; somewhat differently expl. above]: (S, O:) or dry skin, before the tanning. (M, K.) And Stinking skin in the tan. (K.) ― -b4- Also An extensive rain: (K:) and a scattered, scanty rain: (M, K:) and so ↓ صَلٌّ and ↓ صِلٌّ: thus having two contr. meanings: (K:) pl. as above: (M:) or صِلَالٌ, its pl., signifies portions of scattered rains, falling by little and little. (S, O.) ― -b5- And (assumed tropical:) A portion, (K,) or a scattered portion, (M,) of herbage: (M, K:) pl. as above: (M:) or [the pl.] صِلَالٌ signifies (assumed tropical:) herbage; which is thus called by the name of the rain. (S, O.) ― -b6- And Moist earth. (O, K.) ― -b7- See also صُلَّةٌ. -A3- Also The اِسْت [i. e. podex, or anus]. (TA.)

صُلَّةٌ
صُلَّةٌ ذ , with damm, (K,) or ↓ صَلَّةٌ, (so in the O,) Remains of water (O, K) in a watering-trough; thus expl. by Fr; (O;) and of other things, (K,) such as [the oils called] دُهْن and زَيْت. (TA.) [See also صُلْصُلَةٌ.] ― -b2- And A fetid odour. (K.) ― -b3- And The flabbiness of moist flesh-meat. (K.)

صِلَّةٌ
صِلَّةٌ ذ : see صَلَّةٌ, first sentence. ― -b2- هُوَ تِبْعُ صِلَّةٍ, or with ض, [i. e. ضِلَّةٍ,] accord. to different relaters, means He is a very cunning man (دَاهِيَةٌ), one in whom is no good. (TA.)

صِلَالٌ
صِلَالٌ ذ pl. of صَلَّةٌ [q. v.]. (S, M, O, K.) ― -b2- Also The leg of a boot; (Ibn-'Abbلd, O, K;) and so ↓ صِلَالَةٌ: (K:) or ↓ the latter signifies the lining of a boot: (M, K:) the pl. of the former is أَصِلَّةٌ. (Ibn-'Abbلd, O.)

صُلَالَةٌ
صُلَالَةٌ ذ : see 1, last sentence but one.

صِلَالَةٌ
صِلَالَةٌ ذ : see صِلَالٌ, in two places.

صَلَّالٌ
صَلَّالٌ ذ Clay that makes a sound like as does new pottery; as also ↓ مِصْلَالٌ. (S, O.) ― -b2- And رَجُلٌ صَلَّالٌ مِنَ الظَّمَأِ [A man making a rumbling sound to be heard from his belly in consequence of being thirsty: see 1]. (TA.) -A2- Also, (K,) i. e. like شَدَّادٌ, (TA,) or ↓ صُلَّالٌ, (so in a copy of the M,) Water altered for the worse in taste and colour. (M, K.)

صُلَّالٌ
صُلَّالٌ ذ : see what next precedes.

صِلِّيَانٌ
صِلِّيَانٌ ذ , of the measure فِعْلِيَانٌ, (S, O,) or, accord. to some, of the measure فِعِّلَانٌ, (TA in art. صلى,) A certain plant; (K;) a certain herb, or leguminous plant; (بَقْلَةٌ;) (S, O;) a sort of plants (شَجَرٌ [which means thus as well as “ trees ” &c.]), said by AHn to be of the [kind called] طَرِيفَة, that grows upwards, the thickest portions whereof are the stems (أَعْجَاز) and the lower parts, of the size of the حَلِىّ, and the places of its growth are the plain, or soft, tracts, and the meadows (رِيَاض): AA, he adds, says that it is of the [kind called] جَنْبَة, because of its thickness and lastingness: (M:) Az says that it is of the best kind of herbage, or pasture, and has a [root such as is termed] جِعْثِنَة, and thin leaves: (TA:) it is called خُبْزَةُ الاـِبِلِ [the bread of the camels]: (TA in art. صلى:) the n. un. is with ة. (S, M, O, K.) It is said in a prov., (S, M, O,) of a man who hastens to swear an oath, (S, O,) or of one who boldly ventures to swear a false oath, (TA,) and has no impediment in his speech (S, O, TA) in doing so, (TA,) جَذَّهَا جَذَّ العَيْرِ الصِّلِّيَانَةَ (S, M, O, TA) He hastened to it as the ass hastens to the صلّيانة: (L in art. جذ:) because the ass often plucks out the صلّيانة by the root when he takes it for pasture. (S, O.)

صَالٌّ
صَالٌّ ذ : see صَلْصَالٌ, in two places. ― -b2- Also, [app. a part. n. used as a subst.,] Water that falls upon the ground, which then cracks, (O, K,) or, as in the L, which then dries (فَيَيْبَسُ فَتَجِفُّ [correctly فَتَيْبَسُ فَتَجِفُّ, as referring to الأَرْض, or rather فَتَيْبَسُ وَتَجِفُّ]), causing a sound to be heard. (TA.)

صَالَّةٌ
صَالَّةٌ ذ : see صِلٌّ.

صَلْصَلٌ
صَلْصَلٌ ذ : see the next paragraph. -A2- It is [also] said to signify Stinking; from صَلَّ said of flesh-meat. (O.)

صُلْصُلٌ
صُلْصُلٌ ذ : see صَلْصَالٌ. -A2- Also A certain bird: (K:) a certain small bird: (M:) or (K) the [collared turtle-dove called] فَاخِتَة; (IAar, S, O, K;) the bird which the Persians (العَجَم) call by this latter name: (Lth, TA:) or a bird resembling the فَاخِتَة: Az says, it is what is called موشجة [evidently a mistranscription for مُوَشَّحَة, q. v.]: (TA:) pl. صَلَاصِلُ: (IAar, TA:) and ↓ صُلْصُلَةٌ signifies a pigeon, (IAar, O, K, TA,) or a female pigeon. (IAar, TA.) -A3- Also The forelock of a horse; (S, M, O, K;) and so ↓ صَلْصَلٌ: (K:) or a whiteness in a horse's mane. (M, K.) ― -b2- And Hair of the back of a horse, and of [the part of the breast called] the لَبَّة, that has become white in consequence of the falling-off of the hair. (K.) -A4- And A [drinking-cup, or bowl, such as is called] قَدَح: (K:) or a small قَدَح; (As, O, K;) [i. e.] a قَدَح such as is called غُمَر. (AHn, M.) -A5- And A skilful pastor. (IAar, O, K.) -A6- See also صُلْصُلَةٌ.

صَلْصَلَةٌ
صَلْصَلَةٌ ذ : see the next paragraph.

صُلْصُلَةٌ
صُلْصُلَةٌ ذ : see صُلْصُلٌ. -A2- Also A portion remaining of water (S, M, O, K) in a pool left by a torrent, (M, K,) and in a vessel, or in the [kind of small skin called] اـِدَاوَة, and in the lower part of a pool left by a torrent, (S, O,) and likewise of [the kinds of oil called] زَيْت (S, * M, O, * K) and دُهْن; (M, K;) as also ↓ صَلْصَلَةٌ, (Ibn-'Abbلd, M, O, K,) and ↓ صُلْصُلٌ: (M, K:) pl. صَلَاصِلُ. (S, M, O.) [See also صُلَّةٌ.] ― -b2- And i. q. وَفْرَةٌ (IAar, O, K) and جَمَّةٌ (AA, TA) [i. e. Hair collected together upon the head, or hanging down upon the ears, or extending beyond the lobe of the ear, &c.].

صَلْصَالٌ
صَلْصَالٌ ذ A noisy ass; as also ↓ صُلْصُلٌ and ↓ صُلَاصِلٌ and ↓ مُصَلْصِلٌ: (M, K:) an ass strong in voice [or bray], vehement therein. (Aboo-Ahmad El-'Askeree, TA.) And A horse sharp and slender [or shrill] in voice [or neigh]. (M, TA.) And A wild ass sharp in voice; as also ↓ صَالٌّ: so says Aboo-Ahmad El-Askeree: and thus is expl. the saying in a trad., أَتُحِبُّونَ أَنْ ↓ تَكُونُوا مِثْلَ الحَمِيرِ الصَّالَّةِ, app. meaning [Would ye love to be like the asses] sound in bodies, vehement in voices, by reason of their strength and their briskness? (TA.) ― -b2- Also Clay not made into pottery; (M, K;) so called because of its making a sound (لِتَصَلْصُلِهِ: (M:) or clay mixed with sand; (S, O, K;) which, when it becomes dry, makes a sound; and which, when baked, is فَخَّار: (S, O:) or dry clay, that makes a sound by reason of its dryness: (Z, O, TA:) thus in the Kur lv. 13 [and xv. 26 and 28 and 33]: or, accord. to Mujلhid, i. q. حَمَأٌ مَسْنُونٌ [which means black mud altered for the worse in odour]. (TA.) -A2- And صَلْصَالَةٌ A land in which is no one. (O, TA.)

صُلَاصِلٌ
صُلَاصِلٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مِصَلَّةٌ
مِصَلَّةٌ ذ A vessel in which wine, or beverage, is cleared: (M, K:) of the dial. of El-Yemen. (M.)

مُصَلِّلٌ
مُصَلِّلٌ ذ Copious, or abundant, rain. (IAar, O, K.) -A2- Also A generous, or noble, and honourable, chief, pure in respect of parentage; as also ↓ مُصَلْصَلٌ, with fet-h: (K:) or one who is pure in respect of generosity, or nobility, and of parentage: (IAar, O:) and ↓ رَجُلٌ مُصَلْصِلٌ [thus in the O] a man who is a generous, or noble, chief, pure in respect of parentage, and honourable. (Ibn-'Abbلd, O.) ― -b2- And The أَسْكَف [or maker of boots]; who is also called by the vulgar [or the people of the towns and village] اـِسْكَاف. (IAar, O, K.)

مِصْلَالٌ
مِصْلَالٌ ذ : see صَلَّالٌ.

مُصَلْصَلٌ
مُصَلْصَلٌ ذ may be either an inf. n. of صَلْصَلَ or a n. of place. (M. [See 1, first sentence.]) ― -b2- [Also an epithet, if not a mistake for مُصَلْصِلٌ:] see مُصَلِّلٌ.

مُصَلْصِلٌ
مُصَلْصِلٌ ذ : see صَلْصَالٌ: ― -b2- and see also مُصَلِّلٌ.

### Türkçe

**صَلَّ**
1 **صَلَّ** ذ , muzâri‘ **يَصِلُّ**, mastar ismi **صَلِيلٌ**, Ses çıkardı; yahut bir ses çıkardı, üretti, yaydı veya dışarı saldı; (S, M, O, K;) bunun gibi ↓ **صَلْصَلَ**, mastar ismi **صَلْصَلَةٌ** ve **مُصَلْصَلٌ**, (M, K, [CK’de **صَلْصَلًا** yanlışlıkla **مُصَلْصَلًا** yerine konmuştur,]) yahut **مُصَلْصَلٌ** bir mekân ismi olabilir; (M;) ve **صَلْصَلَةٌ** [bazen, yahut daima, tekrar ifade eder, aşağıda gelecek olanın göstereceği üzere, yahut], Lth’ye göre, **صَلِيلٌ**’den daha şiddetli, yahut daha kuvvetlidir: (TA:) birinci fiil demir hakkında söylenir [demire demir veya benzeri ile vurulduğunda, (Ham s. 353’e ve burada gelecek olana bak,) yani çarpışma, yahut çınlama, sesi çıkardı], bunun gibi ↓ **صَلْصَلَ**; (TA;) çivi vb. hakkında, (S, O,) bir şeye girmeye zorlanacak şekilde vurulan çivi hakkında, (M, K,) Lebîd’in, madde **حكم**, bâb 4’te zikredilen bir beytinde olduğu gibi; (S, M, O;) demir miğferler (بَيْض) kılıçlarla vurulduğunda, yani çınlayan bir ses çıkardılar; (M, K; *) [mastar ismi için **رَعْدٌ** maddesinde bir örneğe bak;] ayrıca boş bir küp vurulduğunda; (TA;) ve her türlü kuru çamur, yahut pişmiş çömlek hakkında: (M:) ayrıca bir **لِجَام** [yani gem] hakkında, yani uzayan bir ses çıkardı; (M, K;) ve ↓ **صَلْصَلَ**, (M, K,) mastar ismi **صَلْصَلَةٌ**, (S,) aynı şey hakkında söylenir, (S, M, * K, *) tekrar eden sesler çıkardı, (S, M, K,) ve bunun gibi ↓ **تَصَلْصَلَ**; (M, K;) ki bu sonuncusu, bir kadının yahut başkasının süsü hakkında da söylenir, yani [tınlayan, yahut çınlayan] bir ses çıkardı; (S, K;) ve kumla karışmış çamur kuruduğunda [görünüşe göre üzerine basılınca çıtırtı sesi çıkardı anlamında]; (S;) bir rivayette de ↓ **صَلْصَلَة** [yani çınlama, yahut tınlama] yahut bir çan zikredilmiştir; (K;) ve [onun fiili] **صَلْصَلَ** her kuru şey hakkında söylenir [yani vurulduğunda, yahut hareket ettirildiğinde bir ses, yahut gürültü çıkardı]; (Lth, TA;) ve ayrıca gök gürültüsü hakkında, yani açık bir ses çıkardı. (M, K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **صَلَّتِ الاـِبِلُ**, (M, K,) muzâri‘ **تَصِلُّ**, (M,) mastar ismi **صَلِيلٌ**, Develer, bağırsaklarının kurumuş olması sebebiyle içme sırasında işitilen bir [gürleme] sesi çıkardılar: (M, K:) [ve aynı şekilde **الخَيْلُ** atlar:] şöyle denir: **جَآءَتِ الخَيْلُ تَصِلُّ عَطَشًا** Susuzluk sebebiyle karınlarından işitilen bir [gürleme] sesi çıkararak atlar geldiler: (S, O:) ve **سَمِعْتُ لِجَوْفِهِ صَلِيلًا مِنَ العَطَشِ** [Susuzluk sebebiyle onun karnının bir gürleme sesini işittim]. (T, TA.) Ve **صَلَّ السِّقَآءُ**, mastar ismi **صَلِيلٌ**, (mecaz:) Su tulumu kurudu, (M, TA,) içinde su bulunmadığından, vurulduğunda yahut sallandığında yahut büküldüğünde bir çeşit takırtı yahut çıtırtı sesi çıkarır (يَتَقَعْقَعُ) hâlde oldu. (TA.) Ve **صَلِيلٌ** ayrıca, suyun toprağa yahut yere girişinin sesi anlamına gelir. (M, madde **صم**’de.) -A2- **صَلَّ**, (S, M, O, K,) muzâri‘ **يَصِلُّ**, (S, M, O,) mastar ismi **صُلُولٌ**; (S, M, O, K;) ve ayrıca, ikinci şahıs **صَلِلْتَ**, muzâri‘ **تَصَلُّ**; (O, TA;) ve ↓ **اصلّ**; (S, M, O, K;) yahut yalnızca ikincisi; (Zj, TA;) yahut El-Hutay’e’nin bir beytinde geçtiği üzere **الصُّلُولُ** söylenmiştir, **صَلَّ** değil; **أَعْطَى**’dan **العَطَآءُ**, ve **أَقْلَعَتِ الحُمَّى**’dan **القُلُوعُ** gibi; (IB, TA;) Kokuştu; et hakkında söylenir, (S, M, O, K,) pişmiş olsun çiğ olsun; (S, O;) bazılarına göre yalnızca çiğ olana dair kullanılır; fakat ↓ **أَصَلَّتْ** Zuheyr’in bir beytinde, **مُضْغَة** [yahut çiğnenen bir et parçası] hakkında gelmiştir; bu da onun pişmiş ve kızarmış olana dair de kullanıldığını gösterir; yahut bazılarına göre burada fiil **أَثْقَلَت** [yiyeni ağırlaştırdı] anlamındadır: (M:) ve ayrıca şöyle denir: **اللِّحَامُ** ↓ **صَلَّلَتِ** [etler kokuştu (S’nin iki nüshamda **اللِّجَامُ** yanlışlıkla **اللِّحَامُ** yerine konmuştur; diğer S nüshalarında ve O’da okunuş böyledir)]; bu örnekte fiil, çokluk için (لِلْكَثْرَةِ) şeddeli gelir [yani birçok özneye yahut çoğula nispeti sebebiyle]. (S, O.) Kur’ân’da [xxxii. 9], bazıları **أَاـِذَا صَلَلْنَا فِى الْأَرْضِ** okur, (M, O, TA,) [yaygın okunuş olan **ضَلَلْنَا**, **ض** ile, yerine] ve bazıları **صَلِلْنَا** okur, (O, TA,) ki bunun iki manası vardır: yani, Toprakta kokuşmuş ve kendimizde ve suretlerimizde değişmiş olduğumuzda mı? ve kuruyup gitmiş olduğumuzda mı? **صَلَّةٌ** “kuru yer” anlamından. (TA.) ― -b2- Ve **صَلَّ**, (M, K,) mastar ismi **صُلُولٌ**, (TA,) su hakkında da söylenir, yani tad ve renk bakımından kötüleşerek değişti. (M, K.) -A3- **صَلَّتْهُمُ الصَّالَّةُ**, (S, M, O, K,) muzâri‘ **تَصُلُّهُمْ**, (S, O,) (mecaz:) Musibet, yahut musibet onlara isabet etti. (S, M, O, K, TA.) -A4- **صَلَّ الشَّرَابَ**, (M, K,) muzâri‘ **يَصُلُّهُ**, (TA,) mastar ismi **صَلٌّ**, Şarabı, yahut içeceği durulttu. (M, K.) ― -b2- Ve **صَلَلْنَا الحَبَّ**, (O,) yahut **صَلَلْنَا الحَبَّ المُخْتَلِطَ بِالتُّرَابِ**, (K,) [Toz yahut toprakla karışmış taneyi, üzerine su dökerek tozdan yahut topraktan ayıkladık; yahut] toprak yahut tozla karışmış tanenin üzerine su döktük de her biri ötekinden ayrıldı: (O, K:) şöyle denir: ↓ **هٰذِهِ صُلَالَتُهُ** [görünüşe göre anlamı: Bu, onun yıkandığı suyu; tıpkı yıkanmış bir şeye dair **هٰذِهِ غُسَالَتُهُ**, ve **مُوَاصَتَهُ** denildiği gibi, yukarıdaki anlamda]. (K.) -A5- **صَلَلْتُ الخُفَّ**: bir sonraki paragrafa bak.

**صَلَّلَتِ اللِّحَامُ**
2 **صَلَّلَتِ اللِّحَامُ** ذ : 1’in ikinci yarısına bak. -A2- **صَلَّلْتُ الخُفَّ**; (S’nin nüshalarımda böyle;) yahut ↓ **صَلَلْتُ الخُفَّ**, (O ve TA’ya göre böyle,) mastar ismi **صَلٌّ**; (TA;) [hemen önce S ve O’da gelenin gösterdiği üzere anlamı: Çizmeye, **صَلَّة** denilen deriden bir parça koydu; görünüşe göre tabanına (bk. **صَلَّةٌ**): yahut TA’da hemen önce gelenin gösterdiği üzere: Çizmeye, **صَلَالَة** denilen bir astar koydu: şeddesiz fiil (O’da **صَللْتُ** yazılmış) TA’da ona verilen mastara rağmen, bence bir yazım yanlışıdır: genel kıyas onun şeddeli olmasını destekler; ve denilmiştir ki] **تَصْلِيلٌ** bir şeye deri koymak anlamına gelir. (KL.)

4 **أَصْلَ٣َ**: 1’in ikinci yarısına, iki yerde, bak. -A2- **اصلّ المَآءَ** Eskilik, suyu tad ve renk bakımından kötüleşerek değiştirdi. (M, K.)

**صَلْصَلَ**
R. Q. 1 **صَلْصَلَ** ذ : 1’in birinci yarısına, dört yerde, bak. ― -b2- Ayrıca tehdit etti; ve korkuttu, yahut dehşete düşürdü. (IDrd, O, K.) ― -b3- Ve ordunun baş adamını öldürdü. (IDrd, O, K.) -A2- Ve **صلصل الكَلِمَةَ** (mecaz:) **كلمة**’yi [yahut cümleyi] maharet gösterisiyle, yahut maharet taslayarak söyledi. (Z, O, TA.)

**تَصَلْصَلَ**
R. Q. 2 **تَصَلْصَلَ** ذ : 1’in birinci yarısına bak. ― -b2- Selin bıraktığı bir su birikintisi hakkında da söylenir, yani onun kara çamuru kurudu [görünüşe göre, böyle kuru çamur üzerine basılınca çıtırtı sesi çıkardığı için]. (IDrd, O, K.)

**صَلٌّ**
**صَلٌّ** ذ : **صَلَّةٌ**’nın son kısmına bak.

**صُلٌّ**
**صُلٌّ** ذ Et vb., [kötüleşerek] değişmiş. (K.)

**صِلٌّ**
**صِلٌّ** ذ Bir yılan: (K:) yahut efsunun fayda etmediği bir yılan: (S, O:) yahut ısırdığında hemen öldüren bir yılan: (M:) yahut efsunun fayda etmediği sarı bir yılan: (TA:) yahut kumda bulunan sarı bir yılan; insan onu görünce ölünceye kadar titremeyi bırakmaz: (Har s. 102:) çoğulu **أَصْلَالٌ**. (S, M, * O, K. *) Şöyle denir: **اـِنَّهَا لَصِلُّ صَفًا** [lafzen: Şüphesiz o, düz taşların ölümcül yılanıdır; yani düz taşlar arasında bulunan;] yani, engerek gibi iğrenç bir yılan. (S, O.) Ve **اـِنَّهُ لَصِلُّ أَصْلَالٍ** [lafzen] (farazî mecaz:) Şüphesiz o, yılanların yılanıdır; bir adam hakkında, onu yılana benzeterek söylenir; (S, O;) yani çekişmede (M,) yahut çekişmede ve başka hâllerde, (M, K:) kurnaz, yahut hilekâr, ve iğrenç, (S, M, O, K,) tıpkı **ضِلُّ أَضْلَالٍ**, ve **ضِرُّ أَضْرَارٍ** denildiği gibi. (TA, madde **ضر**’de.) ― -b2- Ve (mecaz:) Bir musibet, yahut felaket; bunun gibi ↓ **صَالَّةٌ**. (M, K, TA.) Böylece birincisi şu sözde: **مُنِىَ فُلَانٌ بِصِلٍّ** (mecaz:) [Falanca bir musibetle imtihan olundu]. (TA.) ― -b3- Ve (mecaz:) Keskin bir kılıç: çoğulu yukarıdaki gibidir. (A, O, K, TA.) ― -b4- Ve (mecaz:) Denk, yahut eş. (Z, K, TA.) Şöyle denir: **هٰذَا صِلُّ هٰذَا** (mecaz:) Bu, bunun dengi, yahut eşidir. (Z, TA.) Ve **هُمَا صِلَّانِ** (farazî mecaz:) İkisi benzerlerdir. (Kr, M.) -A2- Ayrıca **صَلَّةٌ**’nın son kısmına bak. -A3- Ayrıca belli bir bitki: (S, O:) yahut ağaç türlerinden bir tür. (M, K.)

**صَلَّةٌ**
**صَلَّةٌ** ذ [birlik mastarı olarak] Çivi ve benzerinin, kuvvetle vurulduğunda çıkardığı ses; bunun gibi ↓ **صِلَّةٌ**. (K.) Ve **لِجَام** [yahut gem]’in sesi. (K.) -A2- Ayrıca kuru yer: (S, M, O, K:) yahut iki yağmur alan yer parçası arasında, yağmur almayan yer parçası; (M, K;) çünkü kuru olduğundan [üzerine basılınca] ses çıkarır: (M:) yahut IDrd’ye göre, iki yağmur almayan yer parçası arasında yağmur alan yer parçası; (O:) yahut sadece yer, (M, K,) her ne olursa olsun; **سَاهِرَةٌ** gibi: (M:) çoğulu **صِلَالٌ**. (M, O, K.) ― -b2- Ve bir taban: (K:) [ISd der ki,] **خُفٌّ جَيِّدُ الصَّلَّةِ** [bir çizme, taban bakımından iyi] demektir; bu, başka türlü değil, yerin adıyla adlandırılmıştır; benim kanaatimce kuruluğu ve basma sırasında ses çıkarması sebebiyle. (M. [Aşağıda bu ibarenin başka bir açıklamasına da bak.]) ― -b3- Ayrıca deri: **خُفٌّ جَيِّدُ الصَّلَّةِ** denir [deri bakımından iyi bir çizme; yukarıda biraz farklı açıklandı]: (S, O:) yahut tabaklamadan önce kuru deri. (M, K.) Ve tabak içinde kokmuş deri. (K.) ― -b4- Ayrıca geniş bir yağmur: (K:) ve dağınık, az bir yağmur: (M, K:) ve bunun gibi ↓ **صَلٌّ** ve ↓ **صِلٌّ**: böylece iki zıt manaya sahip olur: (K:) çoğulu yukarıdaki gibidir: (M:) yahut onun çoğulu **صِلَالٌ**, azar azar düşen dağınık yağmurların parçaları anlamına gelir. (S, O.) ― -b5- Ve (farazî mecaz:) bir parça, (K,) yahut dağınık bir parça, (M,) ot: (M, K:) çoğulu yukarıdaki gibidir: (M:) yahut [çoğul] **صِلَالٌ** (farazî mecaz:) ot anlamına gelir; yağmurun adıyla adlandırılmıştır. (S, O.) ― -b6- Ve nemli toprak. (O, K.) ― -b7- Ayrıca **صُلَّةٌ**’ye bak. -A3- Ayrıca **اِسْت** [yani makat, yahut anüs]. (TA.)

**صُلَّةٌ**
**صُلَّةٌ** ذ , damme ile, (K,) yahut ↓ **صَلَّةٌ**, (O’da böyle,) Su kalıntıları (O, K) bir sulukta; Fr böyle açıklamıştır; (O;) ve başka şeylerin de, (K,) mesela **دُهْن** ve **زَيْت** gibi. (TA.) [Ayrıca **صُلْصُلَةٌ**’ye bak.] ― -b2- Ve kötü koku. (K.) ― -b3- Ve nemli etin gevşekliği. (K.)

**صِلَّةٌ**
**صِلَّةٌ** ذ : **صَلَّةٌ**’nın ilk cümlesine bak. ― -b2- **هُوَ تِبْعُ صِلَّةٍ**, yahut **ض** ile, [yani **ضِلَّةٍ**,] farklı râvilere göre, Çok kurnaz bir adamdır (دَاهِيَةٌ), kendisinde hayır olmayan biri demektir. (TA.)

**صِلَالٌ**
**صِلَالٌ** ذ **صَلَّةٌ**’nın çoğuludur [bk.]. (S, M, O, K.) ― -b2- Ayrıca bir çizmenin bacağı; (Ibn-‘Abbâd, O, K;) ve bunun gibi ↓ **صِلَالَةٌ**: (K:) yahut ↓ ikincisi bir çizmenin astarı anlamına gelir: (M, K:) birincinin çoğulu **أَصِلَّةٌ**’dir. (Ibn-‘Abbâd, O.)

**صُلَالَةٌ**
**صُلَالَةٌ** ذ : 1’in sondan bir önceki cümlesine bak.

**صِلَالَةٌ**
**صِلَالَةٌ** ذ : **صِلَالٌ**’a, iki yerde, bak.

**صَلَّالٌ**
**صَلَّالٌ** ذ Yeni çömleğin yaptığı gibi ses çıkaran çamur; bunun gibi ↓ **مِصْلَالٌ**. (S, O.) ― -b2- Ve **رَجُلٌ صَلَّالٌ مِنَ الظَّمَأِ** [susuzluk sebebiyle karnından işitilen bir gürleme sesi çıkaran adam: 1’e bak]. (TA.) -A2- Ayrıca, (K,) yani **شَدَّادٌ** gibi, (TA,) yahut ↓ **صُلَّالٌ**, (M’nin bir nüshasında böyle,) Tad ve renk bakımından kötüleşerek değişmiş su. (M, K.)

**صُلَّالٌ**
**صُلَّالٌ** ذ : hemen önce gelene bak.

**صِلِّيَانٌ**
**صِلِّيَانٌ** ذ , vezni **فِعْلِيَانٌ**, (S, O,) yahut bazılarına göre vezni **فِعِّلَانٌ**, (TA, madde **صلى**’da,) Belli bir bitki; (K;) belli bir ot, yahut baklagil bitkisi; (بَقْلَةٌ;) (S, O;) bitkilerden bir tür (شَجَرٌ [bu, “ağaçlar” vb. anlamına geldiği gibi böyle de gelir]), AHn’ye göre **طَرِيفَة** cinsindendir; yukarı doğru büyür; en kalın kısımları gövdeler (أَعْجَاز) ve alt kısımlardır; **حَلِىّ** büyüklüğündedir; yetiştiği yerler düz, yahut yumuşak araziler ve çayırlardır (رِيَاض): AA, ayrıca, onun kalınlığı ve kalıcılığı sebebiyle **جَنْبَة** cinsinden olduğunu söyler: (M:) Az, onun otların en iyilerinden olduğunu, **جِعْثِنَة** denilen bir kökü ve ince yaprakları bulunduğunu söyler: (TA:) **خُبْزَةُ الاـِبِلِ** [develerin ekmeği] diye adlandırılır: (TA, madde **صلى**’da:) tekili ة iledir. (S, M, O, K.) Bir darb-ı meselde denilmiştir, (S, M, O,) yemine çabuk koşan bir adam hakkında, (S, O,) yahut yalan yere yemin etmeye cüret eden hakkında, (TA,) ve bunu yapmada sözünde engeli olmayan (S, O, TA) kimse hakkında, (TA,) **جَذَّهَا جَذَّ العَيْرِ الصِّلِّيَانَةَ** (S, M, O, TA) O, eşeğin **صلّيانة**’yi koparması gibi ona çabuk davrandı: (L, madde **جذ**’de:) çünkü eşek, otlak olarak aldığında çoğu kez **صلّيانة**’yi kökünden koparır. (S, O.)

**صَالٌّ**
**صَالٌّ** ذ : **صَلْصَالٌ**’a, iki yerde, bak. ― -b2- Ayrıca, [görünüşe göre bir isim yerine kullanılan ism-i fâil,] yere düşen su; yer sonra çatlar, (O, K,) yahut L’de olduğu üzere sonra kurur (فَيَيْبَسُ فَتَجِفُّ [doğrusu **فَتَيْبَسُ فَتَجِفُّ**, **الأَرْض**’e nispetle, yahut daha doğrusu **فَتَيْبَسُ وَتَجِفُّ**]), işitilen bir ses meydana getirerek. (TA.)

**صَالَّةٌ**
**صَالَّةٌ** ذ : **صِلٌّ**’e bak.

**صَلْصَلٌ**
**صَلْصَلٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak. -A2- [Ayrıca] kokuşmuş anlamına geldiği söylenir; et hakkında söylenen **صَلَّ**’den. (O.)

**صُلْصُلٌ**
**صُلْصُلٌ** ذ : **صَلْصَالٌ**’a bak. -A2- Ayrıca belli bir kuş: (K:) belli bir küçük kuş: (M:) yahut (K) **فَاخِتَة** denilen [kumru]: (IAar, S, O, K;) Acemlerin (العَجَم) bu son adla adlandırdığı kuş: (Lth, TA:) yahut **فَاخِتَة**’ye benzeyen bir kuş: Az der ki, o, **موشجة** denilen şeydir [açıkça **مُوَشَّحَة** yerine bir yazım yanlışıdır, bk.]: (TA:) çoğulu **صَلَاصِلُ**: (IAar, TA:) ve ↓ **صُلْصُلَةٌ** bir güvercin, (IAar, O, K, TA,) yahut dişi güvercin anlamına gelir. (IAar, TA.) -A3- Ayrıca atın perçemi; (S, M, O, K;) ve bunun gibi ↓ **صَلْصَلٌ**: (K:) yahut atın yelesinde bir beyazlık. (M, K.) ― -b2- Ve atın sırtının ve [göğsün **لَبَّة** denilen kısmının] kılları; kılların dökülmesi sebebiyle beyazlaşmış olan. (K.) -A4- Ve bir **قَدَح** [içki kadehi, yahut tas]: (K:) yahut küçük bir **قَدَح**; (As, O, K;) [yani] **غُمَر** denilen bir **قَدَح**. (AHn, M.) -A5- Ve mahir bir çoban. (IAar, O, K.) -A6- Ayrıca **صُلْصُلَةٌ**’ye bak.

**صَلْصَلَةٌ**
**صَلْصَلَةٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak.

**صُلْصُلَةٌ**
**صُلْصُلَةٌ** ذ : **صُلْصُلٌ**’e bak. -A2- Ayrıca selin bıraktığı bir birikintide, (M, K,) ve bir kapta, yahut **اـِدَاوَة** denilen [küçük deri kap] içinde, ve selin bıraktığı bir birikintinin alt kısmında, (S, O,) suyun kalan bir parçası: (S, M, O, K) ve bunun gibi [yağlardan] **زَيْت** (S, * M, O, * K) ve **دُهْن**’ün de; (M, K;) bunun gibi ↓ **صَلْصَلَةٌ**, (Ibn-‘Abbâd, M, O, K,) ve ↓ **صُلْصُلٌ**: (M, K:) çoğulu **صَلَاصِلُ**. (S, M, O.) [Ayrıca **صُلَّةٌ**’ye bak.] ― -b2- Ve **وَفْرَةٌ** (IAar, O, K) ve **جَمَّةٌ** (AA, TA) ile aynı anlamdadır [yani baş üzerinde toplanmış saç; yahut kulaklara sarkan; yahut kulak memesini aşan, vb.].

**صَلْصَالٌ**
**صَلْصَالٌ** ذ Gürültülü bir eşek; bunun gibi ↓ **صُلْصُلٌ** ve ↓ **صُلَاصِلٌ** ve ↓ **مُصَلْصِلٌ**: (M, K:) sesi [yahut anırması] güçlü, bunda şiddetli bir eşek. (Aboo-Ahmad El-‘Askeree, TA.) Ve sesi [yahut kişnemesi] keskin ve ince [yahut tiz] bir at. (M, TA.) Ve sesi keskin bir yaban eşeği; bunun gibi ↓ **صَالٌّ**: Aboo-Ahmad El-Askeree böyle söyler: ve bir rivayetteki şu söz böyle açıklanır: **أَتُحِبُّونَ أَنْ** ↓ **تَكُونُوا مِثْلَ الحَمِيرِ الصَّالَّةِ**, görünüşe göre anlamı: [Siz, eşekler gibi olmayı sever misiniz] bedenlerde sağlam, seslerde şiddetli; güçleri ve çeviklikleri sebebiyle? (TA.) ― -b2- Ayrıca çömlek yapılmamış çamur; (M, K;) ses çıkarması sebebiyle böyle adlandırılmıştır (لِتَصَلْصُلِهِ): (M:) yahut kumla karışmış çamur; (S, O, K;) kuruduğunda ses çıkarır; pişirildiğinde **فَخَّار** olur: (S, O:) yahut kuruluğu sebebiyle ses çıkaran kuru çamur: (Z, O, TA:) Kur’ân’da lv. 13 [ve xv. 26 ve 28 ve 33] böyledir: yahut Mujâhid’e göre **حَمَأٌ مَسْنُونٌ** ile aynı anlamdadır [yani kokusu kötüleşerek değişmiş kara çamur]. (TA.) -A2- Ve **صَلْصَالَةٌ** İçinde kimse bulunmayan bir yer. (O, TA.)

**صُلَاصِلٌ**
**صُلَاصِلٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**مِصَلَّةٌ**
**مِصَلَّةٌ** ذ Şarabın, yahut içeceğin durultulduğu kap: (M, K:) Yemen lehçesindendir. (M.)

**مُصَلِّلٌ**
**مُصَلِّلٌ** ذ Bol, yahut çok yağmur. (IAar, O, K.) -A2- Ayrıca soyluluk ve şeref bakımından temiz, nesep bakımından temiz, cömert, yahut asil ve şerefli bir reis; bunun gibi ↓ **مُصَلْصَلٌ**, fetha ile: (K:) yahut cömertlik, yahut soyluluk, ve nesep bakımından temiz olan: (IAar, O:) ve ↓ **رَجُلٌ مُصَلْصِلٌ** [O’da böyle] nesep bakımından temiz, şerefli, cömert, yahut asil bir reis olan adam. (Ibn-‘Abbâd, O.) ― -b2- Ve **أَسْكَف** [yahut çizme yapan]; avamın [yahut şehir ve köy halkının] **اـِسْكَاف** diye de adlandırdığı. (IAar, O, K.)

**مِصْلَالٌ**
**مِصْلَالٌ** ذ : **صَلَّالٌ**’a bak.

**مُصَلْصَلٌ**
**مُصَلْصَلٌ** ذ **صَلْصَلَ**’ın mastarı da olabilir, mekân ismi de. (M. [1’in ilk cümlesine bak.]) ― -b2- [Ayrıca bir sıfat; eğer **مُصَلْصِلٌ** yerine bir hata değilse:] **مُصَلِّلٌ**’e bak.

**مُصَلْصِلٌ**
**مُصَلْصِلٌ** ذ : **صَلْصَالٌ**’a bak: ― -b2- ve ayrıca **مُصَلِّلٌ**’e de bak.
