# صمت — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%AA/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D9%85%D8%AA/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [صمت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%85%D8%AA.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: صمت

صَمَتَ
1 صَمَتَ ذ , (S, M, A, Mgh, Msb,) aor. صَمُتَ , (S, M, Msb,) inf. n. صَمْتٌ (S, M, A, Mgh, Msb, K) and صُمْتٌ (M, L, TA) and صُمُوتٌ and صُمَاتٌ, (S, M, Mgh, Msb, K,) or the first of these is the inf. n. and the rest are simple substs.; (M;) and ↓ اصمت, (S, M, Msb,) inf. n. اـِصْمَاتٌ; (K;) and ↓ صمّت, inf. n. تَصْمِيتٌ; (S, K; but only the inf. n. is mentioned;) He was, or became, silent, mute, or speechless; syn. سَكَتَ: (S, A, Msb, K:) or he was, or became, long silent or mute or speechless: (M, Mgh:) but there is a difference between سَكَتَ and صَمَتَ; for the former is said of him who has the power, or faculty, of speech, but abstains from making use of it; whereas the latter is sometimes said of that which has not the power, or faculty, of speech. (Er-Rلghib, MF and TA in art. سكت.) The Arabs say, (Ks, TA,) and it is said in a trad., (TA,) لَا صَمْتَ يَوْمًا اـِلَى اللَّيْلِ, or يَوْمٌ, or يَوْمٍ, i. e. There shall be no keeping silence a whole day [until night]. (Ks, K, TA. [In the “ Jلmi' es-Sagheer, ” we find لا صُمَاتَ instead of لا صَمْتَ: and El-Munلwee, in his Commentary on that work, says that the keeping silence for a whole day is forbidden by the words of this trad. because it is an imitation of a Christian custom.]) And اـِذْنُهَا صُمَاتُهَا [in another trad., relating to the asking a virgin if she consent to be married, lit. Her permission is her silence,] means her silence is like her permission, i. e. it suffices. (Msb.) One says also, جَآءَ بِمَا صَآءَ وَصَمَتَ (assumed tropical:) [He brought what was vocal and what was mute]; مَا صَآءَ meaning sheep, or goats, and camels; and مَا صَمَتَ, gold and silver: (IAar, TA:) صَآءَ in this saying is formed by transposition from صَأَى [q. v.]. (S in art. صأى.)

صمّتهُ
2 صمّتهُ ذ , (M, A, K,) inf. n. تَصْمِيتٌ; (S;) and ↓ اصمتهُ; (M, A, Msb, K;) He made him, or rendered him, silent, mute, or speechless: (S, A, Msb, K:) or he made him, or rendered him, long silent or mute or speechless. (M.) ― -b2- [Hence,] صَمِّتِى صَبِيَّكِ Feed thy child with that which will silence it [or quiet it]. (A, TA.) ― -b3- And صمّت الرَّجُلَ He inclined to the man who complained to him by reason of his complaint [and so quieted him; or he cared for the complaint of the man and so quieted him; see مُصَمِّتٌ]. (M, TA.) -A2- See also 1, first sentence.

اصمتهُ
4 اصمتهُ ذ : see 2. ― -b2- [Hence,] لَمْ يُصْمِتْهُ ذٰلِكَ That did not suffice him [so as to quiet him]: said only of what is eaten and drunk. (TA.) ― -b3- And اصمتهُ He made it to be solid, not hollow; without a cavity. (A'Obeyd, S, K.) [For that which is without a cavity is generally non-sonorous.] ― -b4- And أُصْمِتَتِ الأَرْضُ, or أَصْمَتَت, (accord. to different copies of the K, the latter accord. to the O,) The land became altered (أَحَالَت) [so as to be rugged, or hard, app. in consequence of its having been left untilled and unsown,] at the end of two years, (O, K,) and had rugged patches of urine and dung. (O.) -A2- See also 1, first sentence. ― -b2- أَصْمَتَ also signifies He was, or became, tonguetied, (O, TA,) and spoke not; (TA;) said of a sick man. (O, TA.)

صُمْتَةٌ
صُمْتَةٌ ذ a subst. from صَمَتَ [as such signifying Silence, muteness, or speechlessness; like صَمْتٌ used as a subst., and صُمْتٌ &c.; and like سُكْتَةٌ and سِكْتَةٌ]. (M, TA.) ― -b2- And (M, TA) A thing, (M, A, K, TA,) i. e. food, (A, K, TA,) or the like, (K, TA,) such as a date, or something pretty, (TA,) with which one silences [or quiets] (M, A, K, TA) a child; (A, K, TA;) as also ↓ صِمْتَةٌ; (Lh, M, TA;) like سُكْتَةٌ [in this sense as well as in the former sense]. (S.) A date is called صُمْتَةُ الصَّبِىِّ [The quieter of the child], (M, TA,) and صُمْتَةُ الصَّغِيرِ [The quieter of the little one], so in a trad., because when the little one cries, or weeps, he is silenced with it. (TA.) One says, مَا عِنْدَهَا صُمْتَةُ لَيْلَةٍ She has not as much as would silence [or quiet] her child during one night. (A.) And مَا لَهُ صُمْتَةٌ لِعِيَالِهِ and ↓ صِمْتَةٌ He has not what would feed and silence [or quiet] his household, or family. (Lh, M.)

صِمْتَةٌ
صِمْتَةٌ ذ : see the next preceding paragraph, in two places.

مَا ذُقْتُ صَمَاتًا
مَا ذُقْتُ صَمَاتًا ذ [I did not taste, or have not tasted,] anything. (K.)

رَمَاهُ بِصُمَاتِهِ
رَمَاهُ بِصُمَاتِهِ ذ , (AZ, K, A, K, [in a copy of the M بصِمَاتِه, but this I think a mistranscription,]) or ↓ بِصُمَاتَةٍ, (K accord. to the TA, and so in the M in art. سكت,) [both probably correct, for] one says also بِسُكَاتِهِ (AZ, S) and بِسُكَاتَةٍ, (S, M, A, K, in art. سكت,) He (a man, AZ, S, or God, A) smote him, or afflicted him, with a thing that silenced him. (AZ, S, M, A, K.) [See رَمَاهُ بِسُكَاتٍ, in art. سكت.] ― -b2- صُمَاتٌ signifies also Thirst: (As, TA:) or quickness of thirsting, (M, K, TA,) in men and in beasts. (M, TA.)

فُلَانٌ عَلَى صِمَاتِ الأَمْرِ
فُلَانٌ عَلَى صِمَاتِ الأَمْرِ ذ Such a one is, or was, at the point of accomplishing the affair. (S.) And أَنَا عَلَى صِمَاتِ حَاجَتِى I am at the point of accomplishing my want. (M.) And بَاتَ عَلَى صِمَاتِ أَمْرِهِ He passed the night resolved upon his affair. (TA.) And هُوَ بِصِمَاتِهِ He is at the point of [attaining] his purpose: (M, TA:) Aboo-Mلlik says that صِمَاتٌ signifies قَصْدٌ [i. e. purpose, intention, &c.]. (TA.) And one says, بَاتَ مِنَ القَوْمِ عَلَى صِمَاتٍ He passed the night in a place where he was seen and heard by the people, near to them. (S, TA.)

دِرْعٌ صَمُوتٌ
دِرْعٌ صَمُوتٌ ذ (tropical:) A coat of mail from which no sound is heard to proceed when it is put on, (S, A, L, TA,) it being soft to the feel, not rough nor rusty: (L, TA:) or a heavy coat of mail. (K.) And جَارِيَةٌ صَمُوتُ الخَلْخَالَيْنِ (tropical:) A girl, or young woman, having thick legs, form whose pair of anklets no sound is heard to proceed, (K, TA,) by reason of their being depressed in her legs. (TA. [لَها in the CK is erroneously put for لَهُمَا.]) And سَيْفٌ صَمُوتٌ (assumed tropical:) A sword that penetrates deeply into the thing struck with it [so as not to make a sound by its being repelled by a bone]. (K, TA.) And ضَرْبَةٌ صَمُوتٌ (assumed tropical:) A blow [with a sword or the like] passing among the bones, not recoiling from a bone (M, K, TA) so as to make a sound. (TA.) ― -b2- And شَهْدَةٌ صَمُوتٌ (tropical:) A honey-comb that is full; not having a cell empty. (A, K.)

صُمَاتَة
صُمَاتَة ذ : see رَمَاهُ بِصُمَاتِهِ, above.

صِمِّيتٌ
صِمِّيتٌ ذ , applied to a man, (S,) i. q. سِكِّيتٌ, (S, K, TA,) [i. e. Much, or often, silent or mute or speechless; or] long silent &c. (TA.)

صَامِتٌ
صَامِتٌ ذ Silent, mute, or speechless: (Msb:) pl. صَامِتُونَ (Kur vii. 192) [and صُمُوتٌ, occurring in the K in art. زم]. [Hence,] one says, مَا لَهُ صَامِتٌ وَلَا نَاطِقٌ (tropical:) [He has not mute nor vocal property; or he has not dead nor live stock]: (S, M, A:) by the former are meant gold and silver; (S, M, Msb, K;) and by the latter, camels, (S, K,) and sheep or goats, (S,) or animals: (M:) i. e. he has not aught. (S.) ― -b2- Also, of camels, (assumed tropical:) Twenty, (O, K,) and the like. (O.) ― -b3- And of milk, (assumed tropical:) Such as is thick. (S, O, K.)

أَصْمَتُ
أَصْمَتُ ذ : see مُصْمِتٌ.

لَقِيتُهُ بِوَحْشِ اـِصْمِتَ
لَقِيتُهُ بِوَحْشِ اـِصْمِتَ ذ and بِبَلْدَةِ اـِصْمِتَ AZ explains as meaning [I met him, or met with him, or found him,] in a desert place, in which was no one to cheer by his company: (S: [and in like manner the latter phrase is expl. in the M:]) accord. to Kr, بِبَلْدَةٍ اـِصْمِتَ; but the phrase commonly known is بِبَلْدَةِ اـِصْمِتَ: (M:) or تَرَكْتُهُ بِبَلْدَةِ اـِصْمِتَ [I left him] in the desert, or waterless desert: or in such a place that it was not known where he was: (K:) and بِصَحْرَآءِ اـِصْمِتَ (M, K) meaning as above, (K,) or having the latter of these two meanings: (M:) and بِوَحْشِ اـِصْمِتَ and ↓ اـِصْمِتَةَ, (M, K,) mentioned, but not expl., by Lh, (M,) meaning as above, (K,) or app. meaning in the desert, or waterless desert: (M:) and some say, بِوَحْشِ الاـِصْمِتَيْنِ: (TA:) اصمت is as above, with the disjunctive alif; and also with the conjunctive [i. e. اصْمِتَ]: (O, K:) it is imperfectly decl., (S, MF, TA,) because combining the quality of a proper name with the fem. gender or with the measure of a verb: (MF, TA:) it is said that the desert, or waterless desert, is thus called because in it one fears much; as though everyone [therein] said to his companion, اصمت [i. e. اُصْمُتْ or أَصْمِتْ, “ Be thou silent ”]; like as they say of a مَهْمَه that it is so called because a man [therein] says to his companion, مَهْ مَهْ: (MA:) [for] accord. to some the word اـِصْمِت is an imperative changed into a subst., and hence the ء is disjunctive, and it may be with kesr accord. to a dial. var. [of the imperative] that has not reached us: accord. to Yلkoot, it is the name of a particular desert; but others say that the proper name [of that desert] is وَحْشُ اـِصْمِتَ. (TA in art. وحش.)

اـِصْمِتَة
اـِصْمِتَة ذ : see the next preceding paragraph.

مُضْمَتٌ
مُضْمَتٌ ذ [primarily signifies Made, or rendered, silent, mute, or speechless. ― -b2- And hence,] Solid; not hollow; having no cavity. (A 'Obeyd, S, M, Mgh, Msb, K.) [For that which is without a cavity is generally non-sonorous.] ― -b3- And A door, (S, M, Mgh, Msb, K,) and a lock, (M, K,) closed, or locked, (S, M, Mgh, Msb, K,) so that one cannot find the way to open it. (S, M, * K. *) A poet says,
وَمِنْ دُونِ لَيْلَى مُصْمَتَاتُ المَقَاصِرِ
[And in the way to Leylà are what are closed, &c., of chambers to which the owner alone has access: مَقَاصِر being used by poetic license for مَقَاصَير, pl. of مَقْصُورَةٌ]. (TA.) ― -b4- Also A garment, or piece of cloth, of one, unmixed, colour. (M, Mgh, K.) The garment thus termed that is disliked is That of which the warp and woof are both of silk: or such as is woven of undressed silk, and then dressed, and dyed of one colour: (Mgh:) [or] such as is termed مُصْمَتٌ مِنْ خَزٍّ, i. e. consisting entirely of silk, not mixed with cotton nor with other material, was forbidden by the Prophet. (TA.) ― -b5- [Hence,] فَرَسٌ مُصْمَتٌ A horse of one, unmixed, colour; in which is no colour differing from the rest: (S, A, TA:) pl. خَيْلٌ مُصْمَتَاتٌ. (TA.) And أَدْهَمُ مُصْمَتٌ [applied to a horse] (assumed tropical:) Black unmixed with any other colour. (TA.) ― -b6- [Hence also,] اـِنَآءٌ مُصْمَتٌ (assumed tropical:) A vessel not silvered, or not ornamented with silver. (Mgh.) And بَيْضَةٌ مُصْمَتَةٌ (assumed tropical:) A helmet made of one piece. (AO, TA in art. بيض.) And حَلْىٌ مُصْمَتٌ (assumed tropical:) A woman's ornament that is not intermixed with another: or, accord. to Ahmad Ibn- 'Obeyd, that has stuck fast upon its wearer, so that it does not move about; such as the armlet, and the anklet, and the like. (TA.) ― -b7- The فَهْد [or lynx, an animal proverbial for much sleeping,] is said to be مُصْمتُ النَّوْمِ (tropical:) [app. meaning A heavy sleeper]. (A, TA.) ― -b8- الحُرُوفُ المُصْمَتَةُ are All the letters [of the Arabic alphabet] except those called حُرُوفُ الذَّلَاقَةِ [or الحُرُوفُ الذُّلْقُ]; (M, TA;) i. e. (TA) all the letters except those comprised in the phrase مُرْ بِنَفْلٍ. (K, TA.) [What is here rendered “ except ” (i. e. مَا عَدَا) is said by MF to be omitted in most of the copies of the K.] ― -b9- See also مُصَمَّتْ.

مُصْمِتٌ
مُصْمِتٌ ذ Tongue-tied; (O, TA;) not speaking: (TA:) applied to a sick man [when he is unable to speak]: (O, TA:) and ↓ أًصْمَتُ [signifies the same,] i. q. أَبْهَمُ and مُبْهَمٌ. (So in copies of the K in art. بهم. [In one of the explanations which I have given of مُبْهَمٌ in consequence of an omission (to be supplied in Book II.), أَصْمَتُ is made syn. with مُصْمَتٌ.])

أَلْفٌ مُصَمَّتٌ
أَلْفٌ مُصَمَّتٌ ذ (assumed tropical:) A thousand completed; (M, K;) like مُصَتَّمٌ; (M;) as also ↓ مُصْمَتٌ. (K.)

مُصَمِّتٌ
مُصَمِّتٌ ذ [A silencer, or quieter: and hence, ― -b2- ] One who cares for another's complaint. (M, * Meyd, TA.) One says, (M, Meyd, TA,) i. e. a rلjiz says, addressing a camel belonging to him, (Har p. 642,)
اـِنَّكَ لَا تَشْكُو اـِلَى مُصَمِّتِ
فَاصْبِرْ عَلَى الحِمْلِ الثَّقِيلِ أَوْ مُتِ
[Verily thou complainest not to one who cares for thy complaint; therefore endure with patience the bearing of the heavy burden, or die]. (M, Meyd, TA.) تَشْكُو اـِلَى غَيْرِ مُصَمِّتٍ, i. e. [Thou complainest] to one who cares not for thy case, is a proverb. (Meyd.)

### Türkçe

**صَمَتَ**
1 **صَمَتَ** ذ , (S, M, A, Mgh, Msb,) muzâri‘ı **صَمُتَ** , (S, M, Msb,) mastar ismi **صَمْتٌ** (S, M, A, Mgh, Msb, K) ve **صُمْتٌ** (M, L, TA) ve **صُمُوتٌ** ve **صُمَاتٌ**, (S, M, Mgh, Msb, K,) yahut bunların ilki mastar ismidir ve geri kalanı yalın isimlerdir; (M;) ve ↓ **اصمت**, (S, M, Msb,) mastar ismi **اـِصْمَاتٌ**; (K;) ve ↓ **صمّت**, mastar ismi **تَصْمِيتٌ**; (S, K; fakat yalnız mastar ismi zikredilmiştir;) O, suskun oldu, dilsiz oldu, yahut konuşamaz oldu; eş anlamlısı **سَكَتَ**: (S, A, Msb, K:) yahut o, uzun süre suskun yahut dilsiz yahut konuşamaz oldu: (M, Mgh:) fakat **سَكَتَ** ile **صَمَتَ** arasında fark vardır; zira birincisi, konuşma gücü yahut yetisi olup da onu kullanmaktan kaçınan kimse hakkında söylenir; buna karşılık ikincisi, bazen konuşma gücü yahut yetisi olmayan şey hakkında söylenir. (Er-Râghib, MF ve TA, **سكت** maddesinde.) Araplar der ki, (Ks, TA,) ve bir hadiste de söylenmiştir, (TA,) **لَا صَمْتَ يَوْمًا اـِلَى اللَّيْلِ**, yahut **يَوْمٌ**, yahut **يَوْمٍ**, yani: Geceye kadar bütün bir gün susma olmayacaktır. (Ks, K, TA. [“Jâmi' es-Sagheer”de **لا صُمَاتَ** **لا صَمْتَ** yerine bulunur: ve El-Munâwee, o esere Şerh’inde, bütün bir gün susmanın bu hadisin sözleriyle yasaklandığını, çünkü bunun bir Hristiyan âdetine benzetme olduğunu söyler.]) Ve **اـِذْنُهَا صُمَاتُهَا** [başka bir hadiste, bakirenin evlenmeye razı olup olmadığının sorulmasına dair, lafzen: Onun izni onun susmasıdır,] demektir ki onun susması onun izni gibidir, yani yeterlidir. (Msb.) Şöyle de denir: **جَآءَ بِمَا صَآءَ وَصَمَتَ** (farz edilen mecaz:) [Sesli olanı ve sessiz olanı getirdi]; **مَا صَآءَ** koyunları yahut keçileri ve develeri ifade eder; ve **مَا صَمَتَ**, altın ve gümüşü: (IAar, TA:) bu sözdeki **صَآءَ**, **صَأَى**’dan yer değiştirme ile yapılmıştır [bkz.]. (S, **صأى** maddesinde.)

**صمّتهُ**
2 **صمّتهُ** ذ , (M, A, K,) mastar ismi **تَصْمِيتٌ**; (S;) ve ↓ **اصمتهُ**; (M, A, Msb, K;) Onu susturdu, onu dilsiz kıldı, yahut onu konuşamaz kıldı: (S, A, Msb, K:) yahut onu uzun süre suskun yahut dilsiz yahut konuşamaz kıldı. (M.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **صَمِّتِى صَبِيَّكِ** Çocuğunu onu susturacak [yahut sakinleştirecek] şeyle besle. (A, TA.) ― -b3- Ve **صمّت الرَّجُلَ** Şikâyeti sebebiyle kendisine şikâyet eden adama meyletti [ve böylece onu sakinleştirdi; yahut adamın şikâyetiyle ilgilendi ve böylece onu sakinleştirdi; bkz. **مُصَمِّتٌ**]. (M, TA.) -A2- Ayrıca 1’e, ilk cümleye bak.

**اصمتهُ**
4 **اصمتهُ** ذ : 2’ye bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **لَمْ يُصْمِتْهُ ذٰلِكَ** Bu, onu [sakinleştirecek şekilde] yeterli kılmadı: yalnızca yenilen ve içilen şey hakkında söylenir. (TA.) ― -b3- Ve **اصمتهُ** Onu katı yaptı, içi boş değil; oyuksuz. (A'Obeyd, S, K.) [Zira oyuksuz olan şey genellikle ses çıkarmaz.] ― -b4- Ve **أُصْمِتَتِ الأَرْضُ**, yahut **أَصْمَتَت**, (K’nın farklı nüshalarına göre; ikincisi O’ya göre,) Arazi değişti (**أَحَالَت**) [öyle ki engebeli yahut sert oldu; görünüşe göre iki yıl ekilmeden ve tohum atılmadan bırakılmasının sonucu olarak,] iki yılın sonunda, (O, K,) ve idrar ve dışkının engebeli parçalarına sahip oldu. (O.) -A2- Ayrıca 1’e, ilk cümleye bak. ― -b2- **أَصْمَتَ** ayrıca, dili tutuldu anlamına gelir, (O, TA,) ve konuşmadı; (TA;) hasta adam hakkında söylenir. (O, TA.)

**صُمْتَةٌ**
**صُمْتَةٌ** ذ **صَمَتَ**’dan bir isimdir [bu haliyle Suskunluk, dilsizlik yahut konuşamazlık anlamında; isim olarak kullanılan **صَمْتٌ** ve **صُمْتٌ** vb. gibi; ve **سُكْتَةٌ** ve **سِكْتَةٌ** gibi]. (M, TA.) ― -b2- Ve (M, TA) bir şey, (M, A, K, TA,) yani yiyecek, (A, K, TA,) yahut benzeri, (K, TA,) hurma gibi, yahut güzel bir şey gibi, (TA,) onunla bir çocuğun susturulduğu [yahut sakinleştirildiği] (M, A, K, TA); (A, K, TA;) bunun gibi ↓ **صِمْتَةٌ** da; (Lh, M, TA;) **سُكْتَةٌ** gibi [bu anlamda da, önceki anlamda da]. (S.) Hurma, **صُمْتَةُ الصَّبِىِّ** [Çocuğun susturucusu], (M, TA,) ve **صُمْتَةُ الصَّغِيرِ** [Küçüğün susturucusu] diye adlandırılır; bir hadiste böyledir; çünkü küçük ağlayınca yahut gözyaşı dökünce onunla susturulur. (TA.) Şöyle denir: **مَا عِنْدَهَا صُمْتَةُ لَيْلَةٍ** Onun yanında bir gece boyunca çocuğunu susturacak [yahut sakinleştirecek] kadar bile yoktur. (A.) Ve **مَا لَهُ صُمْتَةٌ لِعِيَالِهِ** ve ↓ **صِمْتَةٌ** Onun, ev halkını yahut ailesini doyuracak ve susturacak [yahut sakinleştirecek] şeyi yoktur. (Lh, M.)

**صِمْتَةٌ**
**صِمْتَةٌ** ذ : iki yerde, bir önceki paragrafa bak.

**مَا ذُقْتُ صَمَاتًا**
**مَا ذُقْتُ صَمَاتًا** ذ [Tatmadım, yahut tatmış değilim,] hiçbir şeyi. (K.)

**رَمَاهُ بِصُمَاتِهِ**
**رَمَاهُ بِصُمَاتِهِ** ذ , (AZ, K, A, K, [M’nin bir nüshasında **بصِمَاتِه**, fakat bunun yanlış yazım olduğunu sanıyorum,]) yahut ↓ **بِصُمَاتَةٍ**, (TA’ya göre K’da, ve **سكت** maddesinde M’de de böyle,) [ikisi de muhtemelen doğrudur; zira] ayrıca **بِسُكَاتِهِ** (AZ, S) ve **بِسُكَاتَةٍ**, (S, M, A, K, **سكت** maddesinde,) denir: O (bir adam, AZ, S, yahut Allah, A) onu, onu susturan bir şeyle vurdu, yahut ona musibet verdi. (AZ, S, M, A, K.) [Bkz. **رَمَاهُ بِسُكَاتٍ**, **سكت** maddesinde.] ― -b2- **صُمَاتٌ** ayrıca susuzluk demektir: (As, TA:) yahut susamaya çabukluk, (M, K, TA,) insanlarda ve hayvanlarda. (M, TA.)

**فُلَانٌ عَلَى صِمَاتِ الأَمْرِ**
**فُلَانٌ عَلَى صِمَاتِ الأَمْرِ** ذ Falanca, işin tamamlanması noktasındadır, yahut idi. (S.) Ve **أَنَا عَلَى صِمَاتِ حَاجَتِى** Ben, ihtiyacımı gidermenin noktasındayım. (M.) Ve **بَاتَ عَلَى صِمَاتِ أَمْرِهِ** O, işi üzerine azmetmiş olarak geceyi geçirdi. (TA.) Ve **هُوَ بِصِمَاتِهِ** O, maksadına [ulaşmanın] noktasındadır: (M, TA:) Ebû-Mâlik der ki **صِمَاتٌ**, **قَصْدٌ** [yani maksat, niyet, vb.] demektir. (TA.) Ve şöyle denir: **بَاتَ مِنَ القَوْمِ عَلَى صِمَاتٍ** O, kavme yakın, onların kendisini gördüğü ve işittiği bir yerde geceyi geçirdi. (S, TA.)

**دِرْعٌ صَمُوتٌ**
**دِرْعٌ صَمُوتٌ** ذ (mecaz:) Giyildiğinde ondan hiçbir sesin çıktığı işitilmeyen zırh; (S, A, L, TA,) dokunuşta yumuşak olup kaba ve paslı olmayan: (L, TA:) yahut ağır bir zırh. (K.) Ve **جَارِيَةٌ صَمُوتُ الخَلْخَالَيْنِ** (mecaz:) Bacakları kalın olup, halhal çiftinden hiçbir sesin çıktığı işitilmeyen kız yahut genç kadın, (K, TA,) onların bacaklarına gömülmüş olması sebebiyle. (TA. [CK’da **لَها**, yanlışlıkla **لَهُمَا** yerine konmuştur.]) Ve **سَيْفٌ صَمُوتٌ** (farz edilen mecaz:) Vurulan şeye derinlemesine nüfuz eden kılıç [öyle ki bir kemik tarafından geri çevrilmesiyle ses çıkarmaz]. (K, TA.) Ve **ضَرْبَةٌ صَمُوتٌ** (farz edilen mecaz:) Kemikler arasında geçen, bir kemikten geri dönmeyen (M, K, TA) [kılıç vb. ile] darbe; böylece ses çıkarmaz. (TA.) ― -b2- Ve **شَهْدَةٌ صَمُوتٌ** (mecaz:) Dolu olan; boş gözü bulunmayan bal peteği. (A, K.)

**صُمَاتَة**
**صُمَاتَة** ذ : yukarıda **رَمَاهُ بِصُمَاتِهِ**’ye bak.

**صِمِّيتٌ**
**صِمِّيتٌ** ذ , bir adama nispetle, (S,) **سِكِّيتٌ** ile aynı anlamdadır, (S, K, TA,) [yani çok yahut sık suskun yahut dilsiz yahut konuşamaz; yahut] uzun süre suskun vb. (TA.)

**صَامِتٌ**
**صَامِتٌ** ذ Suskun, dilsiz, yahut konuşamaz: (Msb:) çoğulu **صَامِتُونَ** (Kur vii. 192) [ve K’da **زم** maddesinde geçen **صُمُوتٌ**]. [Bundan dolayı,] şöyle denir: **مَا لَهُ صَامِتٌ وَلَا نَاطِقٌ** (mecaz:) [Onun ne sessiz ne de sesli malı vardır; yahut onun ne ölü ne de canlı hayvanı vardır]: (S, M, A:) birinciden maksat altın ve gümüştür; (S, M, Msb, K;) ikinciden ise develer, (S, K,) ve koyunlar yahut keçiler, (S,) yahut hayvanlar: (M:) yani onun hiçbir şeyi yoktur. (S.) ― -b2- Ayrıca develer hakkında, (farz edilen mecaz:) Yirmi, (O, K,) ve benzeri. (O.) ― -b3- Ve süt hakkında, (farz edilen mecaz:) Kalın olan gibi. (S, O, K.)

**أَصْمَتُ**
**أَصْمَتُ** ذ : **مُصْمِتٌ**’e bak.

**لَقِيتُهُ بِوَحْشِ اـِصْمِتَ**
**لَقِيتُهُ بِوَحْشِ اـِصْمِتَ** ذ ve **بِبَلْدَةِ اـِصْمِتَ** AZ, [Onunla karşılaştım, yahut onu buldum,] içinde ünsiyet edilecek kimsenin bulunmadığı bir çöl yerde, diye açıklar: (S: [ve aynı şekilde ikinci ibare M’de açıklanır:]) Kr’ye göre **بِبَلْدَةٍ اـِصْمِتَ**; fakat yaygın bilinen ibare **بِبَلْدَةِ اـِصْمِتَ**’dır: (M:) yahut **تَرَكْتُهُ بِبَلْدَةِ اـِصْمِتَ** [Onu bıraktım] çölde, yahut susuz çölde: yahut onun nerede olduğu bilinmeyen bir yerde: (K:) ve **بِصَحْرَآءِ اـِصْمِتَ** (M, K) yukarıdaki gibi anlamında, (K,) yahut bu iki anlamdan ikincisine sahip olarak: (M:) ve **بِوَحْشِ اـِصْمِتَ** ve ↓ **اـِصْمِتَةَ**, (M, K,) Lh tarafından zikredilmiş, fakat açıklanmamıştır, (M,) yukarıdaki gibi anlamında, (K,) yahut görünüşe göre çölde yahut susuz çölde anlamında: (M:) ve bazıları der ki: **بِوَحْشِ الاـِصْمِتَيْنِ**: (TA:) **اصمت** yukarıdaki gibidir; ayrık hemzeli alifle; ve ayrıca bitişik [yani **اصْمِتَ**] ile: (O, K:) i‘râbı eksiktir, (S, MF, TA,) çünkü özel ad niteliğini dişil cinsiyetle yahut fiil vezniyle birleştirir: (MF, TA:) denilmiştir ki çöl yahut susuz çöl böyle adlandırılmıştır; çünkü orada çok korkulur; sanki herkes [orada] arkadaşına **اصمت** [yani **اُصْمُتْ** yahut **أَصْمِتْ**, “Sus”] der; tıpkı **مَهْمَه** hakkında, onun böyle adlandırılmasının, bir adamın [orada] arkadaşına **مَهْ مَهْ** demesi sebebiyle olması gibi: (MA:) [zira] bazılarına göre **اـِصْمِت** kelimesi, bir isim haline çevrilmiş bir emir kipidir; bundan dolayı hemze ayrık olur; ve bize ulaşmamış bir lehçe varyantına göre kesre ile de olabilir: Yâkût’a göre bu, belirli bir çölün adıdır; fakat başkaları, o çölün özel adının **وَحْشُ اـِصْمِتَ** olduğunu söyler. (TA, **وحش** maddesinde.)

**اـِصْمِتَة**
**اـِصْمِتَة** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**مُضْمَتٌ**
**مُضْمَتٌ** ذ [asıl olarak Susturulmuş, dilsiz kılınmış, yahut konuşamaz kılınmış anlamına gelir. ― -b2- Ve bundan dolayı,] Katı; içi boş değil; oyuk sahibi olmayan. (A 'Obeyd, S, M, Mgh, Msb, K.) [Zira oyuksuz olan şey genellikle ses çıkarmaz.] ― -b3- Ve bir kapı, (S, M, Mgh, Msb, K,) ve bir kilit, (M, K,) kapalı, yahut kilitli, (S, M, Mgh, Msb, K,) öyle ki onu açmanın yolu bulunamaz. (S, M, * K. *) Bir şair der ki,
وَمِنْ دُونِ لَيْلَى مُصْمَتَاتُ المَقَاصِرِ
[Leylâ’ya giden yolda, sahibinin yalnızca kendisinin girebildiği odalardan kapalı olanlar vardır: **مَقَاصِر** şiir zaruretiyle **مَقَاصَير** yerine kullanılmıştır; **مَقْصُورَةٌ**’nın çoğuludur]. (TA.) ― -b4- Ayrıca tek, karışık olmayan renkte bir elbise yahut kumaş parçası. (M, Mgh, K.) Bu şekilde adlandırılan ve hoş görülmeyen elbise, çözgüsü ve atkısı ikisi de ipek olan elbisedir: yahut ham ipekten dokunup sonra işlenmiş ve tek renge boyanmış olan: (Mgh:) [yahut] **مُصْمَتٌ مِنْ خَزٍّ** diye adlandırılan, yani bütünüyle ipekten olup pamukla yahut başka bir maddeyle karışık olmayan, Peygamber tarafından yasaklanmıştır. (TA.) ― -b5- [Bundan dolayı,] **فَرَسٌ مُصْمَتٌ** Tek, karışık olmayan renkte bir at; onda geri kalanından farklı bir renk bulunmayan: (S, A, TA:) çoğulu **خَيْلٌ مُصْمَتَاتٌ**. (TA.) Ve **أَدْهَمُ مُصْمَتٌ** [ata nispetle] (farz edilen mecaz:) Başka bir renkle karışmamış siyah. (TA.) ― -b6- [Bundan dolayı da,] **اـِنَآءٌ مُصْمَتٌ** (farz edilen mecaz:) Gümüşlenmemiş yahut gümüşle süslenmemiş kap. (Mgh.) Ve **بَيْضَةٌ مُصْمَتَةٌ** (farz edilen mecaz:) Tek parçadan yapılmış miğfer. (AO, TA, **بيض** maddesinde.) Ve **حَلْىٌ مُصْمَتٌ** (farz edilen mecaz:) Başkasıyla karışık olmayan kadın süsü: yahut Ahmed İbn-'Obeyd’e göre, takan kimse üzerinde yapışıp kalmış, öyle ki hareket etmeyen; pazubent ve halhal ve benzeri gibi. (TA.) ― -b7- **فَهْد** [ya da vaşak; çok uyumakla darbımesel olan bir hayvan] için **مُصْمتُ النَّوْمِ** (mecaz:) denir [görünüşe göre ağır uyuyan anlamında]. (A, TA.) ― -b8- **الحُرُوفُ المُصْمَتَةُ**, **حُرُوفُ الذَّلَاقَةِ** [yahut **الحُرُوفُ الذُّلْقُ**] denilenler dışındaki bütün harflerdir; (M, TA;) yani (TA) **مُرْ بِنَفْلٍ** ibaresinde toplananlar dışındaki bütün harfler. (K, TA.) [Burada “dışındaki” (yani **مَا عَدَا**) diye çevrilen şeyin, MF tarafından K’nın nüshalarının çoğunda düşmüş olduğu söylenir.] ― -b9- Ayrıca **مُصَمَّتْ**’e bak.

**مُصْمِتٌ**
**مُصْمِتٌ** ذ Dili tutulmuş; (O, TA;) konuşmayan: (TA:) hasta adam hakkında [konuşamadığında] kullanılır: (O, TA:) ve ↓ **أًصْمَتُ** [aynı anlamdadır,] **أَبْهَمُ** ve **مُبْهَمٌ** ile eş anlamlıdır. (K’nın **بهم** maddesindeki nüshalarda böyle. [Kitap II’de tamamlanacak bir düşme sebebiyle **مُبْهَمٌ** için verdiğim açıklamalardan birinde, **أَصْمَتُ**, **مُصْمَتٌ** ile eş anlamlı yapılmıştır.])

**أَلْفٌ مُصَمَّتٌ**
**أَلْفٌ مُصَمَّتٌ** ذ (farz edilen mecaz:) Tamamlanmış bin; (M, K;) **مُصَتَّمٌ** gibi; (M;) bunun gibi ↓ **مُصْمَتٌ** da. (K.)

**مُصَمِّتٌ**
**مُصَمِّتٌ** ذ [Susturan yahut sakinleştiren: ve bundan dolayı, ― -b2- ] Başkasının şikâyetiyle ilgilenen kimse. (M, * Meyd, TA.) Şöyle denir, (M, Meyd, TA,) yani bir recez şairi, kendisine ait bir deveye hitap ederek, (Har s. 642,)
اـِنَّكَ لَا تَشْكُو اـِلَى مُصَمِّتِ
فَاصْبِرْ عَلَى الحِمْلِ الثَّقِيلِ أَوْ مُتِ
[Şüphesiz sen, şikâyetinle ilgilenen birine şikâyet etmiyorsun; öyleyse ağır yükü taşımaya sabret, yahut öl]. (M, Meyd, TA.) **تَشْكُو اـِلَى غَيْرِ مُصَمِّتٍ**, yani [Şikâyet ediyorsun] hâlini umursamayan birine, bir darbımeseldir. (Meyd.)
