# صما (ص-م-ا) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%A7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D8%A7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ص - م - ا
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%A7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الصَمَيانُ بالتحريك: التقلُّب والوثب. ورجلٌ صَمَيانٌ: شجاعٌ. وأَصْمَيْتُ الصيدَ، إذا رميتَه فقتلتَه وأنت تراه. وفي الحديث: "كُلْ ما أَصْمَيْتَ ودَعْ ما أَنْمَيْتَ". وقد صَمَى الصيد يَصْمي، إذا مات وأنت تراه. وأصْمى الفرسُ على لجامه، إذا عضَّ عليه ومضى. وانْصَمى عليه، أي انصبَّ. قال جرير:
إنِّي انْصَمَيْتُ من السماء عَلَيْكُـمُ		حتَّى اخْتَطَفْتُكَ يا فرزدقُ مِنْ عَلُ

##### Türkçe

**الصَمَيانُ** (harekeli olarak): dönüp durma ve sıçrama. Ve **رجلٌ صَمَيانٌ**: yiğit. Ve **أَصْمَيْتُ الصيدَ**, onu atıp da onu öldürdüğün ve sen onu görürken (olduğu zaman). Ve hadiste: "Her neyi **أَصْمَيْتَ** isen ye; ve her neyi **أَنْمَيْتَ** isen bırak." Ve av **صَمَى** **يَصْمي**, sen onu görürken öldüğü zaman. Ve at **أصْمى** gemi üzerine; ona dişlediği ve geçtiği zaman. Ve onun üzerine **انْصَمى**, yani dökülüp aktı. Cerîr dedi ki:
Şüphesiz ben gökten sizin üzerinize **انْصَمَيْتُ**		ta ki seni, ey Ferazdak, yukarıdan kapıp aldım.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%A7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الصَّمَيانُ من الرِّجال: الشديدُ المُحْتَنَك السِّنِّ.
والصَّمَيان: الشجاعُ الصادقُ الحَمْلَة، والجمع صِمْيان؛ عن كراع. قال أَبو إسحق: أَصل الصَّمَيان في اللغة السرعة والخِفَّةُ. ابن الأَعرابي: الصَّمَيانُ الجَريءُ على المعاصي. قال ابن بُزُرْج: يقال لا صَمْياء له ولا عَمْياء من ذلك متروكَتان كذلك إذا أَكَبَّ على أَمر فلم يُقلِع عنه. ورجُلٌ صَمَيان: جريءٌ شجاع. والصَّمَيانُ، بالتَّحريك:التلفُّت والوَثْبُ. ورجُلٌ صَمَيانٌ إذا كان ذا توثُّب على الناس.
وأَصْمى الفرَسُ على لجامه إذا عضَّ عليه ومَضى؛ وأَنشد:
أَصْمى على فأْس اللِّجام، وقُرْبُه
بالماء يقطُر تارةً ويسيلُ
وانْصَمى عليه أَي انْصَبَّ؛ قال جرير:
إنِّي انْصَمَيْتُ من السماء عليكُمُ
حتى اختَطَفْتُك، يا فرزْدَقُ، من عَل
ويروى: انْصَببْتُ. وأصْمَيت الصيد إذا رمَيْتَه فقتَلْتَه وأَنت تراه. وأَصْمى الرَّميَّة: أَنفذَها. وروي عن ابن عباس أَنه سُئل عن الرجُل يَرْمي الصيد فيجده مقتولاً فقال: كُلْ ما أَصْمَيْت ودع ما أَنْمَيْت؛ قال أَبو إسحق: المعنى في قوله كُلْ ما أَصْمَيْت أَي ما أَصابَه السهمُ وأََنت تراه فأَسْرع في الموت فرأَيَته، ولا محالة أَنه مات برَمْيك، وأَصله من الصَّمَيان وهو السُّرعة والخِفَّة. وصَمى الصيدُ يَصْمي إذا مات وأَنت تراه. والإصْماءُ: أن تقتُلَ الصيدَ مكانه، ومعناه سرعةُ إزْهاق الرُّوحِ من قولهم للمُسْرِع صَمَيانٌ، والإنْماءُ أَن تصيب إصابَةً غير قاتلةٍ في الحال. يقال: أَنْمَيْت الرَّمِيَّة ونَمَتْ بنَفْسها، ومعناه إذا صدْت بِكلْب أَو بسهْم أَو غيرهما فمات وأَنت تراه غير غائب عنك فكُلْ منه، وما أَصَبْته ثم غاب عنك فمات بعد ذلك فلا تأْكله فإنك لا تدري أَمات بصيدك أَم بعارضٍ آخر.
وانْصَمى عليه: انْقضَّ وأَقبل نحوه. وقال شمر: يقال صَماه الأَمْرُ أَي حلَّ به يَصْمِيه صَمْياً؛ وقال عمران بن حِطَّان:
وقاضِي المَوت يعْلمُ ما عليه،
إذا ما متُّ منه ما صَماني
أي ما حلَّ بي. ورجلٌ صَمَيان: ينْصمي على الناس بالأَذى. وصامى مَنِيَّته وأَصْماها: ذاقها. والانْصِماء: الإقبالُ نحو الشيء كما ينْصَمي البازي إذا انْقضَّ.

##### Türkçe

**الصَّمَيانُ** erkeklerden: yaşça şiddetli, çene altını bağlamış (muhْتَنَك) olan.

Ve **الصَّمَيان**: hamlesi doğru olan yiğit; çoğulu **صِمْيان**; Kırâ‘dan. Ebû İshak dedi: dilde **الصَّمَيان**’ın aslı sürat ve hafifliktir. İbnü’l-A‘râbî: **الصَّمَيانُ** günahlara karşı cüretkâr olandır. İbn Büzürc dedi: “Onda ne **صَمْياء** vardır ne **عَمْياء**” denir; bunlar böylece terk edilmiş iki lafızdır; bir işe kapanıp da ondan vazgeçmediği zaman. Ve bir adam **صَمَيان**: cüretkâr, yiğit. Ve **الصَّمَيانُ**, harekeli olarak: dönüp bakma ve sıçrama. Ve bir adam **صَمَيانٌ**: insanlara karşı sıçrayıp atılma sahibi olduğu zaman.

At **أَصْمى** dizgininin üzerine, ona dişleyip de yürüdüğü zaman; ve şu beyit okunmuştur:
أَصْمى على فأْس اللِّجام، وقُرْبُه
بالماء يقطُر تارةً ويسيلُ

Ve **انْصَمى** onun üzerine, yani dökülüp indi; Cerîr dedi:
إنِّي انْصَمَيْتُ من السماء عليكُمُ
حتى اختَطَفْتُك، يا فرزْدَقُ، من عَل

Ve “**انْصَببْتُ**” diye de rivayet edilir. Ve avı **أَصْمَيت**: onu atıp da öldürdüğün ve sen onu görürken. Ve **أَصْمى** atışı: onu delip geçirdi. İbn Abbâs’tan rivayet edildi: avı atan bir adam hakkında soruldu; onu öldürülmüş buluyor; dedi ki: “**كُلْ ما أَصْمَيْت** ve **دع ما أَنْمَيْت**.” Ebû İshak dedi: “**كُلْ ما أَصْمَيْت**” sözündeki mânâ: oku isabet edip de sen onu görürken, ölüme süratle girdiği ve sen onu gördüğün şeydir; ve mutlaka o, senin atışınla ölmüştür; ve aslı **الصَّمَيان**’dandır; o da sürat ve hafifliktir. Av **صَمى يَصْمي**: sen onu görürken öldüğü zaman. Ve **الإصْماءُ**: avı yerinde öldürmendir; mânâsı, ruhun çıkarılmasının süratidir; “süratli”ye **صَمَيانٌ** demelerinden. Ve **الإنْماءُ**: hâlen öldürücü olmayan bir isabet etmendir. “Atışı **أَنْمَيْت**” denir ve “kendi canıyla **نَمَتْ**”; mânâsı: bir köpekle yahut bir okla yahut başkasıyla avladığında, sen onu görürken—senden kaybolmuş değilken—ölürse ondan ye; senin vurduğun, sonra senden kaybolan ve bundan sonra ölen şeyi ise yeme; çünkü sen bilmezsin: senin avınla mı öldü, yoksa başka bir ârızayla mı.

Ve **انْصَمى عليه**: saldırdı ve ona doğru yöneldi. Şemmer dedi: “İş onu **صَماه**” denir; yani ona indi; onu **يَصْمِيه صَمْياً**. İmrân b. Hıttân dedi:
وقاضِي المَوت يعْلمُ ما عليه،
إذا ما متُّ منه ما صَماني

Yani: bana ne indi. Ve bir adam **صَمَيان**: insanlara eziyetle **ينْصمي** eder. Ve ölümünü **صامى** etti ve onu **أَصْماها**: onu tattı. Ve **الانْصِماء**: bir şeye doğru yönelmedir; doğanın, saldırdığı zaman **ينْصَمي** etmesi gibi.
